آسانترین راه تولید کودهای کمپوستی در باغات پسته

آسانترین راه تولید کودهای کمپوستی در باغات پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

یک سوال بسیار مهم و کلیدی در مورد خاک کشاورزی این است که خصوصیت یک خاک خوب چیست؟ خاک خوب برای رشد و تغذیه بهتر درختان پسته باید دارای خوصیات زیر باشد 1- خاک نرم باشد، خاکهای سفت و دارای بافت سخت خاکهای خوبی برای درختان نیستند دلایل آن هم بسیار زیاد است 2- خاکی که قابل شخم زنی و کند و کوب باشد بخصوص در زمستان، خاکهای دارای بافت نامناسب قابلیت شخم خوری اپتیمم ندارند 3- رنگ یک خاک خوب تیره است، خاکهای روشن خاکهای خوبی از نظر مقدار مواد غذایی نیستند، بعنوان یک قاعده کلی هر چه رنگ خاک تیره تر باشد مقدار مواد آلی موجود در آن بیشتر است و خاک حاصلخیزتر است. متاسفانه اینجور خاکها در بسیاری از مناطق پسته کاری استان کرمان وجود ندارند خاکها از نظر مواد آلی بسیار فقیرند (سطح مواد آلی در بسیار از نمونه ها به یک درصد هم نمی رسد). 4-یک خاک خوب دارای قابلیت نگهداری بالای آب است. هر چه خاک حاصلخیزتر باشد و درصد مواد آلی آن بیشتر باشد قابلیت نگهداری آب بیشتری هم خواهد داشت 5-تهویه یا اکسیژن کافی، یک خاک خوب پر است از خلل و فرج که بین این منافذ هوا بخوبی جریان پیدا می کند 6-غنای میکروبی خاک، هر چه خاک از نظر مقدار یا تعداد میکروارگانیسم ها قویتر باشد بلاشک خاک مرغوبتر است از مهمترین مشکلات خاکهای باغات پسته در استان های خشکی مانند کرمان و یزد نبود مقدار یا جمعیت کافی از میکروارگانیسم های مفید است که مهمترین دلیل آن نبود رطوبت مکفی برای رشد و نمو و تولید مثل ایندسته از جانوان ریز خاک است، کرمهای خاکی هم یکی از فاکتورهای حاصلخیزی یک خاک برشمرده می شوند و هر چه بیشتر باشند خاک مساعدتر و پربار تر است. شاید برای بتوان بیش از دهها خصوصیت برای خاکهای مرغوب برشمرد اما مهمترین ها همانهایی بودند که در بالا اشاره شد. اگر یک خاکی دارای خصوصیات بالا باشد حتما یک خاک سالم برشمرده می شود. کودهای کمپوستی موجب افزایش مقدار مواد آلی موجود در خاک میشوند و بنابراین تاثیر مستقیم روی حاصلخیزی خاک دارند. کود کمپوستی مرکب است از انواع و اقسام مواد آلی مختلف شامل بقایای گیاهی و جانوری که تاثیر بسیار مثبتی روی خاک و نهایتا تغذیه درختان پسته خواهد گذاشت. از نظر کامل بودن مواد آلی از دسته های مختلف کمتر کودی را میتوان یافت که مانند کمپوستها باشد. راحتترین روش و روتین ترین روش ساختن یک کود کمپوستی بشرح زیر است

1-بقایای گیاهی موجود در باغات مانند شاخ و برگ و پوست پسته، شاخه های خشک و هر چیزی که می توان بعنوان منبع گیاهی اضافه کرد مثلا کاه و کلش و علفهای خشک و هر چیزی که به ذهن دارای منشا گیاهی است را جمع آوری می کنیم، در مورد بقایای جانوری هم هر چیزی که فکر می کنیم در باغات پسته و اطراف آن بعنوان منشا گیاهی است مثلا یک گوسفند مرده یا روباه مرده یا بقایای جانوری که در باغات وجود دارند که ممکن است از یک باغ یا مزرعه به یک مزرعه دیگر فرق داشته باشد را جمع آوری می کنیم، هر گونه بقایای آشپزخانه ای و زباله ای که میتواند مقدار آنها به میلیونها تن در سال در شهرها و روستاها برسد میتوان جمع آوری کرد شامل تکه های نان و غذا و هر چیزی که بعنوان زباله تر در محیط زندگی وجود دارد و متاسفانه بدون استفاده موثر و با صرف پولهای گزاف از محیط شهرها جمع آوری می شود و بصورت دستخورده و غیر قابل استفاده در جاهای دور از محیط زندگی انسانها دفن می شوند را نیز می توان جمع آوری کرد. بنابراین تا اینجا ما سه منبع اصلی برای تهیه کودهای کمپوستی داریم 1-بقایای گیاهی 2-بقایای جانوری و 3-بقایای آشپزخانه ای یا زباله ها. بنظر می رسد زباله ها یا بقایای آشپزخانه اصلی ترین و مهمترین بخش تولید یک کود کمپوستی برای مصرف در باغات پسته باشد. در ابتدا این سه دسته از بقایا یا مواد را با هم مخلوط می کنیم

2-مرحله بعد قرار دادن مخلوط آنها در یک چاله یا مخزن بزرگ حفر شده در زمین است که ایندسته از مواد بتوانند خوب بپوسند. در برخی از موارد لایه های مختلف را جداسازی می کنند و جدا جدا و لایه لایه بصورت منظم روی هم می ریزند بعبارت ساده تر می توان بقایای گیاهی را ابتدا در کف چاله یا گودال ریخت بعد بقایای جانوری و بعد زباله ها، حجم یا ضخامت لایه، تعداد لایه های از بقایای مختلف پارامترهایی هستند که خود ما می توانیم بدلخواه در آن دخالت کنیم اما بنظر می رسد راحت ترین روش مخلوط همه بقایا با هم و سپس ریختن آنها در کف گودال یا گودالهاست. روی گودال یا همه لایه ها را میتوان با یک ورقه از خاک پوشاند. البته بهتر است لایه خاک زیاد کلفت نباشد و قابل نفوذ باشد.

چه موقع کود کمپوستی قابل مصرف برای تغذیه در باغات است؟

بازه زمانی مورد نیاز برای پوسیده شدن و اصطلاحا پودر شدن مواد مختلف ممکن است متفاوت باشد. برخی از مواد زودتر می پوسند و بنابراین کود کمپوستی زودتر آماده می شود. بهترین روش برای اینکه بفهمیم کود کمپوستی آماده شده رنگ کود است. زمانی که مواد موجود در گودال به رنگ قهوه ای تیره و سیاه تیره در آمدند کود کمپوستی آماده برای مصرف است. مزایای کودهای کمپوستی بسیار زیادند که مهمترین آن می تواند کاهش هزینه باشد. متاسفانه این آدم های احمق هستند که توجهی به افراد متبحر نمی کنند و حسادت می ورزند و نهایتا ضرر هم می کنند اما خوب جهالت و نادانی مادر تمام بدبختی هاست. انسان جاهل بدبخت ترین انسان روی زمین است. متاسفانه بسیاری از بهره برداران و مالکان بزرگ باغات پسته هیچ گونه درکی از دانش پسته داری ندارند و همانطور که بارها گفتم خرها را نمی توان ملا کرد. افراد خر همه جا زیادند بخصوص برخی از باغدارن قدیمی و خرفهم. البته بسیاری از باغدارن افرادی بسیار علاقه مند و با تحصیلات بالا و وارسته هستند که از این بابت هیچ گونه حرفی متوجه آنها نیست و ایندسته از افراد قابل احترامند چون حداقل اگر به هر دلیلی توجهی به حرفی نمی کنند ولی به حرف و نظر دیگران ارزش قایلند. بگذریم!!

نکات مهمی که باید در تولید یک کود کمپوستی رعایت کرد

1-مکانی که بعنوان گودال یا چاله در نظر گرفته می شود بهتر است خارج از محدوده باغ باشد ولی نزدیک به باغ به دلایل مختلف

2-مکانی که بعنوان گودال یا چاله یا سیلو در نظر گرفته می شود تقریبا مکانی حفاظت شده باشد. جانوان موذی مزاحم نشوند و موارد دیگر، یکی از موارد مهم این است که سعی شود حتی المکان در مدت پوسیدگی بقایا بارندگی یا سیلابی متوجه بقایای دپو شده نشود. بارندگی و هر گونه آبی می تواند به کمپوست خسارت وارد کند.

3-بهتر است اطراف و کف و همچنین روی کمپوست با پلاستیک پوشانده شوند البته سوراخهایی در پلاستیک تعبیه شود برای نفوذ هوا. پلاستیک کشی در اطراف سیلو و روی آن بسیار سودمند است. در بسیاری از کشورها کف و اطراف سیلوها را با مواد مخصوصی می پوشانند که این مواد نقش حفاظتی دارند و می توانند مختلف باشند

4-در مورد مصرف کمپوست باید دقت کرد که کود کمپوستی حتما رسیده و پوسیده و قابل مصرف شود. کود کمپوستی نا خام یا خوب نپوسیده می توان برای درختان مضر باشد.

5-رعایت بهداشت در پروسه تولید و مصرف بسیار مهم است. کود کمپوستی خوب پوسیده شده تقریبا از نظر بهداشتی سالم است و مشکل خاصی ندارد اما بهتر است در تهیه کمپوست از زباله های خطرناک مثلا زباله های بیمارستانی و نظایر آن استفاده نشود. بهتر است به جانوان موذی و خطرناک اجازه مانور در اطراف محل دپو را نداد

بهر روی این ساده ترین روش تولید کودهای کمپوستی بود که میتوانند باغداران علاقه مند از آن استفاده کنند. امروزه کارخانجات پیشرفته و مجهزی بوجود آمده که می توانند کودهای کمپوستی با درصد های مختلف و غنی شده یا غیر غنی شده با فرمولاسیون های مختلف مانند پودری یا گرانوله کود کمپوستی تولید و به بازار مصرف ارایه کنند. ایجاد کارخانه تولید کودهای کمپوستی اگر چه سرمایه بسیار بیشتری می خواهد اما از جهات بسیاری ارزشمند تر از تولید کودهای کمپوستی بصورت خام یا ساده است.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٥:٤۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/۳٠
تگ ها :

تولید کودهای کمپوستی (compost) ارزانترین راه تغذیه باغات پسته

تولید کودهای کمپوستی (compost) ارزانترین راه تغذیه باغات پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

روزگار عجببی است. نخبه کشی و عدم توجه به ایده های نو مشکلی است بسیار بزرگ. در تمام کشورها باسوادترین و فعالترین افراد را مدیر می کنند. بسیاری از منابع را ما داریم ولی متاسفانه استفاده بهینه از منابع خودمان نمی کنیم. بقول معروف آب در کوزه و ما تشنه لبان بی آبیم. نخبگان بسیار کم هستند. شاید سالها طول بکشد تا یک فردی موثر و با ایده های نو در زمینه ای پیدا شود.  اما متاسفانه در کشور ما ایده های نو بایکوت هستند. کلا به نظر من سیاست بین المللی و جهانی این است که مغزها و افراد باسواد در کشورهای جهان سوم را به کشورهای جهان اول بکشانند و از ایده و مغز آنها در جهت تولید ثروت و رفاه عمومی کشورهای خودشان استفاده کنند. همچنین کشورهای قدرتمند دنیا سعی می کنند تا حد امکان منابع طبیعی مانند نفت و گاز و ... کشورهای جهان سوم را غارت کنند. در تمام کشورهای پیشرو جهان قوانین و مالیاتها بخوبی جلو دزدی ها و اختلاف فاصله طبقاتی را می گیرند تا جامعه رشدی متناسب داشته باشد و دارای سطح متوسطی از نظر رفاه عمومی باشد. بگذریم از این درل دل. یکی از مهمترین مشکلات در باغات پسته تغذیه بهینه باغات پسته است. برای تغذیه بهینه باغات پسته اجبارا باید هر سال از کودهای مختلف شیمیایی و الی استفاده کنیم. محال ممکن است باغ پسته ای بدون دادن کود و برنامه تغذیه ای مناسب راندمان خوبی داشته باشد. یکی از کودها یا منابع تغذیه ای بسیار مفید و ارزان قیمت برای مصرف در باغات پسته استفاده از کمپوستها یا کودهای کمپوستی است. در حال حاضر ارزانترین و بصرفه ترین کودها برای باغات پسته بویژه باغات دارای سطوح بالا استفاده از کودهای کمپوستی است. compost یا کمپوست می تواند بسیار مهم و موثر و بصرفه جهت تغذیه باغات پسته در سطوح بالا باشد. تغذیه درختان پسته با استفاده از کودهای دامی و کودهای شیمیایی اگر چه بسیار مهم هستند اما در برخی از اوقات هزینه ها بسیار کمر شکن هستند. برخی از باغداران واقعا احمق هستند چون کودهای دامی ساختنی را از شهرهای بسیار دور مانند اصفهان و یزد و شیراز و زاهدان و...با هزینه های هنگفت برای تغذیه باغات پسته مورد استفاده قرار می دهند. متاسفانه حماقت واژه ایست  در خور بسیاری از کشاورزان و باغدارن. چون بسیاری از این کودها ساختنی هستند مشتی تفاله و گونی گونی نمک طعام به ایندسته از کودها اضافه می کنند  حتی بسیاری از مواد شیمیایی خطرناک و ارزان را به ایندسته از کودها اضافه می کنند تا اصطلاحا ظاهر و رنگ خوبی داشته باشند. بهر روی بسیاری از کودهای دامی (مرغی، گاوی، ...) که از خارج از استان وارد مناطق پسته کاری می شوند نتنها مفید نیستند بلکه بشدت مضر بوده و حاوی مواد خطرناک هستند. بسیاری از این کودها تفاله و کاه کلش هستند و هیچ گونه ارزش تغذیه ای ندارند. همیشه بنده به کشاورزان و باغدارن توصیه می کنم که کود دامی موجود در آغل گوسفندان خودتان یا آغل های محلی همان منطقه هزاران بار مفیدتر و سالم تر از کودهایی هستند که از خارج از استان وارد باغات پسته می شوند. بهر روی هم افراد از خود راضی زیادند و هم افراد احمق که کاری نمی شود کرد بقول معروف خر را نمی شود ملا کرد!!. با توجه به هزینه هنگفت استفاده از کودهای دامی در باغات پسته باید و حتما به سمت تولید کودهای کمپوستی در باغات پسته برویم. کودهای کمپوستی از نگهداری و فرآوری مواد آلی و پوسیده شدن آنها بوجود می آیند. امروزه زباله ها را بعنوان طلای سیاه معرفی می شناسند. زباله ها می توانند بسیار مفید و درآمد زا باشند. متاسفانه صنعت بازیافت زباله مانند بسیاری از صنایع دیگر توسعه و رونق مناسبی در ایران نداشته است. یکی از اجزای اصلی زباله زباله های تر هستند. زباله های تر شامل خوره های نان و مواد غذایی و بقایای غذاها و بسیاری از مواد دور ریختنی  دیگر می شود. ایجاد کود کمپوستی از زباله های تر می تواند بسیار ارزان و مقرون بصرفه باشد. می توان در هر مزرعه تولید پسته بالای 30 هکتار یک کارخانه ایجاد کمپوست ایجاد کرد. زباله های تر و قابل استفاده را بصورت کیلو کیلو تا تن تن از مردم یا شهرداریها خرید و پس از ایجاد تغییرات مناسب بهترین کود کمپوستی را تهیه کرد و بمصرف باغات پسته رساند. ایجاد شرایط بهداشتی مناسب در تولید یک کود کمپوستی بسیار مهم است. کود کمپوستی که تولید می شود باید فاقد مشکلات بهداشتی و میکروارگانیسم های مضر بیماریزا باشد. حتی می توان کود کمپوستی را با استفاده از عناصر شیمیایی با توجه به نیاز باغات غنی تر کرد. قدر مسلم مواد آلی موجود در باغات پسته مانند شاخه ها، برگها، بقایایی علفهای هرز و پوست پسته و...می توانند بعنوان ماده اصلی در تهیه کودهای کمپوستی بکار بروند اما متاسفانه ایندسته از مواد حجم بسیار کمی برای تولید یک کود کمپوستی با تناژ بالا دارند. بهر روی روزانه هزاران هزار تن زباله تر بدون فایده در زمین دفن می شوند که می توانند با کمی سرمایه گذاری کودی مغذی و مناسب را برای باغات پسته فرآهم کنند. البته امیدی به بخش دولتی نیست اما باغدارن علاقه مند و پیشرو با سطح بالای کشت پسته می توانند با یک برنامه ریزی دقیق به احداث چنین کارخانه های بپردازند که هم ایجاد اشتغال شود و هم مشکل تغذیه درختان تا حد زیادی حل شود و نیاز به صرف هزینه هنگفت برای خرید کودهای دامی بی کیفیت و مضر نباشد. در مقاله بعد سعی می کنم در مورد کودهای کمپوستی بیشتر و دقیقتر بنویسم. به امید فردایی بهر برای صنعت پسته ایران.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٠٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٢٥
تگ ها :

بررسی تحلیلی اثر دو حشره کش آدمیرال (Pyriproxyfen) و پستانال (Chlorfluazuron) بر

بررسی تحلیلی اثر دو حشره کش آدمیرال (Pyriproxyfen) و پستانال (Chlorfluazuron) برعلیه  پروانه برگخوار پسته (Ocneria terebinthina) در شرایط آزمایشگاه

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

اصل این مقاله از بخش حشره شناسی دانشگاه ولیعصر رفسنجان و بقلم احسان بهروزی مقدم و همکاران در سال 2011 در ژورنال Int. J. Agric. Biol., 13: 375–380چاپ شده است

استفاده از حشره کش های پرمصرف و معمول باعث بروز مقاومت نسبت به آنها در باغات پسته ایران شده است. استفاده از حشره کش های جدید می تواند نقش مهمی در کاهش بروز مقاومت و یا شکست مقاومت آفات مختلف پسته نسبت به سموم شیمیایی پر مصرف داشته باشد. حشره کش آدمیرال (Pyriproxyfen) و پستانال (Chlorfluazuron) از جمله حشره کش هایی هستند که می توانند در مدیریت تلفیقی آفات مختلف در باغات پسته ایران مورد استفاده قرار گیرند. در این تحقیق این دو حشره کش بر علیه پروانه برگخوار پسته یا راعو در شرایط آزمایشگاه بکار گرفته شده اند. پروانه برگخوار پسته یا راعو از جمله آفات خسارتزایی است که با تغذیه مستقیم از بافت پارانشیمی برگ پسته موجب نابودی برگ پسته می شود. ایجاد حالت خورده شدن و تور توری شدن برگ پسته بویژه در بهار و تابستان از علایم مشخص خسارت این آفت در باغات پسته است. بیشتر حشره کش های مورد مصرف  در باغات پسته ایران دارای طرز عمل یا modes of action عصبی هستند. بدین معنی که از طریق اختلال در دستگاه عصبی حشرات آفت موجب کنترل آنها می شوند. بخوبی مشخص است که اگر فقط از حشره کش های دارای یک طرز عمل یا modes of action استفاده شود ریسک بروز مقاومت افزایش خواهد یافت. بنابراین در کنترل تلفیقی آفات سعی بر این است که از حشره کش های با طرز عمل متفاوت استفاده شود. حشره کشهای Pyriproxyfen(آدمیرال) و پستانال (Chlorfluazuron)  از گروه حشره کش های insect growth regulators  یا تنظیم کننده های رشد IGRs در حشرات هستند. ایندسته از حشره کش ها با اختلال در سنتز کیتین در پوست حشرات موجب نابودی آنها می شوند. کیتین یکی از اجزای اصلی سازنده پوست در حشرات است و اگر به هر دلیلی کیتین (chitin) در پوست بدن حشرات تشکیل نشود نرمی بیش از حد پوست در حشرات موجب آسیب پذیر شدن حشره و مرگ آفات میشود. نتایج حاصله از این تحقیق مشخص کرد که استفاده از این حشره کش ها در آزمایشگاه موجب اختلال در سنتز کیتین در پوست پروانه برگخوار پسته شده اند. پستانال (Chlorfluazuron) در این آزمایش موجب اختلال در پوست اندازی آفت شد. اختلال ایجاد شده توسط این سم در لارو سن اول بسیار چشمگیر بود. بصورتی که مدت زمان دوره لارو اول طولانی شد. طولانی شدن غیر معمول دوره لارو اول در این آفت موجب اختلال یا غیر نرمال شدن دوره رشدی در حشره شد. در مورد بسیاری از آفات ایجاد اختلال در طول دوره لاروی یکی از اثرات مهم حشره کش پستانال (Chlorfluazuron) بر شمرده شده است. در این مطالعه تیمار آخرین سن لاروی آفت با حشره کش پستانال (Chlorfluazuron) موجب کاهش ذخیره گلیکوژن در لارو شد. گلیکوژن ماده ایست دفاعی که نقش مهمی در زمستانگذرانی آفات مختلف دارد. بهر دلیل اگر مقدار ذخیره glycogen کاهش یابد از قدرت تحمل آفت در مقابل شرایط سخت زمستانه کاسته خواهد شد. کیتین که بخش مهم و اصلی پوست در حشرات را تشکیل می دهد برای ساخته شدن در بدن حشره باید مقدار کافی glycogen در بدن حشره موجود باشد و چون حشره کش پستانال (Chlorfluazuron) موجب کاهش ذخیره گلیکوژن در بدن حشرات میشود بنابراین بصورت غیر مستقیم موجب کاهش قدرت ساختن کیتین توسط حشره می شود. در این مطالعه مشخص شد که پستانال (Chlorfluazuron) تاثیری روی مقدار پروتویین، شکر و لیپید موجود در آفت پروانه برگخوار پسته نداشته است. در این مطالعه مشخص شد که حشره کش آدمیرال (Pyriproxyfen) موجب طولانی شدن دوره رشدی لاور سن سوم آفت آفت پروانه برگخوار شده است. و طولانی شدن دوره لارو سن سوم آفت موجب اختلال در پوست اندازی و سنتز کیتین در پوست حشره شد. در این تحقیق حشره کش (Pyriproxyfen) موجب افزایش مقدار پروتویین در لاور سن سوم آفت شد. افزایش مقدار پروتویین در لارو سن سوم ارتباط مستقیمی با تخریب و تجزیه کوتیکول شفیره آفت دارد. گلیکوژن اهمیت بسیار زیادی در گذران دوره سخت زمستان در لاروهای آفت دارد و هر چه مقدار گلیکوژن در لارو کمتر باشد شانس زنده ماندن و زمستانگذرانی نرمال آفت کاهش خواهد یافت. علاوه بر گلیکوژن، لیپید موجود در بدن لاورها نیز نقش بسیار مهمی در زمستانگذرانی آفت دارد. بهر روی حشره کش های Pyriproxyfen و Chlorfluazuron تاثیر بسیار مثبتی روی کنترل آفت پروانه برگخوار پسته در شرایط آزمایشگاه نشان دادند. خوانندگان محترم می توانند با رجوع به اصل مقاله اطلاعات کاملتری از این تحقیق در خور تقدیر بیابند. بهر روی بر همه واضح است که بار اصلی تحقیقات پسته در ایران را دانشجویان ارشد و دکتری در دانشگاههای معتبر ایران می کشند و مراکز تحقیقات کشاورزی تولیدات علمی چندانی ندارند. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٢٤
تگ ها :

نقش مبارزه زراعی زمستانه در کنترل تلفیقی آفات و بیماریها در باغات پسته

نقش مبارزه زراعی زمستانه در کنترل تلفیقی آفات و بیماریها در باغات پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

آفات (Pests) و بیماریها (Diseases) عوامل ناخواسته ای هستند که موجب ایجاد خسارت در باغات پسته می شوند. این موجودات ناخواسته موجب خسارت در باغات پسته می شوند و سهل انگاری در مبارزه با این عوامل ناخواسته  موجب ایجاد خسارت اقتصادی می شود. بهترین روش مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز کنترل تلفیقی آنها است که به صورت خلاصه آی، پی، ام (IPM) نامیده می شود ( (Integrated Pest Management. همانطور که از اسم آن پیداست PMI مرکب از مجموعه ای از اعمال مبارزه ای است که برای مبارزه با آفات استفاده میشود یا تلفیقی است از کارهای مختلف مبارزه ای. این روش های مبارزه ای مختلف هستند و می توانند شامل مبارزه شیمیایی، بیولوژیکی، فیزیکی، زراعی و... باشد. بنابراین در روش (IPM) از یک روش خاص مبارزه ای استفاده نمی شود. بعنوان مثال توصیه می شود در مبارزه با شیره خشک یا پسیل پسته در تابستان در هنگام طغیان آفت از کودهای ازته قوی استفاده نشود. این توصیه بعنوان یک روش مبارزه در واقع یک نوع از مبارزه تلفیقی از نوع مبارزه یا کنترل زراعی یا cultural control با شیره خشک است. در بسیاری از موارد وقتی که صحبت از مبارزه با آفات (حشرات، بیماریها و علفهای هرز) می شود باغداران سریعا افکارشان متوجه سم پاشی یا مبارزه شیمیایی می شود. اگر چه روش مبارزه شیمیایی یا سم پاشی بعنوان اصلی ترین روش مبارزه با آفات مختلف در باغات پسته محسوب می شود اما مشکلات زیست محیطی و بهداشتی و بسیاری از ملاحظات دیگر ضرورت استفاده از مبارزه تلفیقی را با آفات مختلف موجود در باغات پسته را گوشزد می کند. یکی دیگر مشکلات مبارزه شیمیایی در بسیاری از باغات پسته ایران بروز مقاومت یا resistance در آفات نسبت به سموم شیمیایی است. یکی از مهمترین روش های مبارزه تلفیقی با آفات در باغات پسته استفاده از مبارزه زراعی یا cultural control است. یکی از مزایای مهم مبارزه زراعی کم خطر بودن آن از نظر زیست محیطی است. بخوبی مشخص است که در روش مبارزه زراعی از سموم شیمیایی استفاده نمی شود. روش مبارزه زراعی ممکن است برای هر گیاهی و هر منطقه ای متفاوت باشد بعنوان مثال یکی از روش های مبارزه زراعی استفاده از روش آیش است. در روش آیش یک مساحت مشخص از زمین کشاورزی از روی عمد رها می شود و ممکن است چندین سال هیچ گونه کشتی در آن صورت نگیرد. چون زمین کشت نمی شود بنابراین از جمعیت آفات و بیماریهای مختلف در این قطعه از زمین بخوبی کاسته خواهد شد اما در مورد باغات پسته که درختانی چند ساله هستند استفاده از روش آیش ناممکن است. بنابراین برای هر محصول و هر منطقه ای مبارزه زراعی خاصی توصیه و تعریف می شود. مبارزه زراعی با آفات سابقه زیادی دارد و از همان زمانی که بشر شروع به کاشت محصولات کشاورزی کرد برای مبارزه با آفات ناخواسته از روشهای مبارزه زراعی استفاده میکرده است. اگر چه مباررزه زراعی یکی از قدیمی ترین روشهای مبارزه با آفات بوده اما امروزه نیز یکی از روش های اصلی مبارزه تلفیقی با آفات محسوب می شود. مبارزه زراعی در واقع اعمالی هستند که باغدار با بهره گیری مناسب از آنها می تواند به کنترل آفات و بیماریها در باغ کمک کند. مزیتهای اصلی روش زراعی مبارزه با آفات عبارتند از  ارزان بودن، همچنین موثر بودن در کنترل آفات، نداشتن اثرات جانبی یا side effects، از بین نبردن دشمنان طبیعی آفات، قابلیت اجرا در سطح وسیع و....اصل اساسی مبارزه زراعی فرآهم کردن شرایط نامساعد برای آفات و فرآهم کردن شرایط مساعد برای رشد گیاهان است. اگر چه مبارزه زراعی با آفات می تواند در هر فصلی از سال وجود داشته باشد اما بنظر می رسد در باغات پسته مبارزه زراعی در فصل خواب درختان (زمستان) مناسبترین و مهمترین زمان مبارزه باشد.

روش های مبارزه زراعی در باغات پسته در فصل زمستان

مدیریت کوددهی یا ایجاد حاصلخیزی بیشتر در خاک یا  Fertility: مسلم است که کوددهی مناسب و ایجاد حاصلخیزی بیشتر در خاک از طریق افزودن کوددهای آلی در فصل زمستان کمک زیادی به افزایش حاصلخیزی خاک خواهد کرد. افزایش حاصلخیزی در خاک موجب قوی شدن درختان و افزایش مقاومت آنها نسبت به آفات، بیماریها و مسمومیت ها در طول فصل بهار و تابستان خواهد شد. افزدون گچ خام به باغات پسته در زمستان کمک زیادی به رفع شوری خاک و کاهش مسمومیت به شوری و سایر مسمومیت ها می کند. در مورد کودهای دامی نیز افزودن آنها به خاک موجب افزایش حاصلخیزی و نهایتا افزایش مقاومت درختان به آفات و بیماریها خواهد شد. هر گونه عملیات کوددهی و افزودن مواد دیگر (مانند خاک، ماسه بادی، گچ و...) می تواند در واقع نوعی مبارزه زراعی باشد چون بصورت غیر مستقیم موجب تقویت درختان پسته و نهایتا قوی شدن درختان موجب افزایش تحمل درختان پسته نسبت به آفات و بیماریها می شود. استفاده از کودهای پتاسیمی موجب افزایش مقاومت درختان پسته نسبت به آفات، بیماریها در درختان پسته خواهد شد. افزودن غنای میکروبی خاک که از طریق افزودن مواد آلی (مانند کودهای دامی و کمپوستها) می تواند در واقع نوعی مبارزه زراعی باشد.

آبیاری سنگین زمستانه: آبیاری سنگین در زمستان اثرات بسیار مثبتی روی درختان پسته خواهد گذاشت. اگر آبیاری سنگین زمستانه توام با سرمای زیاد (یخ آب) باشد می تواند جمعیت حشرات آفت مانند پسیل پسته که بصورت حشرات بالغ زمستانگذرانی می کنند را تا حدی کاهش دهد. در مورد سایر آفات و بیماریها هم مسلما یخ آب زمستانه به کاهش جمعیت آنها کمک خواهد کرد. در مورد رفع مسمومیتها (بخصوص شوری) هم آبیاری سنگین در زمستان کمک کننده خواهد بود. بنابراین یخ آب زمستانه در واقع نوعی مبارزه زراعی محسوب می شود که باغداران می توانند بخوبی از آن در جهت کاهش خسارات آفات سود جویند.

شخم عمیق زمستانه: شخم عمیق زمستانه موجب بهم خوردن خاک رویی و خاک تحتانی شده و موجب تهویه بیشتر خاک می شود. رسیدن اکسیژن بیشتر به ریشه ها قطعا موجب افزایش رشد آنها و مقاومت بیشتر آنها در برابر عوامل نامساعد زیستی و غیر زیستی می شود. از طرف دیگر شخم عمیق ممکن است لاروها، شفیره ها و همچنین حشرات بالغ آفات را از سطح پایینی خاک به سطح بالایی آورده و در معرض سرمای کشنده قرار دهد. از طرف دیگر شخم عمیق موجب نابودی ریشه برخی از علفهای هرز و بذور آنها می شود. یکی دیگر از مزایایی شخم عمیق در زمستان افزایش مقدار نفوذ آب آبیاری در خاک و افزایش قدرت زهکشی خاکها است. بنابراین شخم عمیق زمستانه در باغات پسته نیز نوعی مبارزه زراعی محسوب می شود که علاوه بر اثرات کاهش دهندگی جمعیت آفات و بیماریها موجب پوسیدگی بیشتر بقایای گیاهی آلوده و نابودی آنها میشود. از سوی دیگر شخم عمیق زمستانه موجب بهبود خواص فیزیکی خاک مانند افزایش تهویه، افزایش ظرفیت ذخیره آب و نرم شدن خاکهای سفت و کلوخه ها می شود.

رعایت بهداشت زراعی یا Sanitation: بهداشت زراعی به مجموعه ای از اعمال گفته میشود که نهایتا موجب نابود کردن بقایایی گیاهی آلوده می شود. رعایت بهداشت زراعی هم در باغ و هم در محل های فرآوری و هم در انبارها و محل های جمع آوری پسته موجب کاهش خسارات آفات و امراض مختلف می شوند. نقش بهداشت زراعی در کنترل آفات و بیماریها و همچنین علفهای هرز در باغات پسته بسیار مهم است. در مورد زنبورهای مغزخوار پسته جمع آوری و معدوم کردن دانه های ریخته شده در باغ و اطراف محل های فرآوری پسته در کاهش ابتلا به آفت بسیار مهم ارزیابی می شوند. در مورد افلاتوکسین هم پاکسازی دانه های آلوده و بقایایی گیاهی آلوده (مانند پوست های پسته خشک شده آلوده و سیاه رنگ) در باغ و بویژه در محل های فرآوری بسیار مهم است. هر گونه بقایای گیاهی پوسیده بویژه در محل های فرآوری باید جمع آوری و معدوم شوند. جمع آوری و معدوم کردن شاخه های آلوده ناشی از هرس در کاهش خسارت آفات و بیماریها مهم هستند. وجود هر گونه شاخه آلوده و رها شده در باغ بمنزله کانون آلودگی می تواند بصورت بالقوه خطرناک باشد. معدوم کردن بقایای آلوده گیاهی در کاهش خسارت بسیاری از آفات و امراض بسیار مفید است. اگر چه رعایت بهداشت زراعی می تواند در هر فصلی از سال انجام شود اما در زمستان نیز با توجه به حجم کمتر فعالیتهای باغی، کشاورزان وقت بیشتری برای پاکسازی محلهای آلوده و کانونهای آلوده در باغ، محل های فرآوری و همچنین در انبارها دارند.

هرس درختان پسته در زمستان: هرس درختان پسته در زمستان یکی از عوامل مهم کاهش مایه یا اینوکولوم (Inoculum) بیماری سرخشکیدگی درختان پسته است. در هرس زمستانه ناحیه آلوده از درخت جداسازی شده و بهتر است بلافاصله معدوم شود. در مورد بسیاری از آفات سوسکی سرشاخه ای مانند سوسک جوانه خوار پسته و پروانه چوبخوار پسته(کرمانیا) هرس زمستانه در کاهش آلودگی بسیار کمک کننده است.  همانطور که اشاره شد بهتر است شاخه های ناشی از هرس سریعا معدوم شوند. تجمع مقدار زیاد شاخه هرس شده درختان پسته در یک ناحیه محدود می تواند مکان مناسبی برای زمستانگذرانی برخی از آفات و بیماریها باشد. بنابراین شاخه های ناشی از هرس باید هر چه زودتر معدوم شوند. علاوه بر کاهش آلودگی به بیماریها و آفات، هرس مناسب و بموقع درختان پسته در فصل زمستان در افزایش بازدهی درختان پسته نقش مهمی ایفا می کند.

ریشه کنی میزبانهای ثانویه در زمستان: بسیاری از آفات و بیماریها دارای میزبان ثانویه هستند. بدین معنی که در یک بازه زمانی مشخص بخصوص در فصل زمستان روی یک گیاه یا میزبان دیگر بسر می برند و در هنگام بهار و تابستان به روی محصول اصلی کوچ کرده و موجب آلودگی و خسارت می شوند. در بسیاری از موارد زمستانگذرانی بسیاری از حشرات آفت روی میزبان های ثانویه اتفاق می افتد و در بهار و تابستان با شروع رشد و نمو میزبان اصلی به سوی میزبان اصلی حمله ور می شوند. در مورد درختان پسته ریشه کنی زمستانه میزبانهای واسط بویژه در مورد برخی از آفات قابل توصیه است. در باغات پسته علفهای هرزی مانند علف شوره، اسفندقه و درمنه و.... بخصوص در اطراف و حواشی باغات پسته وجود دارند که میزبانهای مناسبی برای بسیاری از آفات خطرناک مانند سن ها و سنک ها هستند. میتوان ایندسته از میزبانها را در فصل زمستان ریشه کن کرد تا از هجوم آنها در فصل رشد درختان کاست.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٤۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٢٢
تگ ها :

علف کش گلیفوسیت و مصرف بهینه آن

علف کش گلیفوسیت و مصرف بهینه آن

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

علف کش گلیفوسیت (glyphosate) با نامهای  تجاری رانداپ Roundup®، Glyphomax، Roundup Ultra® و ... پرکاربردترین و مهم ترین علف کش مورد استفاده بر علیه علفهای هرز در باغات پسته ایران است. glyphosate علف کشی عمومی است و بر علیه طیف وسیعی از علفهای هرز باریک برگ و پهن برگ مورد استفاده قرار می گیرد. علفکش glyphosate یک علف کش سیستمیک محسوب می شود بدین معنی که از طریق سیستم اوندی در تمامی پیکره گیاه (علف هرز) به گردش در آمده تا به نقطه اثر (ریشه) برسد. Glyphosate از طریق نابود کردن سیستم ریشه ای و جذبی علف های هرز موجب نابودی آنها می شود. بر خلاف تصور بسیاری علف کش ها از نظر خطرات مسمومیت برای انسانها و حیوانات می توانند خطرناک باشند. LD50 برای این علف کش (glyphosate) 4320 mg/kg اندازه گیری شده است. البته این عدد در مقایسه با LD50 آفت کش های حشره کش بسیار پایین تر است. در هنگام استفاده از این علف کش پوست و چشم باید حتما توسط لباس مخصوص و عینک مخصوص سم پاشی حفاظت شوند. بر خلاف بسیاری از آفت کش های حشره کش که خاصیت سرطانزایی آنها بخوبی به اثبات رسیده است در مورد glyphosate شواهد محکمی در مورد سرطانزا بودن آن هنوز به اثبات نرسیده است. یکی از بحثهای جالب در مورد glyphosate در ایالات متحده امریکا در مورد خطرناک بودن موادی است که در فرمولاسیون این حشره کش مورد استفاده قرار می گرفته است. در موراد بسیار زیادی ثابت شده که موادی که بعنوان افزوننده یا ثابت کننده یا افزایش دهنده پایداری در هنگام ساخت این علف کش در کارخانجات مورد استفاده قرار می گیرند به مراتب از سمیت بیشتری در مقایسه با خود سم glyphosate برخوردارند!! Glyphosate پایداری نسبتا زیادی در خاک دارد و در خاک با ذرات خاک باند میشود. یکی از مشکلات مهم این علف کش پایداری زیاد آن در خاک و آبهای زیر زمینی است که متاسفانه سال به سال بر مقدار آن در آبهای زیر زمینی و خاک افزوده می شود. یکی از مزایایی مهم علف کش glyphosate کم خطر بودن آن برای موجودات ریز و میکروسکپی موجود در خاک است. مطالعات مشخص کرده که در مقایسه با بسیاری از آفت کش ها glyphosate اثرات سو بمراتب کمتری داشته است. یکی از مشکلات مهم glyphosate گزارش وجود مقاومت در برخی از گونه های علف های هرز بویژه در ایالات متحده امریکاست. مشکل بروز مقاومت نسبت به glyphosate یکی از مسایلی است که گریبانگیر کشاورزان و دست اندرکاران مبارزه با عفهای هرز در دنیا شده است. در ایران و باغات پسته بلاشک مقاومت نسبت به این علف کش در سطوح مختلف وجود دارد اما دریغ از تحقیق و بررسی. جای شگفتی است که در موسسه تحقیقات پسته کشور در رفسنجان اصلا بخشی بنام علفهای هرز وجود ندارد!! علفهای هرزی که سالانه خسارات زیادی را به باغات پسته ما می رسانند اگر چه با سیستم فعلی اگر هم وجود داشت به هیچ وجه سودی برای باغدارن و پسته دارن نداشت. یکی از نکات بسیار مهم و کلیدی در استفاده از glyphosate بکاربردن مواد افزوننده بهمراه سم است. مواد افزوننده مختلفی شامل پخش کننده ها، چسبناک کننده ها، امولسیفایرها ، سورفوکتانتها، صابونها، ترکننده ها و.... به نظر بسیاری از اساتید فن حتما باید بهمراه glyphosate در هنگام مبارزه با علفهای هرز استفاده شوند چون ایندسته از مواد افزوننده نتنها موجب افزایش اثر سم و کارآیی سم می شوند بلکه برخی مطالعات نشان داده اند که شکستن مقاومت علفهای هرز نسبت به glyphosate می تواند یکی از کارکردهای مهم مواد افزوننده باشد. افزودن برخی از کودهای شیمیایی از جمله سولفات آمونیوم به علف کش glyphosate می تواند اثر سم را افزایش و همچنین از مقدار مصرف سم بکاهد. مخلوط کردن کامل سم با آب و همچنین ایجاد پوشش یکنواخت از محلول سم روی علفهای هرز بمراتب کارآیی سم را افزایش خواهد داد. بر خلاف تصور بسیاری از افراد که فکر می کنند بهترین موقع استفاده از glyphosate هنگام گلدهی علفهای هرز است مطالعات نشان داده که هر چه مبارزه در مراحل جوانی و در مراحل اولیه رشد و نمو علفهای هرز انجام شود درصد موفقیت بمراتب بیشتر از زمانی خواهد بود که علف هرز به رشد و نمو کامل رسیده و به مرحله تولید بذر رسیده است. زمانی که هوا خیلی گرم یا خیلی سرد باشد بهتر است از علف کش glyphosate استفاده نشود. همچنین بهترین زمان استفاده از glyphosate چند روز پس از آبیاری است که زمین در حد رطوبت مناسب باشد. همچنین بهتر است حداقل 1 هفته پس از کاربرد glyphosate آبیاری در باغ پسته صورت نگیرد چون غلظت علف کش در بافتهای گیاهی علف هرز را کاهش داده و از میزان تاثیر آن می کاهد. اختلاط علف کش glyphosate با سایر علف کش هایی که مکانیسم عمل آنها تداخلی با glyphosate ندارند می تواند قابل توصیه باشد مثلا در میتوان علف کش تو فور دی ( 2,4-D) را با glyphosate اختلاط داد و به مصرف رساند. اما مثلا اختلاط glyphosate با علف کش پاراکوات امری اشتباه محسوب می شود چون مکانیسم عمل پاراکوات بصورت تخریب سریع سیستم آوندی و بافتهای گیاهی است و این امر موجب می شود که glyphosate یا رانداپ نتواند در کل گیاه چرخش داشته باشد و به نقطه اثر خود در ریشه برسد. باز هم باید یادآور شده که در مورد علف کش glyphosate مانند بسیاری از سموم مورد استفاده توجه کافی به دستوالعمل درج شده روی لیبل یا بروشور امری الزامی برای کشاورزان و مصرف کنندگان است. شناخت سموم با کیفیت و برندهای موثر در بازار امری مهم است و تجربه کشاورزان و مصرف کنندگان درطول چند سال می تواند بهترین نوع و با کیفیت ترین برند را در مورد سموم مختلف را از میان برندهای مختلف دیگر سوا کند. این نکته در مورد بازارهای کشاورزی اروپا و ایالات متحده امریکا نیز صدق می کند.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۳:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/۱٧
تگ ها :

مروری بر عنصر گوگرد(S)، منابع، اهمیت و کاربرد آن در باغات پسته-بخش دوم

مروری بر عنصر گوگرد(S)، منابع، اهمیت و کاربرد آن در باغات پسته-بخش دوم

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

یکی دیگر از کاربردهای مهم گوگرد در صنعت تولید کودهای کشاورزی، استفاده از گوگرد بعنوان پوشش یا Coating سایر کودهای کشاورزی است مثلا در مورد کودهای اوره با پوشش گوگردی. در کودهای اوره با پوشش گوگردی یک پوشش بسیار نازک از عنصر گوگرد در اطراف ذرات کود اوره کشیده می شود به این دلیل که پایداری اوره در خاک افزایش یابد چون اوره معمولی پایداری کمی در خاک دارد و تقریبا کودی یکبار مصرف شناخته می شود اما زمانی که پوشش گوگردی داشته باشد این پوشش موجب می شود که نیتروژن موجود در کود اوره به مرور آزاد شود و یک دفعه تمام اوره در خاک از بین نرود. علاوه بر کود اوره کودهای بسیار زیاد دیگری هم با پوشش گوگردی تولید و به بازار مصرف معرفی شده اند. نانوتکنولوژی در مورد تولید کودهای با کیفیت با پوشش گوگردی یکی از علوم نوینی است که در کارخانجات معتبر صنعت کودسازی در کشورهای پیشرو مورد استفاده قرار می گیرد. گوگرد موجود در خاک به دو دسته گوگرد آلی و گوگرد غیر آلی تقسیم بندی می شود. گوگرد آلی اندسته ای از کودهای گوگردی هستند که در بقایای جانوری وجود دارند و از نظر کارایی بهتر از گوگردهای غیرآلی یا صنعتی هستند. بعبارت واضح تر نباتات از گوگرد آلی بهتر و سریعتر استفاده می کنند تا گوگردهای غیر آلی یا غیر ارگانیک. کودهایی که دارای پایه سولفات یا SO4 هستند در صورت اضافه شدن به خاک به صورت اتوماتیک مقدار گوگرد غیرآلی در خاک را افزایش می دهند. بهر روی همانطور که بارها اشاره شده بهترین کودها برای مصرف در باغات پسته در استان کرمان کودهای سولفاته هستند چون موجب اسیدی شدن خاک یا کاهش پی اچ خاک می شوند. گچ خام بصورت اتوماتیک دارای گوگرد است و علاوه بر تامین گوگرد در خاک موجب کاهش اسیدیته خاک و محیط ریشه می شود. گچ خام یک معجزه گر ارزان برای باغات پسته استان کرمان محسوب می شود ولی متاسفانه بسیاری از کشاورزان از مزایایی این ماده معجزه گر در باغات پسته غافلند!! در مناطقی که شوری خاک با افزایش عمق افزایش می یابد گچ خام بسیار مفید ارزیابی می شود چون مطالعات مشخص کرده که هر چه عمق خاک افزایش یابد قدرت مانور یون سولفات هم افزایش پیدا می کند. بعبارت واضحتر منابع محدود کننده جذب و کارآیی یون سولفات در خاک سطح الارض بیشتر از خاکهای تحت الارض هستند!! بنابراین هر چه عمق افزایش پیدا کند مقدار جذب گچ خام بیشتر می شود. بنابراین استفاده از گچ به مقدار مناسب (نه بیش از حد استاندارد) بصورت عمقی یا چالکود می تواند تاثیر مثبت تری تا کاربرد گچ بصورت سطحی باشد. بر خلاف نظرات و تصورات بسیاری از کارشناسان و باغدارن مخلوط کردن کودهای دامی با گچ خام نمی تواند چندان مفید باشد چون مطالعات مشخص کرده که جذب یون سولفات و کارآیی آن رابطه منفی با مقدار مواد آلی موجود در خاک دارد بنابراین افزودن گچ با کودهای دامی اگر چه می تواند راندمان جذب نیتروژن و مواد غذایی دیگر موجود در کودهای دامی را افزایش بدهد اما کارآیی یونهای سولفاته در خاک را کاهش خواهد داد!! بنابراین بهتر است که ابتدا گچ را به خاک اضافه کرد و پس از حداقل یک نوبت آبیاری بعدا کودهای دامی را به خاک افزود. البته مطالعات دیگر هم وجود دارد که نتایج به توصیه به کاربرد تومان گچ خام با کود های دامی می کنند که البته نتایج تا حد زیادی گیج کننده هستند اما تقریبا در بیشتر مطالعات ثابت شده که اگر منشا گوگرد غیرآلی (گچ خام) باشد بهتر آن است که با هم استفاده نشوند اگر چه استفاده توامان از گچ و کودهای دامی میزان تجزیه و پوسیدگی کودهای دامی را سرعت می بخشد. بنابراین طرح و تحقیقی در مورد شرایط باغات پسته ایران باید انجام شود که بتوان درک دقیق تری از این موضوع مهم پیدا شود که متاسفانه ایندسته تحقیقات در شرایط فعلی باد هوا هستند!! نکته بسیار جالب و مهم دیگری که قبلا اشاره کردیم و باز هم تاکید می کنیم این است که گوگرد در خاک تاثیر بسیار مهمی روی افزایش راندمان جذبی کودهای نیتروژنه در خاک برجای خواهد گذاشت بعبارت ساده تر در صورت وجود مقدار کافی گوگرد در خاک افزودن کودهای نیتروژنه بسیار پر بازده تر خواهد بود بعبارت دیگر مثلا هنگامی که گچ خام به باغات پسته افزوده می شود میزان راندمان جذبی کود اوره بشدت بالا خواهد رفت و حتی میزان مصرف اوره در واحد سطح را می توان کم کرد و در مصرف کود و هزینه صرفه جویی کرد. یکی از مشکلات مهم ما در باغات پسته افزودن مقدار کودهای شیمیایی سال به سال است. بعبارت واضحتر مثلا اگر در 5 سال پیش به ازای هر درخت باور 250 گرم کود اوره در مرحله پر شدن مغز جواب قابل قبول می داد در سالهای اخیر ممکن است 350 گرم به ازای هر درخت این نتیجه را به ما بدهد! و مهمترین دلیل آن این است که شرایط خاک و آب برای جذب کودهای شیمیایی شرایط مناسبی نیست. در مورد بسیاری از آزمایشات تجزیه برگ و خاک در درختان پسته در بسیاری از نقاط مشکلی از نظر مقدار عناصر در خاک یا برگ وجود ندارد و ممکن است آزمایشات جواب بیشتری هم نشان بدهند اما متاسفانه علایم برگی و ظاهری کمبود آن عنصر خاص مشاهده می شود. فرآهم کردن شرایط جذبی اپتیمم در اطراف محیط رایزوسفر بسیار حایز اهمیت است. افزودن گچ خام به باغات پسته بدلیل وجود مقادیر بالای عنصر گوگرد راندمان مصرف کودهای ازته را بشدت افزایش می دهد و نتایج گاها شگفت آورند!!بهترین نوع یا شکل گوگرد قابل استفاده برای درختان پسته فرم سولفاته آن است. سولفات آمونیوم، تیوسولفات آمونیوم، سولفات پتاسیم، گچ خام و...از جمله کودهایی هستند که حاوی عنصر گوگردند. یکی از بحثهای مهم در مورد تامین گوگرد مورد نیاز گیاهان و طبعا درختان پسته محلولپاشی عنصر گوگرد است. کودهای گوگردی با کیفیت مناسبی در بازار وجود دارند که میتوان از آنها به صورت محلولپاشی روی برگهای درختان پسته استفاده کرد. معمولا کودهای حاوی گوگرد به صورت تومان با سایر عناصر دیگر فرموله می شوند. بهر روی محلولپاشی عنصر گوگرد به مقدار مناسب و زمان صحیح می تواند تا حد زیادی مقدار مورد نیاز درختان پسته به این عنصر را تامین کند. در مورد محلولپاشی بهتر است در اواخر فصل بهار از کودهای گوگردی به صورت محلولپاشی استفاده شود. همانطور که گفته شد علایم کمبود به گوگرد در درختان پسته مشابه به کمبود عنصر نیتروژن است و متاسفانه در بسیاری اوقات علایم کمبود گوگرد با کمبود نیتروژن در درختان پسته اشتباه گرفته میشود.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/۱٥
تگ ها :

مروری بر عنصر گوگرد(S)، منابع، اهمیت و کاربرد آن در باغات پسته-بخش اول

مروری بر عنصر گوگرد(S)، منابع، اهمیت و کاربرد آن در باغات پسته-بخش اول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

گوگرد(S) یکی از عناصر مهم رشد و نمو در گیاهان یا نباتات محسوب می شود. گوگرد(S) عنصری مرموز و گاها ناشناخته در باغات پسته برشمرده می شود. بصورت معمول باغدارن پسته آشنایی کمی با گوگرد و نقش آن در افزایش راندمان درختان پسته دارند. در مورد بسیاری از کشاورزان و محصولات دیگر نیز در سایر نقاط دنیا گوگرد عنصری تقریبا ناشناخته محسوب می شود. عنصر گوگرد(S) از نظر دسته بندی جزو عناصر ماکرو محسوب نمی شود اما گوگرد را نمی توان جزو عناصر میکرو تقسیم بندی کرد چون مقدار برداشت گوگرد از خاک توسط درختان پسته و سایر نباتات بسیار بیشتر از عناصر میکرو است. بهر روی عنصر گوگرد را می توان یک عنصر بینابینی در میان عناصر ماکرو و میکرو دسته بندی کرد. امروزه در کشاورزی نوین و علمی در بسیاری از نقاط دنیا افزودن گوگرد به خاک یکی از برنامه های ضروری و مهم برای بسیاری از کشاورزان و باغدارن بحساب می آید. در مورد بسیاری از خاکها افزودن گوگرد ضروری نیست چون بحد کافی در خاک وجود دارد ولی در مورد بسیاری از نباتات و خاکها مقدار عنصر گوگرد در خاک کافی نیست و ما باید حتما در برنامه تغذیه ای باغات عنصر گوگرد را مد نظر قرار دهیم. بهر روی سالانه مقداری از عنصر گوگرد مانند سایر عناصر توسط درختان از خاک برداشت میشود که باید با افزودن گوگرد در برنامه تغذیه ای جبران شود. متاسفانه در مورد عنصر گوگرد برنامه خاص تغذیه ای در بسیاری از موارد وجود ندارد و حتی کود مشخص گوگردی نیز برای جبران این عنصر مهم در مارکت وجود ندارد!! متاسفانه  آزمایش خاک نمی تواند کمک زیادی به فهم کمبود یا زیاد بودن عنصر گوگرد در خاک کند اگر چه می تواند تا حدی مفید باشد!!. گوگرد نقش های بسیار مهمی در گیاهان بازی می کند از جمله 1-در ساختار بیش از 90 درصد پرتویین های گیاهی عنصر گوگرد وجود دارد 2- گوگرد در ساختار کلروفیلها در برگ نقش مهمی ایفا می کند بصورتی که کمبود گوگرد موجب کاهش ساخت کلروفیل ها و زردی در برگها شود (علایم مشابه کمبود نیتروژن) 3- اینترکشن میان گوگرد و نیتروژن (N) برای افزایش راندمان تثبیت ازت و کارایی کودهای ازته بسیار مهم ارزیابی می شود بعبارت دیگر زمانی که مقدار کافی از گوگرد در خاک وجود داشته باشد مقدار جذب ازت افزایش خواهد یافت!! 4- در صورت وجود مقدار کافی گوگرد در خاک مقدار جذب نیتروژن موجود در کودهای دامی (مرغی، گوسفندی و ...) توسط ریشه ها افزایش خواهد یافت و به همین دلیل است که توصیه به استفاده از کودهای گوگرد دار به صورت توام با کودهای دامی می شود 5- مقدار عنصر گوگرد در خاک ممکن است تا حدود 10 درصد حجم کل خاک باشد و تقریبا از نظر مقدار موجود در خاک شبیه به عنصر فسفر (P) است. 6-افزودن کودهای گوگردی به خاک موجب کاهش اسیدیته یا PH شده که در شرایط قلیایی بودن شدید آب و خاک در مناطق پسته خیز استان کرمان بسیار مفید ارزیابی می شود. 7- اگر چه آزمون تعیین درصد گوگرد در خاک می تواند تا حدی کمک کننده باشد اما در بسیاری از موارد آزمایش خاک نمی تواند معیار صحیحی از مقدار نیاز عنصر گوگرد توسط درختان باشد (برخلاف بسیاری از عناصر دیگر). یکی از نکات مهم در مورد کودهای گوگردی این است که گوگرد کشاورزی با گوگرد صنعتی بسیار تفاوت دارد. متاسفانه در بازار ایران کودهای زرد رنگی که ناشی از ضایعات کارخانجات پتروشیمی و مشتقات نفتی را بعنوان کود گوگردی به خورد کشاورزان نادان می دهند که تقریبا هیچ تاثیر مفیدی در خاک بر جای نمی گذارد. گوگرد صنعتی در خاک تقریبا بصورت دستنخورده باقی می ماند و بعد از گذشت سالها هیچ گونه تغییری در خاک پیدا نمی کند. بهرروی باید کشاورزان توجه داشته باشند که کود گوگردی کشاورزی با گوگرد صنعتی (گوگرد زرد رنگی که در بازار وجود دارد) کاملا متفاوت است و نباید فریب متقلبان و سودجویان را خورد. در مورد برخی از کودهای پلت مرغی بی کیفیت هم متاسفانه اگر دقت کنیم در ساختار آنها ذرات زرد رنگ گوگرد صنعتی در ایندسته از کودها مشاهده می شود که هیچ سود مثبتی برای ما ندارد. عنصر گوگرد نتنها روی جذب نیتروژن تاثیر مستقیم دارد بلکه می تواند تا حدی زیاد بصورت غیر مستقیم جذب فسفر (P) و پتاسیم (K) را تحت تاثیر قرار می دهد! بسیاری از اسیدهای آمینه مهم در درختان از جمله متیونین و سیستین بالای 20 درصد از وزن خودشان را گوگرد تشکیل داده است. در مورد چرب بودن و افزایش طعم مغز پسته نیز گوگرد بسیار مهم است بصورتی که در باغاتی که گوگرد کافی توسط درختان و مغز جذب شود مقدار چربی مغز و نهایتا طعم مغز نیز بسیار مطبوعتر خواهد بود این نکته بویژه در مورد باغدارنی که صرفا مغز سبز تولید می کنند بسیار مهم خواهد بود!! افزودن کودهای دامی به باغ کمک زیادی به افزون مقدار گوگرد قابل جذب در درختان پسته می کند بصورتی که امروزه یکی از منابع مهم گوگرد کودهای دامی ارزیابی شده است! هورمونهای گیاهی موجود در پسته مانند اکسین، سیتوکینین و ...که نقش بسیار مهمی در افزایش راندمان درختان پسته دارند دارای ساختار پروتویینی و اسید آمینه ای هستند که مسلما گوگرد جزو اصلی ساختمان آنها محسوب می شود. بازخوردها یا اینترکشن های فیزیولوژیکی گوگرد در خاک بسیار جالب و مفصل هستند که بدلیل علمی بودن و خارج از حوصله بودن آنها در این وبلاگ مطرح نمی شوند و علاقه مندان می توانند به آنها در منابع مختلف رجوع کنند. بخصوص بازخورد عنصر گوگرد و ارتباط مستقیم این عنصر با جذب عنصر نیتروژن (N) در خاک توسط درختان از نظر بحثهای تغذیه ای بسیار مهم و جالب است. نسبت نیتروژن به گوگرد یا N:S در خاک یکی از بحثهای مهم در مبحث علوم خاک و خاکشناسی است. همانطور که گفته شد بیش از 98 درصد مقدار گوگرد در خاک بصورت گوگرد آلی یا ارگانیک در خاک وجود دارد. گوگرد ارگانیک در بقایای جانوری و میکروارگانیسم ها در خاک وجود دارد. نکته جالب در مورد کودهای ارگانیکی با کیفیت خارجی (اسپانیایی) این است که ایندسته از کودها بویژه کودهایی که دستوالعمل بصورت کاربرد در سیستم های آبیاری و همچنین محلولپاشی دارند برای فرموله کردن و افزودن گوگرد قابل جذب توسط درختان (چه بصورت ریشه و چه از طریق برگ) از عصاره ها یا بقایای جانوری و گاها میکروارگانیسم ها استفاده می کنند و روی لیبل آنها درج شده که حاوی عصاره جانوری یا Animal extract هستند. این Animal extract می تواند تا حد زیادی حاوی عنصر گوگرد آلی باشد که مزایای بسیار زیادی برای درختان خواهد داشت. جالب اینجاست که حتی موقع باز کردن درب و استشمام ایندسته از کودها کاملا بوی لاشه مرده یا باقیمانده جانوری می دهند!! که دقیقا همان Animal extract هستند.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/۱٤
تگ ها :

مکانیسم فیزیولوژیکی تنش شوری در درختان پسته

مکانیسم فیزیولوژیکی تنش شوری در درختان پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

مباحث فیزیولوژی گیاهی اگر چه در بخش علوم زراعت بررسی می شوند اما مبحث های  فیزیولوژیک گیاهی تحقیقاتی بسیار مهم و جالب محسوب می شوند. مباحث فیزیولوژی گیاهی  در درختان پسته و کنکاش در مورد آنها بیشتر مربوط به تلاشهای محققین آمریکایی است. یکی از مبحث های مهم و اختلالاط فیزیولوژیکی مهم در درختان پسته بحث تنش شوری یا مسمومیت به شوری یا نمک است. امروزه بخش وسیعی از مشکلات ما در باغهای پسته ایران بعلت  وجود درصد بالایی از نمک در خاک و آب آبیاری است که راندمان را بشدت تحت تاثیر خود قرار داده است. در این جستار کوتاه سعی می شود که به این سوال پاسخ داده شود که مکانیسم دقیق تنش شوری چیست؟ یا چه اینتراکشن هایی هایی از نظر فیزیولوژیک موجب ایجاد مسمومیت به شوری در درختان پسته می شوند! درختان پسته نسبت به سایر محصولات دیگر در شرایط سخت تری مانند گرما، خاک و آب قادر به رشد و تولید محصول هستند. هم در آمریکا و  هم در ایران عامل محدود کننده برای رشد و توسعه باغات پسته کمبود منابع آبی است و تامین آب بخش مهمی از هزینه های باغدارن پسته را شکل داده است. تولید پسته زمانی اقتصادی خواهد بود که مشکلی از نظر تامین آب وجود نداشته باشد. یکی از مزایایی که درختان پسته نسبت به سایر محصولات دارد این است که ما خوشبختانه بدلیل شرایط اقلیمی و کمبود رطوبت نسبی بیماری های قارچی برگی در درختان پسته نداریم یا بسیار محدود است. درخت پسته در میان سایر محصولات خشکباری مانند بادام و فندق و .... تقریبا مقاومترین درخت نسبت به شوری ارزیابی شده است. آبهای حاوی نمک بالا از دو طریق می توانند موجب خسارت به گیاهان شوند اول از طریق تاثیرات اسمزیک و دوم از طریق ایجاد مسمومیتهای یونی خاص. معمولا تاثیرات منفی اسمزیک کمتر درک می شود (ایجاد مسمومیتهای یونی در درختان پسته -مثلا مسمومیت به برم و سدیم- همراه با ایجاد علامت روی برگ بوِیژه حاشیه برگهاست). تاثیرات منفی اسمزیک موجب کاهش رشد و نمو و نهایتا عملکرد گیاهان از جمله درختان پسته می شوند. بصورت معمول غلظت مواد داخل سلولهای ریشه در درختان پسته نسبت به غلظت مواد خارج از محیط ریشه (آب آبیاری) بیشتر است بنابراین آب بر اساس شیب غلظت و پدیده انتشار یا diffusion از محیط رایزوسفر به داخل لوله های مویین تارهای کشنده یا hairy root ترانسفر میشود. این پدیده موجب می شود که آب بتواند آزادانه به داخل ریشه ها و درختان پمپاژ شود. در هنگام بروز تنش شوری یا مسمومیت به شوری اتفاقی که در ریشه های مویین و محیط خاک می افتد این است که شوری یا غلظت یونهای موجود در آب آبیاری بالا می رود و بنابراین تعادل غلظت یونی در دو سطح (سطح ریشه های مویین تارهای کشنده و همچنین سطح خاک حاوی آب) بهم بخورد. بدین صورت که افزایش غلظت یونی در آب آبیاری موجب می شود که آب کمتری بتواند جذب ریشه های شود و بنابراین در تنش شوری در جذب آب اختلال ایجاد می شود و به همین دلیل است که علایم تنش شوری در درختان پسته مشابه علایم کم آبی یا تنش آبی در درختان پسته است چون در واقع در تنش شوری جذب آب توسط ریشه ها دچار افت و اختلال می شود. تنظیم فشار اسمزیک در محیط اطراف ریشه های مویین امری است که باید حتما اتفاق بیفتد و در حد اپتیمم باشد. استفاده از کودهای حاوی مواد آلی مانند کمپوستها و کودهای دامی و سبز، مصرف اسیدهای آلی مانند هیومیک اسید، فولویک اسید و بسیاری از کارهای دیگر می تواند موجب ایجاد تعادل در فشار اسمزیک اطراف سلولهای تارهای کشنده شود. عدم تعادل در فشار اسمزیک اطراف ریشه ها موجب می شود انرژی زیادی از درختان گرفته شود و بنابراین درختان دارای تنش شوری ظاهری شاداب و قوی ندارند. دومین مکانیسم یا عامل موثر در تنش شوری بحث افزایش جذب یونهای مضر توسط ریشه های درختان است. بسیاری از یونهای مضر موجود در آب و خاک مانند برم، سدیم، کلر و ...می توانند متاسفانه توسط ریشه های درختان جذب شوند. افزایش غلظت عناصر مضر نتنها در ریشه ها موجب عدم جذب موثر آب و سایر مواد میشود بلکه افزایش غلظت عناصر در برگها هم موجب ایجاد مسمومیت (غلظت بیش از حد) می شود. هر گونه افزایش نامعمول غلظت یونهای مضر بوِیژه آنیونها (سدیم، کلر، بر و...) در آب آبیاری روی مقدار جذب آب توسط ریشه ها اثر منفی خواهد گذاشت. سوختن نوک برگها در مراحل ابتدایی و نهایتا نکروزیس حاشیه برگها و گاهی کل برگ خواهد شد. استفاده از گچ خام می تواند تا حد زیادی جلو جذب یونهای مضری مانند سدیم را در ریشه ها بگیرد. اقدامات بیشتر دیگری هم می توان در جهت کاهش جذب عناصر مضر  در درختان پسته انجام داد که می توانید در این وبلاگ به برخی از آنها رجوع کنید

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٥:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/۱۳
تگ ها :

بررسی مهمترین مشکلات فیزیولوژیکی در درختان پسته-بخش دوم

بررسی مهمترین مشکلات فیزیولوژیکی در درختان پسته-بخش دوم

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

یکی از مشکلات مهم فیزیولوژیکی در درختان پسته پوک شدن دانه ها در فصل برداشت است. یکی از عناصر مهمی که موجب کاهش درصد پوکی در دانه ها می شود عنصر بور (B) است. محلولپاشی عنصر بور در بهار تاثیر مثبتی روی کاهش پوکی خواهد داشت. اگر چه در بسیاری از نقاط در استان کرمان بخصوص در آب آبیاری مقدار عنصر بور بسیار بیشتر از حد معمول است و ما در اکثر موارد مسمومیت به بور را داریم اما با این وجود استفاده از کودهای حاوی عنصر بور در هنگام تورم جوانه بسیار قابل توصیه است. بنابراین توصیه به استفاده از کودهای حاوی بور فقط در تورم جوانه و یکمرتبه در سال توصیه می شود و نیازی به استفاده از کودهای حاوی عنصر بور بخصوص در دوره پس از برداشت در درختان پسته در بسیاری از موراد نیست. عنصر بور در ایجاد لوله تندش گرده یا pollen tube قوی، همچنین قوی ماندن تخمک یا ovule بسیار تاثیر مثبت خواهد داشت. مطالعات نشان داده که اگر مقدار عنصر بور در در برگها در ماههای اگوست کمتر از 120 پی پی ام باشد درصد دانه های پوک در فصل برداشت افزایش معنی داری پیدا خواهد کرد. همانطور که در بخش اول اشاره شد ممکن است پوکی در دانه های پسته مربوط به عدم رشد جنین یا مغز یا kernel باشد. گاهی وقتها همه شرایط برای رشد و نمو مغز یا جنین فراهم است اما بدلایل ناشناخته مغز رشد نمی کند و پوک می شود. ایجاد شرایط تغذیه ای مناسب در هنگام پر شدن مغز و همچنین آبیاری مکفی در این برحه زمانی حساس نقش بسیار مهمی در کاهش درصد پوکی دانه ها در فصل برداشت خواهند گذاشت. اگر درختان به هر دلیلی نتوانند مقدار کربوهیدارت لازم برای پر کردن مغز را فرآهم کنند درصد پوکی بشدت افزایش خواهد یافت. آبیاری کافی در هنگام پر شدن مغز کمک زیادی به کاهش درصد پوکی دانه ها خواهد کرد. بر خلاف تصور بسیاری از کشاورزان که فکر می کنند در سال نیاور یا آف درصد پوکی پایین است درصد پوکی نسبت به سالهای آور یا آن بالاتر است. علت این است که در سالهای نیآور مقدار بسیار زیادی از کربوهیدارتها به مصرف رشد رویشی در درختان پسته می رسد  و تمرکز درخت بیشتر روی تولید شاخه های جدید است تا اینکه تمرکز روی پر شدن مغز در دانه ها باشد!! سطح زیر کشت بسیار زیاد پسته در ایران ایجاد مراکز تحقیقاتی خصوصی را امری لازم کرده است. ایجاد مراکز تحقیقاتی خصوصی توسط باغدارن عمده و تامین هزینه های اینچنین مراکزی باید مد نظر باغدارن پیشرو باشد. درختان پسته هر سال دارای مشکل خاصی می شوند که باید بکمک تحقیقات مفید و کاربردی حل شوند. با این رویه سنتی در سالهایی نچندان دور نابودی باغات پسته امری است که متاسفانه حتما اتفاق خواهد افتاد. تحقیقات بسیار زیادی در مورد درختان پسته و مسایل مربوط به آنها ول معطل مانده و کار خاصی در مورد آنها صورت نمی گیرد. فرهنگ استفاده از تحقیقات و تکنولوژی نوین متاسفانه جایگاه چندانی در میان باغدارن ندارد. کالیفرنیا و باغات پسته آن مهد تحقیقات پسته دنیا شده و سالانه صدها محقق برجسته را از گوشه و کنار دنیا به خود جذب می کند. بهر حال محقق دنبال تحقیق است و مسلما به جایی می رود که از تحقیق و زحمات وی قدردانی می کنند. هیچ اصراری نیست که یک محقق باسواد و علاقه مند نیرو و انرژی خود را صرف سیستمی کند که کوچکترین قدردانی از او نمی شود!! شرکت پارامونت بخش بسیار زیادی از هزینه تحقیقات پسته را در کالیفرنیا می پردازد. چون آمریکاییها به این نتیجه از سالها قبل رسیده اند که بدون تحقیقات و پژوهش نمی توان به قله تولید و راندمان در باغات پسته رسید. بسیاری از کارهای جزیی و نکات ریز در باغات پسته ایران می تواند تولید را چند برابر کند اما دریغ از فرهنگ صحیح و برنامه ریزی مدون و مدیرت علمی. کالیفرنیا تقریبا یک سوم از مساحت کشور عزیزمان ایران را به زیر کشت پسته برده و مسلما سالیان نچندان دور شاهد یکه تازی آمریکاییها در پسته دنیا خواهیم بود. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٥٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٩
تگ ها :

بررسی مهمترین مشکلات فیزیولوژیکی در درختان پسته-بخش اول

بررسی مهمترین مشکلات فیزیولوژیکی در درختان پسته-بخش اول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

درختان پسته دارای 3 مشکل فیزیولوِژیکی مهم هستند اول پدیده سال آور و نیاور دوم تولید دانه های پوک یا دارای مغز ناقص و سوم پدیده ناخندانی یا دهن بست شدن درصد زیادی از دانه ها با وجود فرصت کافی برای شکافتن. متاسفانه اطلاعات کاملا دقیقی در مورد علل این نواقص فیزیولوژیکی در درختان پسته وجود ندارد. اما بسیاری از محققین رقابت بر سر کربوهیدراتها را به عنوان علت اصلی بروز این پدیده ها در درختان پسته می دانند. در مورد پدیده سال آور و سال نیاور قبلا بصورت مفصل مطالبی در این وبلاگ آورده شده است که خوانندگان گرامی می توانند به آنها مراجعه می کنند. کربوهیدراتها و تنظیم کنندگان رشد  یا هورمونها نقش اصلی در بروز پدیده سال آور و نیاور در درختان پسته دارند. استفاده از هورمونها و منابع کربوهیدارتی بویژه در پیک فرو افتادن گره های زایشی در تابستان تا حد زیادی جلو سال نیاور را می گیرد اما همیشه این یک قانون کلی نیست و برخی از اوقات با وجود اضافه کردن منابع کربوهیدراتی و هورمونهای دخیل در این پدیده باز هم سال نیاور پدید می آید. مسلما در درختان پیر نسبت به درختان جوان دستکاری مصنوعی (استفاده از هورمونها و منابع هیدورکربونی) در مورد از بین بردن سال نیاور بسیار موفق تر خواهد بود. هرس درختان پسته یکی از راههایی است که در کالیفرنیا تا حدی توانسته سال نیاور را تخفیف بدهد. یعنی هرس موجب تحریک درختان به تولید جوانه های زایشی بیشتر و حفظ جوانه های موجود می شود. متاسفانه در مورد درختان فندقی در استان کرمان هرس تنها کمک کننده نیست بلکه بشدت موجب شیوع بیماری سرخشکیدگی شده و بنابراین توصیه به هرس در درختان فندقی کار صحیحی بنظر نمی رسد. اگر چه پدیده سال آور و نیاور فقط مخصوص درختان پسته نیست اما هیچ درختی مانند درخت پسته اینجور سال آور و نیاورش مشخص و جالب نیست. بهر روی پدیده سال آور و نیاور به این شکلی که در درختان پسته واضح است در هیچ درختی مشاهده نمی شود. یک دانه پسته رسیده دارای چنیدن قسمت است بیرونی ترین قسمت یا پوست دانه از نظر گیاهشناسی از مجموعه mesocarp+  exocarp تشکیل شده است. بخش خوردنی میوه پسته درونبر یا مغز یا همان endocarp است. تخمدان یا ovary با رشد و نمو خودش نهایتا میوه یا دانه پسته را تولید می کند. در داخل تخمدان تخمک یا ovule بوجود می آید. پدیده تلقیح در درختان پسته پدیده ای بسیار جالب و مهم است. در تلقیح، دانه گرده گلهای نر از روی درختان نر توسط باد به آرامی رو کلاله چسبناک گلهای ماده در درختان ماده می نشینند. وقتی که دانه گرده روی کلاه نشست جوانه زده و تولید لوله تندش گرده یا pollen tube می کند. لوله گرده از کلاله به سمت خامه یا بافت خامه style پیشروی می کند تا اینکه به قسمت انتهایی یا تخمدان برسد و نهایتا با تخمک داخل تخمدان  تلقیح شده و تولید تخم یا زیگوت می شود. در دانه های پوک رشد میوه و تخمدان صورت می گیرد اما متاسفانه جنین یا  embryo فاقد رشد است. پوکی در  دانه ها در پسته در دو مرحله مهم از رشد و نمو میوه اتفاق افتد مرحله اول هنگام تشکیل میوه (یعنی جنین یا embryo اصلا تشکیل نمی شود) و دوم هنگام پر شدن مغز (جنین یا embryo تشکیل می شود اما بدلایل مختلف جنین نابود می شود). دلایل مختلفی برای نابودی یا سقط جنین در  دانه های پسته وجود دارد که مهمترین آنها آفتاب سوختگی یا sunburn و همچنین پسیل پسته یا شیره خشک است. بخوبی ثابت شده است که اگر مبارزه موثر با پسیل پسته در هنگام پر شدن مغز صورت نگیرد درصد بسیار بالایی از جنین های تشکیل شده نابود خواهند شد. اولین دانه های پوک تشکیل شده دانه هایی هستند که در مرحله تشکیل میوه بوجود می آیند. در ایندسته از دانه ها تلقیح یا باورسازی دارای اشکال است. این اشکال ممکن است مربوط به عدم تشکیل لوله تندش گرده یا pollen tube باشد یا pollen tube  تشکیل شود اما دارای اشکال باشد. همچنین ممکن است مشکل مربوط به تخمک و ناتوانی آن برای دریافت و بارورسازی دانه گرده باشد. بهر روی در ایندسته از اختلالات اصلا جنینی تولید نمی شود. و چون جنینی تشکیل نمی شود مغز یا kernel وجود ندارد. این پدیده یعنی تولید دانه یا میوه بدون تلقیح و تشکیل جنین یا بذر در اصطلاح باغبانی پارتنوکارپی یا parthenocarpy نامیده می شود. پارتنوکارپی اگر چه در مورد بسیاری از محصولات باغی بسیار مهم و سودمند ارزیابی می شود اما پارتنوکارپی در درختان پسته یعنی پوکی و عدم تشکیل مغز و جنین و بذر کاری بسیار زیانبار ارزیابی می شود.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٥:٢۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٦
تگ ها :

بررسی نقش و اهمیت هورمونهای گیاهی در درختان پسته –بخش دوم

بررسی نقش و اهمیت هورمونهای گیاهی در درختان پسته –بخش دوم

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

پدیده تولید گل های ماده توسط جوانه های زایشی در درختان پسته و تلقیح یا بارور سازی گلهای ماده توسط گرده ها پروسه هایی بسیار سریع هستند. یک بازه زمانی یک هفته ای در اوایل بهار ممکن است زمانی باشد تا گل های ماده پدیدار شده در بهار سریعا با دانه های گرده معلق در هوا برخورد کنند و تخم یا بذر را تشکیل بدهد. معمولا تشکیل دانه در پسته داری چندین بازه زمانی مشخص است. در کرمان به مرحله نخست تشکیل میوه مرحله ارزنی شدن یا ارزنو می گویند. مرحله ارزنو اولین مرحله تشکیل بذر یا دانه است. مرحله دوم تشکیل بذر یا دانه مرحله بزرگتر شدن دانه و رشد پریکارپ میوه است که به اصلاح محلی مرحله تاقو شدن پسته نامیده می شود. تقریبا از مرحله تاقو شدن به بعد مغز پسته شروع به پرشدن می کند. پر شدن مغز پسته بسیار سریع اتفاق می افتد. در پسته تقریبا 4 ماه پس از پدیده گرده افشانی دانه یا بذر پسته به مرحله رسیدگی یا برداشت می رسد. هورمون بازدارنده ABA یا اسید ابسیزیک اسید در بازه زمانی رشد رویشی و تقسیم سلولی در درختان پسته (مثلا در بهار) داری کمترین میزان خود در درختان پسته است. در هنگام مرحله وان استیج و تو استیج یعنی در مرحله اول تشکیل میوه یا ارزنو و همچنین در مرحله دوم تشکیل میوه پسته یا تاقو مقدار هورمون جیبرلین یا GA3 در درختان پسته در بیشترین مقدار ممکن است. نتیجه بسیار مهمی که می توانیم بگیریم اینکه اگر درخت پسته ای دارای سرخشکیدگی است یا در اثر شرایط مختلف حل و روز خوبی ندارد در ضمن پسته خوبی هم دارد (بسیاری از درختان پسته در فصل رشد قادر به حفظ جوانه های زایشی خود هستند اما زرد، ضعیف و دارای مشکل هستند) برای اینکه بتواند مغز خود را پر کند و زیر فشار پر شدن مغز بتواند پسته خود را برساند علاوه بر محلولپاشی و تغذیه مناسب می توانیم از هورمون جیبرلین برای کمک به چنین درختانی سود جست!! بنابراین استفاده از کودهای حاوی هورمون جیبرلین و یا خود هورمون جیبرلین به نسبتهای مشخص و کنترل شده در این برحه زمانی  بسیار قابل توصیه است. جالب اینجاست روی لیبل کودهای حاوی هورمون جیبرلین که از کشورهای اروپایی وارد ایران می شوند و حاوی هورمون جیبرلین هستند نوشته شده که در مرحله 1 و 2 تشکیل میوه استفاده شوند! چیزی که از نظر علمی ثابت شده است! مطالعات مشخص کرده در مورد هورمون اکسین یا auxin  اسید اندول استیک یا IAA بهترین زمان استفاده در اول بهار و در مرحله تورم جوانه است. بهتر آن است که کشاورزان پسته کار کودهای حاوی هورمون اکسین را در نوبت اول سم پاشی بهاره به همراه سم روی درختان پسته بپاشند. چون هورمون اکسین اثر بسیار مثبت روی رشد مریستیمک یا رویشی در درختان پسته دارد. در هنگام رشد رویشی در بهار میزان اسید ابسیزیک در پایین ترین مقدار خود در درختان پسته وجود دارد. یکی از راهکارهایی که میتوان سال نیاور را حذف کرد یا تقلیل داد استفاده از هورمون اکسین در اواسط فصل بهار و اوایل فصل تابستان است. مطالعات نشان داده که در سالهای نیاور مقدار هورمون اسید ابسیزیک بسیار بیشتر از سالهای اور در درختان پسته است. و همچنین در سالهای نیاور مقدار هورمون اکسین بسیار کمتر از سال آور است. نتیجه انکه در سالهای آور می توانیم با استفاده از هورمون اکسین مقدار گره های زایشی را در سال آینده که سال نیاور باشد را افزایش داد و حفظ کرد. تحقیقات زیادی این را به اثبات رسانده که اگر بتوانیم مقدار هورمونهای اکسین و ابسیزیک اسید را در درختان پسته کنترل کنیم سال آور و نیاور را به کنترل خود خواهیم گرفت و سال نیاور را می توانیم تا حد زیادی حذف کنیم یا کاهش دهیم!! خانم دکتر فرگوسن که به جرات میتوان گفت مادر تحقیقات پسته در کالیفرنیاست هم در مقالات خود به این نکته اشاره دارند که کنترل اسید ابسیزیک در درختان پسته مساوی است با کنترل سالهای آور و نیاور در درختان پسته!! نکته بسیار مهم که قبلا هم اشاره شد این است که لازمه استفاده از هورمونها برای کنترل سالهای اور و نیاور تغذیه مناسب بویژه در دوران پر شدن مغز در درختان پسته است. بعبارت واضح تر اگر چه کنترل و تنظیم مصنوعی هورمونها در درختان پسته ممکن است سال اور و نیاور را محو کند اما اگر تغذیه مناسبی در دوره پر شدن مغز وجود نداشته باشد گره های زایشی سال بعد قطعا فرو خواهند ریخت!! مطالعه و تحقیق روی بررسی تغییرات هورمونی در فصول مختلف در درختان پسته دارای اهمیت بسیار زیادی است که باید بودجه کافی و محققین با سوادی به آن اختصاص داده شود. مطالعه روی هورمونها در درختان پسته بسیار بسیار مهم است و متاسفانه در ایران تحقیق خاصی در مورد آن وجود ندارد. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۳:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٤
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED