مکانیزم و اهمیت فوق العاده تغذیه برگی (محلولپاشی) در درختان پسته-بخش سوم

مکانیزم و اهمیت فوق العاده تغذیه برگی (محلولپاشی) در درختان پسته-بخش سوم

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

محلولپاشی عناصر روی شاخ و برگ بهتر است در اوایل صبح انجام شود و همچنین در عصرها. محلولپاشی در اواسط روز و ظهرها اصلا قابل توصیه نیست! یکی از دلایل مهمی که تاکید می شود حتما محلولپاشی بعد از آبیاری باشد این است که در زمانی که خاک خشک باشد مقدار رطوبت موجود در شاخ و برگ بوِیژه کوتیکول برگها بسیار پایین است و تقریبا جذبی از طریق کوتیکول برگها در هنگامی که برگها خشک باشند صورت نمی گیرد. در صورت اضطرار می توان ابتدا روی شاخ و برگها را آبپاشی کرد و بعد از گذشت یکی دو ساعت محلولپاشی را انجام  داد. اگر چه نقش اصلی را در جذب مواد غذایی از طریق روزنه های برگ صورت می گیرد اما نقش کوتیکول برگ را نمی توان کم اهمیت دانست. مطالعات نشان داده جذب کوتیکولی برگها نسبت به جذب روزنه ای مفیدتر است!! مشخص شده که بسیاری از کودهای و عناصر غذایی بعد از حل شدن و مچ شدن در کوتیکول برگها وارد سیستم آوندی درختان می شوند! سیکل چرخش کودهای ماکرو و میکرو از طریق محلولپاشی در برگها بسیار جالب است و دارای واکنش های شگفت انگیزی است. در واقع محیط شاخ و برگ یک محیط بسیار زنده و در حال تغییر و تحول است. مقدار رشد برگها، سرشاخه ها و خوشه ها بصورت روزانه تغیر می کند. با این ظرافت و نظمی که در سیستم شاخ وبرگ وجود دارد بخوبی مشخص می شود که این سیستم بسیار حساس است و بویژه به کودهای مضر و سموم مضر و مواد مضری که روی شاخ و برگ پاشیده می شود بسرعت واکنش نشان می دهد. بسیاری از کشاورزان وباغداران نادان و از خودراضی با اختراعاتی که انجام می دهند و آت  آشغالهایی که روی شاخ و برگ می پاشند این محیط را دچار تخریب می کنند (محیط شاخ و برگ). در نظر بگیرید کشاورزان عاقلی را که به این محیط زنده و پویا مواد و عناصر کلاته و موادی مانند هورمونها و جلبک ها و اسیدهای فالویک و...اضافه می کنند و موجب کمک درختان به گذر از شرایط اضطرار می شوند و راندمان را بشدت بالا می برند و علاوه بر اینکه محصول امسال و سالهای آینده خود را گارانتی می کنند بلکه موجب سرزنده ماند و سلامت درختان می شوند و برخلاف ایندسته از کشاورزان عاقل و باهوش برخی از کشاورزنماها هم وجود دارند که هر چه که بفکر کوچکشان خطور کند روی شاخ و برگ می پاشند از ریکا و شامپو و تاید بگیر تا پهن حیوانات و انغوزه و ناس و آت و اشغال هایی مانند آهک و خاک رس و آهک!! در واقع هنگامی که اینچنین مواد مضری روی درختان پاشیده می شوند بشدت موجب تخریب بافت برگها و سرشاخه ها شده و درختان را حتی در کوتاه مدت در معرض نابودی قرار می دهند. بسیاری از این موارد پیش آمده که پاشش روغن های به اصطلاح ولک و تاید و ریکا و شامپو و خاکستر موجب سرخشکیدگی سرشاخه ها  مرگ درختان شده است. بارها تاکید شده که واقعا محلولپاشی یک کار بسیار ظریف  و پیچیده است و نیاز به فرد متخصص دارد!! برخی از کشاورزان علاوه بر اینکه موجب تخریب برگها و سرشاخه ها از طریق پاشش مواد مندآوردی می شوند از طریق خاک نیز ابداعات جالبی را بخرج می دهند از جمله اضافه کردن زغال سنگ و خاکهای معدنی سرخ و قرمز و حتی سنگ آهن!! که نتنها کمک کننده نیست بلکه بعلت عوارضی که دارد تا سالها موجب می شود درختان پسته از روند طبیعی خود خارج شده و رو به قهقرا نهند. یکی دیگر از اشتباهات کشاورزان در روش محلولپاشی استفاده بی رویه از کود اوره است. بسیاری از کشاورزان به نسبت های مختلف مثلا 2 یا 3 تا حتی 5 در هزار از روش محلولپاشی کود اوره روی شاخ وبرگ استفاده می کنند که اگر چه ممکن است تا حدی کمک کننده باشد اما اگر بخواهیم بصورت مداوم و با تکرارهای زیاد از کود اوره بعنوان محلولپاشی استفاده کنیم موجب عوارض روی درختان خواهیم شد!! محلولپاشی درختان با استفاده از اوره حداکثر 2 نوبت در طول سال به نظر من منطقی است و پاشش مکرر کود اوره بعلل بسیار زیاد زیانبار است و باید در استفاده مداوم از اوره بصورت محلولپاشی خودداری کرد. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/۳٠
تگ ها :

مکانیزم و اهمیت فوق العاده تغذیه برگی (محلولپاشی) در درختان پسته-بخش دوم

مکانیزم و اهمیت فوق العاده تغذیه برگی (محلولپاشی) در درختان پسته-بخش دوم

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بخوبی مشخص شده که در درختان پسته محلولپاشی در زمان سبز شدن یا حرکت کردن پتک ها یا جوانه ها تاثیر بسیار شگرفی روی خوشه ها و برگها برجای می گذارد. هر سال احتمال سرمازدگی بهاره در باغات پسته یک معضل جدی برای باغداران است برخی از ترکیباتی که هنگام محلولپاشی در هنگام تورم جوانه بکار میروند می توانند تا حد قابل قبولی پتک ها یا گره ها را از سرمازدگی نجات دهد بخصوص در مورد سرمازدگی تشعشعی!! برخی از ترکیبات بسیار مفید در بازار مصرف وجود دارند که در مرحله اول محلولپاشی در هنگام تورم جوانه بسیار کارساز و مهم هستند ولی متاسفانه کسی سراغی از آنها نمی گیرد و بدلایل مختلف نمی توان صحبتی بصورت واضح در این وبلاگ کرد!! برای بسیاری از افراد سوال است که چه بازه زمانی لازم است که موادی که روی شاخ و برگ پاشیده می شوند بصورت کامل جذب شوند. در برخی از موارد بارندگی ها ممکن است بلافاصله بعد از محلولپاشی اتفاق بیفتد یا فاصله زمانی از یک ساعت تا چند ساعت وجود داشته باشد. معمولا در محلولپاشی عناصر ماکرو اگر یک فاصله چند ساعته وجود داشته باشد تقریبا جذب کامل انجام خواهد شد. در مورد کودهایی که حاوی نیتروژن، فسفر و پتاسیم باشند اگر بعد از 4 الی 5 ساعت پس از محلولپاشی بارندگی اتفاق بیفتد مشکل خاصی ایجاد نمی شود و معمولا بالای 70 درصد عناصر از طریق شاخ و برگ جذب شده اند اما در مورد عناصر میکرو برای جذب با راندمان بالا حتما باید یک بازه چند روزه پس از محلولپاشی را در نظر گرفت!! بنابراین اگر بعد از پاشش عناصر میکرو روی شاخ و برگ بارندگی اتفاق بیفتد مشکل ساز می شود. در مورد سموم هم یک شایعه بیخود وجود دارد و آن این است که سم روی درختان می ماند و بارندگی موجب می شود اثر سم کاهش یابد. در بیش از 90 درصد سمومی که برای مبارزه با آفات در درختان پسته بمصرف می رسند اگر روی لیبل سم دقت کنیم نوشته سم تماسی است!! در مورد سموم تماسی در همان لحظه ای سم پاشی می کنیم اگر آفتی روی برگ یا درختان وجود داشته باشد با اصابت سم به آفت و کشته شدن آفت موجب کاهش جمعیت آفت خواهد شد. اشتباه بسیاری از کشاورزان این است که فکر می کنند سمومی که روی درختان پاشیده می شوند قدرت ماندگاری دارند و می توانند بعد از گذشت چند روز آفت را کنترل کنند که کاملا اشتباه است و بنابراین اگر حتی بعد از سم پاشی بارندگی صورت گیرد مشکلی پیش نمی آید!! در مورد برخی از سموم واژه گوارشی برای مد آف اکشن یا طرز عمل یک سم روی لیبل سم گزارش شده است بدین معنی که سمی که روی برگها و خوشه ها پاشیده می شود وارد بافت گیاه شده و بعدا زمانی که آفت از بافت گیاه(برگ یا خوشه) تغذیه کند آفت کنترل شود که البته اگر چه در مورد برخی از سموم با کیفیت خارجی این قضیه صدق می کند ولی با تجربه ای که بنده دارم سم گوارشی ایرانی با عملکرده بالا وجود ندارد و اکثر سمومی که در بازار وجود دارند اثرشان بصورت تماسی است و اثر گوارشی چندانی ندارند!! در مورد سموم سیتمیک که وارد بافت گیاه می شوند هم کارخانجات ایرانی بسیار ضعیف هستند و تجربه بنده نشان داده که سم سیستمیک با کیفیت ایرانی در بازار وجود ندارد!! بنابراین نگرانی از این بابت که بعد از سم پاشی بارندگی اتفاق بیفتد اثر سم کم شود بی مورد است. یک بحث مهم در مورد بارندگی این است که بارش باران موجب بی نیاز شدن کشاورزان و یا بهانه ای برای عدم سم پاشی بهاره توسط آنها می شود که اشتباه بزرگی است. اگر چه در مورد برخی از آفات بارندگی موجب شسته شدن آفات از روی شاخ و برگ و کاهش خسارت برخی از آفات می شود اما باید در نظر داشت که بارندگی روی برخی از آفات مهم مانند پروانه چوبخوار پسته یا شپشک ها اثر چندانی ندارد ولی روی برخی از آفات از جمله سرخرطومی پسته یا سنها و زنجره و سنک می تواند تا حدی موجب کاهش خسارت شود. بنابراین نتیجه این است که نمی توان به بهانه بارندگی سم پاشی را تعطیل کرد و خود را فریفت!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/٢٩
تگ ها :

مکانیزم و اهمیت فوق العاده تغذیه برگی (محلولپاشی) در درختان پسته-بخش اول

مکانیزم و اهمیت فوق العاده تغذیه برگی (محلولپاشی) در درختان پسته-بخش اول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

تغذیه برگی یا محلولپاشی یا پاشیدن مواد و عناصر غذایی ماکرو میکرو روی شاخ و برگ درختان پسته یکی از روش های بسیار مهم و حیاتی در بازدهی مناسب درختان پسته محسوب می شود. در افزودن راندمان تولید و رفع کمبود های میکرو ماکرو از طریق روش محلولپاشی هیچ شکی نیست!! محلولپاشی یک روش بسیار بصرفه از نظر اقتصادی محسوب می شود و باید بعنوان یک فاکتور و یک روش کارآمد در باغات پسته مد نظر باشد. متاسفانه در بیش از 80 درصد باغات پسته از روش محلولپاشی بمنظور تغذیه استفاده نمی شود و این جای سوال دارد. در ایران افراد انگشت شماری وجود دارند که روی این روش مهم کار کرده باشند. بنده حقیر سالهای سال روی این روش کار کرده ام و شاید در ایران کسی به اندازه من روی روش محلولپاشی کار کرده باشد. بهر روی روش محلولپاشی تا حد زیادی شباهت به روش ساختن داروهای ترکیبی در داروخانه ها دارد اما باید حتما دکتر داروساز داروها را بسازد. متاسفانه بسیاری از افراد به دلایل مختلف روش محلولپاشی را روشی ساده می انگارند و بر اساس عقل و شعور و احتمالا نبوغشان کودهای مختلف را با هم ترکیب می کنند تا بشود محلول مناسب برای تغذیه درختان پسته!! روش محلولپاشی روشی دقیق است و بر اساس شرایط درختان و فاکتورهای مختلف قرمول نویسی انجام می گیرد. نمی شود چند تا کود را قرو قاطی کرد و روی درختان پاشید. در بسیاری از موارد مشاهده شده که محلولپاشی های غیراستاندارد موجب خسارت هنگفت و حتی خشکیدن سرشاخه ها شده اند. بخصوص در مورد محلولپاشی اول درختان که در هنگام تورم جوانه ها باید انجام شود اگر محلولی که تجویز می شود نامناسب باشد موجب فروافتادن گره ها یا پتک ها می شود. بنظر می رسد باید در مراکز دانشگاهی و تربیت کارشناس و کاردان برای باغات پسته باید واحدهایی بنام محلولپاشی و اصول آن آموزش داده شود. یک نکته بسیار مهم در محلولپاشی ترکیب مواد و کودهای مختلف با سموم مختلفی است که بمنظور کنترل آفات در درختان پسته استفاده می شوند. اگر چه کاربرد سم و محلول بر اساس پروتوکل باید بصورت جداگانه باشد و ممکن است محلول و سم روی هم اثر کاهندگی یا آنتاگونیسیتی داشته باشند اما با توجه به تجریبات مشخص شده که اگر سم و محلول بخوبی اپتیمایز شوند نیازی به کاربرد جداگانه سم و محلول نیست و می توان هر دو را با هم در داخل تانکر ریخت و روی شاخ و برگ پاشید اما باید توجه داشت که هر سم و هر محلولی را نمی توان با هم مخلوط کرد و روی درختان پاشید!! شرکت های سازنده سموم و کودهای شیمیای و محلولپاشی بسیار متنوع هستند و حتی بسیاری از سموم و محلولها کیفیت چندانی ندارند و نتنها سودمند نیستند بلکه مضر هستند.بنابراین فردی که نسخه برای کشاورزان می پیچد باید کاملا شرکت های سازنده کود و سموم کشاورزی را بشناسد و سم با کیفیت و کود با کیفیت را به کشاورزان معرفی کند. بعنوان مثال سم استامی پرید را بمنظور کنترل برخی از آفات پسته دارای برندها و کارخانجات مختلف داخلی و خارجی است و اگر محقق یا توصیه کننده نشناسد ممکن است کشاورز را دچار دردسر کند. برخی از استامی پرید های موجود در بازار در سال گذشته از کیفیت بسیار نازلی برخوردار بودند و موجب ریختن برگها و نابودی سرشاخه ها شده اند. در مورد ترکیب کودها و سموم باید دقت زیادی بخرج  داد. بر خلاف انتظار در سال گذشته برخی از سموم خارجی موجود در بازار زمانی که با محلول ترکیب شدند و روی درخت پاشیده شدند موجب گیاهسوزی شدید شدند و این در حالی است که سموم تولید داخل اینچنین نبودند و مشکلی ایجاد نکردند!! شاید از کیفیت بالای سموم ایرانی باشد!!!! همانطور که گفتم محلولپاشی باغات پسته روشی بسیار حساس و ظریف است که متخصص خاص خود را می طلبد!! اگر خدای ناکرده مشکلی در محلولی که روی درختان پاشیده می شود وجود داشته باشد خسارت گاها بالای 80 درصد خواهد بود و این درحالی است که در مورد کاربرد کودها در خاک معمولا اگر اشتباهی هم صورت بگیرد خسارت بسیار کمتر خواهد بود در مقایسه با روش محلولپاشی!! یک مشکل دیگر کودهای محلولپاشی بخصوص کودهای محلولپاشی خارجی این است که ممکن است در یک سال توسط یک شرکت وارد کننده یک کود با کیفیت وارد شود و از سال بعد به دلایل مختلف از جمله تحریم ها کود مورد نظر وارد بازار ایران نشود و این مشکل بزرگی است و بنابراین باید با شرایط روز پیش رفت و از کودهایی با کیفیتی که در بازار وجود دارند استفاده کرد.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٥٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/٢۳
تگ ها :

گرده افشانی دستی در درختان پسته

گرده افشانی دستی در درختان پسته

                  نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

درختان پسته درختانی دوپایه هستند بدین معنی که گلهای نر روی یک درخت و گلهای ماده روی درختان ماده قرار دارند. بر خلاف نظر و تصور بسیاری حشرات نقش چندانی در گرده افشانی در درختان پسته ندارند و اساسا گرده افشانی در درختان پسته توسط باد انجام می شود. بنابراین عدم سم پاشی در دوره گلدهی بمنظور کم اثر بودن روی حشرات گرده افشان بیشتر به جک می ماند تا واقعیت!! در واقع درختان پسته داری گل های ناقص هستند. یا imperfect flower. گل ناقص به گلی گفته می شود که فاقد یکی از اجرا اصلی گل باشد. اجزای اصلی یک گل عبارتند از کاسبرگ، گلبرگ، مادگی و...در واقع درختان پسته فاقد گلبرگ یا petal هستند!! گلبرگها یک مزیت عمده برای گلها محسوب می شود و آن مزیت این است که حشرات گرده افشان با فعالیتی که روی گلبرگها دارند موجب انتقال دانه های گرده از درختان نر به درختان ماده می شوند. بنابراین نقش حشرات در گرده افشانی درختان پسته بسیار جزیی است و در عوض باد این بار را بدوش می کشد. در واقع در بسیاری از باغات پسته پدیده گرده افشانی به علل مختلف از جمله عدم همپوشانی درختان نر با ماده دارای راندمان مناسبی نیست و در واقع یکی از علت های پوکی بالا در درختان پسته عدم گرده افشانی مناسب است. در بیش از 170 مقاله ای که تا کنون در این وبلاگ به علاقه مندان عرضه شده است چندین مقاله به اهمیت گرده افشانی و مشکلات آن در باغات پسته ایران پرداخته شده است که خوانندگان می توانند به آنها مراجعه کنند. یکی از تحقیقات مهم و کاربردی در باغات پسته ایران می تواند افزایش راندمان گرده افشانی با متدهای مختلف از جمله دستگاههای گرده پاش باشد که متاسفانه مانند بسیاری از تحقیقات دیگر ول معطل مانده است!! بسیاری از کشاورزان و باغداران این سوال را می پرسند که با شرایط فعلی آسانترین راه گرده افشانی مصنوعی در باغات پسته چیست؟ آیا می شود با توجه به کم بودن تعداد درختان نر و از همه مهمتر عدم همپوشانی درختان نر با درختان ماده آیا روشی است که بتوان راندمان گرده افشانی را بالا برد!! حتما چنین راهی وجود دارد و متدهای مختلفی وجود دارد و تست شده و جواب آن نیز قابل قبول بوده است. بهر روی استفاده از گرده افشان های الکترواستاتیک در ایران بعلت نبود تکنولوژی آن میسر نیست اما می توان بصورت دستی گرده افشانی را در سطوح محدود انجام داد. گرده افشانی مصنوعی در باغات پسته به سه بخش کلی تقسیم بندی می شود 1-جمع آوری دانه های گرده: البته جمع آوری دانه های گرده و قرار دادن آنها در شرایط استاندارد دارای پروتوکل خاصی است و دیمی نمی توان گرده های را از روی درختان ماده جمع آوری کرد  و ضمنا از همه درختان نر نیز نمی توان گرده گرفت. جمع آوری دانه های گرده از روی درختان نر دارای فن و فوت خاصی است که متاسفانه  در این نوشتار قابل بیان نیست!! 2-ذخیره سازی دانه های گرده و اطمینان از زنده مانده و قابلیت باروری دانه های گرده: که این مرحله نیز دارای ریزه کاریهای خاص خود است و باید بر اساس پروتوکل عمل کرد 3- مرحله آخر پاشش دانه های جمع آوری شده روی کلاله یا استیگمای درختان ماده است که شاید مهمترین و حساسترین مرحله باشد. همانطور که اشاره شد بارها باید این مراحل بر اساس متدهای خاص باشد و نمی شود سرخود به چنین کاری اقدام کرد چون راندمان کار را پایین می آورد!! بهر روی گرده افشانی دستی مصنوعی می تواند تا حد زیادی کمک کننده باشد. برخی از مواد با درصدهای خاص اگر به گرده های جمع آوری شده اضافه شوند نتایج مثبت تری نسبت به کاربرد منفرد دانه های گرده دارد. مطالعات نشان داده که گرده افشانی مصنوعی اثر سویی روی بازدهی محصول ندارد و موجب تداخل در گرده افشانی طبیعی نخواهد شد و دارای اثرات سو نسبت به عدم گرده افشانی مصنوعی نیست!! کار روی گرده افشانی مصنوعی درختان پسته در ایران دارای اهمیت بسیار زیادی است و امیدواریم کار بیشتری روی آن انجام شود. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٠:۳٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/۱٧
تگ ها :

مفهوم ظرفیت تبادل کاتیونی (Cation Exchange Capacity)

مفهوم ظرفیت تبادل کاتیونی (Cation Exchange Capacity)

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

ظرفیت تبادل کاتیونی یا Cation Exchange Capacity یا CEC یکی از فاکتورهای مهم خاک است و در آزمایشات خاکشناسی دقیق حتما به آن اشاره می شود. بطور خلاصه عناصر یا دارای بار مثبت هستند و یا دارای بار منفی. عناصری که دارای بار مثبت هستند و همیشه با علامت مثبت بیان می شوند را کاتیون می نلمند مانند هیدورژن (H+)، کلسیم (Ca+) یا سدیم (Na+) و بسیاری از عناصر دیگر کاتیون هستند (روی، مس، آهن، آلمینیوم، منگنز و...). بر خلاف کاتیون ها دسته ای عناصر که به یونهای منفی یا آنیون  مشهورند نیز وجود دارند مانند کلر (Cl-)، اکسیژن (O-) و... در واقع ظرفیت تبادل کاتیونی در خاک عبارتست از ظرفیت خاک برای نگه داشتن یونهای مثبت در داخل خود. همانطور که مشاهده می شود یونهای مثبت یا کاتیون ها عناصری هستند که بشدت از نظر تغذیه ای و کمبود در خاک باغات پسته مفیدند و کمبودشان بخوبی و بشدت احساس می شود. در واقع هر چه ظرفیت تبادل کاتیونی در خاک بالاتر باشد خاک از مرغوبیت بیشتری برخوردار است. ذره های رس و مواد آلی موجود در خاک دارا ی بار منفی هستند و بنابراین موجب نگه داشتن یونهای مثبت در خاک و جذب بهینه تر و بهتر آنها می شوند. در واقع یکی از علل زردی بیش از حد در درختان پسته ای که دارای بافت سبک (شنی) هستند کمبود عناصر میکرو بویژه آهن و روی است و آهن و روی چون کاتیون هستند بنابراین برا ی جذب شدن توسط ریشه ها ابتدا باید در خاک توسط ذرات منفی رس و مواد آلی نگه داشته شوند (ظرفیت تبادل کاتیونی) و سپس به مصرف درختان برسند و چون در خاکهای سبک ظرفیت تبادل کاتیونی پایین است بنابراین دادن کودهای میکرو از طریق خاک بعلت پایین بودن ظرفیت تبادل کاتیونی در بافتهای سبک زیاد کارساز نیست. باید یاد آور شد در واقع بافت سبک بافتی است که داری کمترین مقدار رس یا Clay است و بافت سنگین دارای بیشترین مقدار رس یا کلی. بالعکس درصد شن یا Sand در بافتهای سبک بسیار بیشتر از بافتهای سنگین است. خوب مشخص شد که یکی از مهمترین نقاط ضعف خاکهای سبک پایین بودن ظرفیت تبادل کاتیونی است. در مورد کودهای دامی و مواد آلی دیگر مانند کمپوستها هم نکته در این است که ایندسته از مواد موجب افزایش ظرفیت تبادل کاتیونی در خاک می شوند و بنابراین در بافتهای سبک اضافه کردن کودهای دامی در زمان مناسب و مقدار مناسب بسیار مفید است. مشکل خاک باغات پسته در اینجاست که در تقریبا اکثر موارد با وجود ظرفیت تبادل کاتیونی بالا در خاک ریشه های قدرت جذب کاتیونهای سرنوشت سازی مانند پتاسیم، منگنز و ....را ندارند! دلیل آنهم وجود بیش از حد عنصر سدیم (Na) در خاک است! در واقع سدیمی بلای سفید خاک و کلا درختان پسته در مناطق خشک و پسته خیزی مانند استان کرمان و یزد است. بهر روی در بسیاری از موارد زمانی که مجموعه ای از عناصر با وجود ظرفیت بالای تبادل کاتیونی در خاک وجود داشته باشند در رقابت برای جذب متاسفانه سدیم پیروزمند است!! جذب بیش از حد سدیم حتی با وجود مقدار بالای عنصر کلسیم در خاک (خاکهای گچی) بسیار قابل تامل است ولی متاسفانه عنصر سدیم این قدرت را دارد که حتی کلسیم را پس بزند!! ذرات مواد آلی (حاصل از کودهای دامی و موادی مانند مواد هیومیکی) در صورت اضافه شدن به خاک در افزایش یا بالا بردن ظرفیت تبادل کاتیونی بسیار تاثیرگذارند. و بسرعت موجب بالا بردن ظرفیت تبادل کاتیونی خاک می شوند. بهمین علت است که توصیه می شود اگر قرار است کودهای میکرو به خاک اضافه شوند بهتر آن است که بهمراه کودهای دامی استفاده شوند. ظرفیت تبادل کاتیونی ارتباط نزدیکی با اسیدته یا پی اچ خاک دارد و بهترین ظرفیت تبادل کاتیونی در اسیدیته یا پی اچ خنثی یا 7 وجود دارد. مطالعات نیز مشخص کرده که کاتیونها بصورت عمومی در اسیدیته های خنثی ماکزیمم جذب را دارند. بهر روی محیط خاک یک محیط بسیار پیچیده است و هر لحظه صدها و گاه هزاران واکنش جذبی در آن اتفاق می افتد و نباید محیط به این پویایی را با دست خود تخریب کرد و از حالت نرمال بدر آورد. بحث خاکشناسی و علوم خاک جزو شیرین ترین بحثهای کشاورزی و باغداری هستند و متاسفانه بیشترین جفا هم از سوی کشاورزان نادان به این بستر مظلوم (خاک) می شود. هر آت و اشغالی را که این آن تجویز کنند و یا به مغز کوچکشان خطور کند بدون در نظر گرفتن عواقب به خاک باغات پسته اضافه می کنند از زغال سنگ بگیر تا خاکهای شور، قرمز و آبی، انواع کودهای مختلف مضر، سنگ آهن و ......به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٠:۳۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/۱٤
تگ ها :

بریدن درختان پسته مسن مریض، آینده نگری یا حماقت

بریدن درختان پسته مسن مریض، آینده نگری یا حماقت!!

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

در پهنه گسترده ای از کرمان و سایر استانها باغاتی وجود دارند که سابقه چند ده ساله دارند. درختان مسنی که بدلایل مختلف از جمله تف مالی مدیریتی دچار اشکال شده اند. درختان پیر درختانی بسیار مفید و پر ثمر هستند که در اثر غفلت و نادانی برخی از مدعیان مدیریت باغات پسته به این وضع کنونی گرفتار شده اند. شخص بنده با تجربه چندین ساله ای که در باغات پسته دارم دریافته ام که درختان پیر بسیار پر ثمر تر از درختان جوان هستند. درختان پیر کله قوچی و اوحدی اگر بصورت اصولی مورد درمان قرار بگیرند بلاشک به روزهای درخشان خود باز خواهند گشت. بسیاری از کشاورزان می پنداند که اگر شاخه ای از درختان سیاه شده باشد این شاخه بمرور خشک خواهد شد و دیگر امید بازگشتی نیست. بخوبی مشخص شده که درختان مریض دارای سرخشکیدگی و ناحیه سیاه شده در پوست را می توان در عرض چندین سال بمرور به حال سابق بازگرداند. یک اشتباه بزرگ برخی از کشاورزان این است که کم صبر و طاقت هستند و می خواهند در عرض یکسال درختی که به سرخشکیدگی افتاده با دو بار محلولپاشی یا روشهای دیگر معالجه سریعا به حال سابق برگردد. البته چنین چیزی هرگز میسر نیست! همانطور که قبلا گفتم درختانی که پوست سیاه دارند و دچار سرخشکیدگی شده اند در عرض چندین سال به این روز افتاده اند و بنابراین در عرض چند سال و بمرور رو به بهبودی می گذارند. بسیار مشاهده شده که درختان سیاه در عرض چندین سال و بصورت غیر قابل باوری به بهبود و ثمردهی رسیده اند. بنظر بنده هنوز هم با همه مشکلاتی که درختان اوحدی یا فندقی دارند اعتقاد دارم که هیچ درختی در اقلیم استان کرمان بهتر از درختان فندقی نیست! دلایل این امر هم بسیار زیاد است. اما باید در نظر داشت درختان فندقی بشرطی بهترین درختها هستند که مراقبت لازم از آنها انجام شود و کار علمی روی آنها انجام شود نه کار من در آوردی!! این باور اشتباه است که درختان اکبری یا احمدآقایی بهترین درختان هستند؟ هیچ تضمینی وجود ندارد که درختان اکبری یا احمد آقایی یا رقم های دیگر در آینده دچار اشکال نشوند نیست!! بسیاری از کشاورزان فقط به دلیل اینکه پوست درختی مقدار کمی سیاه شدگی دارند کل درخت را می برند تا پیوند کنند که امری کاملا اشتباه است. هیچ تضمینی نیست که پیوندهایی که روی درختان با پوست سیاه زده می شوند بگیرند بنابرای پیوند کردن این درختان امری ساده نیست. درختانی که پیوند می خورند دارای ریشه ای سالم و بسیار گسترده هستند و ریشه درخت 40 ساله بسیار قویتر از 2 یا چند پیوندی است که روی سرشاخه ها خورده می شود و بنابراین بدلیل جذب فوق العاده زیاد عناصر توسط این ریشه ها از خاک و نبودن سرشاخه ها و تنه شاخه های تازه پیوند شده طاقت نیاورده و می خشکند! درختانی که پیوند می شوند قبل از پیوند و بعد از پیوند حتما آبیاری لازم است که این مورد نیز در بسیاری از موارد رعایت نمی شود. تازه درختانی که پیوند جدید می خورند برای اقتصادی شدن حداقل باید 6 تا 7 سال صبر کرد و این در صورتی است که تمام شرایط رعایت شوند تا درخت پیوند شده بتواند رشد خوبی داشته باشد. مسلما این 6 یا 7 سال را روی بهبود درختان مریض قرار دهند جواب مسلما بهتر و اقتصادی تر خواهد بود. متاسفانه درصد بالایی از درختان پیری که بمنظور پیوند بریده می شوند بعد از پیوند شدن خشک می شوند و بازدهی چندانی ندارند. بنظر می رسد کشاورزان بهتر است بجای پیوند کردن درختان بهتر است از نو نهال بکارند که احتمال گرفتن بسیار بیشتر خواهد بود. بهر روی از دید من درختان 40 و 50 ساله را هر چند که بیمار و دچار سرخشکیدگی باشند را بمرور می توان به روند طبیعی بازگرداند اما با کمی صبر و دیمی کار نکردن و بر اساس فرمول جلو رفتن. در ایران متاسفانه افراد انگشت شماری وجود دارند که می توانند با دادن فرمول و نسخه نویسی می توانند تا حد زیادی درختان را به حالت طبیعی باز گردانند. بهر روی متاسفانه بسیاری از کشاورزان با هزینه های گزاف کارهایی را می کنند که ارزش اقتصادی ندارند. بارها در این وبلاگ گفته شده که ما در ایران نمی توانیم سیستم باغات پسته آمریکا را پیاده سازی کنیم. باغات پسته آمریکا کجا و درختان مفلوک ما کجا!! بهر روی مقایسه و استفاده از روش هایی که در باغات پسته امریکا استفاده می شود نمی توان دقیقا در ایران انجام داد!! ما باید بر اساس شرایط کشور خودمان و بر اساس معذوریتهای خودمان باغات پسته را مدیریت کنیم. در این وضعیت اقتصادی هزینه بیخود و استفاده از روش های غلط ضرر را چندین برابر می کند. درختی که دارای پوستی سیاه است بعد از گذشت 2 نسل از انسان به این مرحله رسیده است و چه مکافاتها کشیده نشده تا به این نقطه برسد اما برخی از افراد نادان و پرمدعا خیلی راحت با اره برقی در در عرض چندین ثانیه درختان مریض را می برند فقط به این دلیل که متد درمان آنها را بلد نیستند و غرور آنها هم اجازه نمی دهد از افراد مطلع بهره گیری کنند. مسلما این روش یعنی بریدن درختان مسن و پیوند کردن آنها اگر درختان حداقل 50 درصد به بالا درگیر سرخشکیدکی نباشند نتنها آینده نگری نیست بلکه حماقت است!! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱۱:٢٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/۱٢
تگ ها :

غالبیت انتهایی (Apical dominance) در درختان پسته

غالبیت انتهایی (Apical dominance) در درختان پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

درختان پسته مانند بسیاری از درختان میوه دیگر دارای 2 گروه جوانه یا گره یا پتک روی سرشاخه ها هستند. جوانه انتهایی و جوانه های جانبی. جوانه انتهایی جوانه ایست که معمولا در انتهای شاخه ها وجود دارد و جوانه های جانبی همانطور که اسم آنها بر می آید در روی شاخه های جانبی بوجود می آیند. مهمترین جوانه ها برای ما جوانه های جانبی هستند. در واقع هر چه مقدار جوانه های جانبی و رشد عرضی سرشاخه ها را افزایش بدهیم. هر چه تعداد جوانه های جانبی افزایش یابند تولید خوشه و نهایتا محصول بیشتری خواهیم داشت. در واقع در علم باغبانی تعریف خیلی ساده غالبیت انتهایی تنظیم رشد طولی و عرضی در سرشاخه هاست. در واقع اپتیمایز کردن تولید جوانه های زایشی و رویشی بمقدار مورد نظر. در مقالات به این جمله زیاد برمی خوریم که درختان پسته دارای غالبیت انتهایی شدید هستند. بدین معنی که رشد طولی زیاد سرشاخه ها ممکن است تولید را کاهش دهد چون انرژی درخت بجای اینکه صرف تولید جوانه های زایشی جانبی شود صرف رشد طولی سرشاخه ها می شود که امری غیر سودمند است. وقتی به باغ پسته ای سر می زنیم وقتی که به بالای درختان و سرشاخه های بالایی درختان نگاه می کنیم می بینیم که برخی از سرشاخه ها ارتفاع بیشتری نسبت به کل تاج درختان دارند که ممکن است  در هر درخت چندین شاخه وجود داشته باشد که دارای ارتفاع زیادتر از حد معمول هستند و معمولا فاقد پتک یا گره! در واقع اینچنین شاخه هایی باید در فصل هرس، هرس شوند تا بجای رشد طولی بی ثمر رشد عرضی و تولید شاخه ها و جوانه های عرضی صورت گیرد. در واقع غالبیت انتهایی در درختان پسته ارتباط تنگاتنگی به بحث هورمونها در درختان پسته دارد. هورمون اکسین یا اسید ایندول استیک نقش اصلی را در پدیده غالبیت انتهایی دارد.  بصورت معمول مقدار تجمع هورمون اکسین در نوک سرشاخه ها بخصوص جوانه های انتهایی بالاست. همین غلظت زیاد هورمون اکسین در سرشاخه هاست که موجب رشد طولی زیاد در سرشاخه ها یا ایجاد پدیده غالبیت انتهایی موجب کاهش تولید جوانه های زایا در درختان پسته می شود. بهر روی با کاهش غلظت هورمون اکسین در جوانه های انتهایی رشد جوانه های جانبی بیشتر خواهد شد. در مورد درختانی که سن بالا دارند و تولید شاخه های فرعی و جوانه های جانبی زیاد نیست می توان از طریق هرس شدید بخصوص سربرداری آنها را وادار به تولید جوانه های زایشی کرد. در واقع سربرداری مانند کنترل غالبیت انتهایی موجب تحریک درختان به تولید شاخه های فرعی خواهد کرد. روش سربرداری درختان پیر روشی دقیق است و فوت و من خاصی را می طلبد اگر بصورت ناشیانه و در فصل نامناسب سربرداری یا هرس انجام شود نتنها سودی ندارد بلکه از همین 2 کیلو پسته ای که درخت تولید می کرده خبری نخواهد بود. در مورد هرس درختان اوحدی که بشدت دچار سرخشکیدگی هستند امر مطلوبی نیست و می تواند بیماری سرخشکیدگی را تشدید کند اما بجای هرس می توان از هورمون تراپی برای تولید شاخه های فرعی بیشتر سود جست که آنهم کار هر کسی نیست. حالا با چه هورمونی با چه دوزی و در چه بازه زمانی بماند! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٩:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/۱٠
تگ ها :

برخی از اشتباهات رایج کشاورزان در فصل بهار

برخی از اشتباهات رایج کشاورزان در فصل بهار

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

-عدم تغذیه مناسب در بهار: بهار یک بازه مهم در افزایش عملکرد در باغات پسته بحساب می آید-تغذیه مناسب در هنگام شروع رشد درختان اگر درختان از نظر بخصوص عناصر ماکرو در مضیقه باشند رشد خوبی در طول فصل نخواهند داشت. استفاده از روش محلولپاشی بهاره در باغات پسته یک نکته بسیار بسیار مهم است که در بیش از 80 درصد باغات پسته متاسفانه رعایت نمی شود. استفاده از فرمولهای استاندارد محلولپاشی بهاره می تواند عملکرد را بصورت شگفت آوری بالا ببرد. علاوه  بر روش محلولپاشی تغذیه مناسب بخصوص عناصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم بصورت کاربرد در خاک بسیار مهم است. برخی از کشاورزان به بهانه زود آمدن درختان و خطر سرمازدگی روش محلولپاشی و همچنین کاربرد کودها در خاک را توصیه نمی کنند که اصلا توجیهی ندارد که بخواهیم درخت را از نظر غذایی در مضیقه قرار بدهیم تا از خطر سرمازدگی بکاهیم!

-سرمازدگی بهاره: متاسفانه سرمازدگی در باغات پسته خطری مهلک و بسیار ناگوار تلقی می شود. برخلاف بسیاری از شایعات اگر جبهه گسترده ای از هوای سرد در اوایل بهار به باغات پسته برسد تقریبا  درختان پسته 100 درصد آسیب پذیر خواهند بود. برخی از موادی که در محلولپاشی بهاره استفاده می شوند تا حد جزیی مقاومت درختان را  نسبت به سرمادگی بالا ببرند اما متاسفانه نمی توانند حتی تا 30 درصد هم دربرابر سرما عملکرد داشته باشند. همانطور که اشاره شد آبیاری و کوددهی در اوایل فصل بهار برای رشد اپتیمم درختان بسیار مفید هستند و بهانه خطر سرمازدگی نمی توان ابیاری یا کوددهی را تعطیل کرد. نمی دانم این اراجیف را کی بخورد کشاورزان نادان می دهد!!

-عدم آبیاری در بهار بخصوص هنگام گلدهی: در بهار و بخصوص در هنگام گلدهی و توسعه گل در پسته درختان شدیدا به آبیاری نیاز دارند. برخی از افراد نادان فکر می کنند که نباید درختان را در هنگام گلدهی آب داد و این درصورتی است که آبیاری در دوره گلدهی بسیار مفید است. شایع شده که آبیاری  در دوره گل موجب ریزش گلها در درختان پسته می شود که فکری کاملا مردود است. البته این بدان معنی نیست که حتما باید درختان در دوره گلدهی بصورت اضافه بر برنامه آبیاری شوند. منظور است که بهمان روالی که آبیاری انجام می شده (1 ماه یا 2 ماه) آبیاری انجام شود. اگر به دور آبیاری به زمان گلدهی خورد که بهتر اما اگر نخورد زیاد ضرورتی ندارد که بخواهیم اضافه بر سازمان آبیاری در دوره گل را انجام بدهیم.

-استفاده بیش از حد از کودهای ازته: استفاده بیش از حد از کودهای ازته در فصل بهار بلاشک موجب عوارض د ر درختان در طول فصل رشد می شود. یکی از عوارض می تواند ریزش گلها در اوایل فصل بهار باشد. اگر باغی بمقدار کافی از کودهای دامی یا کودهای غنی با کیفیت تغذیه شده باشد بهتر است در اوایل بهار از کودهای نیتروژنه مانند اوره و سولفات آمونیوم استفاده نشود. اگر باغی در طول فصل زمستان تغذیه در آن صورت نگرفته باشد حتما باید در اوایل بهار از کودهای نیتروژنه استفاده شود. یکی دیگر از عیوب مصرف بیش از حد کودهای ازته در فصل بهار می تواند بهم خوردن رشد رویشی و زایشی در درختان پسته باشد.

-عدم سم پاشی بهاره: بسیاری از افراد سم پاشی بهاره را در باغات پسته نادیده می انگارند که اصلا کار صحیحی نیست. سم پاشی بهاره در باغات پسته حتی از سم پاشی تابستانه واجب تر است چون تعداد آفاتی که در بهار روی درختان خسارت ایجاد می کنند ممکن است در آن واحد به چندین نوع آفت برسند از جمله سرخرطومی، شپشک، پروانه چوبخوار و ...نوع سمی که باید در بهار بمصرف برسد بر اساس نوع آفت مشخص می شود اما بهتر است از سمومی استفاده شود که قیمت مناسب، کارآیی مناسب و اثرات کم پارازیت کشی رعایت شود.

-شخم عمیق در بهار: بسیاری از کشاورزان باغات را  در بهار بصورت عمیق شخم می زنند که کار صحیحی نیست. چون در اوایل فصل بهار ریشه های مویین شروع به رشد می کنند و شخم عمیق موجب آسیب به ریشه هایی می شود که بسیار ظریف هستند و همچنین ریشه هایی که در حال بیدار شدن هستند. شخم عمیق بهتر است در فصل خواب درختان انجام شود. بر عکس شخم سنگین تیلر کردن یا شخم سبک یا زیرو رو کردن خاک بصورت سطحی در بهار بسیار مفید است و از طرفی موجب کاهش جمعیت علفهای هرز می شود.

-استفاده از کودهای دامی: یکی از اشتباهات کشاورزان استفاده زیاد از کودهای دامی در اوایل فصل بهار است. مخصوصا اگر کودهای دامی بصورت چالکود در اختیار درختان گذاشته شوند. در بهار ریشه های درختان شروع به رشد می کنند و اگر بمقدار زیاد از کودهای دامی بصورت چالکود در کنار ریشه های طریف تازه روییده بمصرف برسند بلاشگ موجب سوختن ریشه ها خواهد شد. اگر بهردلیلی مجبور به استفاده از کودهای دامی در فصل رشد درختان در بهار و تابستان هستیم بهتر است بصورت کاربرد سطحی استفاده شود.

-استفاده از گچ خام: استفاده از گچ خام در تابستان و بهار بدلیل خطراتی که دارد قابل توصیه نیست. برخی از کارشناسان توصیه به استفاده از گچ خام در تابستان می کنند که ریسک بالایی از نظر سوختن ریشه ها دارد. بهترین زمان استفاده از گچ خام در زمستان و هنگام خواب درختان است. البته اگر گچ بعنوان تغذیه گوگرد و کلسیم بمقدار کم مورد مصرف قرار بگیرد استفاده از آن در تابستان مساله خاصی برای درختان ایجاد نخواهد کرد.

-استفاده از اکسی کلرو مس و روغن های ولک: در مورد استفاده از این دو ماده متاسفانه رایج در باغات پسته ایران مطالبی قبلا در این وبلاگ وجود دارد که خوانندگان می توانند از آنها آگاهی یابند اما از نظر بنده این دو ماده مصرفشان نتنها سودی ندارد بلکه در مواردی موجب ضرر و زیان است. بگذریم برخی از به اصطلاح محققینی که هنوز شرکت های سازنده سموم را نمی شناسند مثل نقل و نبات برای کشاورزان و بهمراه هر سمی روغن های ولک را تجویز می کنند.

ادامه مطلب   
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٢:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/٩
تگ ها :

مدیریت صحیح کودهای ازته در باغات پسته

مدیریت صحیح کودهای ازته در باغات پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بر اساس منابع 2 بازه مهم از نظر مصرف کودهای ازته در باغات پسته وجود دارد. اول موقع استارت خوردن درخت در فصل بهار و دوم هنگام پر شدن مغز در اواسط زمستان. باید توجه داشت که اگر درختان بمقدار مکفی از نظر کودهای دامی (مرغی، گاوی و...) در زمستان و بهار تغذیه شده باشند تقریبا نیازی به استفاده از کودهای ازته در اوایل فصل بهار نیست. در مورد کودهای پلت شدن مرغی نیز این قضیه صدق می کند. بعبارت واضحتر اگر درختان با کودهای دامی یا کودهای پلت شده مرغی بطور کافی تغذیه شده باشند نیازی به استفاده از کودهای شیمیایی ازته در اوایل فصل بهار نیست. بخوبی مشخص شده که اگر مقدار بیش از حد کودهای شیمیایی نیتروژنه در فصل بهار استفاده شود عوارض متعددی بدنبال خواهد  داشت. یکی از عوارض آن می تواند بهم خوردن تعادل رشد رویشی و زایشی در درختان پسته و حتی ریزش گلها باشد. دو الی 3 کود شیمیایی مهم و پرمصرف در باغات پسته ایران مورد استفاده قرار می گیرد. این کودها شامل اوره، سولفات آمونیوم و نیتراتها می شوند. قبلا مطالبی با این عنوان در وبلاگ آورده شده بود تحت عنوان "ترکیب اوره و سولفات آمونیوم بهترین فرمول برای مصرف در باغات پسته " که خوانندگان می توانند به آن رجوع کنند. در مورد اوره که پرمصرفترین کود ازته در باغات پسته ایران است مطالب زیادی آورده شده است اما بصورت خلاصه با توجه به مزایا و معایبی که دارد باید مد توجه باشد. نمی شود بصورت کلی استفاده از اوره را در باغات پسته حتی در نقاطی که اسیدیته بالاست رد کرد.  در مورد سولفاتهای آمونیوم و نیتراتها هم این قضیه صدق می کند. بهترین فرمول برای تامین عنصر ازت در باغات پسته می تواند ترکیبی از کودهای نیتروژنه با هم باشد و یا مثلا نوبت اول با اوره و نوبتهای بعدی با انواع دیگر کودهای نیتروژنه مثلا سولفات آمونیوم. اکیدا توصیه می شود به دلایل مختلف که فقط از یک نوع کود ازته در باغات پسته استفاده نشود. مثلا در تمام طول سال از اوره یا سولفات آمونیوم استفاده نشود. در مورد سموم نیز این قضیه صدق می کند. در مورد مبارزه با پسیل پسته بهتر آن است که در هر بار سم پاشی نوع سم عوض شود. استفاده از یک نوع سم بصورت مدام موجب مقاومت در آفت می شود. اگر چه بحث مقاومت در مورد کودهای نیتروژنه وجود ندارد. اما کاربرد یک نوع کود ازته اصلا صحیح بنظر نمی رسد. اخیرا مطلبی از طرف دوست عزیز جناب مهندس یوسفی از شمال ایران دریافت کردم که کاربرد بیش از حد سولفاتهای آمونیوم در باغات مرکبات شمال کشور موجب شیوع کمبود کلسیم در مرکبات شده است. در جستجوی منابع و همچنین مقاله ای که ایشان فرستادند مشخص شد که وجود بیش از حد یون آمونیوم (در اثر کابرد بیش از حد سولفات آمونیوم) در خاک موجب مزاحمت در جذب بسیاری از عناصر می شود. بواقع مصرف بیش از حد سولفات آمونیوم موجب کاهش جذب کلسیم در مرکبات شده بود!  بنابراین بهتر است در باغات پسته از ترکیبی از کودهای ازته بعنوان تامین این عنصر حیاتی برای درختان استفاده کرد. همانطور که در مقاله ای اشاره کردم بهترین فرمول کود ازته برای مصرف در باغات پسته ایران مخلوطی از اوره و سولفات آمونیوم است که کشاورزان باید حتما به آن توجه داشته باشند. عنصر ازت عنصری بسیار مهم و شاید مهمترین عنصر مورد نیاز برای هر گیاهی از جمله پسته است. همیشه کمبود یک عنصری مانند نیتروژن با دادن کودهای نیتروژنه در طول فصل قابل جبران خواهد بود اما اگر به مقدار بیش از حد در اوایل بهار از کود ازته استفاده شود مسلما لطمات زیادی به درختان وارد خواهد شد. بارها و در مطالب بسیاری در این وبلاگ تاکید شده که متاسفانه در بسیاری از باغات تعادل مناسبی بین رشد رویشی و زایشی وجود ندارد. در برخی از باغات رشد رویشی (تولید شاخ وبرگ) بسیار زیاد است اما محصول چندانی بدست نمی آید و در برخی از موارد رشد رویشی اصلا قابل قبول نیست. اساس مدیریت و تعادل میان رشد رویشی و زایشی اپتیمایز کردن مصرف عنصر نیتروژن و کودهای نیتروژنه است. در بسیاری از باغات با خاک غنی، عنصر نیتروژن به حد کافی در خاک وجود دارد اما باغدارن توجهی به آن نمی کنند و بصورت غیر علمی و صحیح شروع به استفاده بمقدار زیاد از کودهای ازته می کنند که اصلا توجیهی ندارد. یک بحث مهم در تغذیه نباتات وجود تعادل صحیح و استاندارد عناصر در خاک است. جذب بهینه زمانی صورت می گیرد که همه عناصر به مقدار اپتیمم در خاک موجود باشند. در واقع ما با دادن بیش از اندازه برخی از کودها نتنها کمکی که جبران کمبود این عناصر نمی کنیم بلکه در جذب سایر عناصر ایجاد اختلال می کنیم. مطالب مفصل تری در مورد عکس العمل های عناصر روی هم در محیط خاک و اطراف ریشه وجود دارد که خوانندگان می توانند به آنها مراجعه کنند. بارها اشاره شده که زمانی یک عنصر کمبودش رفع می شود که همه عناصر در حالت تعادل در خاک موجود باشند. در مواقع هیچ وقت جذب یک عنصر بتنهایی صورت نمی گیرد. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/۳
تگ ها :

تحلیل وضعیت عناصر ماکرو در درختان پسته در طول فصل رشد

تحلیل وضعیت عناصر ماکرو در درختان پسته در طول فصل رشد

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

درختان پسته درختان دارای سال کم بار و سال پربار هستند. در سالها پربار مقدار محصول ممکن است به چندین برابر سالهای کم بار برسد. مقدار محصول در سالها پربار ممکن است تا 5 برابر سالهای کم بار یا Off باشد. بر خلاف تصور بسیاری مقدار مساحت برگها یا کانوپی در درختان پسته در سالها آور On حدود 30 درصد کمتر از سالهای نیاور یا Off است. بخوبی روشن است که در سالهای آور درخت انرژی بیشتری در جهت تولید خوشه می گذارد تا افزودن مقدار کانوپی (برگها). در فصل بهار 4 اتفاق مهم در درختان پسته صورت می گیرد اول شکسته شدن خواب یا بیدار شدن جوانه ها (budbreak)، دوم شروع رشد طولی سرشاخه ها (shoot elongation) و سوم هویدا شدن برگها اولیه و رشد و توسعه برگها (leaf expansion)، چهارم تولید گل توسط درختان و تلقیح گل و تشکیل میوه اولیه. تشکیل میوه در پسته در 2 مرحله جداگانه صورت می گیرد مرحله نخست مرحله تشکیل فرابر میوه یا pricarp و مرحله دوم تشکیل میوه مرحله تشکیل درونبر میوه یا endocarp است.  مرحله دوم همان مرحله پر شدن دانه یا مغز یا اصطلاحا seed filling. دوره پر شدن مغز در پسته حدودا 6 هفته طول می کشد. البته 6 هفته پس از تشکیل جنین در دانه پسته یا رویان یا embryo. این سناریوی جالب یعنی از مرحله تشکیل گل تا پر شدن مغز در دانه ها از نظر وضعیت عناصر ماکرو و میکرو بسیار مهم است. بعبارت بهتر اگر در هر مرحله از مقدار مناسب و بالانسینگ مناسب عناصر مختلف اطلاع کافی پیدا کنیم به موفقیت بزرگی دست پیدا کرده ایم. متاسفانه مطالعات زیادی در این جهت وجود ندارد که  در هر یک از مراحل از چه عناصر با چه غلظتی و چه مرحله ای و با چه روشی تغذیه انجام شود. مقدار مصرف کودهای یا عناصر در سالهای بارده و نابارده یا آور و نیاور مسلما فرق می کند. شناخت این تمایزها بسیار کمک کننده است. در اوایل فصل رشد در بهار مقدار کربن (C) و نیتروژن (N) در درختان پسته ممکن است قابل قبول باشد اما بمرور در صورت عدم جبران ای طریق کوددهی کمبود آنها نمایان می شود. نقاطی در درختان پسته وجود  دارند که از آنها بعنوان ذخیره گاه یا استخر یا pool درختان نامیده می شوند. این پول ها ممکن است در ارگانلهایی مانند ریشه باشند. ریشه درختان پسته مهمترین استخر ذخیره ای عناصر مختلف محسوب می شود و درخت هر وقت که کمبودی از نظر عناصر احساس کند سری به ذخیره گاه یا قلک خود که ریشه باشد می زند اما اگر قلک تهی باشد درختان علایم کمبود ها را نشان می دهند. معمولا درختان پسته در طول یکسان مقدار قابل توجهی از عناصر را در قلک خود که ریشه باشد ذخیره می کنند و بهمین دلیل است که اگر درختی در انتهای فصل (پس از برداشت) دارای تغذیه مناسب باشد مقدار موجودی قلکی کافی در فصل زمستان برای گذر از شرایط سخت را خواهد داشت و همچنین اینچنین درختانی در فصل بهار از شادابی و طراوت خاصی برخوردارند چون ذخیره عنصری خوبی برای خود دست و پا کرده اند. اگر درخت پسته ای در طول فصل رشد خوب ذخیره سازی نکنده استارت خوردنش در بهار با مشکل مواجه خواهد شد. بحرانی ترین بازه زمانی در درختان پسته از نظر عناصر در دوره پر شدن مغز است. درخت نهایت تلاش خود را می کند تا دانه های خود را پرکند. از همه جا شروع به جذب عناصر می کند از ریشه، برگها و ...و به مغز وارد می کند تا مغز پر شود. اگر درختی در این برحه حساس تغذیه مناسب نداشته باشد قطعا دچار مشکل خواهد شد. مشکل اول فروریختن گره های زایشی سال آینده است در اثر ناتوانی و ضعف درخت. مشکل دوم پوک شدن یا ناقص شدن مغز است. اگر درخت پسته ای در سال آور خود در مرحله پر شدن مغز بدون تغذیه رها شود حتما دچار شوک یا بتعبیری سکته می شود. محلولپاشی در دوره پر شدن مغز در تامین نیازهای درختان پسته و دچار دردسر نشدن آنها بسیار بسیار کمک کننده است. درختان پسته مختلف بسته به سن و نوع واریته و بسیاری از فاکتورها دیگر برای تولید موثر و ادامه حیات موثر به یک برنامه غذایی یا عنصری خاص نیاز دارند. درختان مانند انسانها باید دارای رژیم خاص غذایی و عنصری باشند.

عناصر مورد نیاز برای رشد و نمو هر گیاهی از جمله درختان پسته به دو دسته عناصر ماکرو (نیتروژن، فسفر، پتاسیم) و عناصر میکرو (روی، آهن، مس و ...) دسته بندی می شوند. عناصر ماکرو عناصری هستند که بمقدار زیاد مورد نیاز درختان هستند و هر سال مقادیر زیادی از این عناصر توسط ریشه ها توسط درختان از خاک برداشت می شوند. عناصر میکرو هم باید بمقدار مورد نیاز در اختیار درختان گذاشته شوند و الا درختان دچار عوارض می شوند. برخی از کمبودهای عناصر ماکرو و میکرو کمبودشان ممکن است روی برگ و سرشاخه ها علایم مشخصی دارند. اگر چه از روی علایمی که کمبودها نشان می دهند تا حد زیادی یک کمبود قابل تشخیص است اما همیشه کمبودها را نمی توان بصورت دقیق از روی علایمی که روی درختان ایجاد می کنند مشخص کرد. آزمایشات خاک و برگ کمک زیادی به تشخیص کمبودها در خاک و برگها می کنند. همیشه وجود یک عنصر در خاک تضمین کننده پیش نیامدن کمبودها در درختان نیست. بسیاری از عناصر در خاک ممکن است بصورت دستنخورده و دپو شده در خاک باقی بمانند و قابل جذب توسط درختان نباشند. عوامل محدود کننده جذب عناصر در خاک فراوانند که باید به آنها دقت شود. بهمین دلیل است که آزمایشات برگ برای بدست آوردن یک برآورد کلی باید همیشه مد نظر باشد. همانطور که می دانیم درختان پسته مانند بسیاری از درختان میوه دیگر دارای سال آور و سال نیاور هستند. سال آور سالی است که محصول قابل توجه است و سال نیاور سالی است که محصول چندانی بدست نمی آید. مقدار محصول در سال آور ممکن است به 5 برابر مقدار محصول در سال نیاور برسد. اطلاع از مقدار عناصر در سالهای آور و نیاور در برگ در سالهای آور و نیاور موضوع مهمی است که در این مقاله به آن پرداخته می شود. اطلاع از وضعیت عناصر در سالهای آور و نیاور در برگها می تواند کمک زیادی به مدیریت کوددهی بکند. این مدیریت می تواند هم از طریق استفاده از کودها در خاک و هم می تواند از طریق پاشش کودهای روی شاخ و برگ (محلولپاشی) باشد.

عنصر نیتروژن (N)

نیتروژن جزو عناصر ماکرو و مهمترین و پرمصرف ترین عنصر در تغذیه درختان پسته محسوب می شود. برای رفع کمبود نیتروژن از کودهایی مانند اوره، سولفات آمونیوم و نیتراتها استفاده می شود. علاوه بر دادن کودهای ازته از طریق خاک می توان عنصر نیتروژن را در بازه های زمانی پرمصرف (پر شدن مغز و ...) از طریق محلولپاشی در اختیار درختان گذاشت. غلظت نیتروژن در پهنک برگ در زمان شروع رشد اولیه درختان نسبتا در بالاترین سطح قرار دارد (هم در سال آور و هم در سال نیاور). بتدریج غلظت نیتروژن شروع به کاهش می کند و کمترین غلظت نیتروژن در پهنک برگ تقریبا در بازه زمانی پر شدن مغز اتفاق می افتد. بنابراین برای جبران کمبود نیتروژن در برگها باید در هنگام پر شدن مغز در اواسط تابستان حتما از کودهای نیتروژنه بخصوص در سالهای آور استفاده کرد. مطالعات نشان داده که بر خلاف تصور در اوایل فصل رشد درختان در بهار مقدار غلظت عنصر نیتروژن (N) در برگها در  سالهای آور (On) کمتر از سالهای نیاور (Off) است. همچنین در اواخر فصل و مرحله بعد از برداشت در برگها مقدار نیتروژن (N) در سالهای آور و نیاور تفاوتی چندانی ندارد. مینیمم یا کمترین مقدار غلظت نیتروژن (N) در برگها در مرحله پر شدن دانه ها در اواسط تابستان وجود دارد و این بیان می کند که چه قدر دادن کودهای ازته در هنگام پرشدن مغز ضروری است چون همانطور که گفته شده در دوره پر شدن مغز ما کمترین غلظت عنصر نیتروژن در برگها را خواهیم داشت. یکی از دلایلی که موجب کاهش غلظت عناصر مختلف در برگ درختان پسته می شود رشد برگها و افزوده شدن توده برگی و مساحت برگها در طول فصل رشد است بخوبی روشن است که هر چه سطح و حجم برگها افزوده می شود مقدار غلظت عناصر در برگها کاهش می یابد بهمین دلیل است که در اوایل بهار توده برگی چنان گسترده نیست و غلظت بسیاری از عناصر در برگها بالاست اما بمرور و با رشد برگها غلظت عناصر کاهش می یابد. . در هنگام پر شدن مغز (seed filling) مقدار غلظت نیتروژن (N) و فسفر (P) در برگها کاهش می یابد ولی بالعکس در این مرحله غلظت برخی از عناصر در برگ درختان پسته افزایش می یابد این عناصر شامل پتاسیم (K)، کلسیم (Ca) و منیزیوم (Mg) هستند. مقدار غلظت عنصر نیتروژن در برگها در سالهای نیاور بیشتر از سالهای آور یا On است و دلیل آن هم نیازی به توضیح ندارد چون مقدار مصرف نیتروژن در سالهای آور بسیار بیشتر از سالهای نیاور است. بصورت معمول مقدار کانوپی یا حجم برگها و مساحت کلی آنها در سالهای نیاور بیشتر از سالهای آور است. در دوره پر شدن مغز یا (seed filling) مقدار غلظت عناصر ماکرو نوترینت در برگها در سالهای آور و نیاور تفاوت چندانی ندارد و این نکته جالبی است. بنابراین می توان نتیجه گیری کرد که برنامه تغذیه ای در سالهای آور و نیاور در دوره پر شدن مغز بر خلاف تصور نباید فرق زیادی داشته باشد. یعنی در دوره پر شدن مغز چه در سالهای آور و چه در سالهای نیاور مقدار کوددهی باید مشابه باشد. اگر چه تعلل در کوددهای مناسب در سالهای آور می تواند بسیار تاثیرگذار باشد و روی عملکرد اثر گذار اما در سالهای نیاور هم نباید از برنامه قوی تغذیه ای در دوره پر شدن مغز پسته غافل شد!! بطور متوسط مقدار تجمع عنصر نیتروژن در برگها و میوه در فصل بهار در سالهای نیاور حدود 167 گرم بیشتر از سالهای آور یا On است. مقدار جذب عناصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم برای پر شدن مغز و رشد جنین در سالهای آور بصورت فوق العاده ای و بصورت ناگهانی در دوره پر شدن مغز افزایش می یابد و اگر تغذیه مناسبی از نظر عناصر میکرو اصلی در دوره پر شدن مغز صورت نگیرد خسارات جدی خواهند بود. مقدار عنصر نیتروژن در برگ سالم بین 2.5 تا 2.9 درصد ارزیابی می شود. برای مصرف کودهای نیتروژنه دو بازه زمانی مشخص در منابع مشخص شده است اول در اوایل فصل رشد در بهار است و دومین مرحله در تابستان و بویژه در هنگام پر شدن مغز. کاربرد بیش از حد کودهای نیتروژنه درختان را دچار عوارض خواهد کرد. در مورد هر عنصر شیمیایی بویژه نیتروژن باید دقت لازم را مبذول داشت.

فسفر (P)

فسفر جزو عناصر ماکرو محسوب می شود. اگر چه در بسیاری از باغات پسته کمبود این عنصر احساس نمی شود اما باغاتی وجود دارند که کمبود این عنصر وجود دارد. برای جبران عنصر فسفر از کودهایی مانند سوپرفسفات (منو، دی، تریپل)، فسفاتهای آمونیوم و...استفاده می شوند. معمولا کودهای فسفره را بعنوان کود ریشه ای در باغات پسته می شناسند و در اواخر زمستان بصورت جداگانه یا مخلوط با کودهای دامی بکار می برند. غلظت فسفر در پهنک برگ روند تقریبا ثابتی در سالهای آور و نیاور دارد. اگر چه مقدار برداشت و مصرف فسفر در مقایسه با نیتروژن و پتاسیم پایین است اما همین مقدار کم هم تاثیر زیادی در رشد طبیعی و پر شدن مغز خواهد داشت. شاید یکی از بازه های زمانی مناسب برای دادن کودهای فسفره به درختان پسته در دوره پر شدن مغز باشد که معمولا نادیده گرفته می شود. بنظر می رسد با توجه به برداشت کمتر فسفر نسبت به نیتروژن و پتاسیم محلولپاشی عنصر فسفر در دوره پر شدن مغز بصرفه و موثر باشد (ممکن است مقدار مورد نیاز پتاسیم و نیتروژن در دوره پر شدن مغز فقط از طریق محلولپاشی قابل جبران نباشد اما احتمالا فسفر را می توان در دوره پر شدن مغز فقط از طریق محلولپاشی در اختیار درختان قرار داد). غلظت فسفر و نیتروژن در برگها در درختان پسته در طول فصل روند تقریبا ثابتی را طی می کند اگر در دوره پر شدن مغز ما یک جهش نسبتا ناگهانی را داریم و پس از آن مقدار غلظت این دو عنصر در برگها کاهش می یابد. مینیمم غلظت فسفر و نیتروژن در برگها در قبل از فرو افتادن برگها در اوایل پاییز است. بنابراین استفاده از کودهای نیتروژنه و فسفره کمی قبل از ریختن برگها در پاییز بسیار قابل توصیه است اگر چه این تغذیه در مورد نیتروژن بسیار مهمتر است. در سالهای نیاور در فصل بهار بیشینه غلظت فسفر و نیتروژن در برگها وجود دارد. در سالهای آور و در دوره پر شدن مغز علاوه بر جذب عناصر توسط برگها یک حجم فوق العاده از عناصر علاوه بر برگها باید به جنین یا رویان یا embryo باید تزریق شود!! یک نکته بسیار جالب این است که اگر چه مقدار تقاضای نیتروژن و فسفر برای پر شدن مغز در دوره (seed filling) یک جهش ناگهانی نسبت به فصل بهار دارد اما مقدار عناصر کلسیم، پتاسیم و منیزیوم در فصل بهار و هنگام پر شدن مغز در تابستان تغییرات چندانی ندارد!! یک دلیل این پدیده شاید قابلیت جابجایی یا mobility بسیار بیشتر فسفر و نیتروژن نسبت به پتاسیم، کلسیم و منیزیوم باشد! در مورد فسفر یک کم اهمیتی بسیار یزرگ وجود دارد بصورتی که بسیاری از کشاورزان می پندارند که در هنگام پر شدن مغز فقط عناصر پتاسیم و نیتروژن باید از طریق کوددهی در اختیار درختان قرار داده شود اما مطالعات نشان می دهد که نباید از دادن کودهای فسفره در دوره پر شدن مغز غافل شد!! معمولا کودهای فسفره را بعنوان کودهای ریشه ای در درختان پسته در فصل زمستان در اختیار درختان قرار می دهند و تقریبا در طول فصل رشد در بهار و تابستان کود فسفره ای در اختیار درختان قرار نمی گیرد اما همانطور که مطالعات نشان می دهند مقدار جذب فسفر در دوره پر شدن مغز در درختان پسته بالاست و حتما باید برنامه ای در جهت دادن کودهای فسفره به درختان درهنگام پر شدن مغز در اواسط تابستان مورد نظر باشد!! کمبود فسفر (P) در بسیاری از نقاط ایران بویژه استان کرمان مساله ساز نیست و بحدی کافی این عنصر در خاک این مناطق وجود دارد اما در برخی از نقاط کمبود فسفر در خاک باغات پسته وجود دارد و باید به این مساله دقت شود. کمبود فسفر در درختان پسته موجب تهی شدن خاک از این عنصر مهم و پرمصرف می شود. در درختانی که کمبود فسفر دارند درختان شادابی و طراوت خود را از دست می دهند (در مراحل اولیه). کمبود فسفر در درختان پسته موجب کاهش حجم شاخ و برگ (کانوپی) نخواهد شد. همچنین کمبود فسفر در درختان پسته موجب کاهش سطح برگ نیز نمی شود اما برگهای نورسته و جدید دارای زردی های مشخصی هستند که می توان کمبود فسفر را تمییز داد. بر خلاف کمبود پتاسیم که ممکن است موجب سرخشکیدگی شود کمبود فسفر موجب سرخشکیدگی در درختان پسته نمی شود!! اگر مقدار فسفر در برگها به کمتر از 1/0 درصد سقوط کند علایم بصورت شدید در برگها ظهور خواهند یافت. فسفر یکی از عناصری است که کمبود آن با دادن کودهای فسفره خیلی سریع برطرف خواهند شد. بعد از دادن کودهای فسفره برگهای نورسته زردی نخواند داشت و علایم بسرعت بر طرف خواهند شد. مقدار فسفر در یک برگ سالم در هنگام نمونه برداری از برگ بین 0.14 تا 0.17 درصد برآورد می شود

پتاسیم (K)

پتاسیم بعد از نیتروژن مهمترین و پرمصرف ترین عنصر در درختان پسته است. کمبود این عنصر مهم اثرات غیرقابل جبرانی روی درختان پسته دارد. مقدار مصرف پتاسیم در دوره پر شدن مغز افزایش می یابد. در مورد پتاسیم غلظت در پهنک برگ در طول فصل رشد روند افزایشی دارد. بنابراین مدیریت کوددهی در مورد عنصر پتاسیم در سالهای آور و نیاور زیاد نمی تواند تفاوتی با هم داشته باشد. بسیاری از کشاورزان بخصوص عملیات کوددهی و دادن عناصر مختلف غذایی را به بهانه نداشتن محصول جدی نمی گیرند که کار صحیحی بنظر نمی رسد. در مورد عنصر پتاسیم غلظت این عنصر در طول فصل رشد مرتب افزایش می یابد و در هنگام برداشت محصول پسته و در موقع ریختن برگها در اواخر تابستان ما بیشترین مقدار غلظت پتاسیم (K) در برگها را خواهیم داشت بنابراین استفاده از کودهای پتاسیمی در دوره پس از بر داشت توجیهی ندارد و بهتر است کودهای پتاسیمی در اوایل فصل رشد و مخصوصا در هنگام پر شدن دانه ها در تابستان مورد توجه ویژه باشد. مقدار غلظت عنصر پتاسیم در برگها در سالهای آور در هنگام پر شدن مغز ممکن است تا حدود  40 درصد بیشتر از غلظت این عنصر در سایر زمانها باشد. بنابراین استفاده از کودهای پتاسیمی چه بصورت کاربرد در خاک و چه بصورت محلولپاشی در هنگام پر شدن مغز پسته در تابستان بسیار اهمیت دارد. در انتهای فصل رشد و اوایل پاییز مقدار تجمع عناصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم در برگها در سالهای نیاور به ترتیب 2، یک و نیم و دو و نیم برابر بیشتر از سالهای آور یا On است. کمبود پتاسیم (K) در درختان پسته می تواند شدید، متوسط و یا ضعیف باشد. اگر کمبود پتاسیم در پسته شدید باشد مقدار حجم شاخ و برگ (کانوپی) بشدت کاهش خواهد یافت و حتی ممکن است کمبود پتاسیم منجر به سرخشکیدگی در درختان پسته بالغ شود اما باید به علایمی که درخت نشان می دهد دقت کرد و نمی توان هر سرخشکیدگی را بحساب کمبود پتاسیم گذاشت. کمبود متوسط و خفیف عنصر پتاسیم موجب سوختن حاشیه برگها خواهد شد اما باید دقت کرد که حاشیه برگ اگر بسوزد می تواند ناشی از علتهای دیگر هم باشد (تنش شوری و...) که البته با کمی دقت قابل تمایز خواهد بود. وجود عنصر پتاسیم بحد کافی در سطح خاک تا حدود 60 سانتی متری بسیار مهم است معمولا در عمق های پایین خاک غلظت پتاسیم ممکن است بالا باشد اما پتاسیم قابل جذب و موثر پتاسیمی است که در سطح خاک عمق تا 60 سانتی متری موجود باشد. مقدار رطوبت موجود در خاک در جذب پتاسیم بسیار مهم است در زمین هایی که دوره آبیاری طولانی مدت دارند کمبود پتاسیم در خاک مساله ساز است. در زمین هایی که با سیستم آبیاری اداره می شوند معمولا کمبود پتاسیم و علایمی که درخت نشان می دهد خفیف تر است (بعلت وجود رطوبت مکفی در خاک). جذب پتاسیم توسط درختان پسته بیشتر از هر عنصر دیگر وابستگی کامل به مقدار رطوبت کافی در خاک دارد. کودهای دامی که توسط کشاورزان به خاک باغات پسته افزوده می شوند موجب افزایش حجم و ذخیره آب در خاک می شود و خاک مدت زمان بیشتری مرطوب خواهد بود و بنابراین جذب پتاسیم در خاکهایی که کود دامی مکفی استفاده شده باشد بمراتب بیشتر و بهتر خواهد بود چون قدرت جذب پتاسیم در خاکهای مرطوب بمراتب بیشتر از خاکهای خشک است. معمولا درختان پسته مقاومت زیادی نسبت به کمبود پتاسیم دارند و زمانی علایم کمبود پتاسیم در برگها مشاهده می شود که خاک کاملا از پتاسیم تهی شده باشد. حتی ممکن است در سالهای اولیه کمبود پتاسیم در خاک درختان علایم کمبود پتاسیم مشاهده نشود اما در صورت عدم جبران علایم هویدا خواهند شد. حد بحرانی عنصر پتاسیم حدود 7/0 تا 9/0 درصد در برگها برآورد شده است که تقریبا در رنج سایر درختان میوه است. اگر مقدار پتاسیم به زیر این مقدار سقوط کند علایم بخوبی در برگها ظاهر خواهند شد. اگر چه کمبود پتاسیم تا حد مشخصی در درختان ممکن است تاثیر چندانی روی رشد ترکه ها یا تولید شاخه های نو در فصل بهار نداشته باشد اما در صورت اپتیمم بودن و دادن کودهای پتاسه مقدار رشد رویشی بسیار بیشتر خواهد بود! اگر کمبود پتاسیم شدید باشد رشد رویشی و ترکه زدن در بهار بلاشک دچار اختلال خواهد شد. توسعه و رشد مغز در اواسط تابستان در صورت دادن کودهای پتاسه سرعت بسیار بیشتری خواهد گرفت. عده ای می پندارند هر قدر مقدار کودهای پتاسیمی را در هنگام پر شدن مغز افزایش دهند مقدار جذب پتاسیم نیز افزایش خواهد یافت که این تصور اشتباهی است بعبارت واضح تر جذب پتاسیم در صورت وجود کودهای پتاسیمی افزایش خواهد یافت تا حدی که کمبود پتاسیم جبران شود از این مقدار بیشتر اگر پتاسیم اضافه شود جذبی صورت نخواهد گرفت بلکه ممکن است در جذب برخی از عناصر دیگر اختلال ایجاد شود. مقدار پتاسیم در یک برگ سالم بین 1.8 تا 2.2 برآورد می شود. علایم کمبود پتاسیم بر خلاف کمبود نیتروژن در برگهای پیرتر مشاهده می شود. کودهایی که برای رفع کمبود پتاسیم در باغات پسته استفاده می شوند عبارتند از سولفات پتاسیم (سولوپتاس ها)، کلرید پتاسیم و نیتراتهای پتاسیم.

کلسیم (Ca)

کلسیم یکی از عناصر پرمصرف مهم در درختان پسته بر شمرده می شود. کلسیم یک عنصر مرموز است و زیاد مورد توجه کشاورزان واقع نیست اما باید دانست مصرف کلسیم در درختان پسته بیشتر از فسفر است. در بسیاری از نقاط کمبودی از نظر وجود کلسیم در خاک باغات پسته مشاهده نمی شود اما در بسیاری از موارد با وجود درصد بالای کلسیم در خاک درختان علایم کمیود کلسیم را نشان می دهند. عوامل محدود کننده ای در خاک وجود دارند که مانع جذب کلسیم توسط ریشه ها می شوند. باید این عوامل محدود کننده را شناخت و رفع کرد. کودهای کلسیمی در بازار متنوع هستند مانند نیترات کلسیم یا سولفاتهای کلسیم (گچ خام) و ... گچ خام ماده ای است ارزشمند که دارای درصد بالایی از عنصر کلسیم است. علایم کمبود کلسیم در درختان پسته ممکن است بصورت نرم شدن پوسته بیرونی میوه پسته بروز یابد. این نقیصه بویژه در مورد رقم های اکبری و احمد آقایی مشهود تر است. وجود مقدار بالای کلسیم در خاک تا حد زیادی ممکن است موجب کاهش تنش شوری ناشی از سدیم و کلر شود. چون در خاک یون کلسیم با یون سدیم رقابت می کند و مانع جذب سدیم و یا کاهش جذب سدیم توسط ریشه ها می شود. مقدار کلسیم در یک  برگ نرمال در اواسط تابستان باید بین 1.3 تا 4 درصد باشد.

منیزیوم (Mg)

منیزیوم یکی از عناصر ماکروست که در بسیاری از باغات بحد کافی در خاک وجود دارد.  مقدار نرمال منیزیوم در برگ باید بین 0.6 تا 1.2 درصد باشد. وجود غلظت های بالای منیزیوم در خاک و آب برخی از باغات پسته جذب برخی از عناصر میکرو مانند روی (Zn) را دچار اختلال کرده است. در مورد عنصر فسفر (P) هم این مطلب صدق می کند.  مقدار بالای عنصر پتاسیم (K) در خاک ممکن است جذب منیزیوم (Mg)  را دچار اختلال کند و بالعکس. معمولا عنصر منیزیوم بحد کافی در خاک باغات پسته در ایران وجود دارد و نیازی به دادن کودهای حاوی منیزیوم برای جبران کمبود این عنصر نیست.

گوگرد (S)

عنصر گوگرد را می توان یک عنصر بینابینی در میان عناصر ماکرو و میکرو دسته بندی کرد. سالانه مقداری از عنصر گوگرد مانند سایر عناصر توسط درختان از خاک برداشت میشود که باید با افزودن گوگرد در برنامه تغذیه ای جبران شود. علایمی که کمبود گوگرد روی برگها ایجاد می کند تقریبا مشابه با کمبود نیتروژن (N) است. بهترین نوع یا شکل گوگرد قابل استفاده برای درختان پسته فرم سولفاته آن است. سولفات آمونیوم، تیوسولفات آمونیوم، سولفات پتاسیم، گچ خام و...از جمله کودهایی هستند که حاوی عنصر گوگردند. ارتباط تنگاتنگی میان گوگرد و نیتروژن (N) در خاک وجود دارد. زمانی که بمقدار کافی گوگرد در خاک وجود داشته باشد مقدار جذب ازت افزایش خواهد یافت. در مورد بسیاری از خاکها افزودن گوگرد ضروری نیست چون بحد کافی در خاک وجود دارد ولی در مورد بسیاری از خاکها مقدار عنصر گوگرد در خاک کافی نیست و ما باید حتما در برنامه تغذیه ای باغات عنصر گوگرد را مد نظر قرار دهیم

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٦:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/٢
تگ ها :

بررسی تاثیر پاشش برگی میکرونوترینتها در بهار روی تراکم جمعیت پسیل پسته در باغات

بررسی تاثیر پاشش برگی میکرونوترینتها در بهار روی تراکم جمعیت پسیل پسته در باغات پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

یکی از موارد بسیار مهمی که در کنترل موثر آفات و و بیماریها وجود دارد بحث اخیرا مقاله ای از سوی بخش حشره شناسی دانشگاه ولیعصر رفسنجان در ژورنال معتبر Plant protection research سال 2012 میلادی بچاپ رسیده است. با توجه به اهمیتی که آفت شیره خشک و مدیریت صحیح آن دارد خلاصه ای از آن را تقدیم علاقه مندان می کنم. بصورت تجربی باغداران از زمام قدیم می دانستند که دادن برخی از کودها مانند اوره در هنگام بروز شیره خشک در تابستان می تواند موجب طغیان آفت می شود یا دادن کودهای پتاسیمی می تواند از طغیان پسیل تا حدی جلوگیری کند. بحث مدیریت تغذیه امروزه نقش مهمی در مدیریت تلفیقی آفات و بیماریها دارد. بسیاری از آفات و بیماریها ارتباط مستقیمی با نوع عناصری دارد که بعنوان تغذیه استفاده می شوند دارند. در این تحقیق اثر چند عنصر میکرو (پاشش بهاره) روی تراکم جمعیت پسیل در تابستان ارزیابی شده است. با توجه به مقاوم شدن پسیل پسته نسبت به بسیاری از سموم معمول، باید از روش مبارزه تلفیقی برای مدیریت بهتر آفت بهره جست. یکی از استراتژی های مهم مدیریت تلفیقی در مورد پسیل پسته مبحث تغذیه و آبیاری است. مطالعه گفته شده در باغات پسته رفسنجان انجام شده و نتایج آن بصورت خلاصه عبارتند از اینکه 1-کلسیم (Ca) موجب کاهش جمعیت آفت پسیل در باغ شد و این نتیجه کاملا منطقی بنظر می رسد چون عنصر کلسیم با سخت کردن دیواره سلولهای گیاهی موجب مقاومت بیشتر در برابر آفات می شود.2-پاشش عناصر روی (Zn) و نیتروژن (N) موجب افزایش تراکم آفت شدند. این نتیجه هم تایید کننده بسیاری از بررسی های قبلی است. همانطور که گفته شد کشاورزان از سالها قبل استفاده از کودهای ازته در اوج فشار شیره در تابستان را بایکوت می کرده اند چون دادن کودهای ازته موجب افزایش بافت ترد و تازه در گیاه و نتیجتا تغذیه بیشتر آفت و تولید مثل بیشتر آن خواهد شد. در مورد عنصر روی اگر چه در مورد پسیل موجب افزایش تراکم شده است اما پاشش روی در برخی دیگر از گیاهان موجب کاهش برخی از آفات شده است. اما در مورد عنصر نیتروژن در تقریبا همه بیماری های و آفات گیاهی (بجز موارد معدودی استثنا) موجب افزایش بیماری ها و آفات شده است. باید توجه داشت که بصرف مبارزه با آفت پسیل یا کاهش آن نمی توان استفاده از کودهای ازته را بایکوت کرد. در تابستان و در هنگام پر شدن مغز در تابستان نمی توان استفاده از کودهای ازته را بهانه مبارزه با پسیل پسته نادیده انگاشت. فاکتورهایی که بر اساس آن فرمولهای مختلف ارایه مختلف ارایه می شوند مختلف هستند و باید در هر مساله مجموعه ای از عوامل را با هم در نظر داشت تا بتوان یک تصمیم صحیح گرفت. در واقع بهترین تصمیم ها را باید گرفت. بارها اشاره شده که یک باغ پسته یا هر باغ دیگری دارای شرایط بسیار متفاوت در طول گذر زمان است و با توجه به شرایط باغ باید فرمول نویسی شود. محیط های طبیعی محیط هایی پیچیده هستند و فاکتورهای بسیار زیادی در یک تصمیم گیری صحیح دخالت دارند. استفاده از عناصر مختلف یک مبحث مهم در کنترل آفات و بیماریهاست و هنوز ناشناخته های بسیاری در این ارتباط وجود دارند. تقریبا اطلاعات ما در مورد اثرات تغذیه ای عناصر مختلف روی آفات و بیماریها و حتی علفهای هرز باغات پسته در حد صفر است. بطور قطع با کنکاش بیشتر و پروژه های کاربردی تر می توان مبحث تغذیه را در کنترل آفات و بیماریها در باغات پسته ملحوظ کرد و نتایج خوبی گرفت. متاسفانه در این بحث نیز مانند بسیاری از تحقیقات دیگر اندر خم یک کوچه ایم. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/۱
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED