دورنمای مبارزه بیولوژیک با آفات پسته

  

 دورنمای مبارزه بیولوژیک با آفات پسته

تهیه و تنظیم: مهندس محمد جمالیزاده- کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با اجازه رسمی نویسنده یا ذکر منبع باشد

سالیانه میلیونها لیتر مواد شیمیایی سمی یا بعبارت ساده تر سموم کشاورزی در باغات پسته در ایران مصرف می رسند. متاسفانه صرفنظر از از ضایعات وحشتناک اکولوژیک، بیولوژیک و بهداشتی و .... اینگونه اکسیرهای مرگ باعث انهدام دشمنان طبیعی آفات پسته و امراض گیاهی، این یاران باوفا و خدادادی طبیعت در منطقه شده و ماحصل آن گرفتاریهایی است که امروزه مشاهده می شوند و این وظیفه ماست که تا خیلی دیر نشده برای این معضل یک چاره اساسی بیاندیشیم. اولین قدم در هر پروژه موفق مبارزات بیولوژیک شناسایی taxonomic آفات و دشمنان طبیعی آنهاست. در این راستا تا کنون چهار نوع مختلف پسیل پسته از جنس های Aganoscena از باغات پسته در نقاط مختلف پسته خیز شناسایی شده اند که یک نوع آن بنام Aganoscena pistachiae Leich نقش غالب را در مناطق پسته خیز ایران دارد. این آفت بسیار خسارت زا بوده و قادر است در عرض 2 تا 3 سال خسارات بسیار سنگینی را به تولید پسته در ایران وارد نماید. با کمال تاسف سم پاشی های متعدد و بی رویه و گاها غیر ضروری باعث طغیان آفات دیگر مانند شپشکهای پسته، سوسک های سرشاخه خوار، سرخرطومی پسته و ... در بسیاری از باغات پسته شده اند. در مورد پسیل مطالعات نشان داده که یک نوع زنبور پارازیت گر بسیار موثر بنام Psyllaephagus pistaciae Ferr از سالهای بسیار دور در کشور فعال بوده است و بخوبی پسیل پسته را کنترل می کرده است ولی متاسفانه در اثر سم پاشی های بی رویه از جمعیت آن بشدت کاسته شده است.  کفشدوزکها، مورچه ها، عنکبوتها، کنه ها و سن های شکارگر متعددی در باغات پسته وجود دارند که به صورت طبیعی از پسیل تغذیه می کنند و جمعیت آن را کاهش می دهند که متاسفانه با سم پاش های بی رویه و دیمی از بین رفته اند و یا جمعیت آنها بشدت رو به زوال گذاشته است. در سالیان اخیر متاسفانه بیشتر از سمومی استفاده شده که در بسیاری از موارد بسیار غیر انتخابی یا nonselective هستند. به عبارت دیگر تمام حشرات چه حشره آفت یا target و چه حشرات غیر هدف یا حشرات مفید را از بین می برند، مانند سموم پایروتیروییدی یا نیونیکیوتینید. دومین اقدام اساسی در اجرای یک طرح موفق مبارزه بیولوژیک، اطلاع دقیق از شرایط زیستی یا بیولوژی آفت و دشمنان طبیعی آفت و دانستن نقش عوامل زنده و غیر زنده محیطی روی ایندو است که در آزمایشگاه تا کنون آستانه حداقل حرارتی و دمای ویژه و یا حرارت موثر روزانه برای برخی آفات و پارازیتگرهای آنها در باغات پسته محاسبه شده است. همچنین مشخص شده که بهترین سن لاروی یا نمفی(nymph) برای پارازیتاسیون یا parasitization کدام سن است. مطالعات آزمایشگاهی مشخص کرده است که زنبور Psyllaephagus حال سوپرپارازیتوییدی دارد که بنظر می رسد از نظر قدرت پارازیتیسم و استفاده عملی در مزرعه مساله مهمی نباشد. تطابق بیولوژیک و فنولوژیک بین آفت و دشمن طبیعی از مسایل بسیار مهمی است که فکر مجریان این طرحها را به خود مشغول داشته است. مشخص شده در شرایط آزمایشگاهی بهترین دما برای رشد ایده آل پسیل و زنبور Psyllaephagus دمای 28 درجه سانتی گراد است. وطول دوره زندگی برای هر دو یعنی آفت و زنبور Psyllaephagus حدود 50 تا 65 روز می باشد. ولی باید دقت داشت که در شرایط مزرعه یا باغ که شرایطی بسیار کنترل نشده و کم دوام هستند باید آزمایشات دقیق تر و طولانی مدت بیشتری انجام شود. در مورد پسیل یا شیره خشک پسته دانستن داده های دقیق بیولوژیک و اکولوژیک و مطالعه تراکم جمعیت حشرات مادر با پسیل های foundatrice که پایه گذار جمعیتهای زیان آور بعدی می باشند بسیار ضروری می باشد. چنانچه بتوان با یک طرح IPM یا تلفیق روشهای مختلف مبارزه این جمعیت را مهار نماییم مسلما طغیان نسل بعدی بسیار کاهش پیدا خواهد کرد. یکی از دشواری های مهم پارازیت گرهای آفات پسته وجود عواملی یا موجوداتی است که متاسفانه حالت سوپرپارازیتیسم دارند و موجب پارازیت کردن موجودات یا حشرا ت مفیدی می شوند که پسیل پسته را کنترل می نمایند. متاسفانه گونه های متعددی از سوپرپارازیتیسم ها در مناطق یزد، کرمان و رفسنجان شناسایی شده اند. آفت دیگر که متاسفانه در سالیان اخیر بسیار طغیانی شده است پروانه چوبخوار پسته یا Kermania pistaciellaاست که بدلیل انهدام دشمنان طبیعی آن حالت طغیانی بخود گرفته است. زنبور دیگر شناسایی شده در ارتباط با مبارزه بیولوژیک بر علیه پروانه چوبخوار پسته Chelenus sp. است که در باغات پسته وجود دارد ولی متاسفانه اهمیت چندانی به آن داده نشده است و ما اطلاعات مبهم و ناچیزی در مورد این موجود مفید داریم.اگر چه دشمنان طبیعی این آفت بصورت کامل شناسایی و مونیتورینگ نشده اند اما بنظر می رسد که با استفاده از مبارزه فرمونی موفقیت بیشتر در مقایسه با مبارزه بیولوژیک حاصل شود. در مورد شپشکهای درختان پسته هم دشمنان طبیعی فراوانی شناسایی شده اند که بنظر می رسد بتوان آنها را در شرایط رفسنجان و کرمان پرورش و رهاسازی کرد. در نتیجه گیری باید خاطر نشان کرد که کشورهایی که در زمینه کنترل بیولوژیک موفق بوده اند، منابع و نیروهای بسیار زیادی را به این امر اختصاس داده اند و بودجه های تحقیقاتی چند صد میلیون دلاری و انسکتاریوم ها و گلخانه های بسیار مدرنی برای پرورش دشمنان طبیعی آفات احداث کرده اند و مهمتر از همه نیروهای متخصص واقعی را جذب کرده اند و سالیانه سودآوری فراوانی هم از این حیث به جیب می زنند. متاسفانه بحث تحقیقات کشاورزی در ایران بحثی نومید کننده و پردرد است که مجالی نیست که به آن بپردازیم اما به صورت خلاصه دلایل نارکارآمدی مراکز تحقیقاتی کشاورزی ایران عبارتند از 1- پرسنل و هیات علمی بسیار قدیمی یا اتیغه و کم سواد 2- عدم ارایه بودجه کافی و عدم ساپورت مناسب دولت محترم و وزارت کشاورزی از مراکز تحقیقات کشاورزی 3- عدم جذب یا فراری دادن نخبه های جوان و تازه نفس و علاقه مند به کار و تحقیق در زمینه های مختلف تحقیقات کشاورزی 4- مدیرت ضعیف و عدم برنامه ریزی مدون در جهت بهره وری مناسب از امکانات در دسترس 5- نداشتن طرح های کاربردی ایده آل و تعریف افق های قابل دسترس در درازمدت

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۳:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٥/۳٠
تگ ها :

بیسکایا(Byscaya®) سم جدید شرکت Bayer Crop Science برای مبارزه با پسیل پسته

بیسکایا(Byscaya®) سم جدید شرکت Bayer Crop Science برای مبارزه با پسیل پسته

تهیه و تنظیم: مهندس محمد جمالیزاده- کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد 

بعد از معرفی سم انویدور (envidor®) و کالیپسو(Calypso ®) برای مبارزه با پسیل پسته از طرف شرکت بایر کراپ ساینس(Bayer Crop Science)، سم بیسکایا (Byscaya®) چندی پیش از طریق کارشناسان فنی شرکت بایر و نماینده رسمی آن در ایران - شرکت بایر پارسیان- به باغداران استان کرمان معرفی شد. سموم شرکت بایر جزو با کیفیت ترین و بروز ترین سموم کشاورزی در دنیا هستند ولی متاسفانه قیمت نجومی دارند و کشاورزان حاضر نیستند سمی را با قیمت های 80 و 90 هزار تومان خریداری کنند مگر کشاورزان پیشرو و علاقه مند. بهر روی امیدواریم که با پایین آمدن قیمت کشاورزان بتوانند بیشتر از این سموم استفاده کنند چرا که سموم با کیفیت شرکت بایر از بسیاری جهات برتری کامل نسبت به سموم تولیدی داخل دارند از جمله فرمولاسیون قابل قبولی دارند و ماده تکنیکال سموم از چین و هند نیست بلکه اروپایی است و معیارهای یا certification اتحادیه اروپا را دارد. ماده حلال یا carrier آنها آب یا مشتقات روغنهای طبیعی است که مشکل بهداشتی و زیست محیطی ندارند و همچنین اثرات مخرب کمتری روی درختان دارند. خلاصه سموم بسیار مناسبی هستند بشرط اینکه قیمت آنها تا حد امکان کاهش یابد. البته قیمت بالای سموم بایر بدلیل کیفیت بسیار بالای این سموم و اصولی بودن پروسه تولید است. بر خلاف شرکت های سازنده سموم ایرانی که اصلا واحد تحقیق و توسعه (Research and Development) ندارند و یا درحد بسیار ابتدایی است شرکت بایر المان کارشناسان و متخصصان زبده سم شناسی دنیا را جذب کرده و می کند و سرمایه گذاریهای کلانی در بخش R &D کرده است. سم بیسکایا (Byscaya®) از گروه کلرونیکوتینیل است و دارای خواص تماسی گوارشی و سیستمیک می باشد. Byscaya دارای نکات مثبت و احیانا منفی قابل ذکری است که سعی می کنیم بصورت مختصر آنها را مورد بحث قرار دهیم. بیسکایا برخلاف انویدور که زمان بخصوصی برای سم پاشی موثر تعیین می شد در هر مرحله از رشد آفت و تقریبا در هر بازه زمانی می تواند روی پسیل تاثیر گذار باشد. نکته مهمتر اینکه اثرات بسیار مناسبی روی حشرات بالغ پسیل دارد و بر خلاف انویدور می تواند بخوبی حشرات بالغ را کنترل کند. Byscaya سمی است که اثر ضربه فوق العاده بالایی دارد و نتیجه سم پاشی می تواند بسیار رضایتبخش باشد. نکته قابل تامل در مورد سم Byscaya این است که دقیقا ترکیب شیمیایی Calypso را دارد ولی با یک فرمولاسیون بهتر و کارآمدتر. در حقیقت شرکت بایر با استفاده از روغن قابل پخش یا Q-teq سم کالیپسو را بروز تر کرده و با نام Byscaya به بازار عرضه کرده است. فرمولاسیون روغن قابل پخش یا قابل انتشار فرمولاسیونی از سموم است که در آن محلول سمی که روی برگ پاشیده می شود بصورت کامل روی برگ پخش می شود و پرت سم یا drift سم بشدت کاهش پیدا می کند. فرمولاسیون Q-teq انحصارا در اختیار شرکت بایر آلمان است و کارخانجات ایرانی سالیان زیادی فاصله دارند تا بتوانند تکنولوژی Q-teq را در سموم خود بکار ببرند. روغن بکار رفته در فرمولاسیون Q-teq روغن های گیاهی هستند که از گیاهانی مانند آفتابگردان و سویا استحصال می شوند و خوشبختانه سازگاری کامل با بافت و ساختار برگ درختان پسته دارند. فرمولاسیون روغن قابل پخش در یک سم موجب می شود که سم ماندگاری بیشتر روی برگ داشته باشد و کاملا به سطح برگ بچسبد. خوشبختانه سم بیسکایا توسط موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور در استانهای یزد و کرمان و قزوین مورد آزمایش قرار گرفته و بر علیه مبازره با پسیل پسته به ثبت رسیده است. از جمله مزیت های بیسکایا این است که سمیت متوسطی دارد و LD50 آن برای rat حدود 836 میلی گرم بر کیلوگرم تعیین شده است. از جمله معایب بزرگ این سم و کلا سموم شرکت بایر قیمت بالای این سموم است و این موجب می شوند که کشاورزان خرده پا اشتیاقی به خرید و استفاده از بیسکایا نداشته باشند. عیب دیگر این سم اثر فوق العاده آن روی دشمنان طبیعی پسیل پسته است. هم کالیپسو و هم بیسکایا و همه سموم خانواده neonicotinoid مانند موسپیلان و کونفیدور بشدت پارازیت کش هستند و پارازیت کشی ایندسته سموم موجب می شود که سم پایداری یا  دوام چندانی نداشته باشد اگر چه در روزهای اولیه بعد از سم پاشی اثر سم بسیار رضایتبخش است.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:٠۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٥/۱٢
تگ ها :

حشرات مفیدی که بعلت سم پاشی های بی رویه در باغات پسته نابود شدند

حشرات مفیدی که بعلت سم پاشی های بی رویه در باغات پسته نابود شدند

تهیه و تنظیم: مهندس محمد جمالیزاده- کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

در سالهای نچندان دور نیازی به این همه سم پاشی و هزینه برای مبارزه با آفات درختان پسته نبود و کشاورزان سم را نمی شناختند و درختان پسته هم بازدهی خوبی داشتند. کاهش یافتن کیفیت آب و خاک و ورود سموم مختلف به باغات پسته موجب رواج استفاده از سموم شیمیایی در مقیاس بسیار بزرگ در اکوسیستم مناطق پسته کاری شده است. از مضرات استفاده مکرر و بدون کارشناسی سموم بعضا خطرناک در باغات پسته که بگذریم یکی از دلایل مهم طغیانی شدن آفات مختلف و شیوع آفات جدید استفاده بی رویه از سموم و کشته شدن دشمنان طبیعی آفات است. دشمنان طبیعی آفات مختلف پسته نقش حیاتی در کنترل آفت و پایین نگه داشتن خسارت به زیر سطح زیان اقتصادی داشته اند ولی متاسفانه با استفاده از سموم مختلف بشدت ضعیف شده و کارآیی لازم برای مبارزه با آفت را ندارند فلذا هیچ چاره ای جز مبارزه شیمیایی بر علیه آفات پسته وجود ندارد. حشرات مفید بسیاری در باغات پسته شناسایی شده اند و هنوز هم حشرات مفیدی در باغات پسته بر علیه آفات پسته فعالیت دارند که ناشناخته مانده اند. از جمله حشرات مفید بالتوری ها، کفشدوزکها، زنبورها، سن های شکارگر و کنه های شکارگر هستند. در این نوشتار برخی حشرات مفیدی که متاسفانه در آستانه نابودی در باغات پسته قرار دارند معرفی شده است امید است مورد توجه و استفاده کشاورزان و کارشناسان مربوطه قرار گیرد.

کفشدوزک ها  (Lady beetles)

 

 بالتوری ها(Chrysopa spp)

شیخک ها (Praying  mantids) 

آسیابک ها (Drag flies)

 

زنبورهای پارازیتویید Bracon

زنبورهایChelonus 

زنبور پسیلوفاگوس

 

 

 شیرمورچه ها

 

مورچه ها (Ants )

سن های شکارگر

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٠:۱٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٥/٤
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED