سرخشکیدگی (die back ) درختان پسته، عامل اصلی نابودی درختان Ohadi در استان کرمان

سرخشکیدگی (die back ) درختان پسته، عامل اصلی نابودی درختان Ohadi در استان کرمان

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بیماری سرخشکیدگی درختان پسته یا به اصطلاح die back در چند ساله اخیر بعنوان عامل نابودی و مرگ تدریجی درختان پسته بر شمرده می شود. سرخشکیدگی توام با سیاه شدن یا نکروزیس شاخه های نازک و کوتاه بخوبی روی درختان قابل مشاهده است. زمانی که درختان برگ نداشته باشند از فاصله چندین متری بخوبی میتوان تشخیص داد که درخت دارای سرخشکیدگی است. اهمیت این عارضه بحدی است که تقریبا تمام درختان واریته اوحدی یا فندقی را تدریجا به نابودی کشانده است و سال به سال درختان بیشتری در اثر این عارضه می خشکند. تقریبا مهمترین و خسارتزاترین بیماری باغات پسته استان کرمان بیماری سرخشکیدگی درختان پسته است که متاسفانه سال به سال بدتر از پارسال. منطقه یا ناحیه ای از استان کرمان را من نتوانستم پیدا کنم که بیماری سرخشکیدگی در آن منطقه شایع نباشد. بطور کلی این بیماری خسارات هنگفت میلیاردی را سالانه در باغات پسته استان کرمان وارد می کند و هیچ تحقیق قابل قبول در مورد این بیماری وجود ندارد. بخش بیماری شناسی ...... در خواب زمستانی بسر می برد و اساتید بسیار برجسته و والایی در این بخش پرکار تحقیقاتی مشغول خدمت به خلق خدا هستند. ان شاا...که موفق و موید باشند! سالیانه و هر ترم می بایست چندین دانشجوی فوق لیسانس و پی اچ دی روی این بیماری تز می گذراندند و حداقل توصیه ای به کشاورزان می کردند و نسخه ای شفابخش می نوشتند اما افسوس که ما به جای پیشرفت و تلاش فقط پز دادن، انحصار طلبی، شعار دادن و حسادت را آموخته ایم. البته کشاورزان هم نیاموخته اند که برای حل مشکل باید به محقق پول بدهند نه اینکه محقق مفتی تلاش کند و لقمه آماده را تحویل باغدارن بدهد. از درد دل که بگذریم اهیمت این بیماری یا عارضه بسیار زیاد است. پیش بینی بنده این است که در چند سال آینده اگر درمان مناسبی برای این بیماری پیدا نشود لاجرم درختان فندقی باید کلا از زیر پیوند بریده شده و از نو با پیوندهای غیر حساس به بیماری (اکبری و..) پیوند شوند. از نظر حساسیت به بیماری سرخشکیدگی رقم های فندقی، کله قوچی، شاهپسند و برخی ارقام دیگر بسیار حساس ارزیابی می شوند. در مورد برخی رقم ها مانند ممتاز نسبت به بیماری نیمه حساس ارزیابی می شوند اما رقم اکبری، احمد آقایی  و ... رقم های مقاوم نسبت به این بیماری ارزیابی می شوند. درخت با پیوند اکبری وجود ندارد که درگیر بیماری سرخشکیدگی باشد. هرس کردن درختان همانطور که قبلا اشاره شد رابطه مستقیمی با بیماری دارد بصورتی که هر چه هرس بیشتری در درختان صورت پذیرد به همان نسبت میزان ابتلا  درختان نیز بشدت افزایش پیدا می کند. ایجاد زخم به هر نحوی در درختان پسته موجب درگیر شدن درخت به بیماری خواهد شد. محال است ناحیه سیاه شده ای روی سرشاخه ها پیدا کنیم که شروع آن از یک زخم نباشد مخصوصا زخم هرس. از نظر عامل بیماری این بیماری یا عارضه یک عارضه چند فاکتوری است. هرس، ایجاد زخم، نور خورشید یا اشعه آفتاب، شوری آب و خاک، مسمومیت ها، کمبودهای ماکرو میکرو (بخصوص پتاسیم و میکرو المنتها)، سم پاشی با سموم کشنده (میتاک، رانداپ، روغن های ولک) و ... ایندسته از عوامل بعنوان عوامل غیر زنده یا abiotic factor به نظر بنده نقش بسیار موثرتری از عوامل زنده یا tic factorbio دارند. عوامل زنده متعددی شامل قارچها و باکتریها از محل یا ناحیه نکروزه یا سیاه شده درختان پسته جداسازی و شناسایی شده است از جمله قارچهای فوزاریوم، سیتوسپورا، ناترتسیا، پسیلومایسز و ...برخی از محققین اعتقاد بر باکتری بودن عامل زنده موجود در محل سیاه شدگی دارند از جمله باکتری Bacillus spp. بنده نیز با توجه به الگوی شروع بیماری و نفوذ عامل بیماری و مطالعه اتیولوژی بیماری احتمال باکتری بودن بیماری را بسیار محتمل تر ارزیابی می کنم البته باید در محیط کاملا استاندارد و با تجهیزات مناسب و بودجه تحقیقاتی مکفی ابتدا به صورت دقیق عامل بیماری شناسایی شود. بدبختی ما اینقدر زیاد است که هنوز عامل بیماری را به صورت دقیق نمی دانیم تا چه رسد که مبارزه مناسب برای آن پیدا کنیم. برخی از محققین عامل بیماری را قارچ شناسایی و جداسازی کرده اند برخی از محققین باکتری را جداسازی کرده اند و برخی اصلا هیچ موجود زنده ای شناسایی نکردند. بهر روی عوامل غیر زنده بلاشک نقش بسیار مهم تری درایجاد بیماری ایفا می کنند و بدنبال آن عوامل ساپروفیت یا اصطلاحا فرصت طلب مانند قارچها و باکتریها شروع به فعالیت در محل سیاه شدگی می کنند. بنظر می رسد در مورد پراکنش بیماری این عوامل بیوتیک هستند که موجب گسترش آن میشوند.  اگر شرایط  برای ضعیف شدن درختان فرآهم نباشد بطور قطع عوامل زنده هر چه که باشند نمی توانند موجب ایجاد بیماری شوند. پاتوژن ساپروفیت موجود در محل های سیاه شدگی از نظر من به احتمال بسیار قوی باکتریهای Bacillus spp هستند. باسیلوس ها تنها نوع باکتریهایی هستند که می توانند شرایط سخت زندگی روی تنه درختان پسته را تحمل کنند (خشکی زیاد و دمای فوق العاده و اشعه آفتاب). الگوی بیماری زایی شباهت زیادی به باکتریهای باسیلوس دارد. البته چندی پیش یکی از محققین باسیلوس را بعنوان عامل سرخشکیدگی درختان پسته معرفی کردند و دیتاها و نتایج آن نیز در یک ژورنال معتبر انگلیسی چاپ شده است. این شک بنده را تقریبا به یقین مبدل کرده که عامل بیماری باکتری باسیلوس است. خود شخص بنده بارها و بارها باکتری باسیلوس را از محل قطعات بریده شده سیاه رنگ سرشاخه ها و پوست درختان پسته را در محیط کشت های معمولی قارچی (PDA) جداسازی کرده ام. بنظر می رسد قارچهای ساپروفیت نقش اصلی در بیماری ندارند و بنابراین استفاده از قارچکشها مانند زینب، مانب و مانکوزب نقش چندانی در کنترل و جلوگیری از پیشرفت بیماری ندارد. بنابراین باید از ترکیبات مسی مانند اکسی کلرور مس در تیمار کردن محل های زخم شده استفاده نمود.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٦:٤٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/۳٠
تگ ها :

نکاتی در مورد آبیاری درختان پسته-بخش دوم

نکاتی در مورد آبیاری درختان پسته-بخش دوم

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

هر چه خاک بیشتر خلل و فرج داشته باشد ظرفیت نگهداری بیشتری از آب در هنگام آبیاری خواهد داشت. برای ایجاد خلل و فرج مناسب و مکفی در خاک شخم عمیق در زمستان بسیار قابل توصیه است. در مورد بسیاری از باغات خاک اینقدر سفت و بدون خلل و فرج است که تنها آبیاری راندمان بالایی ندارد بلکه هوای قابل قبولی نیز به ریشه ها نمی رسد. تهویه مناسب خاک تنها موجب افزایش نگهداری رطوبت در خاک میشود بلکه موجب انتقال بهتر آب در محیط خاک و افزایش راندمان آبیاری میشود. در خاکهای سفت که دارای خلل و فرج بسیار کم هستند آب نمی تواند نفوذ مناسبی داشته باشد. در درختان پسته بازه های زمانی بسیار حساس از نظر آبیاری عبارتند از دوره شکفتن جوانه ها یا blooming در بهار و مرحله تشکیل دانه ها و پر شدن مغز یا shell and kernel development در اوایل و اواسط تابستان. آبیاری سنگین در زمستان بخوبی موجب پر شدن فضای پایین و اطراف ریشه ها در درختان پسته شده و بعنوان ذخیره رطوبتی می تواند تا ماهها بعد مورد استفاده قرار بگیرد. این عملیات یعنی آبیاری سنگین در زمستان از سالیان دور با واژه هرواز کردن زمین شناخته شده است. هروازکردن توسط کشاورزان با سابقه پسته کار در استان کرمان رواج زیادی  داشته است. همانطور که در بخش اول اشاره شد مقدار آبیاری رابطه کاملا مستقیمی باید با میزان کانوپی یا حجم شاخ و برگ درختان پسته دارد. بعبارت بهتر هر چه درخت ما دارای وسعت بیشتری از شاخه و برگ و نهایتا سایه باشد به مقدار آب بیشتری  نیاز دارد نمی توان درختان پیر و پا به سن گذاشته را با همان الگویی آبیاری کرد یا با هم مقدار آبی آبیاری کرد که در سالهای جوانی آبیاری می شدند. مقدار نیاز آبی درختان مسن چندین برابر درختان جوان است. مقدار نیاز آبی درختان در دوره زمستان و زمانی که درختان در خواب هستند نسبت به دوره رشد و فعالیت رویشی بسیار کمتر است. استرس یا کم آبی بهاره در درختان پسته تاثیر بسیار سویی روی عملکرد درختان در آن سال خواهد گذاشت. آبیاری مکفی بهاره در افزایش راندمان و تولید شاخ و برگ و جوانه های زایشی و رویشی بسیار مهم ارزیابی می شود. اگر چه روش آبیاری غرقابی کمترین راندمان را در آبیاری درختان پسته دارد اما کارشناسان اعتقاد دارند که حتما حداقل 2 آبیاری در سال بویژه در فصل زمستان بصورت غرقابی باشد. آبیاری غرقابی در تابستان بدترین نوع آبیاری از نظر پرت آب و کاهش راندمان ارزیابی شده است. از میان روش های مختلف آبیاری در درختان پسته روش میکرو اسپرینکلر (microsprinkler) بعنوان بهترین روش آبیاری درختان پسته ارزیابی شده است. مطالعات نشان داده که ترکیب روش غرقابی (یک یا دو نوبت آبیاری غرقابی در زمستان) + آبیاری بروش میکرو اسپرینکلر (microsprinkler) بیشترین راندمان آبیاری را در درختان پسته دارد (بالای 80 درصد). بنابراین بر خلاف نظر و تصور بسیاری نمی توان روش آبیاری غرقابی را از چرخه آبیاری درختان پسته حذف کرد. روش غرقابی باغات پسته بیشترین میزان پرت آب را دارد. از اوایل بهار و مصادف با شکفتن جوانه ها و برگهای اولیه مقدار آب مورد نیاز درختان بصورت یکباره و فوق العاده بالا میرود و معمولا تا هنگام برداشت محصول روند یا مقدار ثابتی را طلب می کند. مطالعات مشخص کرده اند که از نظر نیاز آبی و مقدار مصرف آب از بهار تا دوره برداشت محصول پسته در مهرماه مقدار آب مورد نیاز در هر آبیاری تقریبا برابر ارزیابی شده است.  بهتر است کشاورزان از بهار تا هنگام برداشت محصول مقدار آب مورد نیاز برای آبیاری درختان در هر مرحله برابر باشد و مثلا نباید در دوره پر شدن مغز  آب سرازیر شده به کرتها را بیشتر کرد بلکه بهتر است تعداد آبیاری را افزایش داد و فاصله میان دو آبیاری در هنگام پر شدن مغز را کاهش داد. یک نکته بسیار مهم در مورد آبیاری در هنگام پر شدن مغز این است که قسمتی از باغ یا قطعه ای باغ که محصول خوبی دارد بهتر است  در هنگام پر شدن مغز که معمولا یک نوبت آبیاری میشود دو نوبت آبیاری شود و بهتر است درختانی که محصول خوبی ندارند یک نوبت از آبشان را زد و به قطعه یا ناحیه ای داد که دارای محصول خوبی است.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/٢٩
تگ ها :

نکاتی در مورد آبیاری درختان پسته-بخش اول

نکاتی در مورد آبیاری درختان پسته-بخش اول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

آبیاری(irrigation) درختان پسته یکی از مهمترین و شاید مهمترین فاکتور باغداری پسته محسوب شود. آبیاری و بهره وری مناسب از منابع آبی و افزایش راندمان آبیاری در باغات پسته ایران از جمله نکات بسیار مهم و در خور تحقیق است. پرت یا هدررفت آب در مناطق پسته کاری امری بسیار پر ضرر ارزیابی میشود.  در این مقاله سعی می کنم از تجربیات محققین آمریکایی در جهت افزایش راندمان آبیاری باغات پسته نکاتی چند را به کشاورزان و باغداران و کارشناسان محترم دخیل در صنعت پسته ایران تقدیم کنم. درختان پسته درختانی بسیار مقاوم نسبت به کم آبی و خشکسالی هستند اگر چه در ایالات متحده مشکل چندانی از نظر تامین منابع آبی وجود ندارد اما در کشور عزیزمان ایران کم آبی مهمترین معضل باغداری پسته است و صنعت پسته ایران را بشدت به خطر انداخته است. آبیاری مناسب مساوی است با ایجاد رطوبت مناسب در منطقه ریشه بصورتی که ریشه ها بتوانند رشد و نمو مناسبی داشته باشند وانتقال آب از ریشه ها به اندامهای هوایی محیط مساعدی برای ایجاد اعمال حیاتی درختان پسته ایجاد کند. همانطور که گفته شد اگر چه درختان پسته درختانی مقاوم نسبت به خشکی هستند اما عدم تامین مناسب آب در درختان پسته بشدت موجب کاهش عملکرد درختان پسته میشود. مطالعات نشان می دهد در مرحله تشکیل دانه و پر شدن مغز بیشترین نیاز آبی در درختان پسته وجود دارد و بهمین علت است که کشاورزان با تجربه کرمانی از قدیم الایام موقع پر شدن مغز در درختان پسته سعی می کردند به هر طریقی که شده آبی تهیه کنند و درختان را در این برحه زمانی حساس آبیاری کنند. در آمریکا رطوبت سنج های دقیقی در خاک تعبیه شده و هر زمان که رطوبت خاک از حد اپتیموم پایین تر آید سنسورها موجود در رطوبت سنج ها فرمان آبیاری را به سیستم های آبیاری تحت فشار را صادر می کنند و آبیاری به صورت اتوماتیک انجام می شود. بلاشک یکی از دلایل افزایش عملکرد باغات پسته کالیفرنیا این است که هیچگاه رطوبت موجود در خاک به زیر حد اپتیمم سقوط نمی کند و این در حالی است که در باغات پسته در استان کرمان در برخی دوره های آبیاری سه ماهه و چهار ماهه درختان آبی نمی بینند. جالب اینجاست در آمریکا هم باغدارن در زمان تشکیل میوه و پر شدن مغز بیشترین هزینه را در مورد آبیاری در این بازه زمانی حساس خرج می کنند بعبارت ساده تر خرید آب در دوره تشکیل میوه و پر شدن مغز در میان کشاورزان ایالات متحده امری رایج و مرسوم ارزیابی می شود. اگر در این برحه زمانی حساس بارندگی مناسب صورت گیرد هزینه های آبیاری برای کشاورزان کالیفرنیایی بشدت کاهش پیدا می کند. آبیاری سنگین در زمستان یکی از نکات بسیار مهم و تاثیرگذاری است که باید حتما مد نظر کشاورزان پسته کار باشد حتی در آمریکا هم که سیستم آبیاری تحت فشار است کشاورزان سعی می کنند در زمستان حداقل یک آبیاری غرقابی سنگین در زمستان را مد نظر داشته باشند. آبیاری سنگین در زمستان تاثیر بسیار مهمی در شستن و فروبردن نمکها و املاح مضر به خاک تحت الارض خواهد داشت و پی آمد آن کاهش تنش شوری و مسمومیت هاست. در سیستم های آبیاری میکرواسپرینکلر مقدار آب نفوذ یافته به داخل زمین در حد مناسب ارزیابی میشود و این در حالی است که در سیستم های آبیاری غرقابی موجود در بسیاری از باغات پسته ایران مقدار نفوذ عمقی آب به داخل زمین در حد مناسبی نیست. هر چه مقدار رطوبت عمقی در آبیاری بیشتر باشد مسلما رشد و توسعه ریشه ها بهتر خواهد بود. گاه این اشتباه فرض میشود که مثلا آبیاری دفعی با حجم فوق العاده آب در یک بازه زمانی محدود بویژه در فصل تابستان مد نظر است تا اینکه عمق رطوبتی مورد نظر تامین شود و این در حالی است که این تصور اشتباه است. بهترین روش آبیاری در سیستم فعلی باغات پسته ایران بویژه در فصل تابستان به تجربه بسیاری از کشاورزان خبره پسته کار آبیاری بصورت کرت به کرت یا کیز به کیز است. بدین معنی که آب یکنواخت به همه سطوح تقسیم شود. در یک آبیاری مناسب رطوبت باید به تمام سطوح عرضی و طولی و خلل و فرج خاک رسوخ پیدا کند. آبیاری غرقابی بصورت بیش از حد و زیاد بشدت موجب آسیب به ریشه ها و زردی درختان پسته میشود. یکی دیگر از محدودیت های روش غرقابی این است که جذب کودها و عناصر غذایی موجود در خاک در بازه زمانی مرطوب بودن خاک توسط ریشه ها برداشت میشود و بعد از خشک شدن خاک معمولا جذب عناصر بسیار کند و بسختی صورت می گیرد بهمین علت کودها را قبل از آبیاری ویا اندکی پس از آبیاری باید به خاک اضافه شود. بسیاری از کودها و عناصر بدلیل خشکی موجود در خاک در خاک دپو میشوند و به مصرف درختان نمی رسند. بحث دوره های آبیاری مناسب بستگی زیادی به مقدار آبی دارد که در اطراف ریشه ها وجود دارد. گاها در برخی از خاکهای سبک که مقدار رطوبت خاک افت می کند لاجرم باید دوره آبیاری کوتاهتر باشد و بالعکس. یافتن دوره مناسب آبیاری درختان پسته در روش غرقابی از نظر من برخلاف نظر بسیاری از کارشناسان بستگی به تجربه کشاورز دارد و نمی توان بازه زمانی خاصی برای آن تعیین کرد. مسلما درختان با سن بالا از نظر مقدار آب مقدار نیاز بسیار بیشتری دارند. درختانی که پا به سن می گذارند را نمی توان با روشی آبیاری کرد که در دوره جوانی آبیاری می کرد. مقدار آب مورد نیاز در آبیاری غرقابی بستگی کامل به سن درختان پسته دارد. بسیاری از کشاورزان بدلیل کاهش یا محدودیت در مقدار آب کانالی باریک و عمیق در سایه انداز و در یک طرف درخت ایجاد می کنند تا بتوانند بهره وری مناسبتری از آب داشته باشند این روش اگر چه در مورد درختان کم و سن و سال بسیار مفید ارزیابی میشود اما در مورد درختان مسنی که قطر تنه درختان به چندین سانتی متر می رسد (تنه های قطور و درختان مسن) اصلا روش مناسبی نیست و موجب اضمحلال درختان و کاهش راندمان و عملکرد می شود. درختان پیر باید از هر دو طرف در روش آبیاری غرقابی آب بخورند تا ریشه ها کاملا سیراب شوند.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:۳۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٧/٢۸
تگ ها :

صنعت بهتر است یا کشاورزی

صنعت بهتر است یا کشاورزی

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

روزگار غریبیست، قبلا بحث می شد علم بهتر است یا ثروت؟ اول علم ولی کم کم ثروت جای آن را گرفت. بارها در این وبلاگ و روزنامه ها و جراید راجع با کشاورزی و پسته کاری و مزیت نسبی آن و ارزآوری بالای آن در کشور عزیزمان بحث شده است. باعث شگفتی است که مسولان و سیاستگذاران عرصه اقتصاد کلان کشور این بخش مهم از اقتصاد ایران را نادیده می انگارند. پسته در استان کرمان و در کل کشور عزیزمان ایران ارزآور ترین محصول کشاورزی ایران است. برآوردها نشان می دهند که در سال جاری بیش از 1 میلیارد دلار ارز حاصل از فروش پسته نصیب کشور عزیزمان ایران می شود. پسته محصولی است که بیش از 80 درصد آن ارزآوری دارد و به بسیاری از نقاط جهان صادر می شود. سالهای سال است که زحمتکشان و دلسوزان عرصه صنعت پسته به تلاش و فعالیت پرداخته اند و بازارهای بسیار مناسبی از شرق دور تا کشورهای آسیای میانه و اروپا برای خود دست و پا کرده اند. بسیار  جای شگفتی است در صنعت پسته که ارزآورترین محصول کشاورزی ایران است در مقایسه با صنعت تقریبا هیچ هزینه ای خرج نمی شود. یک کارخانه صنعتی با تعداد معدودی نیرو با کالایی که فقط در داخل ایران تولید می شود و هیچ ارزآوری و حتی کیفیتی ندارد و همه از کیفیت کالای تولید شده گلایه دارند سالیانه میلیاردها تومان پول بیت المال را می بلعد در صورتی که کوچکترین بازدهی ندارد. تکنولوژی درجه 3 و 4 چینی با کارشناسان چینی که نیروهای متخصص ایرانی دهها بار از آنها باسودادتر و دلسوزتر هستند را به ایران می آوریم تا کارخانه ای بسازند با صرف بودجه میلیاردی و محصولات بی کیفیت و آلودگی های زیشت محیطی.  ریخت و پاش مهندسین فنی و خدم و حشمشان که بگذریم این سوال مطرح می شود که آیا صنعت نسبت به پسته کاری و پسته داری در نواحی پسته خیز مزیت نسبی دارد؟ آیا در مناطق پسته خیز بهتر نیست روی مسایل و مشکلات درختان و تولید بیشتر پسته متمرکز شویم تا ایجاد کارخانه های با تکنولوژی نازل چینی که کوچکترین ارزآوری ندارند؟ یکی ار دوستان تعریف می کرد که ماشینی مدل بالا دارم که در خدمت کارشناسان چینی است که در فلان کارخانه مشغول به کارند و ماهیانه حدود 2 میلیون تومان فقط کرایه از شرکت مربوطه می گیرم. باعث تاسف نیست درختانی که 20 سال 30 سال و حتی بیشتر به مرحله تولید موثر رسیده اند و با رفع مشکلات آنها می توان میزان عملکرد را چندین برابر کرد و ارزآوری و شکوفایی اقتصادی را در مناطق پسته خیز آورد را رها کردیم و به ایجاد کارخانه صنعتی با تکنولوژی 60 سال پیش چین پرداخته ایم. باعث تاسف و شگفتی است. قدرت ایجاد کار و اشتغال در صنعت پسته ایران بسیار بالاست و می تواند به چندین برابر صنعت در مناطق پسته خیز برسد.  در ایالات متحده امریکا صدها شرکت و هزاران نفر با ورود تکنولوژی های جدید به صنعت پسته و راه و روش اصولی مشغول بکارند در حالیکه درختان پسته آماده ثمر ما در اثر بی توجهی و غفلت رو به نابودی گذاشته اند. به خدا سوگند اگر یک صدم بودجه ای که در صنعت خرج می شود خرج صنعت پسته ایران می شد وضعیت مناطق پسته خیز بسیار دگرگون می شد و رفاه کامل سراسر مناطق پسته خیز را فرا می گرفت. باید بپذیریم که صنعت چه بخواهیم چه نخواهیم بازدهی پسته کاری و پسته داری را ندارد و نخواهد داشت. باید بودجه داد به مدیران لایق و باید این تفکر محترم شمرده شود که درست انجام دادن کار و وظیفه و پیشرفت کار در اولویت باشد من اگر رییس یک اداره باشم حاضرم از کارمند یا کارگر زیر دستم فحش بخورم اما بدانم کارمندم یا کارگرم کارش را به بهترین نحو انجام می دهد. وظیفه من بود که مطالب را بگویم خدا داند و بس. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٦:٤۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/٢۳
تگ ها :

هرس درختان پسته، مفید یا مضر

هرس درختان پسته، مفید یا مضر

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

هرس درختان به پدیده ای اطلاق می شود که طی آن شاخه های زاید و غیر ضروری و شاخه هایی که به هر علت دچار بیماری یا خشکیدگی شده اند از درخت بریده شده و به بیرون ریخته می شود. هرس درختان پسته در شرایطی که تمام شرایط آب و خاک و بیماریها کنترل شده باشد در افزایش عملکرد و راندمان بسیار مهم ارزیابی می شود. مزایای هرس درختان پسته زیادند که این مقاله سعی ندارد به آنها بپردازد. یکی از مزایای هرس وادار کردن درختان پیر و فرسوده به تولید شاخه های جدید و ایجاد جوانه های زایشی جدید است. یک نکته بسیار مهم و اساسی در مورد هرس درختان پسته در استان کرمان این است که متاسفانه هرس بشدت موجب شیوع و شدت بیماری خشکیدگی سرشاخه در درختان پسته شده است. پر واضح است بیماری سرخشکیدگی درختان پسته که سال به سال متاسفانه شاهد گسترش شدید آن در باغات پسته مناطق استان کرمان و بویژه روی پیوندهای فندقی هستیم ارتباط مستقیمی با هرس درختان پسته دارد. علاوه بر انتقال عامل بیماری با ادوات هرس مانند اره و قیچی های باغبانی مشاهدات مشخص کرده اند که هر جا که هرس انجام شده متاسفانه بیماری سرخشکیدگی بشدت شیوع یافته است بصورتی که سال به سال از ارتفاع درختان کم شده و نهایتا متاسفانه فقط یک تنه از درخت پسته باقیمانده است. باز هم متاسفانه ما کار تحقیقی قابل قبولی روی هرس درختان پسته و ارتباط آن با شیوع بیماری سرخشکیدگی نداریم بحثی که سالیانه خسارت هنگفتی به درختان پسته می زند. هرس درختان پسته در ایالات متحده آمریکا که بیماری سرخشکیدگی تقریبا وجود ندارد و یا کنترل شده است. سیستمی که کاملا مکانیزه و علمی است و تمام شرایط آب و خاک بصورت دقیق چک می شود حتما امری موثر و دارای بازدهی بسیار بالاست. هرس درختان پسته در کالیفرنیا گاها عملکرد را چندیدن برابر کرده است. حال سوال اینجاست در شرایط باغات ایران که هیچ کار علمی دقیقی در باغات وجود ندارد و مشکلات زیادی وجود دارند و مهمتر از همه بیماری سرخشکیدگی درختان پسته که ارتباط مستقیم با هرس درختان پسته دارد آیا هرس قابل توصیه است؟ باغات پسته ای که سالیان قبل هرس شدید شده اند را ببینید به چه روزی گرفتار شده اند. مسلما و بطور قطع از نظر من بعنوان یک کارشناس که هر روزه باغات را بازدید می کنم هرس باغات پسته در شرایط فعلی هیچ گونه سودی ندارد. باغاتی که هرس در آنها صورت نگرفته بمراتب سالم تر و پر بازده تر هستند. البته در استانهای پسته خیز غیر از استان کرمان هرس اصولی درختان بسیار قابل توصیه است اما در شرایط فعلی باغات پسته استان کرمان هرس درختان بهیچ وجه از نظر من قابل توصیه نیست. نکته بسیار مهم که توصیه من به همه باغداران پسته در استان کرمان است این است که از زمانی که درخت اصطلاحا بیدار می شود در فروردین ماه تا بعد از ریزش برگها در مهر و آبان ماه هرس درختان امری بسیار اشتباه است. اگر هرسی بناست انجام شود بهتر است در آذرماه و دی ماه انجام شود. هرس درختان در این ماهها اگر چه احتمال دارد موجب سرمازدگی جزیی شود اما مسلما ضرر سرمازدگی بسیار کمتر از خشکیدگی سرشاخه ها در بهار و بویژه تابستان است. استفاده از چسب های باغبانی بمنظور تیمار محل های زخم هرس بسیار مهم ارزیابی می شود. متاسفانه استفاده از چسب های باغبانی (چسب پیوند) در درختان پسته امری ناشناخته برای بسیاری از کشاورزان است که باید حتما استفاده از آن از طرق گوناگون ترویج شود. چسب باغبانی موجب حفاظت از زخم ایجاد شده و کاهش بروز سرخشکیدگی می شود. متاسفانه شیوه هرس یا متد هرس باغات پسته نیز در باغات پسته بسیار غیر صحیح و نامناسب است. بجای بریدن شاخه های دارای ارتفاع بیشتر از سطح زمین شاخه های نزدیک به زمین را هرس می کنند که امری بسیار اشتباه است. مطالعات نشان داده اند که شاخه های نزدیک زمین از نظر محصول دهی بسیار پربازده تر از شاخه های دور تر از زمین هستند و بدبختانه کشاورزان همین شاخه ها را بهانه های مختلف از جمله راه باز کردن برای تراکتور و ادوات کشاورزی قطع یا هرس می کنند که کاری بس اشتباه است. یکی از اشتباهات رایج دیگر در مورد هرس این است که کشاورزان می خواهند درختان ظاهری زیبا داشته باشند و شاخه هایی که مثلا از نظر چشمی با سایر شاخه های هماهنگ نیستند قطع می کنند که کاری اشتباه است علاوه بر این تربیت درختان و هرس کردن آنها که همه شاخه ها رو به بالا و منظم باشند نیز کاری مضر ارزیابی می شود. در درختان پیری که تولید جوانه زایشی نمی کنند بهتر است با استفاده از روش سربرداری آنها را به تولید شاخه های جدید وا داشت و هرس شاخه های جانبی اصلا قابل توصیه نیست. یک نکته بسیار مهم در مورد هرس این است که هرس در مورد پیوندهای فندقی  و کله قوچی که به بیماری سرخشکیدگی حساس هستند قابل توصیه نیست اما در سایر پیوند ها بویژه اکبری بسیار قابل توصیه است و موجب افزایش عملکرد میشود. نکات زیادی در مورد هرس وجود دارد که متاسفانه کشاورزان از آن آگاهی ندارند و بصورت قطع می توان گفت هرس درختان پسته (پیوندهای فندقی و کله قوچی) حداقل در استان کرمان اصلا روش و متد درستی نیست. زاویه هرس زاویه مناسبی نیست و بشدت در جهت افزایش بیماری سرخشکیدگی عمل می کند. در پایان باید گفت از نظر من کشاورزان پسته کار در استان کرمان بهتر است عطای هرس کردن را به لقایش ببخشند و  یا حتی المکان از میزان آن بکاهند چون از همین چند کیلو پسته هم از جیبشان می رود. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/٢۱
تگ ها :

هشدار مهم: حمله آفات ثانویه به درختان پسته

هشدار مهم: حمله آفات ثانویه به درختان پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

آفات ثانویه به آفاتی گفته می شود که در اثر ضعف درختان یا نباتات به آنها حمله می کنند. آفات ثانویه بیشتر شامل چوبخوارها و پوستخوارها می شوند. آفات چوبخوار و پوستخوار معمولا به راسته سخت بالپوشان یا سوسکها تعلق دارند. در طول زمان و دست به دست دادن عوامل متعدد و فاکتورهای مختلف، درختان پسته متاسفانه بسیار ضعیف شده اند. اگر چه ایندسته از درختان در مرحله نابودی کامل یا خشک شدن قرار ندارند اما بسیار رنجور شده اند و این مهم موجب حمله آفات فرصت طلب یا ثانویه به درختان پسته شده است. سرخشکیدگی درختان ناشی از عوامل مختلف زیستی و غیر زیستی که سعی داریم در مقاله ای مفصل به آن بپردازیم به صورت مفرط موجب ضعف درختان پسته شده است. برخی از آفات ثانویه که روی سایر درختان وجود دارند در صورت ضعیف شدن درختان پسته بلاشک می توانند به آنها حمله کنند. پوستخوارها معمولا دسته ای از سوسکها هستند که به پوست درختان حمله می کنند و موجب نابودی آنها می شوند. اگر دقت کنیم در محل ورود و خروج لاروها و حشرات کامل از داخل پوست و بالعکس فضولات ایندسته حشرات و رد پای آنها بصورت دالانهایی منظم و گاها غیر منظم مشاهده می شوند. چوبخوارها هم دسته از آفات سوسکی هستند که بمحض ضعیف شدن درختان به آنها ورود پیدا می کنند تخم ریزی کرده و موجب آسیب جدی به درختان خواهند شد. فضولات ایندسته از آفات یعنی چوبخوارها بصورت تکه های کوچک چوبی اره شده در پایین درختان و لابلای شاخه ها قابل مشاهده است. معمولا  چوبخوارها خسارت بیشتری وارد می کنند. باید توجه داشت آفات ثانویه تقریبا در تمام درختان وجود دارند از جمله درختان زینتی و جنگلی. در درختان پسته بدلیل مقاومت بالای درختان نسبت به شرایط نامساعد و ترکیبات دفاعی قوی و موثر مترشح شده از درختان پسته تقریبا آفات ثانویه تا سالهای اخیر مشکل چندانی بوجود نیاورده اند. اما متاسفانه اخیرا از سوی برخی از کشاورزان گزارشاتی مبنی بر وجود و مشاهده ایندسته از آفات روی درختان پسته بیان شده است که بسیار موجب نگرانی است. بطور قطع درختان سال به سال در حال ضعیف تر شدن هستند به دلایل گوناگون. مسلما در باغاتی که از نظر تغذیه و عملیات زراعی در وضعیت مناسبی باشند آفات ثانویه مشکل چندانی را بوجود نخواهند آورد. این هشداری مهم و جدی از طرف یک دلسوز درختان پسته به همه باغداران و دست اندرکاران تولید پسته بوِیژه در استان کرمان است که بفکر باشید که اگر خدای نکرده آفات ثانویه شیوع پیدا کنند بویژه آفات پرخطر نابودی درختان پسته بسیار محتمل بنظر می رسد. اخیرا بنده حشرات یا آفات ثانویه ای را از روی درختان پسته شناسایی و جداسازی کرده ام که تا کنون در منابع رسمی نیامده اند و فوق العا ده خطرناک هستند بویژه سوسکهای شاخک بلند که لاروهای بسیار قدرمند و خطرناکی دارند و از چوب و مغز چوب و سرشاخه ها در درختان پسته ضعیف شده تغذیه می کنند. بهترین راه مبارزه با آفات ثانویه در پسته تقویت درختان پسته بویژه با کودهای پتاسیمی است. کودهای پتاسیمی چه بصورت کاربرد درخاک و چه بصورت محلولپاشی موجب افزایش مقاومت درختان نسبت به آفات ثانویه می شوند. تقویت درختان، آبیاری بموقع و مناسب، هرس مناسب، جمع آوری و انهدام سرشاخه های خشک و چوبهای خشک بعنوان منابع آلودگی در کنترل بیماری بسیار مهم ارزیابی می شوند. باید درختان را تقویت کرد و هر کاری که موجب ضعف درختان و کم شدن مقاومت آنها میشود مانند استرس آبی و ...باید جدا خودداری کرد. برخی از افراد فکر می کنند با تزریق نفت یا سم و مواد خطرناک دیگر به داخل پوست و چوب آلوده می توانند موجب مرگ آفت و حل مشکل شوند که کاری بس بیهوده است و موجب بدتر شدن کار میشود. زمانی که درخت قوی باشد اجازه نفوذ و خسارت آفات ثانویه را نخواهد داد بنابراین باید هر چه بیشتر درختان را تقویت کنیم تا از حمله آفات ثانویه مصون باشند. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٧:۳٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/۱۸
تگ ها :

ضرورت استفاده از کودهای N, P, K بمنظور تغذیه موثر باغات پسته-بخش دوم تکنولوژی تو

ضرورت استفاده از کودهای N, P, K بمنظور تغذیه موثر باغات پسته-بخش دوم تکنولوژی تولید

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

همانطور که در بخش اول اشاره شد تکنولوژی تولید کودهای N, P, K تکنولوژی پیچیده و گاها منحصر بفردی است. کارخانجات تولید کود های N, P, K هر سال کودهای تولید شده خود را بررسی و فرمولی مناسبتر و کارتر تولید می کنند. واحدهای تحقیق و توسعه متشکل از محققین برجسته نقش مهمی در اعتلای کیفیت و نهایتا فروش بیشتر و درآمد بیشتر برای کارخانهای تولید کودهای N, P, K دارند. قبلا اشاره شده اساس تولید یک کود N, P, K با کیفیت پدیده مخلوط کردن عناصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم و همچنین میکرونوترینتها با هم است. تکنولوژی اختلاط در تولید یک کود N, P, K با کیفیت اهمیت اساسی دارد. بسیاری از کارخانجات تولید کننده کودهای N, P, K برای هر محصول با توجه به نیازهای غذایی و شرایط اقلیمی و آب و خاک منطقه و همچنین نوع محصول کود N, P, K خاصی تولید می کنند اما معمولا کودهای N, P, K جنبه عمومی دارند و برای همه محصولات زراعی و باغی منجمله پسته قابل توصیه هستند. این احتمال وجود دارد که کودهای تولید شده 2 عنصری باشند و الزامی نیست که حتما هر 3 عنصر اصلی در ساختار یک کود وجود داشته باشند مثلا در شرایط باغات پسته استان کرمان که در بیشتر موارد کمبودی از نظر فسفر (P) وجود ندارد. می توان از کود با فرمول N,K استفاده کرد. سایر کودها مثلا N, P یا K, P نیز می توانند توسط کارخانجات تولید شوند. قبل از هر چیز ذرات کودهای تک عنصره شامل نیتروژن، فسفر و پتاسیم باید ابتدا کاملا آسیاب شوند تا اندازه دلخواه حاصل شود. در بسیاری از موارد دوام ذره و چگالی ذره حاصل شده اندازه گیری و اپتیمایز می شود تا در طول پروسه مخلوط کردن یا blending کود با کیفیت بهتری حاصل شود. ایجاد ذرات یکنواخت از کودهای مختلف در کیفیت یک کود N, P, K بسیار اهمیت دارد. هر چه اختلاط بهتر انجام شود و ذرات یکنواختری حاصل شوند کود N, P, K حاصله با کیفیت تر خواهد بود. بعد از پروسه blending مرحله مرطوب کردن یا تر کردن انجام میشود در این مرحله مواد خاصی مانند برخی اسیدها یا بازها یا مواد نگهدارنده دیگر با نسبتهای مشخص و رنگهای مخصوص به کود اضافه می شوند. بعد از مرطوب کردن نوبت به گرانول کردن و خشک کردن کود حاصله میرسد. برخی اوقات ترجیح می دهند کود حاصله گرانوله نباشد و بصورت پودری تولید شود. تولید ذرات گرانوله یا غیرگرانوله یکسان و یکنواخت با وزن مخصوص یا چگالی یکسان در تولید یک کود N, P, K با کیفیت بسیار مهم ارزیابی می شود. در طی پدیده اختلاط نسبت ترکیبات مورد نظر بصورت دقیق اندازه گیری شده تا در مراحل بعدی درصد عناصر کاملا رعایت شود. مثلا کود N, P, K با درصد 12-12-36 یا 40-25- 0 میزان عناصر بصورت دقیق رعایت می شوند. در کشورهای پیشرو از نظر کشاورزی کشاورزان دارای سطح زیاد زیر کشت کود N, P, K مورد نیاز و با فرمول خاص و توصیه شده را به کارخانجات تولید کننده سفارش می دهند تا فرمول خاص با درصد مورد نظر برای آنها تولید شود.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/۱٧
تگ ها :

ضرورت استفاده از کودهای N, P, K بمنظور تغذیه موثر باغات پسته-بخش اول

ضرورت استفاده از کودهای N, P, K بمنظور تغذیه موثر باغات پسته-بخش اول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

درختان پسته درختانی با حجم زیاد برداشت عناصر ماکرو (N, P, K) هستند. رفع کمبودهای عناصر ماکرو (N, P, K) نیاز به برنامه ای مدون و حساب شده دارد. با توجه به سیستم آبیاری غرق آبی در بسیاری از باغات پسته ایران رفع نیازهای عناصر ماکرو در درختان پسته از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است در این سلسله مقالات سعی داریم به بررسی کودهای (N, P, K)، نحوه مصرف، تکنولوژی تولید و مسایل جانبی مربوط به آن بپردازیم. امید است دوستان و عزیزان استفاده لازم را از مطالب مطرح شده که جنبه کاملا کاربردی دارند ببرند. به صورت معمول برای رفع نیازهای نیتروژن از کودهای اوره، سولفاتهای آمونیوم و نیتراتها استفاده می شود و برای رفع کمبود فسفر از کودهای سوپرفسفات و دی آمونیوم فسفات. همچنین برای رفع پتاسیم از کودهای سولفات پتاسیم، نیترات پتاسیم و کودهای پتاسه موجود دردسترس. یکی از مشکلات از همین جا ناشی می شود که برای هر بار کودپاشی باید 3 نوع کود را بصورت جداگانه و با درصدهای ناموزون به درختان بدهیم. اهمیت کودهای (N, P, K) یا یک مزیت عمده مهم این کودهای از همین جا ناشی می شود که هر 3 عنصر (N, P, K) را بصورت یکجا و با درصدهای مشخص و استاندارد در اختیار درختان قرار می دهیم. نکته قابل ذکر در این است که بسیاری از کارشناسان از جمله خانم لویس فرگوسن برجسته ترین محقق پسته در دانشکده Davis کالیفرنیا مناسبترین فرمول برای رفع نیازهای درختان پسته به عناصر ماکرو را برای پسته ایران کودهای 20-20-20 (N, P, K) معرفی  کرده اند. باعث تاسف و شگفتی است که بسیاری از کشاورزان اطلاعی از کودهای (N, P, K) ندارند و فقط از کودهای معمولی برای رفع نیازهای ماکرو در درختان پسته استفاده می کنند. فرمولاسیون های مختلفی از کودهای(N, P, K) در بازار مصرف وجود دارند که بسیار کارساز و موثر در تغذیه درختان پسته هستند. از جمله 20-20-20 یا انواع و اقسام فرمولاسیون های مختلف مثلا 36-0-12 یا 30-10-20 یا فرمولاسیون های مختلف دیگر. کودهای (N, P, K) هم به صورت کاربرد در خاک و هم به صورت محلولپاشی قابل توصیه هستند. نکته مهم در این است که کودهای (N, P, K) اگر به صورت محلولپاشی استفاده می شوند (کود با کیفیت) بیش از 1 غلظت و نیم (کیلو یا لیتر) در هزار استفاده نشوند چون احتمال گیاهسوزی وجود دارد. کودهای محلولپاشی (N, P, K) را باغلظت مناسب می توان با سموم مختلف قابل اختلاط و مصرف کرد. کودهای (N, P, K) همانطور که گفته شد کودهایی مهجور و کمتر شناخته شده هستند و جای بسیار زیادی برای توصیه و استفاده دارند. بستگی به آنالیز خاک یا برگ می توان از فرمول مناسبتری از کودهای (N, P, K) استفاده کرد مثلا جایی که کمبود پتاسیم بسیار بیشتر از فرمولاسیون 36-0-12 یا 30-10-10. اما روی هم رفته کودهای کودهای(N, P, K) با فرمولاسیون 20-20-20 بسیار سودمند هستند. اگر چه از نظر هزینه ایندسته کودها نسبتا گران محسوب می شوند اما با توجه به عملکردی که دارند قیمت پرداخت شده برای ایندسته کودها مقرون به صرفه ارزیابی می شوند. بسیاری از کشاورزان یا کارشناسان فکر می کنند که با اختلاط اوره یا سولفات آمونیوم بعنوان منبع ازت (N)، سولفات پتاسیم بعنوان منبع پتاسیم (K) و کودهای فسفاته مانند سوپرفسفات یا دی آمونیوم فسفات بعنوان منبع فسفر (P) می توان کود (N, P, K) تولید کرد. اگر چه بحث اختلاط عناصر بعنوان مبحث اصلی در تولید کودهای (N, P, K) محسوب می شوند اما باید توجه داشت کود دست ساز (N, P, K) هیچگاه نمی توان کیفیت و کارآیی کود (N, P, K) استاندارد تولید شده در کارخانجات معتبر را داشته باشد. بسیاری از کودهای (N, P, K) بویژه برندهای معتبر خارجی دارای تکنولوژی تولید خاص و گاها منحصربفردی هستند که کارآیی آنها را بسیار بالا می برد. یک نکته ظریف که معمولا نادیده انگاشته می شود این است که در کودهای (N, P, K) با برندهای معتبر بویژه کودهای خارجی درصدی تنظیم شده و بالانس شده از عناصر میکرو مانند آهن، روی، مس و ...نیز در ساختار ایندسته از کودها وجود دارد که راندمان کار را بالاتر می برد و حتی کمک زیادی به رفع کمبودهای عناصر میکرو در درختان پسته خواهد کرد. اگر چه کاربرد کودهای (N, P, K) از طریق محلولپاشی بسیار بصرفه تر بنظر می رسد اما کاربرد کودهای (N, P, K) در خاک اثرات بمراتب بهتری از محلولپاشی این عناصر دارد. از نظر زمان توصیه بویژه از طریق خاک کودهای (N, P, K) در هر بازه زمانی بغیر از دوره خواب درختان در پاییز و زمستان قابل توصیه هستند اگر چه در دوره هایی که میزان برداشت عناصر ماکرو از خاک یا برگ بسیار بالاست (پر شدن مغز) ایندسته کودها بسیار بیشتر قابل توصیه هستند. بسیاری از کودهای (N, P, K) دارای پایه اسیدی یا قلیایی هستند که باید دقت کرد از کود (N, P, K) استفاده کرد که از نظر اسیدیته موافق با شرایط خاک و محیط رایزوسفر خاک منطقه ما باشد. مسلما در شرایط خاک استان کرمان کودهای (N, P, K) که پایه اسیدی هستند بشدت قابل توصیه هستند. در بخش دوم به صورت مختصر به تکنولوژی تولید کودهای (N, P, K) می پردازیم.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٠:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/۱٦
تگ ها :

کودهای پلت شده مرغی، بسته های شکیل و فریبنده، سودمند یا تقلبی و بدون کیفیت

کودهای پلت شده مرغی، بسته های شکیل و فریبنده، سودمند یا تقلبی و بدون کیفیت

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

هنوز پسته امسال برداشت نشده سر و کله دلالان کودهای پلت شده مرغی با انواع و اقسام اسامی خارجی و ایرانی پیدا شده است. هر ننه قمری کارخانه تولید کود پلت مرغی زده و ادعا می کند که کودش معجزه می کند. متاسفانه برای تولید یک کود پلت شده مرغی بخصوص نوع ایرانی آن هیچ تکنولوژی خاصی لازم نیست. مقدار کود اوره می خواهد بعنوان منبع ازت، مقداری کود مرغی یا گاوی و خاک و آت و اشغال به اضافه یک میکسر و پاکت های پلاستیکی که از قبل سفارش داده شده اند (ساخت هلند! وفرانسه و...!). در شرایط تحریم ایران که مواد اولیه خوراکی از جمله گندم و آرد به سختی وارد می شوند و گرانی دلار نرخ مواد ضروری برای زندگی روزمره را چند برابر کرده بسیار جالب است که ادعا می کنند کودهای پلت مرغی از کشورهای اروپایی وارد شده اند و خارجی هستند. همانطور که قبلا اشاره شد تقریبا در بازار ایران کود پلت خارجی با کیفیت وجود ندارد و اگر وجود اشته باشد قیمت فوق العاده بالایی خواهد داشت مسلما کیسه 25 کیلویی کود پلت شده با قیمت های 19 تا 20 هزار تومان و حتی پایین تر از نظر منطقی خارجی بنظر نمی رسند بلکه 100 درصد اینها ساخت خود ایران هستند. بازار آشفته  متاسفانه شرایطی را بوجود آورده که کلاهبرداری های بزرگی در مورد کودهای پلت شده مرغی صورت گیرد که مایه تاسف است. چندی پیش فردی کودی را به من پیشنهاد  کرد برای خرید که دارای لیبل بسیار شکیل با درصد فوق العاده بالایی از عناصر بود با قیمت بسیار پایین تر از حد تصور من. کودی که لیبل آن بیان می کرد که 20 درصد آهن، 12 درصد روی، 8 درصد پتاسیم و ....در آن وجود دارد. بنده بعنوان نمونه 3 کیلو از این کود را به آزمایشگاه دادم که نتایج شگفت انگیز و دردناک بود. درصد همه عناصر زیر نیم درصد گزارش شد و مسول آزمایشگاه گفت حتی خاک عادی از این نمونه از نظر وجود عناصر قویتر است. بنظر می رسد که کود ذکر شده نوعی زباله یا کمپوست شهری بود که با ایجاد رنگ ظاهری و گرانول شدن به خورد کشاورزان بدبخت داده می شد. نمی دانم مسول این هرج و مرج و آشفتگی و هزینه های بسیار زیاد و کلاهبرداری های میلیاردی که متضرر اصلی کشاورزان بدبخت هستند کیست؟ چندی پیش فیلمی کوتاه از نحوه درست کردن کودهای پلت شده خارجی با انواع و اقسام لیبل ها به دستم رسید که اسفناک بود. در یکی از استانهای شمالی ایران در کارگاهی بسیار ابتدایی و عقب افتاده با ادوات بسیار فرسوده کود پلت مرغی تهیه می کردند در شرایط بسیار غیر استاندارد و غیر بهداشتی. جالب اینجا بود که این کودها را درون بیش از 8 تا 9 کیسه مختلف با نامهای خارجی و ساخت کشورهای مختلف از جمله ایتالیا، هلند و فرانسه به بازار فرستاده می شدند. افراد متقلب و کلاهبردار و شیاد هر کدامشان برندی درست کرده اند و آن را وارد بازار کرده اند فقط نکته مشترکشان اینجاست که آخر اسم این کود ها پلاس وجود دارد. زهر مار پلاس، چی چی پلاس، فلانی پلاس و از این جور خزعبلات دیگر. مایه تاسف است که بسیاری از ایندسته کودها اصلا کود مرغی نیستند  و گاها کود گاوی هستند اما به نام کود مرغی وارد بازار می شوند. روی برشور یا لیبل آنها چاپ شده که ایندسته کودها دارای درصد بالای عناصر ماکر و میکرو حتی اسیدهای هیومیک و فولویک و...هستند در صورتی که در داخل بسیاری از این کودهای هیچ عنصری وجود ندارد و فقط شیادی و کلاهبرداری است. هر کارشناس سودجو یا دلال یک نوع کود پلت شده درست کرده و آن را بخورد کشاورزان می دهد و فقط از نوعی پلتی که خود تولید کرده یا نمایندگی می کند تعریف و تمجید می کند حتی این نکته در مورد محقیقن پسته ای که وارد بازار کود و سم شده اند هم صدق می کند که مایه تاسف است. در پایان باید اینجور جمع بندی کرد که کشاورزان نباید بصرف داشتن لیبل زیبا، برچسب زیبا یا بسته بندی و علایم ظاهری کود پلت شده فکر کنند که کود از همه نظر مورد تایید است باید صبور بود جنس با اصالت را شناسایی کرد و حتی نمونه ای از کودی که می خواهیم خرید کنیم به آزمایشگاه بدهیم برای آنالیز. در صورت خرید با تناژ بالا بهتر است با کارخانه دار یا وارد کننده کود شرط شود که هر زمان و از هر بار یا کیسه که تست آنالیز عناصر انجام شود باید صحت ادعای فروشنده مورد تایید باشد و الا خریداری از روی چشم و هم چشمی و توجه به قشنگ بودن کیسه و عبارات انگلیسی نوشته شده بر روی یک کود نمی تواند دلیل مناسبی برای داشتن کیفیت برای یک کود پلت شده باشد.  به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/۱٥
تگ ها :

اشک شوق پیرمرد زحمتکش پسته کار بزرگترین پاداش زندگی من

اشک شوق پیرمرد زحمتکش پسته کار بزرگترین پاداش زندگی من

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

برداشت پسته کم کم رو به اتمام است. حاصل زحمت یکسال کشاورزان زحمتکش پسته کار یواش یواش به ثمر می نشیند. جنب و جوش زیادی در مناطق پسته خیز وجود دارد همه دنبال جمع کردن پسته خوشان هستند. باز هم خدا را شکر که پسته حداقل بخشی از مخارج زندگی کشاورزان را پوشش می دهد. بندگان خدا تمام امیدشان به همین پسته است. یکسال تمام زحمت کشی، آبیاری، کوددهی، سم پاشی و....به بار نشسته است. پارسال همین موقع پیرمردی کوتاه قد با دستانی تنومند و پینه بسته و بیل بدست با چهره ای آفتاب سوخته و صدایی کلفت اما مهربان گلایه از درختان پسته داشت. اومد پیشم شروع کرد به گلایه که "مهندس درختها سرخشک شده اند" پسته ها پوکی زیادی دارند" گره ها فرو می افتند و هزار گلایه دیگر. می گفت مهندس چیکار کنم هر روز پای درختان بیل می زنم عرق می ریزم اما سال به سال اوضاع بدتر از سال قبل می شود. نکنه دلیلش سمهاست؟ فکر کنم سمهای قدیمی خیلی بهتر بودن! فکر کنم سم ها درختها رو خشک کردن. بغضی در صداش موج می زند. حاصل رنج 30 ساله دارد به فنا می رود. فکری کن مهندس. چیکار کنم؟ هر کاری که گفتی می کنم فقط درخت هام خوب بشن. خدا خیرت بده. رفتم اداره جهاد اما نتیجه ای نگرفتم. هر کی هر چی گفت انجام دادم اما درختهام خوب نشدن. بدادم برس درخت هام دارن خشک می شن. پولی ندارم بهت بدم مهندس اما دعات می کنم. ایشالا عاقبت به خیر بشی مهندس. این گلایه ها رو زیاد می شنوم این روزا. پیرزن، پیرمرد اونایی که سالهای سال به پای درختاشون زحمت کشیدن. بهش می گم باشه بابا جان. می ریم باغتون رو می بینیم. درستش می کنم ایشالا جوش نزن باباجان. یادش بخیر انگار که همین دیروز بود چه زود یکسال گذشت. چه سم هایی که بنده خدا نپاشید، چه فرمولهایی که براش ننوشتم. چه با دقت انجام می داد با وسواس خاص. بدون کم و کاست. امروز همون پیرمرد اومده بود پیشم. اشک شوق تو چشماش. چند قطره ای از گوشه چشمش پایین اومد با دستاش پاکشون کرد. گفت سلام آقای مهندس. سلام کردم گفتم خوبی باباجون؟ خوبی حاجی؟ چه خبر از درختها؟ پسته ها رو چیدی؟ این چیه دستت؟ نکنه سم آوردی ببینم بدردت میخوره بپاشی یا نه؟ پیرمرد می گه نه مهندس برات پسته آوردم قابل دار نیست. گفتم من نمخام چرا آوردی؟ توقع نداشتم. پیرمرد گفت خدا خیرت بده، خدا پدر و مادرتو بیامرزه؟ خدا کنه عاقبت به خیر بشی مهندس. درختها مو نجات دادی خیلی درختها بهتر شدن. اصلا فکر نمی کردم درست بشن. پوکی کم بود. درصد خندونی بالا و دهن بست پایین. بعد از کلی تشکر میگه اینها قابل شما رو نداره چند کیلو پسته آوردم برات تعارفی. کاری که از دستم بر می یاد. خدا خیرت بده مهندس. پیرمرد بنده خدا میره و من به این فکر می کنم که چه خدمتی از این بالاتر که بتونی یک درخت رو نجات بدی. امید بدی به کشاورزای زحمتکش. راهنمایی شون کنی. به خدا لذت و رضایتی  که آدم از این جور موردها می بینه خیلی خیلی ارزشمندتر از میلیون ها تومان پوله. از این مورد ها زیاده. خدمت به خلق لذت بخش ترین حسی است که آدم میتونه تجربه کنه. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/٩
تگ ها :

بررسی اجمالی عوارض ایجاد شده روی پوست دانه های پسته

 

بررسی اجمالی عوارض ایجاد شده روی پوست دانه های پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

ایجاد هر نوع فرورفتگی و عارضه روی پوسته بیرونی دانه های پسته ممکن است علل مختلف داشته باشد. که به اختصار به بررسی آنها و راههای احتمالی پیشگیری و درمان آنها می پردازیم. قابل توجه است در بسیاری از موارد چندین عامل با هم موجب عارضه میشوند که کار را بدتر می کند.

آسیب حشرات: انواع و اقسام حشرات بویژه سن ها ممکن است موجب ایجاد عارضه روی پوسته دانه ها و حتی مغز پسته شوند. علاوه بر سن ها آفات دیگر نیز می توانند موجب ایجاد خسارت روی پوسته دانه ها و نابودی مغز پسته شوند. از جمله پروانه مغزخوار و همچنین پروانه پوست خوار پسته. آسیب پروانه های پوسخوار و مغز خوار بویژه روی واریته های غیر از فندقی مانند اکبری، ممتاز و .. بیشتر است. خسارت حشرات ممکن است فقط به سطح بیرونی پوست دانه ها محدود شود و ممکن است به مغز پسته نیز رسوخ پیدا نماید. برخی از حشرات آفت بویژه سن ها علاوه بر خسارت مستقیم ناشی از تغذیه و از بین بردن پوسته بیرونی و مغز پسته با ترشح بزاق خود موجب نابودی و اضمحلال نطفه های در حال تشکیل پسته خواهند شد. گاهی اوقات خسارت ناشی از بزاق نیش سن ها موجب ایجاد تغییرات فیزیولوژیک در مغز پسته، کج و معوج شدن جنین و ایجاد جنین ها و نهایتا مغزهای معیوب خواهد شد. بهترین راه مبارزه با حشرات خسارتزا در پوست پسته و مغز مبارزه شیمیایی با استفاده از سموم کاراست. این امر بویژه در مورد پروانه های مغزخوار و پروانه پوستخوار میوه در بهار بسیار حایز اهمیت است. سم پاشی موثر و بموقع بهاره تا حد بسیار زیادی از خسارت پروانه های پوستخوار و مغزخوار در طول فصل جلوگیری می کند. زنبورها مغز خوار پسته نیز تا حد زیادی می توانند مغز پسته را از بین ببرند اما ظاهرا خسارت چندانی به پوست دانه ها وارد نمی کنند. در مورد سن ها نیز مبارزه شیمیایی با سموم موثر مشکل را حل خواهد کرد.

کمبود کلسیم (Ca) نیز عارضه ای است که موجب سوختگی و نرم شدن پوسته خارجی دانه ها می شود. بسیار بعید است در خاکهای قلیایی استان کرمان مشکلی از نظر کمبود کلسیم در باغات پسته وجود داشته باشد. لااقل آزمایشات خاک چنین چیزی را نشان نمی دهند. طبیعی است در خاکهای قلیایی استان کرمان کمبودی از نظر کلسیم وجود ندارد. اما بمرور با افزایش یافتن شوری بویژه افزایش غلظت سدیم موجود در محیط رایزوسفر و بهم خوردن تعادل به نفع سدیم (Na)، کمبود کلسیم (Ca) در بسیاری از نقاط شیوع پیدا کرده است نه اینکه کلسیمی در خاک وجود نداشته باشد بلکه کلسیم موجود قابل جذب نیست. برای جبران کلسیم و جلوگیری از عارضه پاشش کودهای کلسیمی بصورت محلولپاشی بسیار قابل توصیه است اما باید در نظر داشت در صورت اختلاط سموم با کودهای کلسیمی ممکن گیاهسوزی ایجاد شود که باید ابتدا در سطح محدود تست کرد. اخیرا هم توصیه شده که کاربرد کلسیم بصورت محلولپاشی در موعد بعد از برداشت پسته تا حد زیادی جلو عارضه را خواهد گرفت (مقاله آقای دکتر حکم آبادی منتشر شده در ویژه نامه تیرماه 1391 انجمن پسته ایران).

آفتاب سوختگی یا sunburn از جمله عوارض دیگر که موجب اضمحلال و خسارت به پوست دانه ها و گاها مغز پسته میشود آفتاب سوختگی یا sunburn بویژه در شرایط خشک و دوره های آبیاری طولانی مدت باغات پسته است که می تواند خسارت شدیدی ایجاد کند. برداشت بموقع و زودهنگام می تواند تا حدی از خسارت جلوگیری کند. تغییرات دمایی در جهت افزایش دما در اواخر فصل می تواند درصد آفتاب سوختگی را بالا ببرد. آبیاری بموقع در تابستان، پرهیز از هرس بیش از حد می تواند تا حد زیادی به رفع عارضه کمک کند.

کمبود ماکرو ومیکرو المنت ها هم بلاشک ممکن است سبب ایجاد عارضه روی دانه ها و پوست آنها شود. علاوه بر کلسیم که نقش آن برجسته تر است سایر عناصر بویژه کمبود عناصر میکرو نیز می توانند موجب اضمحلال پوسته دانه ها و گاها عدم تشکیل یا تخریب جنین شوند. متاسفانه روی این موضوع یعنی نقش عناصر تغذیه ای در اختلالات پوست دانه ها در پسته تحقیقی وجود ندارد و باید روی این موضوع بررسی کاملی صورت پذیرد.

عوامل متفرقه دیگر ممکن است بصورت مستقیم یا غیر مستقیم موجب اختلال شوند. عواملی همچون اسیدیته آب و خاک، مسمومیت ها، اثرات سو سموم مختلف و خطرساز در مراحل حساس تشکیل فرابر و درونبر میوه نیز در ایجاد اختلال موثرند. بسیاری از موارد سموم و افزودنی هایی که روی درختان پاشیده شده بدلیل عدم کیفیت و وجود مواد سوزاننده موجب ایجاد اختلال روی دانه ها و پوست آنها شده اند. کاربرد بیش از حد کودهای نیتروژنه نیز ممکن است موجب سوختگی دانه ها و مغز شوند. بهر روی متاسفانه بسیاری از مسایل درگیر در تولید پسته ناشناخته اند و تحقیقاتی در مورد آنها وجود ندارد. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٦:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/٥
تگ ها :

من از بیگانگان هرگز ننالم که با من هر چه کرد آن آشنا کرد

من از بیگانگان هرگز ننالم" که با من هر چه کرد آن آشنا کرد"

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بسم ا... الرحمن الرحیم" جا الحق و زهق الباطل" ان الباطل کان زهوقا" به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست" عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست" غلام همت آنم که زیر چرخ کبود" ز هر چه رنگ تعلق پذیرد آزاد است" پیرو مصاحبه ای موجز که از طرف بنده با صدای آمریکا راجع مسایل پسته صورت گرفت. هجمه ها و همچنین تشویق ها و دلگرمی های زیادی از طرف حسودان و عقده ایها و همچنین دوستان دلسوز نثار اینجانب شد. مبرهن است بر هر فردی که دستی در کار صنعت پسته ایران دارد که مشکلات زیادی پسته ایران را به ورطه نابودی کشانده است. البته این جستار سعی ندارد آیه یاس بخواند و این آن را متهم کند. بر همه عالم و آدم معلوم است که بنده حقیر هدفی بجز کمک به کشاورزان پسته کار نداشته و ندارم. انسان باید از خداوند بترسد و وجدان خود، تا در پیشگاه عدل الهی شرمسار نباشد، هر آنکه جانب اهل خدا نگه دارد" خداش از همه حال از بلا نگه دارد"  کاش میشد حسادتها و تخریبها جای دوستیها را می گرفت، کاش میشد دست در دست هم و با کمک هم و با نیروی مضاعف نقایص را می شناختیم و رفع می کردییم بقول خواجه حافظ شیراز" درخت دوستی بنشان که کام دل ببار آرد" نهال دشمنی برکن که رنج بی شمار آرد"  در بچگی ضرب المثلی را به کرات می شنیدم که میگفت" حسود هرگز نیاسود" راستش الان بخوبی متوجه این حرف می شم. خنده دار است که یک صحبت 7 دقیقه ای در صدای آمریکا بتواند کل پسته ایران را تخریب کند؟ واقعا مضحک است اینقدر ما ضعیف و حقیر باشیم که عقده های درون خود را بر سر این و آن خالی کنیم. بنده از هیچ ارگان و نهاد دولتی و غیر دولتی یک ریال پول نگرفته ام خدا میداند و بس که چه مرارتها دیده ام، چه شبها تا صبح درس خواندم، چه زحمتها کشیدم تا خدمتی به جامعه کشاورزی و پسته کاری ایران بکنم، بورسهای تحصیلی در کشورهای پیشرفته را رد کردم و با سختی و مشقت و زحمت کشاورزان پسته کار را راهنمایی می کنم تا در این بازار مکاره و شیاد صفت راه درست را انتخاب کنند تا محصول بیشتری بچینند. بسیاری از کشاورزان تمام زندگیشان درختان پسته شان هستند. کشاورزان جزیی که نیم هکتار و 1 هکتار زمین دارند و با همین زمین و درختان روزگار می گذارنند. چه پسرها که با پول پسته داماد نشدند، چه دخترها که با پول پسته به خانه بخت نرفتند، چه سفرهای زیارتی به کربلا و مکه و ... با پول پسته صورت نگرفته و ..... آقایونی که میخواهید صورت مساله را پاک کنید آگاه باشید و وجدان داشته باشید. کسی که شرایط را بفهمد و درک کند چه بلایی بر سر پسته ایران آمده زار زار گریه می کند. آمریکایی که قدمت پسته کاری آنها به 40 سال هم نمی رسد بوی سبقت را از کشور ما که سابقه چند صد ساله در تولید پسته داشته ربوده اند. بنده حقیر غیر از دلسوزی، غیر از مرارت، غیر از هزینه  و وقت و خدمت به کشاورزان چه گناهی انجام داده ام که مستحق تهمت هستم؟ کجای من آمریکایی هست؟ پدرم آمریکایی بوده؟ مادرم بوده یا جد و آبادم؟ کدام پول رو من از آمریکایییها گرفتم که از آنها دفاع کنم؟ بنده فرزند ایرانم، وطنم و آب و خاکم را با هیچ چیزی معاوضه نمی کنم چرا تهمت می زنید و افترا می بندید؟ من چه نیازی به کسب شهرت دارم؟ از کدام موسسه حقوق می گیرم؟ بر همه مشخص است از تمام نوشته های من طرز فکر بنده و عشقی که به سرزمین و درختان پسته دارم معلوم است. بنده اگر یک روز درخت پسته نبینم مریض می شم. آمده اند و اتهام می بندند که تو مزدور اجانب هستی؟ دست مریضاد بر شما. امیدوارم خداوند عالم دلی همچون دریا به همه ما بدهد که تحمل دیدن بهتر از خود را نداریم و فقط توهین و افترا می بندیم. ان ا.. سمیع العلیم، همانا خداوند شنوا و داناست. بیاید دید خود را بازتر کنیم، انصاف داشته باشیم. بارها گفته و نوشته ام در این وبلاگ  بروی تمامی افراد، تمامی علاقه مندان پسته و دوستداران پسته ایران باز است. کمک کنید. انتقاد کنید، انتقاد منطقی، تخریب و فحش و بدو بیراه مشکل را برطرف نمی کند. در بسیاری از موارد مطالبی که اولین بار در ایران از سوی بنده موشکافی و رازگشایی شده را بی ارزش می خوانند و به تمسخر می گیرند و میگوینده که بله اینها را ما همه می دانیم براستی چرا؟ مطالبی که به ذهن هیچ کس خطور نمی کرده را من باز کردم، پنجره های نوینی را گشودم، اما متاسفانه بی ارزش می شمارند و به مسخره می گیرند؟ مساله ای که برای اولین بار من کشف کردم را می گویند ما چند سال پیش طرح تحقیقاتی داشته ایم و شما چیز جدیدی نگفته اید؟؟ اگر داشته اید کو مقالاتش؟ کو اطلاعاتش؟ کود دیتاهاش؟ خدمتی که این وبلاگ به صنعت پسته ایران کرده و اطلاعاتی که این وبلاگ به رایگان در اختیار کشاورزان و علاقه مندان گذارده الحق و الانصاف بی نظیر است. چه دعاهایی خیری که نصیب بنده نشده، چه خدا پدر و مادر آمرزیده هایی که نصیب بنده نشده. آقایونی که ادعا می کنید و وکیل مدافع همه کشاورزان بیچاره هستید پیدا کنید یک وبلاگ یا وبسایت در اینترنت که اینچنین پر بار و کارگشا باشد. به قرآن مجید سوگند میخورم اگر در تمام دنیا بگردید وبسایتی را به این پر محتوایی و کارگشایی در مورد پسته پیدا نخواهید کرد. امیدوارم خداوند همه ما را به راه راست هدایت فرمایند. و السلام من التبع الهدی.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:٥٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٧/٢
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED