آبکود (Fertigation) و امکان استفاده از آن بمنظور تغذیه درختان پسته

آبکود (Fertigation) و امکان استفاده از آن بمنظور تغذیه درختان پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

راههای مختلفی برای تغذیه گیاهان وجود دارد. در باغات پسته دادن کود بیشتر به صورت ریختن کود در خاک پای درختان (کاربرد کود در خاک) و همچنین بصورت دادان مواد غذایی از طریق برگها یا محلولپاشی است. یکی دیگر از روش های نسبتا جدید تغذیه نباتات روش آبکود یا Fertigation است. در روش آبکود مواد غذایی مورد نیاز درختان را از طریق آب آبیاری به درختان می رسانند (ریشه های مستقر در خاک). تغذیه با محلول آبی یا آبکی یا Nutrient solution را باید از روش آبکود یا Fertigation جدا کرد در روش Nutrient solution مواد غذایی موجود آب وارد یک محیط آبی و مایع می شوند و کشت هایی که گیاهان بدان طریق پروش می یابند روش آبکشت یا هیدروپونیک (hydroponics) می نامند در روش هیدورفونیک ریشه در بستری از آب یا مایع دیگر استقرار دارد. آبکود یا Fertigation به سال 1940 میلادی باز می گردد. آبکود روشی بسیار مناسب برای تغذیه باغاتی است که دارای سیستم های آبیاری تحت فشار و قطره ای هستند. متاسفانه در سیستم غرقابی باغات پسته که در بسیاری از نقاط میهن عزیزمان وجود دارد استفاده از آبکود یا Fertigation کارآیی چندانی ندارد البته این بدان معنا نیست که در چنین باغاتی که سیستم آبیاری غرقابی است اصلا نمی توان از روش آبکود استفاده کرد بلکه نسبت به سیستم های تحت فشار و دارای مخازن این روش بازدهی بسیار بالایی در تغذیه درختان خواهد داشت. مزایایی زیادی در روش آبکود (اضافه کردن کود به مخزن آبی که بمنظور آبیاری استفاده می شود) وجود دارد از جمله کاهش هزینه ها بدیهی است که اگر کود بصورت کنترل شده به داخل آب آبیاری اضافه شود پرت کوددهی کاهش خواهد یافت و همچنین میزان مصرف کود در واحد سطح بشدت کاهش یافته و بنابراین از نظر اقتصادی بسیار مقرون بصرفه خواهد بود. کنترل بیشتر و مناسبتر بر عملیات کوددهی یکی دیگر از مزایایی روش آبکود است. در روش Fertigation کشاورز قدرت انتخاب و مانور بیشتری در مقایسه با روش مرسوم کوددهی دارد. بحث اختلاط کودها بمنظور تغذیه بهتر و موثرتر باغات در روش Fertigation بسیار آسانتر و هندلینگ آن راحت تر بنظر می رسد. بعنوان مثال در باغاتی که از چند نوع کمبود مواد غذایی به صورت توامان رنج می برند باغدار می تواند ملغمه ای از کودهای موثر را به داخل مخزن آبیاری ریخته تا براحتی در اختیار ریشه درختان قراردهد. در رفع مسمومیت ها در درختان پسته (مسمومیت شوری، بور و کلر و سدیم) روش Fertigation می تواند یک روش کارگشا باشد. مثلا میتوان گچ خام را به نسبت مشخص و تصویه شده به مخزن اضافه کرد تا بمرور موجب رفع مسمومیت در درختان پسته شد. در مورد کاربرد اسید سولفوریک در باغات پسته که می تواند بسیار کارساز و مفید فایده باشد می توان از روش Fertigation سود جست. البته Calibration اسید سولفوریک بمنظور استفاده در باغات پسته با روش آبکود یا روش های معمولی آبیاری غرقآبی مساله ای است که باید مد نظر قرار گیرد. کاربرد خودسرانه اسید سولفوریک بویژه با غلظت های  بالا  در سیستم های آبیاری قطره ای و تحت فشار می تواند فاجعه بار باشد و نتنها به درختان آسیب جدی می رساند بلکه موجب از بین رفتن و خوردگی شیلنگ ها و لوله ها و اداوات آبیاری خواهد شد. بهم خوردن کودهای اضافه شده به مخزن در روش آبکود یا Fertigation اهمیت بسیار زیادی دارد. بسیاری از کودهای معدنی با وجود قابلیت حلالیت بالا در آب ممکن است با گذشت زمان در ته مخزن آب ته نشین شوند بهر روی بهتر است هر چند ساعت مخزن آبی که کودها به آن اضافه شده اند شیک (shake) شود. در روش Fertigation کودی که به مخزن آب اضافه شده است تجهیزات پیشرفته از جمله پمپ های مخصوص تزریق کود و ادوات بهم زدن کود با آب که قابل تنظیم هستند بکار گرفته می شود و این فکر که فقط اضافه کردن کود به داخل مخزن آب آبیاری بصورت مکانیکی باشد صحیح نیست. در یک سیستم Fertigation پیشرفته مقدار کودی که می بایست به آب اضافه شود توسط سنسورهای مخصوص تنظیم می شود که کود به مقدار کافی به آب داخل مخزن اضافه شود. همانطور که گفته شد یکی از مزایای بسیار مهم آبکود اضافه کردن موادی است که موجب بهبود شرایط جذبی عناصر، بهبود شرایط خاک و رهایی از مسمومیت در درختان می شود. اضافه کردن موادی مانند بافرها، اسید سولفوریک و گچ به مخزن آب آبیاری را بمنظور تعدیل pH می تواند بعنوان نوعی آبکود یا Fertigation تلقی شود. افزودن کودهای ماکرو (N, P, K) از طریق Fertigation روشی بسیار کارآمد در تغذیه باغات پسته محسوب می شود. محدودیت های جذبی عناصر و بهم خوردن تعادل غلظتی یک عنصر در محیط رایزوسفر ریشه می تواند موجب افزایش یا کاهش جذب یک عنصر یا عناصر توسط درختان شود. مثلا زمانی که به مقدار زیاد Ca در خاک موجود باشد (افزودن گچ خام به باغات پسته) میزان جذب روی (Zn) بشدت کاهش خواهد یافت. در شرایط آبکود این احتمال وجود دارد که از تجمع بیش از حد یک عنصر در اثر کوددهی زیاد از حد کاسته شده و جذب سایر عناصر بیشتر و بهتر صورت گیرد. بعبارت ساده تر اگر گچ خام از طریق  Fertigationدر اختیار درختان گذاشته شود مسلما کمبود کمتری از عنصر روی (Zn) در درختان خواهیم داشت. اگر چه کودهای میکرو شامل آهن (Fe)، روی (Zn)، مس (Cu) و...را می توان از طریق آبکود به درختان داد اما محلولپاشی این عناصر می تواند موثرتر و بصرفه تر باشد. Fertigation در مورد کودهای ماکرو (N, P, K) می تواند بسیار موثرتر باشد. نکته بسیار مهم در مورد آبکود این است که کودی را می توان به مخزن اضافه کرد که 100 قابل حل در آب باشد. کودهای دارای حلالیت کم در آب و دارای سنگهای سفت و دارای قابلیت کم در آب نمی تواند در سیستم آبکود مورد استفاده قرار بگیرد. بعنوان مثال کودهای سوپرفسفات، فسفات آمونیوم، سولفات پتاسیم سنگی را نمی توان در سیستم آبکود مورد استفاده قرار داد. استفاده از کودهای کلاته قابل حل در آب در سیستم آبکود می تواند بعنوان یک معجزه در باغات پسته عمل کند و مشکلات تغذیه ای را کاملا رفع کند. در مورد گچ خام همانطور که گفته شد می توان از گچ تصویه شده با میزان حلالیت و قطر کم ذرات در سیستم آبکود بهره جست. بحث اختلاط کودهای مختلف در سیستم Fertigation اهمیت زیادی دارد. برخی کودها اگر با هم در داخل مخزن آب مخلوط شوند ممکن است رسوب ایجاد کنند و موجب کیپ شدن لوله ها و سوراخهای نازلهای و قطره افشانها در سیستم های آبیاری شود و باید ابتدا به مقدار کم تست کرد و پس از اطمینان از سازگاری به مقدار مورد نظر Mixing انجام داد. در سیستم های آبیاری معمولی هم توصیه به استفاده از روش آبکود یا Fertigation از نظر من صحیح بنظر نمی رسد. برخی پس از آبیاری و نشست آب روی کرتها توصیه به استفاده از کودهای مختلف به صورت پاشش روی آب آبیاری می کنند که از نظر من مردود است و نتیجه جالبی نخواهد داشت. برخی دیگر هم روش بشکه ای را برای اضافه کردن کود و مواد مختلف به آب آبیاری توصیه می کنند. بدین طریق که بشکه ای حاوی مواد مختلف کودی را که شیری در آن تعبیه شده در مسیر آب آبیاری قرار داده و شیر بشکه را بمقدار مشخص باز کرده تا کود بتدریج وارد آب شود تا به درختان خاصیت بدهد. بعید است با این حجم آب در آبیاری غرقآبی این روش جواب قابل قبولی داشته باشد. از نظر من این کاری مضحک و بیهوده است اگر چه ممکن است در معدودی از موارد کارآیی داشته باشد.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٤:۳۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٢٩
تگ ها :

تقابل عناصر غذایی در خاک

تقابل عناصر غذایی در خاک

برگرفته از http://baghban65.persianblog.ir/

انتخاب و تنظیم مطالب: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

وقتی میزان عنصر فسفر (P) در خاک بالا باشد، میزان پتاسیم (K) ، کلسیم (Ca) ، مس (Cu)، آهن (Fe) و روی (Znقابل جذب در خاک کاهش می یابد ولی میزان منیزیم (Mg) قابل جذب در خاک برای گیاه افزایش می یابد.

 وقتی میزان عنصر پتاسیم (K) در خاک بالا باشد میزان  منیزیم (Mg)، بر (B)   قابل جذب در خاک برای گیاه کاهش می یابد ولی میزان  آهن (Fe) و منگنز (Mn) قابل جذب در خاک برای گیاه افزایش می یابد.

  وقتی میزان عنصر کلسیم (Ca) در خاک بالا باشد میزان پتاسیم (K)، منیزیم (Mg)، بر (B)، آهن (Fe)، روی (Zn) و منگنز (Mnقابل جذب در خاک برای گیاه کاهش می یابد.

 وقتی میزان عنصر منیزیم (Mg) در خاک بالا باشد میزان پتاسیم (Kقابل جذب در خاک برای گیاه کاهش می یابد.  

وقتی میزان عنصر گوگرد (S) در خاک بالا باشد میزان نیتروژن (N)، پتاسیم (K)، منیزیم (Mg) ، مس (Cu) و منگنز (Mn) قابل جذب در خاک برای گیاه افزایش می یابد.

وقتی میزان عنصر مس (Cu) در خاک بالا باشد میزان آهن (Fe) و منگنز (Mn) قابل جذب در خاک برای گیاه کاهش می یابد.

 وقتی میزان عنصر روی (Zn) در خاک بالا باشد میزان آهن (Fe) قابل جذب در خاک برای گیاه کاهش می یابد.

 وقتی میزان عنصر منگنز (Mn) در خاک بالا باشد میزان  آهن (Fe)   قابل جذب در خاک برای گیاه کاهش می یابد.

 وقتی میزان عنصر مولیبدن (Mb) در خاک بالا باشد میزان مس (Cu) قابل جذب در خاک برای گیاه کاهش می یابد. همچنین میزان نیتروژن (N) قابل جذب در خاک برای گیاه افزایش می یابد.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱۱:٥٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٢٥
تگ ها :

مراقبتهای مهم تابستانه در درختان پسته

مراقبتهای مهم تابستانه در درختان پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

مهمترین دوران مراقبت تابستانه درختان پسته از بازه زمانی بمغز رفتن یا پر شدن مغز یا دانه (Filling kernel period) در پسته حدودا از برج 4 (تیرماه به بعد) شروع می شود. این دوره تا زمانی که مغز پسته به انتها یا کمال برسد ادامه می یابد. علاوه بر بحث تغذیه یا بالانسینگ مناسب عناصر در دوره پر شدن دانه در تابستان مواردی همچون مبارزه با آفت شیره خشک و همچنین آبیاری مکفی و مناسب در این برحه زمانی دارای اهمیت فوق العاده بالایی است. در مورد شیره خشک یا پسیل پسته هر گونه سهل انگاری در مبارزه در تابستان و در دوره پر شدن مغز تاثیرات بسیار منفی از جمله پوکی دانه ها را در پی خواهد داشت. اگر شیره خشک در حالت طغیانی باشد و مبارزه ای با آن در دوره به مغز رفتن نشود خسارات بسیار شدید خواهند بود. علاوه بر پوکی دانه ها فرو ریختن گره های زایشی سال آینده یکی دیگر از نتایج عدم مبارزه با شیره خشک در تابستان است. علاوه بر شیره خشک آفات دیگر نیز باید در تابستان مدیریت شوند و گر نه خسارتزا خواهند بود. در مورد سن ها (bugs) مبارزه و مراقبت تا قبل از سخت شدن پوسته استخوانی دانه ها اهمیت بسیار اساسی دارد. نکته فراموش شده در مورد مبارزه با سن ها خسارت آنها روی اصطلاحا سازهای خوشه هاست (ساز در اصطلاح محلی به کل خوشه بغیر از دانه های پسته اطلاق می شود). فرو رفتن نیش سن ها (bugs) موجب انتقال مواد آنزیمی مضر براق حشرات سن به داخل بافت خوشه ها و خشکی و ریزش آنها خواهد شد. سن ها در انتقال بیماری ماسوی پسته ناشی از قارچ Stigmatomycosis هم دخالت داشته و موجب خسارت میشود. میزان جذب پتاسیم (K) و نیتروژن (N) در دوران پر شدن مغز در تابستان در بیشینه حد خود خواهد رسید. مقدار جذب نیتروژن (N) در دوران پر شدن مغز در تابستان در سالهای on حدود 35 درصد بیشتر از سالهای off برآورد شده است. در سالهای off بیشینه مقدار نیتروژن (N) صرف ایجاد شاخ و برگ (Canopy) و قسمتهای رویشی درختان پسته می شود و معمولا چون در سالهای off مقدار جذب نیتروژن پایین تر است زردی های برگی ناشی از کمبود نیتروژن (N) کمتر مشاهده می شود. اما در سالهای On که بیشینه مصرف ازت (N) برای پر شدن مغز مورد نیاز است زردی های برگی ناشی از کمبود ازت (N) بسیار محسوس تر هستند. کوددهی مکفی با استفاده از کودهای نیتروژنه در سالهای On در کاهش زردی های برگی در تابستان و در دوران پر شدن دانه بسیار تاثیر گذار خواهد بود. البته مواردی از زردی های برگی ناشی از کمبود ازت (N) در درختان پسته با وجود کوددهی مکفی کودهای نیتروژنه توسط کشاورزان گزارش شده اند که جالب و تا حدی گیج کننده بنظر می رسند و باید کار تحقیقاتی وسیعتر ی در این زمینه صورت گیرد. در کدر علاوه بر کنترل مناسب آفات در دوره پر شدن دانه مباحث تغذیه ای هم در دوره زمانی پر شدن دانه ها اهمیت اساسی دارند. عناصر نیتروژن (N)، پتاسیم (K) و بور (B) در دوره پر شدن مغز در درختان پسته بسیار مهم هستند و نقش اساسی در پر شدن دانه ها در پسته ایفا می کنند. نقش عنصر پتاسیم (K) در پر شدن مغز در تابستان بسیار مهم ارزیابی شده است. افزایش خندانی، کاهش پوکی و افزایش وزن دانه ها از اثرات دادن کودهای پتاسیمی مکفی در تابستان بویژه دوران پر شدن مغز در درختان پسته است. میزان نیاز آبی درختان پسته در دوره بمغز رفتن دانه ها نسبت به سایر بازه های زمانی بیشتر است و درختان نباید در دوره پر شدن مغز دچار استرس شوند. کمبودهای روی (Zn) و بور (B)، آبیاری ناکافی، ادامه یافتن هوای خنک دوره بمغز رفتن پسته موجب افزایش درصد مقدار ناخندانی (split nut percentages) در پسته خواهد شد. در دوره بمغز رفتن اگر خاک دارای نفوذپذیری کم باشد مصرف گچ (gypsum) بمقدار 1 تا 2 تن در هکتار قابل توصیه است. نفوذناپذیری خاک بویژه در اواسط تابستان می تواند موجب افزایش رطوبت خاک و شیوع بیماریهایی مانند گموز در باغات پسته شود این مساله بویژه در مورد باغاتی که دارای سیستم آبیاری غرقابی و حجم ریشه فوق العاده بالا هستند اهمیت اساسی دارد. مقدار مناسب آبیاری درختان پسته در تابستان بسیار مهم است و در پاره ای از موارد باغدارای فکر می کنند که در تابستان باید آبیاری سنگین در باغات انجام شود و این در حالی است که بهترین روش آبیاری تابستانه در سیستم فعلی باغات پسته کرمان آبیاری سبک در تابستان است نه آبیاری سنگین. آبیاری سنگین در تابستان نتنها موجب تهی شدن عناصر در ناحیه تارهای کشنده یا محیط اطراف در درختان پسته خواهد شد (زرد شدن درختان) هزینه های سنگینی را هم در پی خواهد داشت بنابراین باید عاقل بود و از آبیاری سنگین در تابستان خودداری کرد. هرس شدید ریشه ها و زیر و رو کردن کلی خاک اطراف ریشه های درختان پسته (شخم عمیق) بخصوص در درختانی که از کمبود آب رنج می برند کار بسیار خطرناک و غیر عاقلانه ای است چون موجب آسیب به ریشه های فعال در درختان پسته خواهد شد. یک نکته بسیار مهم که معمولا کشاورزان پسته کار قدیمی در تابستان رعایت می کردند ندادن کودهای نیتروژنه بیش از حد به درختان بود چون دادن کودهای نیتروژنه بخصوص از اواسط تابستان به بعد و رشد بیش از حد شاخ و برگ در درختان پسته نتنها گره های زایشی بوجود آمده در همان سال که در سال آینده ممکن است مولد خوشه باشند را می ریزد بلکه ممکن است موجب پوکی پسته ها در همان سال شود.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:٢۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٢٤
تگ ها :

کودهای رهش کنترل (Controlled-release fertilizers) و قابلیت استفاده از آنها در با

کودهای رهش کنترل (Controlled-release fertilizers) و قابلیت استفاده از آنها در باغات پسته ایران- بخش دوم تکنولوژی تولید و مصرف

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-مدرس دانشگاه-عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

کودهای رهش کنترل دارای یک پوشش قابل انعطاف در اطراف خودشان هستند که با اضمحلال (منظور از بین رفتن پوشش نیست) این پوشش در اطراف خود بمرور عنصر یا عناصر موجود در کود به داخل خاک و محیط رایزوسفر رهایی می یابد. جداره خارجی کودهای آهسته رهش یا بعبارت صحیح تر کنترل رهش را باید موادی غیرقابل حل در آب تشکیل بدهند و داخل این پوشش یا Coat را عنصر یا عناصر تشکیل می دهند که 100 یا بمقدار قابل توجهی دارای قایبلیت حل شدن در آب باشند. معمولا جداره خارجی کودهای آهسته رهش مملو از سوراخ است و عناصر بتدریج از این سوراخها به داخل خاک نفوذ می یابند. تحقیقات و بودجه های نسبتا زیادی صرف توسعه و اختراع پوشش های موثر تر در ارتباط با کودهای آهسته رهش شده است و برای Coating کودها مواد مختلف از جنس های مختلف مورد ارزیابی قرار گرفته است. برخی پوشش ها بسیار کارآمد و قابل توصیه معرفی شده اند. دو نمونه معمول Coating در کودهای آهسته رهش شامل مواد گوگردی (Sulfure) و مواد پلیمری (Plolymers) هستند. اگر چه تقریبا هر سال یک Coating جدید برای کودهای رهش کنترل معرفی می شود. عنصر گوگرد یا پوشش های گوکردی جزو اولین موادی بودند که به بمنظور Coating در کودهای آهسته رهش استفاده شدند. گوگرد عنصری فراوان و ارزان است. فراوانترین و معروفترین کود آهسته رهش با پوشش گوگردی اوره با پوشش گوگرد یا SCU است که خوشبختانه یکی دو کارخانه تولید کود در ایران اخیرا چنین کودی را تولید و روانه بازار مصرف کرده اند که مصرف کنندگان راضی بنظر می رسند اما برای نتیجه گیری زود است. در کود اوره با پوشش گوگردی کود اوره در داخل یک ورقه نازک از گوگرد که دارا ی سوراخهای میکروسکپی است قرار می گیرد که البته تکنولوژی نسبتا پیچیده ای است و در اختیار هر کارخانه ای نیست و بهمین دلیل ایندسته کارخانجات هر کسی را به داخل محیط مونتاژ کود در داخل سالن تولید راه نمی دهند. بمحض تماس مولکولهای آب با کود اوره با پوشش گوگرد مقدار لازم و مکفی کود اوره به داخل محیط ریشه آزاد خواهد شد. ضخامت لایه گوگرد و کیفیت آن در کارآیی یک کود اوره SCU اهمیت اساسی دارد. اهمیت ایندسته کودهای اوره همانطور که قبلا اشاره شد تدریجی بودن آزاد شدن در خاک و بنابراین صرفه جویی در هزینه و همچنین آسیب کمتر به ریشه ها است. کودهای آهسته رهش با پوشش های پلیمری نیز بعد از کودهای با پوشش گوگردی معرفی شده اند و از تکنولوژی والاتری برخوردار هستند و تا آنجایی که بنده اطلاع دارم در ایران اینچنین کودهای تولید نمی شوند بعبارت بهتر تکنولوژی تولید ایندسته کودهای احتمالا در ایران وجود ندارد یا ....ایندسته از Coating ها ماندگاری و کارآیی بیشتری در مقایسه با کودهای با پوشش گوکردی دارند. از نظر کارآیی در تغذیه نباتات و همچنین ماندگاری و تجزیه کمتر در محیط کودهای آهسته رهش با پوشش پلیمری برتری کامل نسبت به کودهای با پوشش گوکردی دارند. کودهای آهسته رهش با پوشش پلیمری یک غشا نیمه نفوذ پذیر بسیار ظریف دارند که بمرور مواد را در خاک آزاد می کنند. این پوشش پلیمری کود در شرایط دمایی فوق العاده بالای خاک در استان کرمان بویژه در هنگام پر شدن مغز در برجهای 4 و 5 هر سال می تواند بسیار موثر باشد و پایداری فوق العاده ای داشته باشد. پلیمرهای کودهای آهسته رهش با پوشش پلیمری می توانند جنس های مختلفی داشته باشند از جمله رزین و پلی اوره تان و رزین های ترموپلاستیک و... ماندگاری کودهای با پوشش پلیمری رزینی در خاک از 3 تا 16 ماه ممکن است متغیر باشد. معمولا مکانسیم آزادسازی کودهای با پوشش پلیمری بصورت تغییر در فشار اسمزی در درون دانه های کود و محیط اطراف ریشه گیاهان فهمیده می شود. وجود آب و تغییرات فشار اسمزی در اطراف Coating موجب انتقال عنصر موجود در کود به داخل خاک خواهد شد. با هر بار آبیاری سوراخها یا pors ها موجود در Coating گشادتر شده و مقدار بیشتری از ماده غذایی در خاک آزاد خواهد شد. میزان دما متاسفانه بر افزایش قطر سوراخه تاثیر مستقیم می گذارد و هر چه دما بالاتر رود قطر سوراخها اضافه شده و مقدار بیشتری از کود در خاک آزاد خواهد شد. آزمایشات و تحقیقات گسترده ای در حال انجام است که این مشکل را کاهش بدهند. تحقیقات و مطالعات فراوانی در مورد رفع عیوب و کاربردی تر کردن ایندسته از کودهای در دنیا در حال انجام است اما اساتید ایرانی و دانشجویان ایرانی بجای گذاندن تز مستر و پی اچ دی روی این موضوع و موضاعات کاربردی دیگر و رفع مشکل تحقیقاتی را انجام می دهند که حتی 10 درصد هم قابلیت کاربرد ندارد و این مشکل بزرگ تحقیقات کشاورزی در ایران است. به امید بهبود شرایط برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٤:٠۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٢٠
تگ ها :

کودهای رهش کنترل (Controlled-release fertilizers) و قابلیت استفاده از آنها در با

کودهای رهش کنترل (Controlled-release fertilizers) و قابلیت استفاده از آنها در باغات پسته ایران- بخش اول معرفی اجمالی

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-مدرس دانشگاه-عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

کودهای Controlled-release fertilizers یا CRF ها کودهایی هستند که آزاد شدن عناصر در آنها در محیط خاک بصورت تدریجی و کنترل شده صورت می گیرد. تقریبا تمامی کودهای مصرفی مورد استفاده در باغات پسته کودهای دفعی و یک بار مصرف هستند این مساله در مورد کودهای نیتروژنه بخصوص اوره (پرمصرف ترین کود در باغات پسته ایران) بسیار  حایز اهمیت است. متاسفانه مانند بسیاری از موضوعات مربوط به تحقیقات پسته محاسبه دقیقی از میزان جذب مقدار ازت (N) و سایر ماکرو المنتها موجود در کودهای شیمیایی در شرایط باغات پسته در ایران وجود ندارد. بعبارت بهتر ما نمی دانیم دقیقا یا تقریبا چند درصد عناصر موجود در یک کود شیمیایی که به خاک اضافه می شود توسط درختان جذب می شود و راندمان کوددهی عناصر میکرو و بویژه ماکرو از طریق کاربرد در خاک در درختان پسته در چه حدی است. یک مشکل اساسی دیگر در مورد کودهای شیمیایی بویژه کودهای نیتروژنه آبشویی یا leaching این عناصر در خاک است. بنظر می رسد از نظر پرت یا drift کودهای شیمیایی مورد استفاده در باغات پسته کود اوره دارای بالاترین میزان پرت باشد چون اولا ساختار  این کود طوری است که سریعا تجزیه می شود و پایداری زیادی در خاک ندارد و ثانیا با یک آبیاری سبک به مقدار قابل توجهی از محیط اطراف ریشه شسته شده و از دسترس درختان خارج می شود. این مساله یعنی آبشویی و پرت کودهایی شیمیایی در سایر کودهای پتاسه (سولوپتاس) و کود های فسفره نیز احتمال دارد بوقوع بپیوندد اگر چه ممکن است کمتر باشد. با توجه به سیستم آبیاری غرقابی در باغات پسته ایران میزان راندمان کودهای شیمیایی بشدت پایین رفته است و باید فکری جدی در این ارتباط کرد. هزینه های استفاده از کودهای ماکرو مانند  اوره و سولوپتاس و کودهای فسفره اینقدر بالا رفته که واقعا از نظر اقتصادی موجب ضرر است که میزان جذب یا راندمان ایندسته کودها پایین باشد و با اولین آبیاری مقدار قابل توجهی از این کودها از دسترس خارج شوند و به لایه های پایینی خاک و بدور از دسترس ریشه های درختان پسته برسند. تکنولوژی آزاد شدن تدریجی کودهای شیمیایی بویژه کودهای ماکرو در خاک همانطور که مشخص است موجب می شود آزاد سازی عنصر یا عناصر موجود در کود بصورت تدریجی باشد و پایداری عناصر در کودهای آهسته رهش فوق العاده بالا است. امروزه کو دهای اوره ای در کشورهای پیشرو به بازار مصرف آمده اند که ممکن است تا 1 سال  در خاک دوام داشته باشند و با هر بار آبیاری درصدی از نیتروژن موجود در کود آزاد شود نه مانند کودهای معمولی بصورت دفعی تمام عنصر موجود در کود در خاک رها شود. در مورد برخی کودهای دیگر این زمان ممکن است به 2 سال نیز برسد و این بسیار جالب و کارساز است. علاوه بر مشکل آبشویی کاربرد بیش از حد  و از روی ناچاری بسیاری از کودها ممکن است صدمات جدی به ریشه ها بزند و متاسفانه بافت و ساختمان خاک را نابود کند. تخریب بافت و ساختمان طبیعی خاک اتفاقی است که تقریبا در تمامی باغات پسته مسن در استان کرمان افتاده است. خاکهای سفت شده، نمکین و با pH فوق العاده بالا. تحقیقات روی کودهای هوشمند آهسته رهش یکی از تحقیقات بسیار جالب و در حال توسعه است بدین شکل که سنسورهای تنظیمی دقیقی در خاک و در محیط ریشه درختان تعبیه شود (مانند سنسورهای رطوبت سنج در برخی باغات پیشرفته پسته در ایالات متحده) که هنگام افت درصد عنصر مورد (N، P و K) نظر کودهای آهسته رهش بصورت اتوماتیک عناصر را در خاک آزاد کنند که البته تحقیقات در مراحل ابتدایی خود بسر می برد. البته باید توجه داشت برهمکنش یا Intraction ریشه های گیاه، محیط و شرایط خاک و بسیاری از فاکتورهای دیگر در شرایط طبیعی خاک بسیار پیچیده است و ممکن است حتی از یک درخت به درخت مجاور با هم فرق داشته باشند و بنابراین چون محیط رایزوسفر خاک یک محیط بسیار پیچیده است آزاد شدن هوشمند کودهای آهسته رهش در خاک تحقیقات بسیار وسیع و طولانی را می طلبد. نانوتکنولوژی در تولید کودهای آهسته رهش در کشاورزی بعنوان یک ناجی محسوب می شود و اساس تحقیقات برای دست یازیدن به تولید کودهای هوشمند آهسته رهش اساسا بر مبنای نانوتکنولوژی تعریف شده است. باعث تاسف است در کشور عزیزمان نانوتکنولوژی در کشاورزی هنوز به صورت جدی مورد اقبال محقیقین بخش کشاورزی قرار نگرفته و این در حالی است که سالهای سال است که نانوتکنولوژی در بسیاری از جهات از جمله تولید آفتکش های هوشمند و همچنین تولید کودهای آهسته رهش راه وسیعی را بویژه در ایالات متحده آمریکا پیموده است.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٥:٤٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱۸
تگ ها :

مروری بر جذب برگی، توزیع و انتقال عنصر روی (Zn) در پسته

مروری بر جذب برگی، توزیع و انتقال عنصر روی (Zn) در پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-مدرس دانشگاه- عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکرمنبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

محلولپاشی عناصر غذایی مختلف روی برگها روشی بسیار رایج در کشاورزی امروز دنیاست. هیچ کشور پیشرویی از نظر کشاورزی را نمی توان یافت که محلولپاشی عناصر بمنظور تغذیه نباتات رایج نباشد بجز کشور عزیزمان ایران. محلولپاشی استاندارد عناصر بخصوص در درختان پسته کلید موفقیت هر باغدار پسته ای می تواند باشد. هیچ روشی موثرتر، سریعتر و ارزانتر از محلولپاشی بمنظور نجات باغات پسته وجود ندارد. محلولپاشی عناصر روی درختان هم مانند هر روش دیگری محدودیت های خاص خود را دارد از جمله محدودیتهای انتقال و گذر عناصر از برگها و نفوذ عناصر از برگ به سیستم آوندی درختان پسته است. مرحله اول هر محلولپاشی گذر عناصر از لایه مومی یا کوتیکول برگها و داخل شدن عناصر به داخل سلولهای اپیدرمیس برگ است. یک مزیت عمده عناصری که محلول پاشی می شوند نفوذ مستقیم آنها به داخل سیستم آوند آبکش گیاه یا phloem است. یکی از دلایلی که محلولپاشی در درختان پسته یا هر گیاه دیگر رضایتبخش و سریع الاثر است باز توزیع یا redistribution این عناصر در درختان است. محلولپاشی عناصر میکرو در گیاهان(درختان پسته) بصورت معمول دارای حرکتی کند است یا اصطلاحا mobility is low. به همین دلیل است که محلولپاشی عناصر میکرو در درختان پسته معمولا نسبت به محلولپاشی سایر عناصر ماکرو یا کودهای تحریک کننده یا biostimulator کمی دیر جواب تر بنظر می رسد و اثرش بمرور هویدا می شود. در باغات پسته ای که زردی های ناشی از عناصر میکرو بویژه کمبود آهن (Fe) دارند بهبود زردی ها معمولا پروسه ای تدریجی و زمانبر است و دلیل اصلی هم تحرک کم این عناصر در محیط برگها و کلا در گیاه است. کم تحرکی عناصر میکرو بویژه در مورد عنصر روی( Zn) که یکی از عناصر اساسی در تغذیه و بهبود فاکتورهای رشدی درختان پسته است می تواند مشکل آفرین باشد. مقدار جذب عناصر میکرویی که بصورت کلاته شده نیستند فاجعه بار بنظر می رسد. در یک تحقیق علمی ثابت شده که از کل کود غیر کلاته عنصر روی (Zn) که بر روی برگها درختان مرکبات پاشیده شده بود فقط دو دهم درصد (0/2) جذب برگها شده که اصلا نتیجه جالبی نیست. همانطور که اشاره شد اگر چه درصد بالایی از عناصر میکرو اگر بصورت کلاته شده باشند قابل جذب می شوند اما باز هم محدودیت در جذب عنصر روی حتی بصورت کلاته شده یکی از معضلات مهم بشمار می آید. در مورد نقش مهم عنصر روی (Zn) در درختان پسته به حد کافی مطلب وجود دارد که خوانندگان میتوانند در منابع مختلف به آنها دسترسی پیدا کنند  از جمله تشکیل و تثبیت گره های زایشی در درختان پسته و همچنین نقش مهم عنصر روی در ساختار هورمون کسین یا اسید ایندول استیک (IAA). نتایج تحقیقات مختلف نشان داده که میزان تحرک عنصر روی (Zn) بصورت کلاته و غیر کلاته (کاربرد محلولپاشی) دارای تنوع بسیار زیادی است از 2/0 درصد بگیر تا بیش از 80 درصد. جذب و انتقال عنصر روی (Zn) از طریق برگهای جوان بسیار بیشتر از برگهای پیر و بالغ است و این ثابت می کند بر خلاف بسیاری از تصورات و نظرات بسیاری از افراد یا کارشناسان محلولپاشی عناصر میکرو بویژه عنصر روی (Zn) در اوایل فصل می تواند بسیار مفیدتر از زمانی باشد که برگها به حالت بلوغ رسیده اند چون همانطور که اشاره شد میزان جذب روی (Zn) در برگهای جوان بمراتب بیشتر از برگهای مسن در درختان پسته است. میزان جذب و بازتوزیع عنصر روی در برگهای بالغ 2 درصد و  در برگهای جوان و نورس حدود 6 و نیم درصد در یک تحقیق برآورد شده است. مطالعات دیگری هم وجود دارد که این نتایج را به اثبات رسانده است. اگر چه میزان جذب و بازتوزیع عنصر روی (Zn) در گیاهان مختلف، اختلاف یا variation زیادی دارد. محلولپاشی عنصر روی (Zn) روی درختان پسته موجب خواهد شد مقدار کافی روی (Zn) به ریشه، ساقه و برگها و میوه درختان پسته برسد و این راندمان کار را بالا می برد و انرژی کمتری از درخت می گیرد بخصوص در شرایط خاک و آب باغات پسته در کرمان که بدلیل فیکس بودن روی (Zn) در بسیاری از نقاط در خاک بدلایل گوناگون، محلولپاشی روی (Zn) می تواند بسیار کارساز باشد. استفاده از کودهای روی(Zn) باکیفیت کلاته شده و د ارای حلالیت بالا در آب می تواند کمبود روی (Zn) که یکی از شایعترین کمبودها در درختان پسته است را جبران کند. هر چه حلالیت یک کود میکرو در آب بالا باشد انتقال یا translocation آن در گیاه بیشتر و بهتر خواهد بود. محلولپاشی کودهای میکرو پشت سر هم و بدون در نظر گرفتن یک بازه حداقل 15 روزه در درختان پسته یک اشتباه رایج است که متاسفانه بسیاری از کشاورزان مرتکب آن می شوند. کودهای میکرو چون دارای تحرک کم در برگها هستند پروسه جذبشان زمانبر است و بنابر این سریع الجذب نیستند. جذب عنصر روی رابطه  معکوسی با جذب عنصر کلسیم (Ca) در ریشه ها و محیط جذب برگ در پسته دارد. بنابراین در بسیاری مواقع روی لیبل بسیاری از کودهای میکرو با کیفیت نوشته شده از کاربرد کودهای کلسیمی (Ca) بصورت اختلاط با کودهای میکرو المینت جدا پرهیز شود. در رابطه با ریشه های درختان پسته نیز عمل و عکس والعمل یا Intraction عنصر کلسیم (Ca) و روی (Zn) جالب است بصورتی که اگر مقدار هر کدام از عناصر در محیط ریزوسفر ریشه درختان بیشتر شود علامت کمبود آن یکی بیشتر می شود. در باغات پسته ای که میزان فوق العاده ای از گچ خام یا شوره بمنظور بهبود خواص خاک و رفع یا کاهش مسومیت به بور (B) یا شوری ها (Nacl) استفاده شده است بشدت کمبود عنصر روی (Zn) را نشان می دهند چون Ca فوق العاده در خاک میزان جذب روی (Zn) را کاهش داده است. نکته بسیار جالب و شگفت آور این است که اگر مقدار کاتیون های Zn و Ca اگر به یک نسبت مشخص و معین در برگها و خاک وجود داشته باشند (بالانسینگ عناصر) نتنها خللی در جذب هر کدام توسط ریشه یا برگها پیش نمی آید بلکه میزان جذب هر دو عنصر بصورت شگفت انگیزی بالا خواهد رفت. بحث بالانسینگ عناصر در کودهای محلولپاشی یک بحث بسیار کلیدی و انحصاری است و اینکه در یک کود میکرو مثلا نسبت آهن، روی، مس و بور و ...بصورت درصدی و کاملا دقیق آمده اتفاقی نیست.  گرم به گرم و درصد به درصد هر کودی باید در قسمت تحقیق و توسعه (R&D) شرکت های پیشرو کودسازی در کشورهای پیشرفته چک می شود و سال به سال به فرمولهای بروزتر و موثرتری برسند، فرمولی که بیشترین جذب و با بهترین بازدهی را داشته باشد. از نظر Intraction های سلولی هم عنصر روی (Zn) در سلولهای جوان بخوبی جذب و بکار گرفته می شود در صورتی که در سلولهای پیر و مرده ممکن است تا حدود 90 درصد عنصر روی (Zn) از سلول دفع شود. بهر روی کمبود عنصر روی (Zn) در بسیاری از باغات پسته یک مشکل کلیدی است که میتوان با محلولپاشی با کودهای موثر و در زمان مناسب مشکل را رفع کرد. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٤:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٦
تگ ها :

Surround WP بخش دوم، نتایج اثبات شده کاربرد در باغات پسته California

Surround WP بخش دوم، نتایج اثبات شده در باغات پسته California

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-مدرس دانشگاه-عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

مطالبی که در این نوشته آمده اند نکات اثبات شده علمی در بخش تحقیقات پسته در دانشگاه UC Davis در California هستند

در سالیان اخیر هزاران هکتار بر وسعت باغات پسته در کالیفرنیا افزوده شده است. بسیاری از شرایط اقلیمی باغات پسته در کالیفرنیا مشابهت کامل با شرایط باغات پسته در استانهای پسته خیز مانند کرمان دارند از جمله کمبود منابع آبی، خاک بسیار فقیر و EC بالای آب و خاک. در مورد مسمومیت ها مسمومیت های بالای B، Na، Cl در پسته کاریهای هر دو کشور مشاهده می شود. لطفا به مطالبی که می آیند خوب دقت کنید! اگر چه درختان پسته تحمل نسبتا بالایی نسبت به شوری دارند اما شوری بیش از حد در خاک و آب اثرات فاجعه باری روی رشد و نمو درختان پسته و نتیجتا بازدهی خواهد داشت. استفاده از تکنوژی Surround WP موجب می شود روی روزنه های برگ لایه ای پوشش دهنده قرار بگیرد. این لایه پوشش دهنده مصنوعی یا Surround WP دمای برگها را کاهش می دهد، آفتاب سوختگی یا sunburn را بسیار کمتر میکند و همچنین میزان تبخیر را کم می کند در باغات پسته ای که محدودیت از نظر آبیاری دارند و دوره های آبیاری به 3 ماه هم می رسد Surround WP یک معجزه گر می تواند باشد. وجود Surround WP روی برگها موجب کاهش مصرف انرژی توسط درختان پسته می شود مخصوصا انرژی فوق العاده ای که درخت باید صرف پمپاژ آب و مواد معدنی و همچنین Circulation شیره های خام و پرورده در گیاه بکند در فصل گرم تابستان می تواند بسیار کاهش یابد. استفاده از Surround WP هیچ گونه تاثیر سویی روی عملکرد درختان پسته در کالیفرنیا نداشته است. Surround WP اشعه های مضر و حرارت زیادی که ناشی از برخورد و واکنش در فیلوپلان ایجاد می شود را کاهش داده است. Surround WP موجب کاهش پدیده زودخندانی یا early split nuts در پسته شده است. کاربرد Surround WP موجب کاهش خسارت آفت کلیدی پسته کاری های ایالات متحده یعنی کرم نافه پرتقال (navel orange worm) شده است. نتایج استفاده از 2 نوبت مصرف Surround WP به فاصله 10 روز می تواند پوشش بسیار موثری روی درختان پسته ایجاد کند. با رشد درختان، برگها و خوشه ها لایه Surround WP بتدریج کم رنگ تر و کم اثرتر خواهد شد. نتایج استفاده از Surround WP در جهت کاهش میزان مصر آب در درختان پسته بسیار شگفت انگیز بوده است و مقدار مصرف آب را بصورت قابل ملاحظه ای کاهش داده است. در مورد میزان محصول کاربرد Surround WP نتنها مقدار محصول را کاهش نداده بلکه در برخی تیمارها افزایش عملکرد هم وجود داشته است. اینکه کاربرد Surround WP بتواند مقدار سوختگی حاشیه برگها (marginal leaf burn) در اثر مسمومیت های بور، کلر و سدیم را کاملا رفع کند سخن گزافه ای است. یا اینکه گمان کنیم استفاده از Surround WP بتواند مانند کودهای محلولپاشی عمل کند و میزان راندمان را بالا ببرد (منظور راندمان آبی نیست) سخن بیهوه ای است. هیچ ماده ای نمی توان جایگزین کودهای محلول پاشی باشد. از نظر اختلاط با آفت کش ها و کودهای مایع Surround WP را می توان با آنها مخلوط کرد و روی برگها پاشید اما نظر شخصی بنده کاربرد جداگانه Surround WP بدون اختلاط با کودها و سموم آفت کش در درختان پسته است. Surround WP بنظر می رسد که تنها تیمار یا ماده جلوگیری کننده از خسارت آفت است و نه مانند سموم پس از خسارت باید بمصرف برسند. در مورد افردای که عاشق محلول پاشی هستند و مانند بنده هر 15 روز محلولپاشی می کنند استفاده از Surround WP زیاد قابل توصیه نیست چون با هر بار پاشش لایه سفید رنگ Surround WP پاک می شود و دوباره باید این پوشش ایجاد شود. در سالهای پر خسارت از نظر شیره خشک که گاها سم پاشی ها تا 12 بار در طول سال می رسد استفاده از Surround WP می تواند تعداد سم پاشی ها را کاهش بدهد و همچنین در درختانی که دارای دوره آبیاری طولانی مدت هستند استفاده از Surround WP می تواند راندمان آب را بخوبی بالا ببرد. همانطور که در بخش اول ذکر کردم در مورد آفت سن قرمز در اوایل فصل که تقریبا سم پاشی بی تاثیر است استفاده از Surround WP می تواند بسیار کارساز باشد و تا رسیدن پسته به مرحله پوسته استخوانی خسارت را شدیدا کاهش دهد. به امید بهبود شرایط برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱۱:٤٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٥
تگ ها :

Surround WP افقی تازه جهت مبارزه با آفات و کاهش تنش ها در درختان پسته-بخش اول

Surround WP افقی تازه جهت مبارزه با آفات و کاهش تنش ها در درختان پسته-بخش اول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

از جناب دکتر حسن داروغه از بخش خاورمیانه تحقیق و توسعه شرکت سنتوموس کانادا (R&D  Scentomos company, Canada) بخاطر ارایه  راهنمایی ها و مطالب مفیدشان تشکر میشود

این ماده یک لایه یا یک سد محافظتی روی گیاهان است که باید بصورت مصنوعی روی گیاه ایجاد شود. این سد محافظتی نتنها موجب کاهش خسارت ناشی از آفات میشود بلکه گیاهان را از استرس های مختلف از جمله خشکی و تنش های محیطی بویژه آفتاب سوختگی (sunburn) محافظت می کند. تکنولوژی Surround WP در مورد بسیاری از محصولات کشاورزی از جمله پسته مورد استفاده قرار گرفته است و نتایج درخشانی در پی داشته است. Surround WP یعنی ایجاد یک ورقه سفید رنگ از مواد معدنی مفید و غیر مضر برای بافت گیاهان و بنابراین یعنی کنترل بسیاری از آفات که فوق العاده ایده آل بنظر می رسد. از نظر اختلاط Surround WP بهتر است با مواد یا Adjuvent هایی که خاصیت ضد کف یا antifoaming دارند مخلوط نشود چون با ایندسته مواد قابلیت سازگاری و اختلاط ندارد. در بسیاری از منابع تاکید بر این است که Surround WP را با Adjuvent ها از هر نوع و همچنین روغن ها مخلوط نکرد. پاشش Surround WP روی گیاهان و درختان پسته ایجاد منظره سفید رنگ روی برگها و درختان می کند. باید توجه داشت که این ماده سفید رنگ یاSurround WP ماده ای اختصاصی و تایید شده از نظر بسیاری از مراجع ذیصلاح کشاورزی بویژه وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا است. نباید تصور کرد که این ماده سفید رنگ، آهک و یا سایر مواد سفید رنگ دیگر مانند گچ و ...است. این ماده ای اختصاصی و تایید شده است و باید دقت کرد ترکیبات مشابه آن را استفاده نکرد هر چند که کل برگ و درختان را سفید رنگ کند. در مورد دفعات پاشش ممکن است یکدفعه استفاده کارساز نباشد و باید محلولپاشی با Surround WP را تکرار کرد. میزان مصرف Surround WP بستگی به مقدار حجم برگ یا گیاهی دارد که می خواهیم تحت پوشش قرار دهیم. همانطور که از اسم Surround WP استنباط می شود فرمولاسیون این ماده پودر قابل تعلیق در آب یا Wettable powders میباشد بنابراین این ماده قابل حل در آب نیست و حتما باید سم پاش دارای همزن باشد تا هنگام سم پاشی و با گذر زمان مایع خیلی غلیظ نشود و رسوبی صورت نگیرد. Surround WP حاوی 950 گرم در کیلوگرم (95 درصد) ماده ای معدنی بنام کاولین (Kaolin) است. این ماده کاربرد گسترده ای در کشاورزی در بسیاری از کشورها بویژه ایالات متحده و استرالیا پیدا کرده است. بعد از پاشش Surround WP روی درختان یک لایه سفید رنگ روی تمام نواحی پاشیده شده بر جای می ماند. کاربرد Surround WP در اواسط تابستان در اوج گرما و کم آبی و فشار شیره خشک در درختان پسته می تواند بسیار کارساز باشد. در مورد برخی از آفات پر دردسر بویژه سن های قرمز در پسته که سم پاشی تقریبا در مورد آنها بی تاثیر است کابرد Surround WP در اوایل فصل موجب کاهش بسیار قابل توجه خسارت سن ها بویژه سن قرمز خواهد شد. متاسفانه سن قرمز در سالهای اخیر بسیار خساتزا شده است و چون بیشتر بصورت گله ای و در شبها به باغات حمله می کند سم پاشی نمی تواند مفید فایده باشد اما استفاده از Surround WP موجب ایجاد یک لایه سفید رنگ روی خوشه ها و دانه های پسته و کاهش خسارت قابل توجه سن خواهد شد. در مورد شیره خشک نیز در سالهای پر خسارت و پرفشار کابرد Surround WP استاندارد می تواند بسیار مفید فایده باشد و از تعداد  سم پاشی های غیرضرور بکاهد. در صورت کم رنگ شدن و کاهش ضخامت Surround WP باید محلول پاشی را تکرار کرد چون این احتمال وجود دارد پس از بارندگی ها یا شستشو یا حتی بادهای شدید و ...ضخامت این لایه کم شود و نیاز مجدد به محلول پاشی با Surround WP باشد. رشد برگها و خوشه و دانه ها هم بصورت اتوماتیک موجب می شود Surround WP کم رنگ و کم اثر شود و بنابراین محلولپاشی با Surround WP باید تکرار شود. پاشش Surround WP روی درختان و برگها می تواند مانند کولر عمل کند و در شرایط دمایی بسیار طاقت فرسای کویری باغات استان کرمان درختان را خنک نگه دارد و همچنین از آفتاب سوختگی جلوگیری کند. از نظر نحوه استفاده Surround WP باید بتدریج و آهسته آهسته به تانکر اضافه شود تا مطمین شویم اختلاط بخوبی صورت پذیرفته است. اضافه کردن دفعی و یکجای Surround WP به تانکر مانند اضافه کردن سموم و کودهای محلولپاش بصورت فوری کار انجام می شود کار درستی نیست. اگر همزن یا agitator سم پاش خوب نیست بهتر است با استفاده از یک همزن دستی مانند بیل Surround WP را کاملا با آب اختلاط  داد. از نظر میزان استفاده Surround WP معمولا به نسبت 20 تا 25 گرم در 1000 سی سی یا ا لیتر آب مورد استفاده قرار می گیرد (20 تا 25 کیلوگرم در 1000 لیتر آب). بهتر است ابتدا یک چهارم حجم کل آب مورد استفاده پودر Surround WP اضافه شود و بمرور همینطور که آب اضافه میشود Surround WP هم اضافه شود و پروسه برهمزدن یا agitating ادامه یابد تا به کل حجم آبی که میخواهیم برسیم. استفاده از یک ابزار برهم زننده مثلا یک بیل یا چوب یا هر وسیله دیگری هر چند که سم پاش دارای مخلوط گر خوبی باشد توصیه می شود. بعدا از اتمام سم پاشی شیلنگ ها و نازلهای سم پاش باید کاملا شسته شودند و با استفاده از فشار کمپروسور کاملا تمیز تمیز شود هر گونه باقیمانده ذرات Surround WP در شیلنگ یا پمپها و تجهیزات سم پاشی ممکن است موجب آسیب جدی به آنها شود. استفاده از هر گونه حشره کش یا قارچ کش و کودهای مایع و ...بجز Adjuvent ها (صابون و روغن ها) بهمراه Surround WP در هنگام محلول پاشی مشکلی ایجاد نخواهد کرد البته بهتر آن است که در مقیاس کم تست جزیی صورت گیرد و در صورت عدم سازگاری به کل باغ تعمیم داده شود. نکته بسیار مهم در مورد کاربرد Surround WP کیفیت این ماده است. برندهای چینی و ایرانی این ماده از نظر من فعلا کاملا مردود هستند و ممکن است نتنها سودی نداشته باششند بلکه بشدت مضر باشند. تنها برند معتبر این ماده از نظر من برندی است که توسط دکتر د. در ایران توزیع می شود و مصرف آن در یکی دو سال اخیر نتنها مفید بوده بلکه هیچ گونه مشکلی در درختان ایجاد نکرده است. این ماده یعنی Surround WP اخیرا در موسسه تحقیقات پسته در حال آزمایش و ایجاد مجوز است و هنوز موسسه تحقیقات پسته مجوزی برای مصرف در باغات پسته صادر نکرده اما از نظر من برند کانادایی این محصول (نه برندهای تقلبی و بی کیفیت) از هم اکنون قابل استفاده و مصرف در باغات پسته هستند. باغداران و کارشناسانی که هنوز در مورد استفاده از Surround WP شک و تردید دارند می توانند در سطح محدود تست کنند و سپس در مقیاس وسیع بکار ببرند.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱:٥۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٢
تگ ها :

پارازیتوییدهای شب پره پوستخوار میوه پسته

پارازیتوییدهای شب پره پوستخوار میوه پسته

نوشته: دکتر محمد رضا مهرنژاد-موسسه تحقیقات پسته ایران-رفسنجان- مجله آفات و بیماری های گیاهی-جلد 78 شماره 1-شهریوماه 1389

Email: mehrnezhad@pri.ir

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

شب پره پوستخوار میوه Arimania komaroffiاز تیره پروانه سانان یا lepidoptera و خانواد پیرالیده (Pyrallidea) در استان کرمان بنام محلی کراش معروف است. بر اساس منابع موجود این آفت در سال 1351 از روی خوشه های پسته در حومه رفسنجان توسط صامت جمع آوری شد. این حشره تا اوایل دهه 1380 اهمیت اقتصادی نداشت زیرا جمعیت آن در باغات پسته در حد پایین بود. خسارت آفت کراش پسته بتدریج در باغ های پسته رفسنجان افزایش یافت در حال حاضر در باغ های پسته زرند و سیرجان نیز بصورت محدود فعالیت دارد. این حشره قبلا از مناطق پسته کاری یزد، اصفهان و فارس نیز گزارش شده است. در عین حال در شرایط فعلی آفت عمده ای در آن مناطق نیست. مطالعات انجام شده در سالهای اخیر نشان داد که این آفت حداقل 3 نسل در سال تولید می کند. لاروهای شب پره پوستخوار میوه از پوست میوه پسته تغذیه می کنند. اما در ابتدای بهار خسارت انها شبیه آفت میوه خوار پسته Recurvaria pistaciicola می باشد. لاروهای حشره قادرند از برگ درختان پسته و همچنین درختان بنه و کسور نیز بخوبی تغذیه کنند. بررسی های صحرایی نشان می دهد حداقل 3 گونه زنبور پارازیتویید به لاروهای کراش حمله می کنند. جمعیت این پارازیتوییدها در سالهای اخیر رو به افزایش است و بیشترین فعالیت آنها در از ماه تیر تا اوایل مهرماه مشاهده می شو. زنبور Iconella myeloenta یک پارازیتویید انفرادی است که به لارو شب پره پوستخوار میوه پسته حمله می کند. این زنبور جمعیت نسبتا مناسب و پراکنش وسیعی در باغهای رفسنجان و رویشگاههای پسته وحشی (بنه و کسور) در سیرجان دارد. زنبور Habrobracon telengai یک زنبور پارازیتویید طبیعی است که به لاور شب پره پوستخوار میوه حمله می کند. جمعیت این گونه در شرایط فعلی در باغهای پسته رفسنجان محدود است. زنبور Elasmus sp. پارازیتویید گروهی است که به لارو کامل کراش قبل از ورود به مرحله شفیرگی حمله می کند. این زنبور روی خوشه های آلوده پسته به آفت میوه خوار پسته فعال است و بصورت پارازیتویید ثانویه اختیاری (Facultative hyperparasitoid) به شب پره پوستخوار میوه پسته و پارازیتویید اولیه آن Iconella myeloenta حمله می کند. این اولین گزارش از زندگی زنبورهای یاد شده روی A. komaroffi می باشد. بر اساس منابع موجود دو گونه اول تا کنون از ایران گزارش نشده اند. گونه های معرفی شده در این گزارش در مراکز علمی بشرح زیر مورد بررسی قرار گرفت و کلکسیون های آن مراکز نگهداری می شود. زنبورهای Braconidea در موزه پوداپست در مجارستان و زنبور Eulophidea در روسیه.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱۱
تگ ها :

کودهای حاوی جلبکهای دریایی (Seaweeds)، تاثیرات و مصرف آنها در باغات پسته-قسمت دو

کودهای حاوی جلبکهای دریایی (Seaweeds)، تاثیرات و مصرف آنها در باغات پسته-قسمت دوم

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

جلبکهای دریایی بویژه جلبکهای قهوه ای و قرمز دارای منبع شگفت انگیزی از پلی ساکاریدهای پیچیده هستند که در گیاهان معمولی یافت نمی شوند بعنوان مثال Ascophyllum nodosum، Fucus vesiculosus و Saccharina longicruris محتوی پلی ساکاریدهای laminaran، fucoidan و alginate هستند. Laminaran موجب القای مقاومت در گیاه بر علیه تنش ها خواهد شد. جلبکهای دریایی بصورت طبیعی دارای هورمون های تحریک کننده رشد از جمله اکسین و سیتوکینین هستند. در تجزیه عصاره Ascophyllum nodosum مقدار شگفت آور 50 میلی گرم اکسین (اسید ایندول استیک) در هر گرم عصاره جلبک بدست آمده است. اسیدهای آمینه هم جزو موادی هستند که در کودهای جلبکی یافت می شوند. بتایین ها Betaines جزو موادی هستند که در کودهای جلبکی یافت می شوند. Betaines نقش اساسی در افزایش مقاومت گیاهان نسبت به استرس های مختلف دارند. افزایش سطح برگ و مقدار کلروفیل های برگ یکی دیگر از مزایای کاربرد کودهای جلبکی است. محلول پاشی در باغات پسته با یک کود جلبکی با کیفیت موجب افزایش سطح مقطع برگ و لوله شدن برگ و شادابی و قوی شدن گره های رویشی و زایشی درختان می شود. از مزایای دیگر کودهای جلبکی وجود استرول در آنهاست. Sterols ها گروهی از چربیها هستند که در تمامی سلولهای یوکاریوتی وجود دارند. وجود همین استرول ها و چربیهای دیگر با درصد بالا در ساختار کودهای جلبکی موجب می شود بعد از محلول پاشی با کودهای جلبکی روی درختان پسته برگها براق می شوند انگار که روغن به برگها مالیده شده باشد. مواد یا کودهای جلبکی در صورت کاربرد در خاک موجب اصلاح ساختمان خاک، افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک و رشد بیشتر میکروارگانیسم های مفید در خاک خواهند شد. وجود جلبکها در خاک موجب افزایش جذب عناصر مختلف تغذیه ای مانند Ca، K و....خواهد شد. مزایای کودهای جلبکی بسیار زیاد و برشمردن جز به جز کارآیی آنها مثنوی هفتاد من است و در حوصله این مطلب نمی گنجد. یکی از خواص کودهای جلبکی خاصت بافرینگ یا تعدیل pH آب است. اگر چه مقدار تعدیل pH نسبت به بافرهای معمول کمتر است اما توصیه می شود که اگر ما کود جلبکی برای محلولپاشی استفاده می کنیم از مواد بافرینگ یا تعدیل کننده pH استفاده نکنیم چون با اضافه کردن کودهای جلبکی به مقدار کافی pH آب داخل تانکر به صورت اتوماتیک تعدیل می شود. این مطلب در مورد کودهای حاوی مواد هیومیکی نیز صدق می کند. همانطور که اشاره شد کاربرد کودهای جلبکی می تواند بسیار موثر باشد و باید پروژه های علمی دقیق تری در شرایط باغات پسته در ایران به انجام برسند تا نتیجه قابل توصیه ای از آنها بدست بیاد. از نظر قابلیت اختلاط تجربیات شخصی بنده ثابت کرده که تقریبا کودهای جلبکی سازگاری کاملی با اکثر سموم و کودهای دیگر دارند البته بهتر است کشاورزن قبل از مصرف با کارشناسان خبره این امر تماس بگیرند. تجربیات بنده نشان داده در زمانی که رطوبت خاک در حد مناسب باشد پاشش کودهای جلبکی روی شاخ و برگ درختان پسته می تواند تاثیر خوبی داشته باشد. از نظر زمان استفاده از کودهای جلبکی روی پسته مشاهدات و تجربیات شخصی بنده نشان داده اند که کودهای جلبکی در هر بازه زمانی از بهار گرفته و حتی بعد از برداشت می توانند روی پسته بمصرف برسند اما در هنگام پرشدن مغز در برج 4 و 5 پاشش کودهای جلبکی می تواند بسیار قابل توصیه باشد. بنظر می رسد کودهای جلبکی بویژه برندهای معتبر اسپانیش سازگاری بسیار خوبی با درختان پسته و شرایط اقلمی باغات پسته استان کرمان دارند اما باز هم جای کار و تحقیقات بسیار زیاد است. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٩
تگ ها :

کودهای حاوی جلبکهای دریایی (Seaweeds)، تاثیرات و مصرف آنها در باغات پسته-قسمت او

 

 

 

 

 

 

 

 

کودهای حاوی جلبکهای دریایی (Seaweeds)، تاثیرات و مصرف آنها در باغات پسته-قسمت اول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

خوشبختانه تکنولوژی به کمک کشاورزان آمده و کودهای بسیار کارسازی امروزه در دسترس کشاورزان پسته کار بمنظور بهبود تغذیه درختان پسته در مراحل مختلف رشدی در مارکت وجود دارند. دسته مهمی از کودهای محلولپاشی و کاربرد در خاک کودهایی هستند که حاوی عصاره جلبکها یا Seaweeds یا مشتقات Algea هستند. کشور اسپانیا به دلایل مختلف از جمله شرایط اقلیمی مناسب رشد و پرورش و استخراج و توسعه تکنولوژی کودهای جلبکی تقریبا در دنیا منحصر بفرد است. محقیقن زیادی در قسمت تحقیق و توسعه (R&D) ایندسته کارخانجات به تولید کودهای حاوی مواد جلبکی مشغول هستند. کشور ما تا دست یافتن به تکنولوژی موثر ایندسته کودها فاصله زیادی دارد. پر واضح است که کودهای جلبکی ایرانی هیچگاه قابل مقایسه با کودهای خارجی مشابه خود بویژه برندهای اسپانیایی نیستند. وارد کردن عصاره جلبک از چین به قیمت بسیار ارزان و مخلوط کردن مواد سازگار کننده و عناصر شیمیایی معمول نمی تواند برندی قابل اعتماد و تکیه برای کارشناسان کشاورزی برای مصرف باشد بویژه در باغات پسته که محصولی استراتژیک و پرسود است. کودهایی که به بیش از دهها کشور صادر می شوند و در قسمت تحقیق و توسعه دهها کارشناس خبره هر روز عناصر را بالانس می کنند و فرمولهای جدیدتر و موثرتر وارد بازار می کنند مختص کشورهای پیشرو از نظر کشاورزی بویژه اسپانیا هستند. بنده چون تخصص و تجربه کافی در زمینه کودهای محلولپاشی دارم به جرات می توانم ادعا کنم که ایران تا دسته یافتن به تکنولوژی تولید و عرضه کودهای مناسب و با کیفیت دهها سال با اسپانیا فاصله دارد. تقریبا نیمی از محصولات صیفی و جالیز کل اروپا را اسپانیا تولید می کند و گلخانه های موجود در کشور اسپانیا از نظر تولید و اشتغال و سطح زیر کشت در دنیا بی نظیر هستند. بهشت گلخانه های دنیا کشور زیبای اسپانیاست. یکی از دلایل کارآمدی کشور اسپانیا در تولید کودهای با کیفیت همین رشد و توسعه و مصرف کودهای جلبکی و کودهای موثر دیگر هستند. کارخانجات عظیم تولید کننده کودها و سموم کشاورزی در اسپانیا حاصل سالها تحقیق و مرارت محقیقن و بودجه های هنگفت تحقیقاتی است. بنظر من اگر فکر کنیم که با مهندسی معکوس میتوانیم ایندسته از کودها را تولید کنیم سخت در اشتباه هستیم تولیدات کودهای جلبکی اسپانیایی (برندهای معتبر) از نظر کیفیت بهیچ وجه قابل مقایسه با تولیدات ایرانی در بازار نیستند. فاندیشین یا فونداسیون تحقیقات کشاورزی در ایران اشتباه گذارده شده است و تحقیقات ما کاربردی نیستند. از گلایه که بگذریم جلبکهای دریایی یکی از عناصر یا ملزومات اکوسیستم های دریایی هستند. جلبکهای دریایی چندسلولی و ماکروسکوپی (قابل دید با چشم غیر مسلح) هستند. جالب اینجاست که ما بیش از 9000 گونه از جلبکهای دریایی را داریم که در سه گروه اصلی طبقه بندی می شوند. شناخته شده ترین و پرمصرف ترین جلبک در تولید کودهای کشاورزی جلبکی آسکوفیلوم Ascophyllum nodosum است. این جلبک قهوه ای رنگ است علاوه بر این جلبک، جلبکهای Fucus spp، Laminaria spp، Sargassum spp، Turbinaria spp هم کاربرد زیادی در تکنولوژی بیوفرتیلایزرها دارند. مهمترین نقش جلبکها ایجاد یک شرایط مناسب تغذیه ای برای جذب عناصر در محیط های جذبی (ریشه و برگ و ساقه) است. بر اساس آمار سازمان جهانی FAO( سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد) سالانه حدود 15 میلییون تن از جلبکهای مختلف در تهیه و تولید کودها و صنعت کودسازی در دنیا بویژه اسپانیا بمصرف می رسند. بسیاری از این کودها (کودهای جلبکی) تحریک کننده رشد (Biostimulator) هستند. کودهای جلبکی و برندهای مختلف تجاری آنها در دنیا شناخته شده است. کاربرد کودهای جلبکی مزایای زیادی برای هر گیاهی منجمله پسته خواهد داشت از جمله توسعه رشد ریشه و استقرار مناسب نهالهای پسته در خاک، افزایش عملکرد و راندمان تولید، افزایش مقاومت گیاه نسبت به تنش های مختلف از جمله خشکی، شوری، مسمومیت و ....نکته جالب در مورد کابرد کودهای جلبکی در درختان میوه و پسته دوام فوق العاده برگها در دوران پس از برداشت (postharvest stage) است. بارها کشاورزان پسته کار تجربه کرده اند که کاربرد کودهای با منشا جلبکی می تواند حتی پس از گذشت 40 روز پس از  (اواسط آبان ماه) برداشت برگها را روی درخت نگه دارد و برگها فرو نمی ریزند و برگی گه زود فرو نریزد مسلما گره های قویتر زایشی و رویشی در سال جدید تولید خواهد  کرد. نحوه اثر کودهای جلبکی در پسته یا Modes of action ایندسته کودها بسیار جالب است. کودهای جلبکی دارای مواد تحریک کننده رشد طبیعی یا biostimulator ها هستند. Biostimulator به ماده ای اطلاق می شود که کاربرد آن در مقدارهای کم رشد گیاه را تسریع می کند. ایندسته کودها متابولسیم سلولهای گیاهی را افزایش داده و آنها را وادار به رشد بیشتر می کند. در فرمولاسیون یک کود جلبکی معمولا مواد ماکرو میکرو نوتریت، هورمونها، آمینو اسیدها هم وجود دارند. باید توجه داشت که هنوز بصورت کامل نحوه تاثیر جلبکها شناسایی نشده اما این احتمال وجود دارد که تاثیر جلبکها در جذب مواد بصورت تشدید کنندگی باشد (synergistic effects). 

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٦:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۸
تگ ها :

سم پاش های الکترواستاتیکی و ضرورت کاربرد آنها در باغات پسته

 

سم پاش های الکترواستاتیکی و ضرورت کاربرد آنها در باغات پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-مدرس دانشگاه-عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

علوم وابسته به کشاورزی پیشرفت بسیار سریعی از نظر تکنولوژی طی می کند و هر روز متدی تازه و شیوه ای نو برای حل کردن مسایل مختلف درگیر در کشاورزی از سوی محققین معرفی می شوند. کاربردی شدن تحقیقات کشاورزی در زمینه های مختلف یکی از اصول بسیار حیاتی و مهم است که مورد غفلت سیاستمداران بخش کشاورزی در ایران قرار گرفته است. تحقیقی از نظر من قابل ستایش است که کابردی باشد. تحقیقات غیرکاربری بهتر است اصلا انجام نشوند. سالها وقت و بودجه بیت المال در راه تحقیقات غیر کاربردی و صوری جفایی بزرگ به مهین عزیزمان ایران است. سم پاشی یا spraying واژه ای بسیار آشنا در فرهنگ کشاورزان پسته کار است جزیی از زندگی روزمره آنها. در واقع در باغات پسته ما آب پاشی داریم نه سم پاشی. سم پاشی دارای ضوابط و معیارهای خاص خود است و پاشش حجم زیادی از آب با قطرات بسیار درشت روی درختان و شاخ و برگ پسته سم پاشی نیست بلکه آب پاشی است. یکی از دلایلی که سموم کارآیی لازم در کنترل آفات در باغات پسته را ندارند عدم همگونی سم و رعایت استدانداردهای یک سم پاشی است. زمانی یک آفت کش می تواند تاثیر قابل قبول روی یک آفت یا target داشته باشد که کاملا پودر شده و با قطرات با اندازه یکنواخت و مناسب از نظر قطر و اندازه روی هدف پاشیده شود. سیستم سم پاشی فعلی در باغات پسته در کرمان ناکارمد و غیر استاندارد است و راندمان سم پاشی و محلول پاشی را پایین آورده است. یکی از فاکتورهای اساسی در سم پاشی ادوات سم پاشی و سم پاش و پمپ و نازل و لانسها هستند. لانس ها و سم پاش های با مخزن 2000 لیتر سالیان سال است که از سیستم کشاورزی دنیا حذف شده و مسلما اگر کارشناس و کشاورزی از کشورهای پیشرو به باغات پسته کرمان بیاید اول می خندد و سپس می گرید که اینقدر مصرف سموم در باغات بالاست و فاجعه عظیم زیست محیطی که بلاشک گریبان منطقه را در سالهای نچندان دور خواهد گرفت. یکی از راههای بالا بردن راندمان سم پاشی استفاده از سم پاش های الکترواستاتیکی است. سم پاش های الکترواستاتکی محاسن زیادی دارند از جمله کاهش پرت سم،افزایش نفوذ سم به داخل بدن حشره یا برگ، کاهش مصرف سم و همچنین کاهش آلودگی محیط زیست. بر خلاف تصور سم پاش های الکترواستاتیکی سابقه ای نسبتا طولانی برای سم پاشی دارند و موجب تعجب است که چرا این سم پاش ها مورد استفاده باغداران قرار نمی گیرند شاید یکی از دلایل آن هزینه بالای دستگاه باشد که مسلما ارزش خود را خواهد داشت.  مطالعات زیادی مقایسه سم پاشی های الکترواستاتیکی با سم پاش های معمولی اتومایزری را انجام داده اند و نتایج و تاثیر سم پاشی با سم پاش های الکترواستاتیکی را بمراتب بهتر و موثرتر گزارش کرده اند. سم پاش های الکترواستاتیکی در ابعاد مختلف از کوله پشتی بگیر تا مخزن های بسیار بزرگتر در بازار مصرف خارج از ایران وجود دارند اما در مارکت ایرانی خبری از این سم پاش ها نیست متاسفانه. میزان drift در سم پاش های الکترواستاتیکی بسیار کمتر از حد تصور است. میزان قطر ذرات سم (droplet)  در سم پاش های الکترواستاتیکی بسیار کوچکتر از سم پاش های معمولی است و بنابراین پرت سم کمتر خواهد بود و پوشش بهتری از سم روی هدف خواهیم داشت. ایده سم پاش های الکترواستاتیکی در سال 1940 میلادی معرفی شد و در طی سالهای متمادی توسعه پیدا کرده است. ایندسته سم پاشها همانطور که اشاره شد محدودیتی از نظر نوع سم پاش و ابعاد آن ندارند از سم پاش های پشتی و کوچک تا سم پاش های هواپیماهای سم پاش می توانند الکترواستاتیکی باشند. اساس کار سم پاش های الکترواستاتیکی بار دار کردن قطرات و ذرات سمی است که از نازلها خارج می شوند و اختلاف بار الکتریکی بین target و ذرات سم محلول سم را دقیقا به سمت هدف یا target هدایت خواهد کرد. هر چه مقدار یا نیروی بکار رفته در باردار کردن ذرات محلول سم زیادتر باشد میزان نیروی بار ذرات سم نیز بیشتر خواهد بود. کمترین میزان پرت یا drift سم را در سم پاشهای الکترواستاتیکی خواهیم داشت بنابراین می توان ادعا کرد که قابل کنترل ترین سم پاش ها سم پاش های الکترواستاتیکی هستند. برهمکنش نیروها و فهم دقیق نیروی الکترواستاتیکی مورد استفاده در سم پاش های اکترواستاتیکی مستلزم تعریف فرمولهای نسبتا پیچیده و وقت گیر است که ما از بیان و توضیح این فرمولها خودداری می کنیم اما بطور خلاصه قطرات سمی که از سم پاش ها خارج می شوند توسط دستگاه مولد بار موجود در سم پاش های الکترواستاتیکی باردار می شوند ذرات باردار شده سم دارای بار + هستند و چون تمایل زیادی به جذب شدن با بار منفی (-) موجود روی برگها یا بدن حشرات دارند بنابراین بخوبی جذب target می شوند. مسلما استفاده از این نوع سم پاش ها در شرایط باغات پسته در ایران می تواند بسیار کارساز باشد. استفاده از این حجم بالای سم و پمپ ها و نازل های  چینی ماقبل تاریخ راندمان سم پاشی ها را بشدت پایین آورده است. همانطور که اشاره شد حتما یکی از دلایل تکرار سم پاشی ها و جواب ندادن سموم روی آفات غیر استاندارد بودن قطر ذرات محلول سم است و استفاده از سم پاش های الکترواستاتیکی می تواند این مشکل را برطرف کند.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٢:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۸
تگ ها :

سمپاشی با «ریکا» و صابون دلیل ریزش برگ درختان پسته

سمپاشی با «ریکا» و صابون دلیل ریزش برگ درختان پسته

نوشته: مهندس عباس صمدی

دانش آموخته گیاه پزشکی، عضو جمعیت کارشناسان بیماری‌های گیاهی ایران-برگرفته از هفته نامه پاسارگاد (نشریه محلی استان کرمان)، 13 تیرماه 1390

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بیست سال قبل که اولین قوطی‌های حشره‌کش آمیتراز 20درصد ساخت اگرو آلمان مورد استفاده باغداران پسته بر علیه شیره خشک "پسیل پسته "Aganoscena targionii  قرار گرفت کمتر باغدار پسته‌ای این روزهای سخت و ملال‌انگیز را می ‌دید. آن روزگاران طلایی سم آمیراز با دُز مصرفی یک در هزار و سالی یکبار تمام. این آفت درجه یک و اختصاصی پسته که چندین نسل در سال با خود همراه دارد (تا پنج نسل گزارش شده است) سال به سال همراه با توسعه تک کشتی درختان پسته در عمق کویر دامنه نفوذش را وسیع‌تر کرد و در مقابل مبارزه شیمیایی مقاوم گردید و بیشترین سموم مصرفی در سال زارعی در باغات پسته را به خود اختصاص داد و دهه 80 خورشیدی و بیشترین سم مصرفی مربوط به کنترل پسیل پسته بوده است. بهم خوردن تعادل طبیعی و اکولوژیکی و گسترش تک کشتی پسته، استفاده از کودهای شیمیایی (نیتراته و فسفاته) و تمرکز بر استفاده از مصرف سموم سبب جهش‌های ژنتیکی این حشره آفت گردید و امروزه کمتر باغداری توان کنترل آن را دارد. فشار ممتد سمپاشی بر روی درختان پسته کلیه حشرات مفید و دشمنان طبیعی پارازیت‌ها و پرداتورها از بین برده شده است که مانع اصلی در راه گسترش و ازدیاد این آفت تلقی می‌شد.  از زمان آزاد شدن مصرف سموم از اختیار اداره حفاظ نباتات مدیریت جهاد کشاورزی و باوراندن این مساله که سم راه حل ساده و خوبی برای مبارزه با آفات است. میزان مصرف سم به طرز حیرت‌آوری به صدها تن در سال رسید و هر دم به گره کور این مشکل افزود.
تا جایی‌که از سال 1386 به بعد این میزان مصرف سم بر علیه آفت پسیل پسته از مرز 1000 تن فراتر رفت و تمام این مقدار سم با آب مخلوط گردید و به چهره زمین این منطقه پاشیده شد و آن‌ را سوزاند و باغداران جز برگ‌های سوخته و زرد شده و ریخته، پسته‌های پوک، ریختن گره‌های (ثمر آینده) چیزی نصیبشان نگردید. گرچه می‌توان چندین علت اصلی بر رسیدن به این مقطع مبارزه با این آفت خطرناک پسته بر قلم راند، ولی علت اصلی جنگ با طبیعت است. جنگیدن با آن‌چه نمی‌دانیم برای چه آمده است مصرف بیشتر سم به دنبال آن فشار سنگین‌تر آفت را در پی می‌آورد. ترس از میزان خسارت بالای این آفت تا 100درصد محصول امسال و سال‌های بعدی، باغداران پسته را به کنترل راه‌های ماوراء شیمیایی کشانده است. به‌طوری‌که بعد از ابطال جدول اختلاط سموم به علت کثرت سموم تولید شده، حال جدول نوظهوری بر حافظه تاریخی باغداران پسته این خطه ایران زمین نقش بسته است. از پودر کائولین (که به آن باغداران پودر کاشی می‌گویند) تا انغوزه، سم مورچه بایگون و سپیرمترین جوشانده کل‌پوره، عصاره تنباکو، ریکا، صابون‌های سمپاشی، شامپو پاوه تخم‌مرغی، کود اوره به میزان 25 کیلو در 2000 لیتر آب. اختلاط نامتعادل و غیرمجاز سموم همه چیز‌کش مانند دسیس و آمبوش و فن والریت، دیمیتوات ، مالاتیون، سموم تاریخ گذشته تولید 1980 میلادی و سایز سموم که در اساس اختلاط با هم خواص آنتی‌گونیستی دارند و این قصه سر دراز دارد. پسیل پسته سازگاری عجیبی با گرما دارد. هرچه درجه حرارت بالا رود این آفت فعال‌تر از لحاظ تخم‌ریزی و تغذیه دارد. که این عملا تداخل نسل‌ها را بوجود آورده و لایه‌های بیشمار تخم که کمتر سمی در بازار بر روی آن موثر است عملا ناتوانی باغداران پسته را در کنترل این آفت بیان می‌کند و گرمای شدید هوا، کیفیت پایین سموم و تکنولوژی پایین سمپاشی(به جای پودرپاشی عملا آب‌پاشی می‌شود و درخت به جای ماشین اشتباه گرفته شده و عین کارواش با آب و سم شسته می‌شود) کارگران خسته از سمپاشی‌های مکرر و مواد شیمیایی، آلودگی محیط زیست و پاشیدن چندباره سم بر چهره این آبادی و ماندگاری سموم و عدم تجزیه آنها برای دهها سال، کشاورزان بی‌پول و سرمایه و ناامید از مهار این آفت را باز تولید می‌کند. شاید یکبار دیگر تراژدی شته فیلوگزرای مو (درخت انگور) در اروپا یا بلایت باکتریهای درختان قهوه در بزریل این خطه و انسان‌های سخت‌کوش کویر را نشانه رفته است
.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٢:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٧
تگ ها :

حقایقی در مورد هگزافلورومون (کنسالت)

حقایقی در مورد هگزافلورومون (کنسالت)

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-مدرس دانشگاه-عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

کنسالت یا Hexaflumuron در سال 1994 میلادی در ایالات متحده بعنوان یک موریانه کش به ثبت رسید. کنسالت بعنوان سمی کم خطر برای انسان و محیط زیست معرفی شده است. کنسالت یا هگزافلورومون حشره کشی است جزو گروه IGR ها یا insect growth regulator (تنظیم کننده رشد حشرات). این سم در سنتز کیتین اختلال ایجاد می کنند. کیتین بخش مهمی از پوسته خارجی بدن حشرات را تشکیل می دهد. کنسالت چون موجب عدم تشکیل یا تشکیل غیر نرمال کیتین در پوسته خارجی شیره خشک می شود بمرور موجب نابودی و یا رشد غیر نرمال آفت می شود. سموم تنظیم کننده رشد یا IGR ها اثر قاطعی روی آفات ندارند و بمرور موجب نابودی و کاهش فعالیت و خسارت آفت می شوند. سوال بسیاری از باغداران این است که چرا هگزافلورومون مانند موسپیلان یا سموم دیگر قاطع نیست و بسیاری ناراحت و گاهی ناراضی از مصرف این سم هستند. در توضیح باید یاد آوری کرد که هگزافلورومون بمرور اثر میکند و برخی اوقات باعث کاهش تغذیه آفت و غیر نرمال شدن رشد آن می شود بنابراین قاطعیت در کنترل شیره خشک انتظار بیجایی از سم کنسالت است. بنابر آزمایشات محققین محترم موسسه تحقیقات پسته در رفسنجان اثر هگزافلورومون روی آفت شیره خشک با دوز نیم در 1000 خوب توصیف شده است. LD50 کنسالت برای موش (rat) حدود 5000 میلی گرم بر کیلوگرم تعیین شده است. اگر چه تا حدی زیادی در آب حل می شود ولی کاملا قابل حل در آب نیست. هگزافلورومون حرکت کمی در خاک دارد و می تواند با ذرات خاک پیوند محکمی برقرار کند. حسن والای هگزافلورومون آلوده نکردن منابع آب سحطی و زیر سطحی است. سمیت کمی برای پرندگان دارد اما برای موجودات آبزی می تواند خطرناک باشد. سم هگزافلورومون یا کنسالت سابقه ای نسبتا طولانی برای مبارزه با آفت شیره خشک در باغات پسته دارد. کنسالت حشره کشی سیستمیک نفوذی و تا حدی گوارشی است از گروه بنزویل ها. قبل از هر چیز به افرادی که دنبال رفرنس کاملا دقیق در مورد این مطالب می گردند و اصطلاحا ملا نقطه ای هستند توصیه می کنم این مطلب را نخوانند چون بسیاری از این مطالب تجربیات شخصی بنده هستند که بارها درستی آنها به اثبات رسیده است در محیط تجربی باغات پسته. سم کنسالت در اوایل مصرف از انگلستان وارد می شد و نتیجه بسیار رضایتبخشی داشت و بسیاری از کشاورزان هنوز بعد از گذشت چندین سال خاطره بسیار خوبی از مصرف کنسالت بویژه دوام سم در شرایط اقلیمی استان کرمان دارند. مشکل بسیاری از سمومی پرمصرف مانند موسپیلان (استامی پرید) و کونفیدور خاصیت پارازیت کشی بسیار بالای ایندسته از سموم است. اگر چه ممکن است اثر فوری و کوتاه مدت سمومی مانند موسپیلان روی پسیل بمراتب بهتر از کنسالت یا هگزافلورمون باشد اما متاسفانه ایندسته سموم دوام چندانی ندارند چون همه حشرات (مفید و مضر) را از دم تیغ می گذرانند. در مورد سموم همه چیز کش مانند کونفیدور، موسپلان، فن والریت و دلتامترین طغیان آفت بسیار ناراحت کننده و نومید کننده است و اگر شرایط دمایی و اقلیمی مساعد باشد بعد گذشت 15 تا 20 روز و حتی کمتر پس از سم پاشی با ایندسته سموم تمامی درختان پسته زیرشان شکرک ریخته و منظره ناگواری بوجود می آید ولی با کنسالت اگر چه ممکن است اثر قاطع نباشد اما دو مزیت عمده دارد اول اینکه دوام سم ممکن است تا 1 ماه یا بیشتر بطول بیانجامد و دوما در صورت درگیر شدن درختان به آفت شیره خشک خسارت بصورت لکه ای است یعنی یک درخت پاک است و یک درخت خیلی خراب بقول کشاورزان درختان پسته با پاشش کنسالت تو به تو شیره می زنند. در مورد دوز مصرفی کنسالت محقیقین مرکز تحقیقات پسته دوز مناسب را نیم در 1000 لیتر آب توصیه می کنند ولی تجربیات بسیاری از کشاورزان به اثبات رسانده که دوز 750 سی سی در 1000 لیتر آب می تواند بسیار کارگشاتر باشد. کنسات سم پوره های پسیل است و روی حشرات بالغ تاثیری ندارد چون در حشرات بالغ کیتین پوست کاملا تشکیل شده و کنسالت روی آفت بالغ کم تاثیر است. در هنگام طغیان در سالهای پرآفت و در صورت تداخل نسل میتوان از کنسالت با یک سم بالغ کش بصورت توامان استفاده کرد. کنسالت با بسیاری از سموم و کودهای مایع قابلیت سازگاری دارد. متاسفانه بجز 3 الی 4 برند معتبر کارخانجات تولید سموم ایرانی هگزافلورومون سایر کارخانجات از کیفیت لازم برخوردار نیست. کنسالت در اوایل بروز شیره خشک میتواند سم بسیار مناسبی باشد. اگر چه هگزافلورومون برای مبارزه با پروانه چوبخوار پسته هم توصیه شده است اما بدلایل مختلف از جمله تک نسلی بودن آفت پروانه چوبخوار (کرمانیا) استفاده از سم کنسالت از دید بنده بسیار کم اثر تر از کاربرد اندوسولفان و دیازینون برای کنترل کرمانیا است.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱۱:۳٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٦
تگ ها :

صابونها و شوینده هایی که بهمراه سموم آفت کش بمنظور کنترل بهتر آفات در باغات پسته

صابونها و شوینده هایی که بهمراه سموم آفت کش بمنظور کنترل بهتر آفات در باغات پسته مصرف می شوند-قسمت دوم

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران-مدرس دانشگاه

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

افزودنی ها یا adjuvant های نفوذ کننده، شامل آندسته از adjuvant هایی هستند که باعث می شوند قطرات سم و مواد شیمیایی دیگر به لایه مومی بدن حشره یا کوتیکول برگها نفوذ کند و وارد فضای بین سلول های اپیدرمی شود و به فضاهای بین سلولهای هدف یا target دسترسی پیدا نماید. adjuvant های نفوذگر شامل مشتقات نفتی، روغن های گیاهی و برخی از الکل ها و... می شوند. میزان مصرف یا dosage، زمان مصرف و نحوه مصرف باید در مورد افزودنی های نفوذگر کاملا کنترل شده باشد و مصرف خودسرانه می تواند خطرناک باشد (اتفاقی که در مورد روغن های ولک افتاده است). افزونی ها یا adjuvant های رقیق کننده (Anti-condensates)، ایندسته از adjuvant ها موجب تنظیم قطر ذرات سم و تنظیم آنها می شوند و همچنین باعث یکنواختی محلول سم از نظر دانسیته یا چگالش می شوند. معمولا در تانکرهای سم پاش معمول بدون استفاده از Anti-condensates ها نتنها یکنواختی در قطر ذرات وجود ندارد بلکه در اتمام سم پاشی و در کف تانکر غلظت فوق العاده ای از محلول سم یا کود مایع خواهیم داشت. گاها این احتمال وجود دارد که در کف تانکر و مثلا 300 لیتر ته تانکر سم پاشی غلظت فوق العاده بیشتری نسبت به محلول سم اولیه داشته باشیم که مشکلات خاص خود را بوجود می آورد و در ضمن در اوایل سم پاشی تاثیر سم یا کود ممکن است مناسب نباشد به دلیل ناهمگونی محلول سم. استفاده از افزودنی ها یا adjuvant های رقیق کننده (Anti-condensates) این مسایل را برطرف خواهد کرد. افزودنی ها یا adjuvant های غلیظ کننده (Thickeners)، ایندسته از افزودنی ها مانع رقیق شدن بیش از حد محلول سم شده و در نتیجه با افزایش چسبندگی سم به برگ یا بدن حشره پرت سم کاهش خواهد یافت از این دسته مواد میتوان به polyacrylamide، polyethylene  polymers ، polysaccharides و همچنین برخی از روغن های گیاهی اشاره کرد. اضافه کردن ایندسته مواد به سم نتنها موجب افزایش غلظت سم و افزایش ویسکوزیته محلول سم می شود بلکه از تبخیر برخی از سموم که حساسیت بالا نسبت به تبخیر دارند جلوگیری خواهد کرد. استفاده از ایندسته adjuvant ها چون باعث کاهش پرت سم می شوند کاربردشان در باغاتی که نزدیک به محلهای مسکونی هستند بسیار مناسبتر بنظر می رسد چون موجب کاهش پرت سموم خواهند شد. در مورد کاربرد هر گونه adjuvant باید دقت کرد و روی لیبل آن نگاه کرد تا از میزان مصرف یا دوز و خطرات و مسمومیتها و همچنین از گروه و نوع adjuvant مطمن شد و کاربرد خودسرانه میتواند خطرناک باشد. در کشور عزیزمان ایران چون نظارت قوی روی اجناس و نهاده های کشاورزی وجود ندارد بسیاری از افراد سودجو مواد شوینده که معمولا بمنظور شستشوی سطوح و حتی مواد ضد عفونی کننده قوی که دارای کف فوق العاده بالایی هستند را بخورد کشاورزان بیچاره و بیخبر می دهند بعنوان صابون یا adjuvant. هر نوع ماده adjuvant که وارد بازار میشود باید دارای شناسنامه و لیبل باشد و توصیه من به کشاورزان این است که حتی المکان از adjuvant استفاده شود که خانواده دار باشد و جنسی که شناسنامه ندارد نباید خریداری کرد حتی صابون های سم پاشی. افزودنی ها یا adjuvant های امولسیفایر کننده (Emulsifiers)، ایندسته از ادجونتها در حقیقت موجب مخلوط شدن بهتر سم و روغن ها و موادی میشود که بعلت چرب بودن غیر قابل حل در آب هستند. امولسیفایرها موجب می شوند که سمومی که بیس چربی مانند دارند یا اگر حامل آنها از موادی که دارای بیس چرب مانند هستند بهتر و بیشتر در آب حل شوند. ویژگی امولسیفایرینگ در فرموله کردن یک سم در کارخانه جات تولید سموم هم کاربرد  دارد و بسیاری از سموم بصورت اموسیون یعنی ذرات معلق چربی و آب در هم فرموله میشوند (هتروژنی از دو مایع غیر قابل حل در هم ولی قابل اختلاط را امولسیون می نامند). افزودنی ها یا adjuvant های چسبنده و پخش کننده (Spreader and Stickers)، ایندسته از افزودنی ها باعث کاهش کشش سطحی محلول سم شده و موجب ایجاد یک ورقه یا لایه مناسب و همگن از محلول سم روی بدن حشره یا سطح گیاه می شوند افزدنی های چسبنده و پخش کننده استاندارد در صورت کاربرد مناسب و توصیه شده بهمراه اثرات بسیار قاطع و رضایتبخشی روی آفات مختلف درختان پسته خواهند داشت. ایندسته از adjuvant ها شامل موادی مانند اسیدهای چرب، لاتکس، الکلهای آلیفاتیک، روغن های گیاهی مانند روغن پنبه دانه (cottonseed) و سایر روغن های غیر آلی می شوند. فرمولهای adjuvant مخصوص و دارای برندهای مختلفی هستند بسیاری از این برندها حاصل سالها تحقیق و صرف بودجه های میلیون دلاری هستند و براحتی قابل کپی کردن مهندسی معکوس کردن نیستند. افزودنی های چسبنده موجب چسبیدن قطرات سم به برگها  و بدن حشرات می شوند. در مورد ایندسته از adjuvant هم باید کاملا جانب احتیاط را رعایت کرد و بموقع و کارشناسی شده مصرف کرد. روغن ها یا Oils بعنوان افزودنی یا adjuvant دارای اهمیت اساسی هستند و خوب باید دقت کرد که روغن ها به دو دسته روغن های گیاهی (Crop oils) و روغن های غیرگیاهی (inorganic oils) که معمولا از مشتقات نفتی حاصل می شوند تقسیم بندی می شوند. در مورد مبازره با آفات بهتر است از روغن های گیاهی استفاده کنیم بعنوان افزودنی. استفاده از روغن ولک که از مشتقات نفتی منشا می گیرد بعلت ناسازگاری با ساختار و بافت گیاهان بشدت آسیب زا است. روغن ها می توانند بعنوان adjuvant های تشدید کننده اثر سم یا سینرژیست ها عمل کنند مطالعات زیادی در مورد اثرات مثبت کاربرد روغن های گیاهی مانند روغن کنجد و سویا و... بتنهایی و در اختلاط با سموم مختلف انجام شده است. Adjuvant های جدیدتری هم به بازار معرفی شده اند که فقط از آنها اسمی می بریم شامل Alkyl polyglucosides، Inorganic Salts، Organosilicates و .... باز هم یاد آوری کنیم که استفاده از صابونهای معمولی، مواد شوینده بهداشتی و خانگی برای کاربرد در سم پاشی به هیچ وجه قابل توصیه نیست. استفاده از روغن های گیاهی مانند روغن نارگیل، روغن نخل، روغن کرچک و سویا بعنوان Adjuvant میتواند بسیار کارساز و مهم باشد باعث تاسف است که پروژه ای برای تحقیق روی ایندسته از مواد روی درختان پسته وجود ندارد و انجام نشده. در مورد بسیاری از سموم با کیفیت خارجی روی لیبل سم بروشنی توصیه یا عدم توصیه در مورد یک افزودن یک Adjuvant وجود دارد و کشاورز یا کارشناس می فهمد که این سم بهتر است بهمراه افزوننده باشد و یا خیر و همچنین در مورد افزوننده ها در کشورهای پیشرفته تمامی جزییات روی لیبل یک Adjuvant وجود دارد اما در مورد مارکت ایرانی برخی افراد سودجو مواد شوینده و بهداشتی را داخل ظروف پر زوق و برق گذارده اند و بخورد کشاورزان و کارشناسان نادان می دهند بعنوان صابون و از ایندسته اراجیف و این در حالی است که ایندسته مواد می توانند بشدت مضر باشند. باز هم یادآوری می کنم که اگر چه شخصا Adjuvant خارجی بسیار مناسب و با کیفیت که خوشبختانه در ایران هم وجود دارد دیده ام ولی در مورد Adjuvant های ایرانی باید به دیده تردید نگریست. به امید بهبودی و پیشرفت صنعت پسته در کشور عزیزمان ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٥
تگ ها :

مروری بر صابونها و شوینده های شیمیایی که همراه سموم آفت کش بمنظور کنترل بهتر آفا

مروری بر صابونها و شوینده های شیمیایی که همراه سموم آفت کش بمنظور کنترل بهتر آفات در باغات پسته مصرف می شوند-قسمت اول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

کاربرد صابونها بمعنای عام سابقه ای نسبتا طولانی در باغات پسته بمنظور مبارزه با آفات مختلف پسته دارد. صابون ها معمولا مواد شیمیایی هستند که به نسبت مشخصی به همراه سموم به تانکرهای سم پاش اضافه می شوند و روی درختان پاشیده می شوند. در مورد آفت شیره خشک که تولید شکرک و قطرات چسبناک روی برگها می کند افزودن مواد صابونی بمعنای عام می تواند موثر واقع شود و نتایج نسبت به کاربرد سم بصورت تنها رضایتبخش تر است. در 2 مقاله سعی می کنیم که ایندسته مواد را بهتر بشناسیم و مزیا و معایب آنها را بصورت علمی و دقیق موشکافی کنیم. در بسیاری از موارد کشاورزان و حتی کارشناسان اطلاع دقیقی از معنای افزوننده Adjuvent))، صابون ( Soap)، تشدید کننده ها (Synergists)،سورفوکتانتها ( Surfactant) و...ندارند و همه اینها را بعنوان کلی صابونها می شناسند. همانطور که میدانیم بسیاری از آفت کش ها در زمان فرموله شدن و بسته بندی در یک حامل یا حلال (carrier) فرموله می شوند این حلال در بسیاری از موارد از مشتقات نفتی است. در مورد سموم با تکنولوژی بالا ماده حامل آب است. آب بودن ماده حامل سم علاوه بر افزایش حلالیت سم در مخزن حاوی سم (تانکر سم پاش) می شود اثرات سو زیستی کمتری هم خواهد داشت. امروزه در بسیاری از کارخانجات پیشرفته سموم کشاورزی در دنیا مانند شرکت بایر کراپ ساینس ماده حامل سم آب است و مشتقات نفتی بعنوان حامل سم سالیان نسبتا زیادی است که از چرخه تولید سموم حذف شده ولی متاسفانه  در ایران کارخانجات سموم کشاورزی از مشتقات نفتی بعنوان carrier سم استفاده می کنند. وجود لایه مومی (ٌwaxy layer) روی بدن حشرات و حتی گیاهان و قارچها مانع نفوذ مناسب سم به داخل آنها می شود برای غلبه بر این مانع یا سد باید از Adjuvent استفاده شود. Adjuvent موجب نفوذ سم به داخل بدن حشرات می شود اما باید توجه داشت استفاده نامناسب و غیر صحیح از Adjuvent ها موجب صدمه به گیاهان خواهد شد. افزوننده ها یا Adjuvent بعنوان یک واژه کلی در مورد تمام مواد شیمیایی و غیر شیمیایی اطلاق می شود که موجب بهتر شدن یا افزایش دادن اثر سم روی آفت یا target می شوند. افزوننده ها شامل موادی همچون سورفوکتانت (Surfactant)، مواد کاهش دهنده کشش سطحی، روغن های گیاهی، مواد ضد کف (anti foaming)، مواد کاهش دهنده یا تعدیل کننده pH (Buffering agent) و....می شوند. سورفوکتانتها گروهی از  افزودنی ها یا Adjuvent هستند که موجب پخشندگی، تر شدگی و تعلیق بیشتر محلول سم و نهایتا افزایش کارآیی آن می شوند. بسیاری از سموم نیاز به افزودن Adjuvent دارند و همچنین برخی دیگر از سموم نیازی به افزدونی ندارند. افزدونی ها یا Adjuvent ها در مورد بسیاری از سموم آنقدر مهم هستند که ممکن است عدم کاربرد آنها بهمراه سم موجب کاهش 30 تا 50 درصدی تاثیر سم (بصورت جداگانه) روی آفت شوند. فکر اشتباه بسیاری از کارشناسان و کشاورزان این است که هر چه غلظت Adjuvent بیشتر باشد تاثیر سم بیشتر است در صورتی که به اثبات رسیده که افزودن غلظت Adjuvent نتنها موثر نیست بلکه بشدت برای گیاه مضر است و آسیب جدی به برگها و درختان خواهد زد.

طرز کار یک Adjuvent چگونه است؟

هر مولکول آب مانند یک آهن ربا دارای یک قطب مثبت (مولکول H+) و یک قطب منفی (مولکول O2-) است. هنگامی که مقدار زیادی از مولکولهای آب روی هم و یا در کنار هم و در یک جای محدود جمع شوند (مثلا سطح برگ یا سطح بدن حشرات) قطب های مثبت و منفی همدیگر را جذب می کنند. این جذب موجب بروز پدیده ای بنام کشش سطحی آب (Surface tention) خواهد شد و بنابراین افزایش کشش سطحی موجب کاهش جذب و نفوذ سم در داخل بافت و همچنین غلطیدن قطرات سم از روی برگها و افزایش پرت خواهد شد. اضافه کردن Adjuvent ها موجب کاهش کشش سطحی و افزایش نفوذ سم به داخل حشره یا بافت گیاه خواهد شد. Adjuvent ها علاوه بر کاهش دادن و شکستن کشش سطحی محلول سم موجب افزایش قدرت چسبندگی، پخشندگی قطرات سم خواهد شد. کاهش کشش سطحی محلول سم موجب خواهد شد پوشش مناسبتری از سم روی آفت مورد نظر یا گیاه مورد نظر داشته باشیم و راندمان سم پاشی بالا خواهد رفت. کیفیت موادی که بعنوان Adjuvent مورد استفاده قرار می گیرند بسیار مهم است تقریبا در بازار تولیدات ایرانی Adjuvent وجود ندارد که از کیفیت و کارآیی مناسبی برخوردار باشد و یا حداقل من ندیدم. استفاده از مواد شوینده شیمیایی مانند صابون ها و مایعات ظرفشویی نتنها مشکلی را حل نمی کند بلکه بشدت مضر است چون علاوه بر افزایش درجه قلیایت محلول سم موجب صدمه جدی به برگها می شود. متاسفانه چون بازار خوبی از نظر مواد صابونی بمعنای کلی در مناطق پسته خیز درست شده هر ننه قمری یک جور صابون درست کرده و بخورد کشاورزان نافهم می دهد در حالیکه بسیاری از این صابون ها بسیار مضرند. در مورد یک Adjuvent مناسب باید به این نکته توجه شود که قدرت کف کنندگی یا Foaming صابون ها هر چه کمتر باشد ضرر و صدمه آن به گیاه کمتر خواهد بود. مایعات ظرفشویی بویژه مارک ریکا بشدت کف زا و مضر برای مصرف در باغات پسته هستند. در مورد یک Adjuvent سعی بر این است که این ماده ضد کف یا antifoaming باشد و هر چه قدرت کف کنندگی یک Adjuvent کمتر باشد بهتر است. در مورد کارخانجات با تکنولوژی بالا سعی بر این است که Adjuvent تولید شده بقولی آچار فرانسه باشد یعنی ضد کف (antifoaming)، بافرکننده یا تعدیل کننده pH (Buffer)، سورفوکتانت (Surfactant). در تهیه یک صابون مناسب که در مارکت ایرانی و تولیدات ایرانی وجود ندارد باید Adjuvent خرید که هر 3 کارآیی را داشته باشد یعنی antifoaming، Buffer و همچنین Surfactant. استفاده از روغن های ولک بعنوان  افزوننده به سموم یا Adjuvent یک اشتباه فاحش در مورد مبارزه با آفات پسته است. روغن های ولک بشدت مضر و کشنده برای درختان پسته هستند و اگر سودی داشته باشند ضررشان بمراتب بیشتر از سودشان است. استفاده از روغن های ولک تحت هر عنوان و شرایطی نتنها سودی ندارند بلکه بشدت مضر و کشنده است. امروزه موادی که بعنوان Adjuvent به سموم اضافه میشوند بسیار متنوع شده اند و کارآیی ایندسته مواد بویژه سینرژیستها (تشدید کننده های اثر سموم) در کشورهای پیشرو بخوبی به اثبات رسیده. دانشجویان و اساتید بسیاری زیادی در کشورهای پیشرو از  تحقیقات مستر و پی اچ دی  را در مورد ایندسته مواد می گذرانند و نتایج بسیار درخشان بوده است. برخی از مواد Adjuvent اینقدر موثر بوده اند که همردیف سموم از نظر تاثیر طبقه بندی شده اند و گاهی اضافه نمودن یک Adjuvent میزان مصرف سم را به نصف و حتی کمتر تقلیل داده است و بنابراین از نظر کاهش اثرات سو زیست محیطی هم بسیار مفید فایده خواهد بود. در مورد شیره خشک یا پسیل پسته که مهمترین آفت موجود در باغات پسته ایران است و سالیانه خسارات میلیاردی به بار می آورد استفاده از Adjuvent می تواند بسیار مفید باشد و میزان مقاومت حشره را نسبت به سموم کاهش دهد. جای سوال اینجاست که محقیقین ما کجا هستند و چه کاری می کنند. چرا پروژه ای برای تست مواد Adjuvent بصورت جداگانه یا بهمراه سموم روی شیره خشک انجام نشده و اگر شده نتایج کجا هستند؟ یاد گرفتیم مفت بخوریم و تن پروری کنیم و متاسفانه به مصرف مواد مخدر بپردازیم و چرت بزنیم بجای تحقیقات اصولی و کاربردی. امروزه در بازار جهانی نزدیک به 400 محصول Adjuvent به کشاورزان معرفی شده اند شامل سورفکتانتها، سینرژیستها ها و ...... از نظر طبقه بندی Surfactant به چند گروه طبقه بندی میشوند شامل سورفکتانتها آنیونی (Anionic Surfactants) که دارای بار منفی هستند اگر چه دارای قدرت پخشندگی بالا هستند اما بشدت کف زا یا Foaming هستند این مواد مانند شامپوها و شوینده های موی سر دارای ammonium laureth sulfate هستند. توصیه ای به استفاده از این مواد برای مبارزه با آفات پسته بصورت تنها یا بعنوان افزودنی نمی شود چون نتنها موجب ایجاد کف بسیار بالا می شوند و برای برگها مضرند و موجب اختلال در سم پاشی بعلت گرفتگی شیلنگ می شوند بلکه موجب افزایش pH می شوند. دسته دوم Surfactant ها Cationic Surfactants یا سورفوکتانتهای کاتیونی هستند ایندسته مواد دارای بار مثبت هستند و بشدت برای گیاهان مضرند بعلت اختلالاتی که در غشای سلولهای گیاهی بوجود می آورند و تعادل یونی غشا را بر هم می زنند. ایندسته مواد جزو مواد اصلی شوینده در بهداشت و پالودن سطوح بسیار کثیف کاربرد دارند اما متاسفانه بسیاری از کشاورزنماها روی به استفاده از این مواد برای مبارزه با شیره خشک آورده اند مثلا تاید و مواد شوینده قوی که البته از ابداعات ایندسته افراد است و هر چه هم به آنها بگوییم نمی فهمند چون خر را نمی توان ملا کرد. دسته سوم از سورفوکتانتها سورفوکتانتهای آمفوتریک هستند (Amphoteric ). ایندسته مواد اگر چه بعنوان حامل یا Carrir ممکن است در ساختار سموم  به نسبت های بسیار تنظیم شده و دقیق وجود داشته باشند اما بعنوان یک سورفوکتانت هیچ جایگاهی در استفاده بمنظور افزودنی به سموم ندارند و کابرد آنها باید بسیار حساب شده باشد و این از توان کشاورز و بسیاری از کارشناسان خارج است. دسته بعدی از سورفوکتانتها و مهمترین آنها از نظر کاربرد در کشاورزی سورفوکتانتهای غیر یونی یا Nonionic surfactants هستند. ایندسته از مواد دارای بار مثبت یا منفی نیستند. اگر درست استفاده شوند هیچ صدمه ای به گیاه نمی زنند و باید دقت کرد که از ایندسته مواد برای افزودنی یا صابون به سم استفاده کرد. کاربرد ایندسته مواد باعث شکست و کاهش کشش سطحی و افزایش نفوذ و پایداری سم خواهد شد. باید توجه داشت اگر چه استفاده از مواد تر کننده یا Wetting matter در ترکیب یک Adjuvent می تواند بسیار موثر باشد اما افزدون بیش از حد مواد تر کننده خطرناک است و نتنها سودی ندارد بلکه مضر است.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٠:٤٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٤
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED