کلسیم (Ca)، عنصری سرنوشت ساز در درختان پسته-قسمت سوم-کاربرد

کلسیم (Ca)، عنصری سرنوشت ساز در درختان پسته-قسمت سوم-کاربرد

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

ابهامات زیادی در مورد عنصر کلسیم بخصوص در درختان پسته وجود دارد!! هیچگاه بصورت مشخص علامتی از نوع علامتی که مثلا در اثر کمبود نیتروژن یا فسفر یا آهن در درختان پسته بوجود می آید در مورد کمبود کلسیم وجود ندارد!! در واقع کمبود کلسیم در درختان پسته یک نوع کمبود ناآشکار یا پنهان است. همانطور که بارها در این سلسله از مقالات صحبت شد از نظر مقدار کلسیم موجود در خاک هیچگونه کمبودی در مورد خاکهای مناطق پسته خیز که قلیایی هم هستند وجود ندارد اما بحث اینجاست که این کلسیم بدلایل مختلف قابل جذب نیست!! در حقیقت بخوبی و بتجربه ثابت شده که اگر چه اضافه کردن گچ خام (سولفات کلسیم) می تواند غنای کلسیم در خاک مناطق و باغات پسته را افزایش دهد اما باز هم در موارد بسیاری حتی کلسیمی که از دادن گچ خام در خاک آزاد می شود به آن طریقی که باید کمبود کلسیم در درختان پسته را رفع نمی کند هر چند که اضافه کردن سولفات کلسیم (گچ خام) تا حد بسیار زیادی موجب افزایش خصوصیات کمی و کیفی خاک در باغات پسته می شود و تاثیر بسیار مثبت روی ریشه دوانی و جذب بهتر سایر عناصر دپو شده در خاک دارد! تاثیرات معجزه بخش اضافه کردن گچ خام در باغات پسته و بخصوص در زمینهایی با بافت بسیار سنگین در واقع نمی شود گفت که 100 درصد حاصل وجود یون کلسیم  در گچ خام است. بسیاری از باغات پسته که دارای بافت بسیار سبک و سرشار از گچ خام هستند که گاها مقدار گچ در خاک به بالای 30 درصد کل هم می رسد باز هم در موارد بسیاری کمبود کلسیم را نشان می دهند!! و این جای شگفتی است. کلسیم عنصری است بسیار مرموز و موثر که می توان گفت مغفول ترین و مظلوم ترین عنصر از میان همه عناصر است یک دلیل عمده آن هم این است که بسیاری می پندارند که وجود مقدار کافی کلسیم در خاک=رفع کمبود کلسیم در درختان پسته که تفکر درستی نیست!! علاوه بر دادن سولفات کلسیم یا گچ خام به باغات پسته که تا حدی می تواند کمبود کلسیم در خاک باغات پسته را کاهش دهد یکی دیگر از کودهای کلسیمی که کاربرد زیادی در کشاورزی دارد استفاده از لایم یا آهک یا کربنات کلسیم است. استفاده از آهک در باغات پسته بمنظور رفع کلسیم یک اشتباه مهلک است که متاسفانه بسیاری از کشاورزان این کار غلط را انجام می دهند در واقع ما زمانی که سرنوشت کربنات کلسیم یا آهک را در خاک بررسی کنیم به این فرمول می رسیم (کربنات کلسیم+آب=سود سوزآور یا NaOH+...) در واقع ما با دادن آهک به خاک خاک را به سمت قلیایی شدن بیشتر سوق می دهیم و این به عبارت ساده تر قوز با قوز است (گل بود و به سبزه هم آراسته شد!). در واقع اساس مشکلات خاک در باغات پسته ایران مربوط به بالا بودن اسیدیته یا پی اچ محلول خاک است که با دادن آهک به خاک وضع بسیار اسفناکتر می شود! در مورد گچ خام یا سولفات کلسیم وضع دقیقا بالعکس است! در واقع ما با دادن گچ خام به خاک موجب کاهش اسیدیته یا پی اچ خاک می شویم و اگر به واکنش هایی که گچ خام در خاک ایجاد می کند بنگریم می بینیم که ماده نهایی تولید شده در اثر اضافه کردن گچ خام به خاک اسید سولفوریک است (همان ماده ای که بسیاری از کشاورزان بدو بدو می کنند تا آن را به خاک باغات پسته اضافه کنند!!). نیتراتهای کلسیم نیز از جمله کودهایی هستند که بعنوان تامین کننده ازت و همچنین کلسیم کاربرد زیادی در رفع کمبود درختان به کلسیم دارند!! نیتراتهای کلسیم چه بصورت کاربرد در خاک و چه به صورت محلولپاشی (کنترل شده و استاندارد) می تواند مفید واقع شود!! همه این مطالب را که گفتیم برای این بود که برسیم به اصل مطلب و اصل مطلب در واقع محلولپاشی کودهای کلسیمی روی درختان پسته است. می شود گفت که محلولپاشی کلسیم مهمترین و کابردی ترین و ارزانترین راه رفع کمبود کلسیم در درختان پسته است. کودهای کلسیمی مختلفی در بازار مصرف وجود دارند که می توانند در روش محلولپاشی کلسیم بمصرف برسند. در واقع کودهای محلولپاشی کلسیمی با کیفیت تاثیرات بسیار مناسبی روی درختان پسته دارند که گاها اثرات مفید آنها در سال بعد از سال مصرف نمایان می شوند!! می شود گفت که تجریبات و شواهد نشان می دهد که در هر نوع خاکی و با هر نوع غنا از نظر وجود کلسیم محلولپاشی کلسیم در زمان مناسب روی درختان پسته بسیار مفید است. در واقع برای رفع کمبود کلسیم در درختان پسته راه کم هزینه و بی دردسر محلولپاشی 2 الی 3 نوبت از کودهای کلسیمی روی درختان پسته است. در واقع از نظر علمی دو بازه مهم برای مصرف کلسیم در درختان پسته معرفی شده است 1-در دوره گلدهی یا یا کمی قبل یا بعد از آن 2-دوره بعد از برداشت!! در واقع می توان درعلاوه بر این دو بازه زمانی مهم در طول فصل نیز محلولپاشی با کودهای کلسیمی را در دستور کار قرار داد!! چیدن فرمول مناسب برای محلولپاشی و در نظر گرفتن عنصر کلسیم در آن را باید به کارشناس واگذار کرد و نمی شود دیمی کار کرد. در برخی از اوقات محلولپاشی کلسیم بویژه در دوره گلدهی به دلایل مختلف امکان پذیر نیست و باید در این مورد دقت کرد!! علاوه بر اثرات مثبت محلولپاشی کلسیم روی خود درختان یکی دیگر از مزایایی مهم پاشش کلسیم روی شاخ و برگ کنترل نسبی پسیل پسته یا شیره خشک در اوج فشار شیره در تابستان است که بسیاری از خوانندگان تجربه استفاده از آن را دارند!! یک عیب بزرگ کودهای کلسیمی این است که ایندسته از کودها قابلیت اختلاط با سایر کودها بخصوص کودهای حاوی عناصر میکرو را ندارند و باید حتما کلسیم بصورت جداگانه استفاده شود!! در برخی از اوقات می توان کلسیم را بهمراه برخی از سموم روی درختان پاشید که البته باید قابلیت اختلاط وجود داشته باشد. می توان گفت که با هم اهمیتی که عنصر کلسیم دارد می توان از طریق محلولپاشی تا حد زیادی کمبود کلسیم در درختان پسته را رفع کرد. یک نکته مهم در مورد کاربرد گچ خام این است که اساسا گچ خام یا سولفات کلسیم بعنوان یک ماده اصلاح کننده بافت و ساختار خاک محسوب می شود و باید حتما به مقدار مکفی استفاده شود. کاربرد کچ خاک بمنظور صرفا رفع کمبود کلسیم در خاک و درختان پسته کار صحیحی نیست و راندمان چندانی ندارد. گچ خام یا سولفات کلسیم یک ماده جاویی برای مناطق پسته خیز است که علاوه بر کم کردن اسیدیته نقش مهمی در بهبود خواص کمی و کیفی خاک  دارد. کلسیم یک عنصر فراموش شده اما کارساز در درختان پسته است اما خیلی از افراد اطلاعی از خواص بسیار مثبت آن روی درختان پسته ندارند. لازم به ذکر است که مقدار کاربرد کودهای کلسیمی در درختان پسته بر اساس نظر کارشناس تعیین می شود و گاها لیبل یک کود نمی تواند بصورت دقیق دوز مصرفی کودهای کلسیمی را بیان کند. همچنین در بازار پرآشوب نهاده های کشاورزی در ایران پیدا کردن برند مناسب و با کیفیت کودهای کلسیمی را باید به کارشناس واگذار کرد!!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٦:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/۳٠
تگ ها :

کلسیم (Ca)، عنصری سرنوشت ساز در درختان پسته-قسمت دوم-مزایا

 

کلسیم (Ca)، عنصری سرنوشت ساز در درختان پسته-قسمت دوم

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

کلسیم نقش بسیار مهمی در رشد و توسعه ریشه ها در درختان پسته دارد زمانی که مقدار کلسیم در خاک پایین باشد ریشه هم رشد زیادی نخواهد داشت و باالطبع قسمتهای هوایی که شاخ و برگها باشند نیز رشد رویشی و زایشی چندانی ندارند. یکی از دلایلی که برخی از درختان پسته در مناطق با بافت نسبتا سبک تر از رشد و توسعه بسیار بهتری در مقایسه با درختان پسته ای که خاک پای آنها بسیار سفت است وجود همین مقدار بالای عنصر کلسیم در بافتهای سبک است که معمولا در این نوع خاکها مقدار گچ خاک یا سولفات کلسیم خاک فوق العاده بالاست! در اینچنین خاکهایی ریشه دوانی درختان عالی است و درختان هم بسیار تنومند می شوند بخصوص واریته های بادامی مانند اکبری و احمدآقایی!! برای کمبود کلسیم در گیاهان از 3 ماده استفاده می کنند ا-آهک یا لایم یا کربنات کلسیم 2-سولفات کلسیم یا گچ خام و3 –کود نیترات کلسیم (کاربردی ترین کود شیمیایی کلسیم  دار برای رفع کمبود کلسیم در گیاهان). در این موارد در مقاله بعدی بصورت مفصل بحث خواهد شد!. ارتباط عنصر کلسیم با عنصر نیتروژن (N) در خاک یک ارتباط تنگاتنگ است!! هر قدر مقدار کلسیم در خاک بالاتر باشد و خاک غنی از کلسیم باشد عنصر نیتروژن نیز بیشتر و بهتر توسط ریشه ها جذب خواهد شد. به این ارتباط جالب بین کلسیم (Ca) و نیتروژن (N) توجه کنید الف) نیتروژن مهمترین عنصر در گیاهان است بمثابه اکسیژن در حیوانات! ب) جذب نیتروژن ارتباط مستقیمی با مقدار کلسیم در خاک دارد! ج) نهایتا هر قدر مقدار عنصر کلسیم در خاک بالاتر باشد جذب نیتروژن و راندمان آن در گیاه افزایش پیدا خواهد کرد!! در واقع به همین دلیل است که در باغات پسته ای که از گچ خام بعنوان اصلاح کننده خاک به مقدار کافی استفاده می شود مقدار مصرف کودهای نیتروژنه برای گرفتن جواب قابل قبول کاهش می یابد چون در حقیقت گچ خام مملو از عنصر کلسیم است و عنصر کلسیم در خاک ارتباط مستقیمی با راندمان کودهای نیتروژنه در باغات پسته دارد!! عنصر کلسیم ارتباطات بسیار نزدیک و مهمی با فاکتورهای مهم علم خاکشناسی دارد از جمله با ظرفیت تبادل کاتیونی یا CEC، اسیدیته یا pH محلول خاک و....که خوانندگان می توانند با مراجعه به کتب خاکشناسی از این ارتباطات مهم و نزدیک اطلاع حاصل کنند!! نکات بسیار جالبی در مورد کلسیم وجود دارد از جمله اینکه در بسیاری از خاکها بالا بودن مقدار کلسیم در خاک برابر است با افزایش اسیدیته یا  pH محلول خاک!! همچنین این جمله در مورد عنصر منیزیوم (Mg) نیز صدق می کند به عبارت بهتر هر چقدر مقدار  عنصر منیزیوم (Mg) در خاک بالاتر باشد  pH خاک بالاتر خواهد رفت!! دو عنصر مهمی که می توانند سرنوشت خاکها بخصوص در مناطق پسته خیز را دگرگون کنند 2 عنصر منیزیوم (Mg) و کلسیم (Ca) هستند!! همیشه باید یک ارتباط یا بالانس مناسب بین منیزیوم (Mg) و کلسیم (Ca) در خاک برقرار باشد. زمانی که این تعادل بهم بخورد بجای جذب کلسیم توسط ریشه ها منیزیوم جذب می شود و بهمین دلیل (غلظت بالای منیزیوم در خاک) است که با وجود مقادیر بالای عنصر کلسیم در برخی از خاکها نتنها کمبود کلسیم در آزمایشات بخصوص برگ مشخص است بلکه خبری از رفع مسمومیتهای بور (B)، سدیم (Na) و کلر (Cl) با وجود دادن گچ خام نیست چون بجای جذب کلسیم، منیزیوم جذب می شود!. یکی از فاکتورهای اساسی و خصوصیات مثبت یک گچ خام این است که مقدار منیزیوم محلول آن پایین باشد!! و الا این گچ مفت نمی ارزد!! اگر ظرفیت تبادل کاتیونی یا CEC کمتر از 7 باشد نسبت کلسیم به منیزیوم باید حول و حوش 3 به 1 باشد و اگر CEC بین 7 و 25 باشد نسبت کلسیم به منیزیوم باید حول و حوش 5 به 1 باشد. هر چه نسبت نسبت کلسیم به منیزیوم بیشتر باشد خاک سالم تر و بهتر است و همانطور که مشاهده می شود در یک خاک سالم ظرفیت تبادل کاتیونی یا CEC بالاتر است!! بنابراین خاک دارای کلسیم بالا دارای ظرفیت تبادل کاتیونی بالاتر و بالطبع سالم تر است و محصول دهی و راندمان بالاتری دارد!! نقش کلسیم در رشد سلولهای گیاهی آنقدر بالاست که گاهی کلسیم را با هورمون های گیاهی از نظر کارکرد مقایسه می کنند و این نکته بسیار مهمی است!! در خاکهای اسیدی بخصوص در شمال ایران مسمومیت آلومینیوم (Al) یک مشکل جدی است که با دادن گچ خام و افزودن مقدار کلسیم در خاک می توان به این قایله خاتمه داد! یکی از نقش های مهم کلسیم در گیاهان تخفیف یا کاهش دادن تنش گرمایی است. تنش گرمایی در بسیاری از نقاط پسته خیز ایران یک عارضه جدی است و گاها خسارات میلیونی در پی دارد. کلسیم اگر به مقدار کافی در گیاه وجود داشته باشد با تاثیری که روی سلولهای نگهبان روزنه در برگها دارد موجب کنترل تبخیر و تعرق در گیاهان می شود و در دماهای بالا موجب می شود تا درختان آب کمتری را از طریق تبخیر و تعرق غیر لازم از دست بدهند (البته بنده دقیقا نمی دانم که در درختان پسته سلولهای نگهبان روزنه در اپیدرمیس برگ وجود دارند یا نه؟ که به احتمال قوی باید برگ درختان پسته دارای سلولهای نگهبان روزنه باشد؟!). از طرف دیگر مطالعات نشان داده در هنگام تنش گرمایی در گیاهان عنصر کلسیم موجب القای برخی از پروتویین ها در گیاهان می شود که این پروتویینها ایجاد حالت مقاومت به گرما در گیاهان می کنند!! کلسیم نقش بسیار مهمی در مقاومت به آفات و بیماریها در گیاهان و در درختان پسته دارد. هر عامل بیماری که بخواهد به داخل گیاه نفوذ کند اولین سد مهم آن دیواره سلولهای گیاهی است و هر چه دیواره محکم تر باشد احتمال آسیب و آلودگی کمتر است و هر چه مقدار کلسیم در دیواره سلولهای گیاهی بالاتر باشد سد دفاعی گیاه محکم تر می شود. بخوبی اثبات شده در بیماری سرخشکیدگی درختان پسته که به بیماری پسیلومایسزی معروف است دادن کودهای کلسیمی بصورت خاکی و محلولپاشی موجب بهبود بیماری شده است! ارتباط مستقیم  شیوع بسیاری از بیماری ها با کمبود عنصر کلسیم یک امر مسلم در علم آسیب شناسی گیاهی است!! در مورد پسیل پسته یا شیره خشک به صورت علمی و عملی کاملا ثابت شده که استفاده از کودهای کلسیمی با کیفیت بخصوص از طریق روش محلولپاشی موجب کاهش ابتلا و تراکم شیره خشک در درختان پسته می شود!! و  دلیل آن هم محکم شدن دیواره سلولی و کم رغبت شدن شیره خشک برای تغذیه از چنین برگهایی است!! یکی دیگر از اثرات کلسیم اثر روی بهبود خصوصیات کیفی در دانه هاست!! بخوبی مشخص شده که کیفیت پسته تولید شده با استفاده از روش محلولپاشی کودهای کلسیمی بسیار بالاتر از پسته ای است که از کودهای کلسیمی استفاده نشده باشد (خصوصیاتی مانند انس یا درشتی، خندانی، پوکی و...). همچنین نرم شدن دانه های پسته بخصوص پوسته خارجی آنها می تواند یکی از علامات کمبود کلسیم در پسته باشد که با دادن کودهای کلسیمی در موعد مناسب می توان عارضه را رفع کرد!! یکی دیگر از مزایایی پاشیدن کودهای کلسیمی در درختان پسته بخصوص از طریق روش محلولپاشی اثرات بسیار مثبت روی گره های زایشی و رویشی است که تحقیقاتی در مورد آنها وجود دارد که خوانندگان می توانند به آنها مراجعه کنند!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٧:۱٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/٢٧
تگ ها :

کلسیم (Ca)، عنصری سرنوشت ساز در درختان پسته-قسمت اول، فیزیولوژی جذب و انتقال کلس

کلسیم (Ca)، عنصری سرنوشت ساز در درختان پسته-قسمت اول، فیزیولوژی جذب و انتقال کلسیم! 

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بسیاری از کشاورزان درختان پسته را موجوداتی ساده می انگارند و فکر می کنند همه چیز به همان آسانی است که فکر می کنند نتیجه این طرز فکر همان شده که مقدار عملکرد باغات پسته در هر هکتار در ایران 800 کیلوگرم باشد و برای آمریکا 5000 کیلو!! بخوبی واضح است که حتی در بدترین شرایط کشاورزی فقط آبیاری کند به ازای هر قصب 25 متر مربع 1 کیلوگرم پسته ار بدست خواهد آورد و هنر آن است که این مقدار را بتواند به 12 کیلوگرم و حتی بیشتر برساند!  بهر روی کشاورزی و باغداری علمی می تواند عملکرد را بسیار بالا ببرد و بر کمیت و کیفیت محصول اثرات واضحی بگذارد اما افسوس که علم را خارجیها می قاپند نه ایرانیهای از خود راضی!! بپردازیم به اصل مطلب، کلسیم (Ca) عنصری است مرموز و ناشناخته که بسیاری از باغداران از خواص مفید آن بی اطلاعند! کلسیم را از نظر دسته بندی عناصر پر مصرف و کم مصرف بعنوان یک عنصر بینابینی طبقه بندی می کنند اما بسیاری از محققین عنصر کلسیم (Ca) را بعنوان یک عنصر پر مصرف تلقی می کنند (عناصر پرمصرف عناصری هستند که مقدار برداشت ریشه گیاهان از ایندسته از عناصر بالاست). اکثر باغات پسته در مناطق خشک و نیمه خشک احداث شده اند و ایندسته از خاکها به عنوان خاکهای قلیایی دسته بندی می شوند. معمولا در خاکهای قلیایی (خاکهایی که محلول خاک دارای پی اچ 7 به بالاست) مقدار عنصر کلسیم (Ca) بالاست اما به دلایل مختلف (از جمله غلظت بالای منیزیوم (Mg) و....) کلسیم قابل جذب به صورتی که مطلوب باشد نیست!! عوامل محدود کننده جذب عنصر کلسیم در خاک زیادند و به همین دلیل است که محلولپاشی عنصر کلسیم در درختان پسته بسیار مفید ارزیابی می شود. کلسیم قابل جذب برای گیاهان بصورت کاتیون (++Ca) است. کلسیم نقش مهمی در دیواره سلولهای و غشا سلولی سلولهای گیاهی دارد (یکی از تمایزهای مهم سلولهای گیاهی و جانوری داشتن دیواره سلولی در سلولهای گیاهی است). همانطور که اشاره شد معمولا کلسیم در اکثر خاکها مناطق پسته خیز بوفور یافت می شود اما مشکل مهم اینجاست که این کلسیم به دلایل محدود کننده متعدد قابل جذب نیست! کلسیم از طریق ریشه ها از محلول خاک جذب می شود و از طریق آوندهای چوبی به سرشاخه ها پمپاژ می شود! کلسیم از طریق پلاسمودسماتاها و همچنین از طریق فضاهای بین سلولی از یک سلول گیاهی به سلول دیگر انتقال پیدا می کند. رشد شاخه ها و سرشاخه ها در درختان ارتباط مستقیمی با غلظت کلسیم در سرشاخه ها دارد و مشخص شده که هر چه غلظت کلسیم در سرشاخه ها کاهش پیدا کند رشد و توسعه سرشاخه ها کاهش خواهد یافت. مقدار کلسیم اپتیمم برای رشد هر گیاهی متفاوت است و این مقدار برای پسته 3/1 تا 4 درصد تعیین شده است. معمولا از نظر مقدار عنصر کلسیم در خاک مناطق پسته خیز کمبودی مشاهده نمی شود اما عوامل محدود کننده جذب بسیارند. علایم کمبود کلسیم ممکن است از یک گیاه به گیاه دیگر فرق کند و الزاما نشانه های کمبود کلسیم مثلا در گیاه گوجه فرنگی با نشانه های کمبود آن در درختان پسته کاملا متفاوت است. کلسیم یک عنصر کند حرکت در گیاهان است و معمولا مدت زمان انتقال آن از یک بافت به بافت دیگر زمانبر است بخصوص در برگهای جوان! یکی از علایم کمبود کلسیم در گیاهان سست شدن و نرم شدن بافتهای گیاهی است چون در حقیقت دیواره سلولهای گیاهی فاقد استحکام می شوند (نرم شدن پوسته استخوانی برخی از پسته ها بخصوص رقم های بادامی مانند اکبری و احمدآقایی که معمولا بافت نکروزه شده و به اصطلاح کشاورزان پسته داغو می زند ( کمبود شدید کلسیم+حرارت بالای دمای و اشعه آفتاب=داغو زدن دانه ها در پسته). همانطور که ممکن است کمبود کلسیم در محیط ریزوسفر (اطراف ریشه) وجود داشته باشد این احتمال وجود دارد که زیاد بود کلسیم در ریزوسفر وجود داشته باشد که به آن مسمومیت کلسیم (Ca toxicity) گفته می شود. از نظر کلسیم گیاهان را به دو دسته کلسیم دوست و کلسیم نادوست تقسیم بندی می کنند. کلسیم دوست ها گیاهانی هستند که در خاکهایی با غلظت بالای کلسیم رشد و نمو می یابند (خاکهای قلیایی) مانند پسته، ... و کلسیم نادوست ها گیاهانی هستند که معمولا در خاکهای اسیدی با غلظت پایین کلسیم قادر به رشد و نمو هستند. کلسیم در خاک اینقدر مهم است که وجود و غلظت برخی از عناصر وابستگی زیادی به مقدار کلسیم در خاک دارد به این صورت که در خاکهای فقیر از نظر کلسیم عناصر آلومینیوم (Al)، منگنز (Mn)، آهن (Fe)، به حد کافی در خاک وجود دارند و این درحالی است که از نظر برخی از عناصر بخصوص فسفر (P) کمبود وجود دارد و  بالعکس در خاکهای مملو از کلسیم (خاکهای مناطق پسته خیز ایران) کمبودهای آشکاری از نظر بخصوص عناصر میکرو مانند آهن، روی، منگنز و ...وجود دارد و معمولا فسفر بمقدار کافی در خاک موجود است. رشد گیاهان کلسیم دوست مانند درختان پسته زمانی بهینه و نرمال است که بحد کافی عنصر کلسیم در اطراف محیط ریشه موجود باشد و بالعکس در گیاهان کلسیم نادوست وجود کلسیم کافی در محیط ریشه برای رشد اپتیمم گیاه الزامی نیست! بررسی فیزیولوژی گیاهان بخصوص در مورد جذب و انتقال عنصر کلسیم بسیار جالب است و شاید یکی از جواب  معماهای جالب در مورد کمبود کلسیم در درختان پسته با وجود غلظت بالای این عنصر در خاک نتنها مربوط به عوامل محدود کننده در اطراف ریشه باشد بلکه ممکن است مربوط به عوامل محدود کننده ای باشد که در داخل خود گیاهان وجود دارند. ممکن است غلظت کلسیم کل در گیاه (پسته) در آزمایشات مختلف و حتی تجزیه بافت بالا باشد اما کلسیمی که بصورت یون دو بار مثبت (کلسیم مفید و قابل استفاده برای درخت) مقدارش پایین باشد!! یکی از عوامل محدود کننده مربوط به وجود مقدار بالای اسیدهای گیاهی مانند مالات و سیترات است. در حقیقت وجود مقدار بالای این اسیدها (مالات و سیترات و..) در داخل شیره گیاهی موجب می شود که عنصر کلسیم دو بار مثبتی که به هزار زحمت از طریق ریشه جذب شده با این اسیدها مچ شود و در حقیقت مقدار یون دو بار مثبت کلسیم در شیره گیاهی کاهش پیدا کند!! یکی از کلیدی ترین نقش های کلسیم در گیاهان تنظیم باز و بسته بودن روزنه ها در گیاهان است!! کلسیم با تنظیم سلولهای نگهبان روزنه (گارد سل) در گیاهان باز و بسته شدن روزنه ها را در کنترل دارد! کلسیم آنقدر در رشد سرشاخه ها مهم است که مطالعات مشخص کرده که هر چه غلظت یون کلسیم دو بار مثبت در شاخه ای بالاتر باشد آن شاخه رشد بیشتری دارد و  در حقیقت سرشاخه هایی که رشد کمی دارند مقدار غلظت یون دو بار مثبت کلسیم پایین است!! کلسیم چون یک کاتیون (یون دو بار مثبت) است مقدار جذب آن از محیط ریزوسفر ارتباط زیادی با مقدار ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC) دارد! متاسفانه گرفتاری های جذبی در مورد کلسیم در درختان پسته از هر عنصر دیگری بیشتر است چون علاوه بر عوامل محدود کننده ای که در داخل گیاه که از مقدار یون دو بار مثبت کلسیم در گیاه می کاهند، بلکه برخی از عناصر بخصوص منیزیوم (Mg) و ... از نظر نحوه جذب و سایر خصوصیات دیگر چون شباهت بسیار زیادی با کلسیم دارند! گیاه نمی تواند فرقی در جذب میان کلسیم و سایر عناصر مشابه بخصوص منیزیوم بگذارد و این می شود که با وجود غلظت بالای عنصر کلسیم در خاک بسیاری از باغات پسته بجای این عنصر عناصر غیر ضروری و حتی مضری مانند منیزیوم جذب می شوند!! در بخش های بعدی به صورت کاربردی تر در مورد کلسیم بحث خواهیم کرد!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱:٢٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/٢٦
تگ ها :

سیستم تحقیقات بسته پسته در ایران

سیستم تحقیقات بسته پسته در ایران

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

کشور عزیزمان ایران از بسیاری از جهات مثبت و منفی رکورد دار آمارهای جهانی است. کلا مملکت ایران مملکتی است عجیب و غریب! کشاورزی ایران با آنهمه گستردگی منابع و داشتن مزیت های نسبی متاسفانه از کشاورزی و علوم جدید آن عقب مانده! محققین کشاورزی ارتباط چندانی با هم ندارند و تحقیقات تیمی در مورد کشاورزی امری است محال و هر کس ساز خود را می زند! در بسیاری از تحقیقات مربوط به علوم کشاورزی زمانی که یک محقق روی یک پروژه کار می کند تحقیقات خود را بصورت مقاله در می آورد و روی تحقیقاتی که فرد دیگری انجام داده دوباره تحقیق نمی شود و ادامه یک تحقیق را سایر محققین ادامه می دهند!! در ایران هر محقق دفتر و دستک خاص خود را دارد و زمانی که به شهرت و محبوبیتی می رسد سایر محققین را به هیچ می انگارد و بجای ادامه تحقیقاتی که محقق قبل از خود انجام داده و نتایج آن را بچاپ رسانده کلا سیاست تخریب را در پیش می گیرد و حتی کارخانه ای تاسیس می کند و اجناس بنجل را با نفوذی که دارد به کشاورزان بیچاره می فروشد؟!. محققین ما تحقیقات هم را قبول ندارند و گاها نظرات بسیار متناقض هستند! فرهنگ کار تیمی و گروهی تحقیقاتی در ایران بسیار ضعیف است و حتی می شود گفت وجود ندارد!! برای پیشرفت هر علمی و هر کاری باید درها را گشود و از مجموعه نظرات استفاده کرد. ایده های نو و خلاقانه را باید قابید و تکیه بر تحقیقات کلیشه ای بخصوص در مورد پسته امری اشتباه است. کل سمینارها و کنفرانس های علمی در مورد پسته کاری را 2 یا چند نفر خاص برگزار می کنند انگار که مادام العمر باید این سمینارها را برگزار کنند دکتر فلان و مهندس فلان. در هر شهری که می روند همان مطالب تکراری و خسته کننده را بارها و بارها تکرار می کنند. مراقبت بهاره باغات پسته" مراقبت زمستانه درختان پسته" پسیل پسته چیست؟!! و .....اینها را همه می دانند و بارها شنیده اند!. کسی نیست بگوید که آقا یک حرف نو  بیار؟ چقدر می خواهی مکررات را تکرار کنی؟ سیستم تحقیقات پسته در ایران یک سیستم کهنه و خسته کننده شده و باید افکار نو را جایگزین کرد و ایده های بلندپروازانه را بال و پر داد؟ در ژورنال انجمن پسته ایران و نوشته های تحقیقاتی مربوط به پسته همیشه 2 یا نهایتا 4 و 5 نفری هستند که مطالب را می نویسند؟ چرا نباید افراد جدید را وارد کار کرد و از ایده ها و مطالب آنها سود جست؟ دنیای علم و تحقیقات دنیایی است بسیار وسیع و ناشناخته و چه خوب می شد مکانیزم هایی درست می شد که افراد علاقه مند به کار و دلسوز و محقق را بکار دعوت می کردیم؟ یعنی در کل ایران و این همه محقق پسته و افراد علاقه منده به پسته افراد دیگری وجود ندارند که به صحنه بیایند و ما از نظرات آنها استفاده کنیم؟ اگر اینچنین باشد که واویلاست؟ بارها و بارها آرزو داشتم که وبلاگی یا وب سایتی مشابه وبلاگ من وجود داشت که بنده از مطالب آنها بهره برداری می کردم و حتی با هم تبادل نظرات و ایده ها می شد. چه کنیم که وبلاگها و سایتهای مشابه به گرد پای این وبلاگ هم نمی رسند!! وبلاگی با دهها مقاله تحلیلی در مورد پسته ایران و مشکلات آن!-البته این نشانه خودستایی بنده حقیر نیست-بنده اینقدر که از انتقادها و ایرادات به مطالب وبلاگ خوشحال می شم از تعریف و تمجیدها خوشحال نمی شم! از جمود فکری و نداشتن حرف نو بخصوص در رشته کاری خودم بیزارم و سعی می کنم همیشه اطلاعاتم بروز باشد که البته امیدوارم اینچنین باشد! همیشه این فرهنگ وجود داشته که با تخریب دیگران از خود پلی بسازیم و از آن بالا برویم! آیا این ایده درستی است ابدا چنین چیزی قابل قبول نیست؟ بقول معروف "چاه مکن بهر کسی" اول خودت بعدا کسی". ما در دنیا داعیه دار صنعت تولید و صادرات پسته هستیم و درآمدهای ارزی پسته ایران چیزی نیست که بشود براحتی از آن چشم پوشی کرد!! با این همه اهمیت پسته و نقش تحقیقات پسته متاسفانه جای محققین زبده و دلسوز واقعا خالی است!! جای کار برای تحقیقات پسته در ایران بسیار زیاد است و متاسفانه روز به روز عقب ماندگی ما در مورد پسته بیشتر می شود. این مایه یاس و تاسف نیست که مشکل شیره خشک یا پسیل پسته ایران را باید شرکت بایر آلمان حل کند!! اینهمه محقق و دفتر و دستک چیکار می کنند حتما "یک قل دو قل بازی می کنند". بر خلاف تصور عموم که فکر می کنند درخت پسته پیچیدگی چندانی ندارد باید یادآور شد که درختان پسته دارای رموز بسیار زیادی هستند که بیشتر آنها ناشناخته اند! اساس رفرنس ها و تحقیقات ما در مورد پسته مربوط به آمریکاییهاهاست! چرا آمریکا نباید از تحقیقات ما در مورد پسته استفاده کند؟ جواب این سوال بسیار آسان است. چون متاسفانه بیشتر تحقیقات ما در مورد پسته دیتاسازی هستند و با آنهمه دیتاسازی و تقلب باز هم ژورنال ها پاکستانی و هندی هم برای چاپشان پول طلب می کنند!! چرا نباید حداقل 10 مقاله علمی در سال در مورد پسته ایران در ژورنالهای مطرح دنیا چاپ شود؟! البته محققین هم مشکلات خاص خود را دارند از جمله کمبود بودجه تحقیقاتی و بوروکراسی پیچیده! متاسفانه بودجه تحقیقاتی چندانی در مورد صنعت پسته ایران خرج نمی شود و کلا بخش دولتی تحقیقات پسته در ایران چابک و کارآمد نیست. جای مراکز تحقیقات خصوصی پسته در ایران بسیار خالی است و علت آن هم این است که متاسفانه حمایتی از جانب کشاورزان که بیشترین فایده از تحقیقات پسته نصیب آنها می شود هیچ استقبالی از اینچنین مراکزی نمی کنند. بودجه بسیاری از مراکز تحقیقاتی کشاورزی در دنیا توسط خود کشاورزان تامین می شود و حتی بسیاری از آنها در بورس دانشجویان کشاورزی با استعداد با هم رقابت می کنند اما در ایران هم دانشجویان کشاورزی و هم خود کشاورزان ول معطلند و این هم یکی از عجایب کشور عزیزمان ایران است. دانشجویان کشاورزی که از دانشگاهها فارغ التحصیل می شوند سواد کاربردی ندارند و یکسری از حرفهای کلیشه ای را در دانشگاه می خوانند و بس. ارتباط صنعت پسته با دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی بسیار ضعیف است و بسیاری از استعدادها تلف می شوند. نبود دانش و سواد لازم موجب شده که با این همه باغات پسته وسیع در ایران هم کشاورزان ضرر کنند و هم فارغ التحصیلان رشته های کشاورزی بیکار باشند!! دهها و صدها شرکت کشاورز باید در مناطق پسته خیز تاسیس می شد و کشاورزان و کارشناسان را دوش به دوش هم در جهت افزایش راندمان باغات پسته سوق می داد اما ببینید حالا وضع چه جوریه!! درد دل ها زیاد و مثنوی 70 من. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٩:۳٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٧/٢٠
تگ ها :

تغذیه درختان پسته در مرحله بعد از برداشت محصول

تغذیه درختان پسته در مرحله بعد از برداشت محصول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

در مورد مراقبت های بعد از برداشت در درختان پسته مطلبی با عنوان " تغذیه درختان پسته در مرحله پس از برداشت حقیقت فراموش شده" در این وبلاگ وجود دارد که خوانندگان می توانند به آن مراجعه کنند در این نوشتار بنابر سفارش برخی از دوستان بصورت فشرده به تغذیه درختان پسته در مرحله پس از برداشت و مراقبتها و نکات مربوطه می پردازیم!! پسته محصولی است که انرژی فوق العاده زیادی را در خود دارد و مقوی ترین خشکبار در تمام میان خشکبارها (از گردو و فندق بگیر تا بادام) مربوط به پسته است و در واقع پسته را می توان سلطان تمام خشکبار در کل دنیا نامید!! از همین مطلب بخوبی درک می کنیم که مقدار برداشت عناصر از خاک توسط درختان پسته فوق العاده بالاست! از پتاسیم و کلسیم بگیرید تا آهن و روی و ... همین امر بخوبی اثبات می کند که نیازهای عناصری در درختان پسته بسیار بالاست!! اهمیت تغذیه صحیح در درختان پسته بر هیچ کس پوشیده نیست و حتی ارتباط مستقیمی میان تغذیه مناسب و کاهش میزان بیماریها و حتی برخی از آفات وجود دارد!! در دوره بعد از برداشت درختان پسته نیازهای غدایی خاص خود را دارند. به مثابه زن حامله ای که بچه می زاید و بعد از فارغ شدن از زایمان باید مراقبتهای خاص غذایی در مورد این فرد انجام شود در درختان پسته هم زمانی که از زیر بار پسته و محصول آزاد می شوند باید تغذیه ای مناسب و در خور انجام شود تا درخت اصطلاحا بتواند جای خود را بگیرد و از پای نیفتد! تغذیه درختان پسته در مرحله پس از برداشت محصول بسیار مهم است و حتی در صورت غفلت از آن ممکن است درختان دچار ضعف و زوال و حتی سرخشکیدگی شود!! بصورت خلاصه می توان نکات زیر را در مورد تغذیه درختان پسته در دوره پس از برداشت ذکر کرد. 1-اهمیت مبارزه با پسیل پسته در دوره پس از برداشت پسته: بسیاری از اوقات در دوره پس از برداشت در برخی از باغات فشار آفت شیره خشک بالاست و حتی زیر برخی از درختان پسته کاملا سفید است! این مساله مبارزه شیمیایی را کاملا ضروری و اجباری می کند. متاسفانه بسیاری از باغداران در این دوره حساس به دلایل مختلف از جمله خسته شدن از سم پاشی های مکرر در طول تابستان علاقه ای به سم پاشی در این دوره حساس ندارند! متاسفانه  در بسیاری از موارد نتنها یک نوبت سم پاشی در دوره پس از برداشت ضروری است بلکه گاها تا دو نوبت و حتی بیشتر هم ممکن است نیاز به سم پاشی در دوره پس از برداشت باشد! بسیاری از جوانه های زایشی در اثر حمله پسیل در دوره پس از برداشت پسته فرو می ریزند!! در مورد نوع سمی که باید برای مبارزه شیمیایی در نظر گرفت سموم مختلفی در بازار وجود دارد و نوع سم زیاد اهمیت چندانی ندارد! فقط باید دقت شود سم مورد استفاده نه به آن حد ضعیف باشد که آفت را کنترل نکند و نه آنقدر قوی باشد که احیانا موجب آسیب به درختان و بخصوص پتک ها یا گره های زایشی شود. 2-محلولپاشی درختان پسته در دوره پس از برداشت: بصورت خلاصه 4 عنصر مهم در دوره پس از برداشت باید محلولپاشی شوند این 4 عنصر شامل ازت (N)، روی (Zn)، بور (B)، کلسیم (Ca) می شوند. از میان این عناصر 2 عنصر از بقیه عناصردر محلولپاشی مهمتر هستند شامل روی (Zn) و کلسیم (Ca). اگرچه ازت یا نیتروژن را می توان مهمترین عنصر مورد نیاز درختان پسته در بعد از برداشت نامید اما چون کود نیتروژنه را معمولا از طریق خاک و قبل از اولین آبیاری در دوره پس از برداشت به زمین می دهند اهمیت آن در محلولپاشی کمتر می شود! کلسیم نقش بسیار مهمی در محلولپاشی بعد از برداشت دارد و تحقیقات نشان داده که محلولپاشی با کودهای کلسیمی در دوره پس از برداشت بسیار مفید است. مشکل محلولپاشی کلسیم این است که معمولا کلسیم را نمی توان بصورت اختلاط با سایر عناصر بخصوص روی و آهن و عناصر میکرو پاشید و باید کلسیم بصورت جداگانه محلولپاشی شود اما عناصر روی، ازت و بور را می توان بصورت مخلوط با هم در دوره بعد از برداشت استفاده کرد. بسیاری از باغداران در دوره پس از برداشت بجای پاشیدن کودهای استاندارد و مخصوص محلولپاشی از کود اوره بصورت محلولپاشی به نسبت تا 4 کیلو و حتی بیشتردر هزار لیتر آب استفاده می کنند که اگر چه تا حد می تواند مفید باشد اما خوشبختانه کودهای باکیفیتی برای محلولپاشی در دوره بعد از برداشت در باغات پسته وجود دارند که حاوی هر 3 عنصر لازم شامل روی، ازت و بور هستند و بهتر است بجای محلولپاشی اوره از ایندسته از کودها استفاده شود. یکی از اشتباهات بسیاری از کشاورزان این است که فکر می کنند اگر درختی برای سال بعد دارای  گره زایشی یا پتک نباشد نباید عنصر روی را محلولپاشی کرد که این تصوری اشتباه است چون عنصر روی پیش ماده سازنده هورمون اکسین (هورمون رشد) در درختان است و اگر در دوره بعد از برداشت محلولپاشی شود درختان در بهار سال آینده رشد بسیار بهتری در مقایسه با درختانی خواهند داشت که عنصر روی محلولپاشی نشده باشد. بسیاری از کشاورزان در طول فصل (بهار و تابستان) و بنابه دلایل مختلف از کودهای کلسیم بصورت محلولپاشی استفاده می کنند که ایندسته از کشاورزان در دوره پس از برداشت نیازی به پاشیدن کودهای کلسیمی ندارند!! اگر در طول فصل کودهای کلسیمی محلولپاشی نشده باشند بهتر است ابتدا کود سه گانه روی، نیتروژن و بور محلولپاشی شود و بفاصله 7 تا 10 روز بعد کود کلسیمی را محلولپاشی کرد. بسیاری از کشاورزان بغلط در دوره بعد از برداشت از کودهای پتاسه و فسفره و حتی سایر کودها مانند جلبکها و ... استفاده می کنند که صحیحی نیست!! همانطور که اشاره شد در اولین آبیاری بعد از برداشت دادن کودهای ازته یک ضرورت است و می توان از سولفات آمونیوم یا اوره یا مخلوط ایندو کود استفاده کرد. 3-استفاده از صابون ها و مواد شوینده در دوره پس از برداشت چه بهمراه سم و چه بصورت جداگانه کاری است بیهوده و بهتر است مصرف صابونها و حتی پاشش آب روی درختان انجام نشود چون فایده ای ندارد و بهتر آن است که بهمراه سم کنترل کننده پسیل از کودهای حاوی عناصر بور، روی و نیتروژن محلولپاشی انجام شود نه صابون ها و مواد شوینده. 4-دوز سم و کود مصرفی در دوره بعد از برداشت در روش محلولپاشی بستگی زیادی به تراکم آفت و درصد ترکیبات عناصری دارد که در ترکیب کود روی، بور  نیتروژن مورد استفاده وجود دارد و نمی شود بصورت دیمی و خودسرانه استفاده کرد. 5-یک نکته بسیار مهم در دوره بعد از برداشت بخصوص در مورد محلولپاشی این است که باید بلافاصله بعد از برداشت پسته از درختان باید محلولپاشی انجام شود چون هر چه مقدار برگ در درختان کاهش یابد اثر محلولپاشی کمتر خواهد شد همچنین این مطلب در مورد دادن کودهای ازته از طریق خاک نیز صدق می کند بعبارت بهتر اگر اولین آبیاری در دوره بعد از برداشت در درختان پسته که ممکن است نهایتا و اجبارا 1 ماه و حتی بیشتر از بعد از برداشت محصول باشد دادن کودهای ازته فایده چندانی ندارد چون زمانی که برگها ریزش پیدا می کنند در واقع دوره خواب درختان آغاز می شود و زمانی که خواب درختان آغاز شود جذب ریشه ای بشدت کاهش خواهد یافت و کودهای ازته ای که مصرف می شوند در کودها واقع بهدر می روند!! 6-اگر چه ممکن است غلظت عنصر بور (B) در آب و خاک بسیاری از مناطق پسته کاری بالا باشد اما محلولپاشی عنصر بور در دوره پس از برداشت حتی در صورت وجود مسمومیت بور در آب در این بازه زمانی بسیار مفید ارزیابی می شود و بهتر است حتما در فرمول محلولپاشی بعد از برداشت ملحوظ شود! 7-در مورد محلولپاشی با عناصر سه گانه و همچنین کلسیم باید محلولپاشی یک محلولپاشی سنگین باشد بدین معنی که تمام شاخ و برگها کاملا آغشته با محلول شود و کل درخت خیس شود. پاشش سبک محلول بعد از برداشت و پاشش سریع محلولی که در دوره بعد از برداشت روی درختان پاشیده می شود کار صحیحی نیست. 8- برخلاف تصور که فکر می شود که جوانه ها یا پتک ها جذبی ندارند مطالعات مشخص کرده که تا حدی مواد و عناصری که روی شاخ و برگ پاشیده می شوند می توانند از طریق پتک ها (بخصوص در دوره بعد از برداشت)جذب شوند هر چند که ترجیحا محلولپاشی بعد از برداشت بهتر است هر چه سریعتر انجام شود یعنی زمانی که برگها هنوز در درختان وجود دارند. 9-کلسیم یک عنصر بسیار مهم در درختان پسته است که متاسفانه بسیاری از کشاورزان از مزایایی مصرف آن بخصوص از طریق محلولپاشی غافلند. پاشش کلسیم از طریق روش محلولپاشی چه در زمان رشد درختان در بهار و تابستان و چه در دوره بعد از برداشت بسیار مفید ارزیابی می شود و شاید کلسیم را بتوان چهارمین عنصر ضروری و مورد نیاز درختان پسته نامگذاری کرد بعبارت ساده تر از نظر اهمیت عناصر در درختان پسته بترتیب عناصر نیتروژن، پتاسیم، فسفر و کلسیم مهمترین عناصر مورد نیاز در درختان پسته هستند. 8-این نکته اهمیت زیادی دارد که تقریبا تمام انرژی درختان بخصوص در سال های آور یا پرمحصول در دوره برداشت و پر شدن مغز تخلیه می شود و محلولپاشی درختان در دوره بعد از برداشت و همچنین دادن کودهای ازته در دوره بعد از برداشت انرژی مورد نیاز درختان را دوره زمستان و هنگام خواب درختان تامین می کند و در حقیقت ما با تغذیه مناسب درختان در دوره بعد از برداشت به درخت این اجازه را می دهیم که خواب خوب و مناسبی در زمستان داشته باشد و در بهار سل بعد با نیرویی مضاعف وارد دوره رشد و ثمردهی خود شود.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱۱:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/۱۸
تگ ها :

تولید پسته ارگانیک در ایران،دورنما، مزایا، مشکلات-بخش دوم

تولید پسته ارگانیک در ایران،دورنما، مزایا، مشکلات-بخش دوم

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

مزایای تولید پسته ارگانیک در ایران بصورت فشرده عبارتند از 1-کاهش استفاده از سموم: همه به مضرات استفاده بی رویه از سموم آگاهی دارند از سرطانها بگیر تا اختلالات نقص عضوی و مسمومیت های حاد و مزمن و ..همانطور که می دانیم هر سال باغداران مجبورند برای کنترل آفات پسته هزاران تن از سموم شیمیایی را برای کنترل آفات و بیماریها در باغات بمصرف برسانند که با روش ارگانیک مقدار استفاده از سموم بسیار کم خواهد شد و ممکن است به صفر برسد 2-صرفه جویی در هزینه کشاورزان و سود بیشتر از حاصل از فروش پسته ارگانیک: زمانی که کشاورز  مجبور باشد از سموم و کودها شیمیایی استفاده کند بالاجبار باید هزینه های زیادی را برای خرید کود و سموم کشاورزی و مصرف آنها در باغات پسته صرف کند و این در صورتی است که تولید پسته با روش ارگانیک هزینه های کشاورز را خواهد کاشت و از طرف دیگر چون محصول پسته تولید شده بروش ارگانیک از نظر قیمت فروش بسیار بالاتر از پسته ای است که بروش غیر ارگانیک تولید می شود از این حیث نیز روش ارگانیک موجب افزایش درآمد کشاورزان خواهد شد 3-آلودگی کمتر محیط زیست و نهایتا سلامتی بیشتر انسانها: بخوبی واضح است که استفاده از سموم و کودهای شیمیایی بشدت موجب آلودگی اکوسیستم طبیعی باغات پسته و نواحی اطراف آنها و حتی روستاها و شهرهایی می شود که در نزدیکی باغات پسته قرار دارند! استفاده کمتر از سموم و کودهای شیمیایی و حتی عدم استفاده موجب حفاظت بیشتر از محیط زیست و گرفتاریهایی می شود که برخی از آنها اکنون گریبانگیر محیط طبیعی باغات پسته شده است مانند آلودگی آب و خاک به انواع و اقسام سموم، فلزات سنگین و ....4-کمک به افزایش جمعیت آنتاگونیست ها یا دشمنان طبیعی آفات و بیماریها در باغات پسته: سم پاشی های بی رویه در سالیان اخیر موجب کاهش دشمنان طبیعی آفات و بیماریها در باغات پسته ایران شده است. هر موجود زنده ای در طبیعت دارای دشمنانی است که بصورت نرمال موجب کنترل جمعیت آفات و بیماریها می شوند و سم پاشی های بی رویه موجب کاهش جمعیت دشمنان طبیعی و نهایتا طغیان آفات در باغات پسته شده است. در مورد پسیل پسته یا شیره خشک سم پاشی های بی رویه و با سموم غیرانتخابی موجب کاهش شدید جمعیت زنبور پسیلوفاگوس و بالتوری سبز و کفشدوزک و سایر موجودات مفیدی شده است که در باغات پسته در گذشته وجود داشته اند و موجب پایین نگه داشتن جمعیت طبیعی آفات می شده اند!! 5-طعم بهتر محصول پسته تولید شده: در مورد همه محصولات کشاورزی ارگانیک منجمله پسته مزه و طعم محصول تولید شده بسیار بهتر از محصولاتی است که بروش غیر ارگانیک تولید شده اند!! همین طعم بهتر محصول تولید شده یکی از عامل های مهمی است که موجب می شود مشتریان و مصرف کنندگان اقبال بیشتری برای خرید ایندسته از محصولات نشان بدهند!! 6-ایجاد شغل و کمک به اشتغال: بخوبی واضح است زمانی که از روش ارگانیک برای تولید یک محصول استفاده می شود یکسری از مشاغل جدید ایجاد می شود تا نیازهای استفاده از روش ارگانیک را برطرف کند. مثلا در مورد تحقیقات بسیاری از نیروهای متخصص امر کنترل بیولوژِیک و غیرشیمیایی را می توان برای حل کردن مشکلات بکار گرفته شوند و برای آنها اشتغال ایجاد کرد. حتی ایجاد و رونق کارخانجاتی که نهاده هایی تولید می کنند که جنبه ارگانیک و غیرشیمیایی دارند و بسیاری از مشاغل دیگر! 7-کاهش تغییرات آب و هوایی: امروزه یکی از مشکلات مهم در دنیا تغییرات نامناسب و مضر آب و هوایی بخصوص گرم شدن کره زمین است!! استفاده از کودهای شیمیای و سموم شیمیایی بصورت مستقیم و غیرمستقیم موجب افزایش دمای کره زمین شده است. بسیاری از کارخانجات تولید کننده سموم و کودهای کشاورزی در کل دنیا مجبورند برای بدست آوردن انرژی و تامین آنها از سوختهای فسیلی استفاده کننده که خود این امر موجب افزایش دمای کره زمین شده است. 8-کمک به افزایش صادرات پسته و عدم بهانه گیری خریدارن خارجی: هر قدر استفاده از سموم در باغات پسته ایران کمتر شود و از روش های غیر شیمیای برای تولید پسته استفاده شود خریداران خارجی بیشتری خواهیم داشت بخصوص در مورد کشورهای پیشرفته!! معظلی که اخیرا برای پسته ایران در مورد باقیمانده سم استامی پرید در داخل مغز پسته پیش آمده بهیچ وجه نمی تواند در مورد پسته ارگانیک نمی تواند متصور باشد!! هر چقدر محصول تولید شده سالم تر باشد خریدارن بیشتری خواهد داشت و نهایتا صاردات محصول پسته افزایش خواهد یافت. اگر دقت کنیم و ریزتر به مسایل فکر کنیم مزایایی بیشتری در مورد تولید پسته ارگانیک خواهیم یافت و جای دارد مسولین و برنامه ریزان حمایت بیشتری از تولیدکنندگان پسته بروش ارگانیک در ایران انجام دهند!! در مورد معایب و مشکلات استفاده از روش تولید پسته بروش ارگانیک به موارد زیر می توان بصورت فشرده اشاره کرد 1-عدم حمایت یا حمایت بسیار جزیی از تولید کنندگان پسته بروش ارگانیک: تولید پسته بروش ارگانیک روش ساده و بدون دردسری نیست و اگر بنا باشد کشاورزی پسته را بدون استفاده از هیچ گونه سم و کودی تولید کند همتی بزرگ می خواهد و کاری است کارستان!! بسیاری از برنامه ریزان و مسولین هیچ گونه آشنایی با تولید پسته بروش ارگانیک ندارند و بالطبع هیچ گونه حمایتی هم اکثرا بعلت ضعف آگاهی و اطلاعات نمی توانند انجام بدهند. باید از تولید کنندگان پسته بروش ارگانیک حمایت شود حتی حمایت های معنوی!! واقعا کشاورزی و باغدرای ایران بخش بسیار مظلومی است و کشاورزان و زحمتکشان بخش تولید کشاورزی و پسته کاری در ایران بدلایل مختلف و گاها افکار غیر واقعی و غلط بسیاری از مسولین در نهایت عجز بسر می برند. زمانی به عمق فاجعه پی بره می شود که از نزدیک به درد دل تولید کنندگان پسته در ایران بخصوص تولید کنندگان پسته بروش ارگانیک گوش فرا داده شود!! 2-عدم حمایت از کارخانجاتی که محصولات ارگانیک تولید می کنند. خوشبختانه در سالیان اخیر و بدلیل آگاه شدن برخی از مسولین و کشاورزان از مضرات استفاده از نهاده های شیمیای کارخانجات مختلفی در کشور عزیزمان ایران تاسیس شده اند که نهاده هایی را تولید می کنند که جنبه ارگانیک دارند از سموم ارگانیک بگیر تا کودهای ارگانیک. اگر چه متاسفانه برخی از کارخانجات اگر چه ادعا می کنند که محصول تولید شده آنها ارگانیک است اما آزمایشات دقیق بخصوص توسط آزمایشگاههای خارج از ایران ثابت می کند که محصول تولیدی آنها ارگانیک نیست و بهمین دلیل است که مجوز استفاده در باغات پسته از طرف برخی از کارشناسان خارجی که برای بازدید باغات پسته بروش ارگانیک در ایران از اروپا می آیند قابل توصیه نیستند!! یکی از دوستان عزیز و وارسته بنده که پسته بروش ارگانیک در کرمان تولید می کند برایم نقل می کرد که محصول ارگانیک تولید شده یکی از کارخانجات ایرانی که ادعای ارگانیک بودن را می کند مورد تایید کارشناسان اروپایی که برای نظارت باغات پسته ارگانیک به ایران می آیند قرار نگرفته است. بهر روی کارخانجات تولید کننده سموم و کودهای شیمیایی در ایران که بسیار قدرتمند هستند مجالی برای کارخانجاتی که محصولات ارگانیک تولید می کنند باقی نمی گذارند و این سیاستهای تشویقی دولت است که می تواند تا حد زیادی این کارخانجات و تولید کنندگان را سرپا نگه دارد که متاسفانه این حمایتها بهیچ وجه کافی و وافی نیستند!! و جای کار بسیار زیاد است!! 3-عدم حمایت از محققینی که بروش ارگانیک کار می کنند. خوشبختانه در ایران و در مراکز تحقیقاتی همگام با سایر کشورها محققین کارهای در خورد توجهی بمنظور دست یازیدن بروش هایی انجام شده که حتی الامکان از نهاده های شیمیای کمتر استفاده کنند. بسیاری از محققین بخصوص در مورد استفاده از روش های کنترل بیولوژیک برای کنترل آفات و بیماریها تحقیقات وسیعی انجام داده اند تا حداقل بتوان بخشی از معظل را بتوان با استفاده از روش های غیر شیمیایی حل کرد اما باز هم جای برای کار بسیار است باید از محققینی که روی روش های کنترل غیر شیمیایی آفات و بیماریها حمایت کافی بعمل آورد. باید یادآور شد ارزش کار تحقیقاتی به کاربردی بودن تحقیق در باغ و مزرعه است. پرداختن به روش های غیرشیمیایی که ارزش کاربردی در باغ بمنظور حل مشکلات ندارند کاری است عبث و بیهوده و ارزش صرف کردن وقت و پول بیت المال را ندارد. متاسفانه بسیاری از تحقیقاتی که توسط محققین پسته ما انجام شده (روش های غیر شیمیایی) هیچ گونه ارزش کاربردی در باغات پسته بمنظور رفع مشکلات (کنترل آفات و بیماریها، بحث تغذیه درختان پسته) ندارند!! 4-نبود فرهنگ تولید پسته بروش ارگانیک: همانطور که گفته شد تولید پسته بروش ارگانیک کار راحتی نیست و بارها سخت تر از تولید پسته بروش غیر ارگانیک است و محدودیتهای خاص خود را دارد. متاسفانه فرهنگ صحیحی برای توسعه و حمایت از تولیدکنندگان پسته بروش ارگانیک در ایران وجود ندارد و حتی بسیاری از افراد کج اندیش و کم اطلاع تولید کنندگان پسته بروش ارگانیک را مورد تمسخر و استهزا قرار می دهند که عجیب است!! کلا فرهنگ رایج در برخی از مناطق پسته خیز فرهنگ ضعیفی است بخصوص در مورد تولید کنندگان پسته بروش ارگانیک. بسیاری از افراد کم اطلاع بجای تشویق کشاورزان و تولید کنندگان پسته بروش ارگانیک نتنها تشویق نمی کنند بلکه به انواع و اقسام روش ها تولید کننده پسته بروش ارگانیک را دلسرد می کنند و آیه یاس می خوانند 5- وجود مشکلات زیاد در تولید محصولات ارگانیک: بخوبی واضح است که تولید کننده پسته بروش ارگانیک اجازه مصرف سموم معمول و کودهای شیمیایی معمول را برای تولید پسته ندارد. کسی که دستی در تولید پسته دارد بخوبی درک می کند که تولید پسته بدون استفاده از کودهای شیمیای و سموم چقدر دشوار است. کافی است تصور کنید هنگام طغیان پسیل پسته اجازه مصرف سموم را نداشته باشید!! یا هنگامی که درختان کمبودهای شدید عناصر غذایی را نشان می دهند نتوانید هیچ گونه کودی را برای رفع کمبودها استفاده نکنید!! همیشه باید در مصرف نهاده ها دقت کنید که محصول تولید شده ارگانیک باشد!! 6-سنگ اندازی تولید کنندگان و فروشندگان نهاده های شیمیایی: مسلما هنگامی که اجازه مصرف کودها و سموم شیمیایی را نداشته باشید این کار اصلا به مذاق تولید کنندگان و فروشندگان نهاده های شیمیایی خوش نخواهد آمد و ایندسته از افراد هر قدر که بتوانند به اصطلاح موش می دوانند چون بصورت مستقیم روی فروش آنها تاثیرگذار است و مساله مساله پول است!! در پایان باید یادآوری کرد که در دنیا و در تولیدات کشاورزی اقبال به استفاده از روش های ارگانیک و غیر شیمیایی است. در مورد پسته ایران که نقش مهمی در صاردات غیرنفتی ایران دارد باید رویکرد به استفاده از روش های غیرشیمیایی باشد و حمایت کافی از تولیدکنندگان باید در سرلوحه سیاستها و برنامه ریزیها باشد. باید کشاورزانی که تمایل به تولید پسته ارگانیک دارند را تشویق کرد و حداقل کاری که می توان کرد این است که آنها را تشویق کرد و روش های موثر و نوین را به آنها معرفی کرد!! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/۱٢
تگ ها :

تولید پسته ارگانیک در ایران،دورنما، مزایا، مشکلات-بخش نخست

تولید پسته ارگانیک در ایران،دورنما، مزایا، مشکلات-بخش نخست

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

ارگانیک یک کلمه بریتیش بعنای آلی یا زیستی است. در حقیقت بمعنای ساده تر تولید محصولات ارگانیک یعنی تولید محصولات کشاورزی که برای رشد و پرورش آنها هیچ گونه نهاده شیمیایی از کود و سم و ...استفاده نشده باشد. امروزه تولید محصولات کشاورزی ارگانیک بخش مهمی از صنعت تولید محصولات کشاورزی را شامل می شود. صنعت تولید محصولات بیولوژیک بعنوان یک صنعت رو به رشد در کل دنیا بازار نسبتا بزرگی را برای خود دست و پا کرده است  هر سال بر متقاضیان محصولات بیولوژیکی کشاورزی در دنیا افزوده می شود. استفاده از سموم و کودهای کشاورزی بالاجبار و برای تولید بیشتر محصولات کشاورزی مشکلات خاص خود را بدنبال داشته است. باقیمانده سموم، وجود نیتراتها و نیتریتها، فلزات سنگین و....سبب شده که اقبال برای خرید محصولات بیولوژیکی در کل دنیا بصورت بی سابقه  و پرسرعتی افزایش یابد. تولید محصولات ارگانیک در همه محصولات کشاورزی می تواند مصداق داشته باشد از سبزیجات و حبوبات بگیر تا خشکبار و پسته. پسته بعنوان یک محصول مهم صادراتی و اررزآور نقش مهمی در تولید ناخالص ملی ایران و اقتصاد مناطق پسته خیز دارد. متاسفانه درختان پسته هم مانند هر محصول دیگر بمرور زمان دچار آفت زدگی و بحث مبارزه شیمیایی با آفات مختلف شده است. آفات مختلف و متنوعی که امروزه در باغات پسته ایران وجود دارند لزوم مبارزه شیمیایی با آفات را در پی داشته است. حجم بالایی سموم مورد استفاده در باغات پسته بمنظور کنترل آفات و امراض مختلف موجب آلودگی خود محصول و همچنین آلودگی اقلیم و اکوسیستم مناطق پسته خیز ایران شده است. در واقع پسته ای که امروزه در بازار مصرف وجود دارد ممکن است دارای انواع و اقسام سموم در داخل مغز خود باشد. یکی از مثالهای عینی آن وجود مقدار باقیمانده بالای سم استامی پرید در داخل مغز صادراتی ایران به اتحادیه اروپا در سالهای گذشته بود. معظلات و گرفتاری های حاصل از استفاده بی رویه از سموم شیمیایی بمنظور کنترل آفات در باغات پسته خود مثنوی 70 من است و می توان در مقاله هایی مفصل به آن پرداخت. در واقع تولید پسته بروش ارگانیک یعنی بدست آوردن محصولی که هیچ گونه سم شیمیایی برای مبارزه با آفات در آن بکار نرفته باشد و این یک پوینت یا نکته بسیار مثبت است. در کشورهای که به سلامتی انسانها و محیط زیست اهمیت می دهند مقررات بسیار سختی در مورد استفاده از سموم آفت کش وجود دارد که حتی 1 دهم این مقررات سخت هم در کشور ایران رعایت نمی شود. آینده تولیدات کشاورزی در دنیا بسمت تولید محصولات کشاورزی ارگانیک است و ایران نیز ناچارا باید از این قانون تبعیت کند. در مورد بهای محصولات ارگانیک در دنیا گاها قیمت محصول ارگانیک چندین برابر محصولی است که بصورت غیر ارگانیک تولید می شود و همین امر کشاورزان بسیاری را ترغیب کرده که علیرغم مشکلاتی که تولید محصولات ارگانیک دارد به سوی تولیدات ارگانیک پیش بروند. در مورد پسته هم خوشبختانه کارهای نسبتا قابل توجه ای در مورد تولید پسته ارگانیک صورت گرفته است که جای بسی خوشحالی دارد. هستند باغداران پسته ای در ایران که از هیچ گونه کود و سمی برای تولید محصول خود استفاده نمی کنند و محصول خود را با قیمت بالاتر بیشتر به کشورهای اتحادیه اروپا صادر می کنند. در مورد خریداران پسته ارگانیک که بیشتر از کشورهای اتحادیه اروپا هستند هر سال کارشناسانی به باغات پسته ارگانیک ایران می آیند و بصورت دقیق محصول پسته ارگانیک که می خواهند خرید کنند را بازدید می کنند و لایسنس ارگانیک را به تولید کنندگان می دهند و اجازه استفاده از اسم پسته ارگانیک را به تولید کننده می دهند. کارشناسانی که برای بازدید باغات پسته ارگانیک ایران هر سال به ایران سفر می کنند و حساسیتها و ظرافتهای خاصی را در مورد اطمینان از ارگانیک بودن محصول به تولید کنندگان گوشزد می کنند. هر گونه سم یا کودی که ممکن است منشا طبیعی داشته باشد (مثلا کودهای دامی) باید ابتدا اجازه مصرف را از طریق این کارشناسان دریافت کند و سپس در باغات مورد استفاده قرار گیرد. تولید کنندگان پسته ارگانیک در ایران محدودیتهای زیادی دارند از جمله عدم استفاده از کودها و سموم شیمیایی!! شما تصور کنید درختان پسته ای را که در اوج فشار پسیل پسته در تابستان و بهنگام پر شدن مغز نه خبری از سولوپتاس ها باشد و نه خبری از سموم برای کنترل پسیل!! باید از طریق پاشش آب یا روش های دیگر پسیل کنترل شود و یا با استفاده از کودهای دامی مورد تایید یا خاک بتوان کمبود پتاسیم را جبران کرد!! زمانی که بدقت نگاه کنیم می بینیم که تولید پسته ارگانیک بخصوص در زمینهای نامرغوب  با دوره آبیاری طولانی مدت و بدون استفاده از هیچ گونه کود یا سم شیمیایی همتی بزرگ می طلبد و عزمی بلند!! که خوشبختانه هستند کشاورزان سخت کوش پسته کاری که پسته ارگانیک تولید می کنند و بنده از دور و نزدیک آنها را می شناسم!! بهر روی کشاورزلن باغدار پسته ای که وارد کار تولید پسته بروش بیولوژیک در ایران شده اند اکثرا کشاورزانی هستند روشنفکر و صاحب سبک و معمولا کشاورزان عادی زیر بار تولید پسته ارگانیک نمی روند بخصوص بدلیل محدودیت هایی که در تولید وجود دارد. بهر روی با برنامه ریزی  و استفاده از توان علمی نیروهای متخصص و تولید علوم و فنونی که بتوان راهگشای تولید کنندگان پسته ارگانیک در ایران باشند می توان بخش عظیمی از مشکلات را حل کرد. مثلا توسعه روش روش مبارزه بیولوژیک یا مبارزه زراعی یا استفاده از کودها و سمومی که منشا ارگانیک دارند. البته این امر مستلزم تلاش علمی و توسعه تحقیقات در بخش کشاورزی و پسته ایران است. دنیای تولید محصولات ارگانیک دنیایی است بسیار جالب و رو به رشد در دنیا که باید تا حد امکان صنعت پسته ایران با آن همراه و همگام شود و حداقل بخشی از تولید پسته ایران بصورت ارگانیک باشد. متاسفانه بار بزرگی از تولید محصولات بیولوژیک بر عهده بخش خصوصی است و تقریبا بخش های دولتی غیر از شعار دادن کار عملی و درخوری در مورد توسعه پسته ارگانیک انجام نمی دهند. برخی از اوقات که به صحبتهای تولید کنندگان ارگانیک  در ایران که می نشینیم واقعا می فهمیم که چقدر ایندسته از کشاورزان مظلومند و نیاز به حمایت حتی معنوی دارند. متاسفانه فرهنگ تولید پسته ارگانیک در ایران بدلیل اینکه قشر بسیار قابل توجهی از کشاورزان و باغداران بی سوادند فرهنگ بسیار مایوس کننده ای است بعنوان مثال یکی از تولید کنندگان پسته بروش ارگانیک در کرمان به خود بنده می گفت که زمانی که من بجای سم از آب برای کنترل نسبی پسته استفاده می کنم مورد تمسخر همسایه ها قرار می گیرم که چرا با آب درختان را سم پاشی می کنی! و بسیاری از این دست مثالها!! راه تولید پسته بیولوژیک برای تولید کنندگان پسته راه پردردسری است که باید با سیاستهای درست این راه هموار شود و حتی مناطق یا باغاتی را داشته باشیم که بهیچ وجه نیازی به استفاده از سم یا کود نداشته باشند. در کشورهایی که محصولات کشاورزی بروش بیولوژیک تولید می کنند همکاری تنگاتنگی میان محققین و تولید کنندگان وجود دارد و این ارتباط باید در باغات پسته ارگانیک ایران هم بیش از گذشته گسترش یابد!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٦:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/۸
تگ ها :

وابستگی کامل اقتصاد مناطق پسته خیز به پسته

وابستگی کامل اقتصاد مناطق پسته خیز به پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

از اوایل انقلاب و حتی پیش از انقلاب سال 57 همتی بزرگ بخصوص در استان کرمان برای کشت و توسعه پسته کاری صورت گرفته است و ثمره آن ایجاد هزاران هزار باغ پسته بعد از گذشت 3 دهه از کاشت محصول پسته است. اگر چه از نظر تاریخی درختان با عمر چند صد ساله نیز در مناطق رفسنجان و زرند و کرمان مشاهده می شود اما اکثر باغاتی که امروزه محصول می دهند سابقه ای ماکزیمم حدود 30 ساله دارند. بهر روی در شرایط اقلیمی استان کرمان که جزو استانهای خشک و کم باران محسوب می شود تقریبا هیچ گیاه دیگری با این دوره آبیاری طولانی قادر به رشد و توسعه نبوده است. وقتی که کمی تامل کنیم می فهمیم که چه زحماتی برای درختان پسته و پرورش  و رشد آنها با این همه محدودیت ها کشیده شده است. در واقع کشاورزان پسته استانهای کرمان و یزد و فارس و خراسان را می توان سخت کوش ترین کشاورزان حتی در کل دنیا نامید!! کسانی که از نزدیک با درختان پسته آشنایی دارند بخوبی درک می کنند از زمانی که نهال پسته در زمین کاشته می شود یا دانه پسته در زمین قرار می گیرد چقدر باید زحمت کشید و خون دل خورد تا این نهال ضعیف تبدیل به درختی تنومند و پر محصول شود!! برای اقتصادی شدن پسته باید حداقل 10 سال پول خرج کرد و زحمت کشید!! بهر روی باغات پسته ای که بهمت و زجمت طاقت فرسای کشاورزان و سرمایه گذاران صبور مناطق پسته خیز رشد یافته اند میراثی هستند بسیار گرانبها و باید از این درختان مراقبت کرد و قدر آنها را دانست. بنده که هر روز در باغات پسته روز را به شب می رسانم می دانم که چه زحمتی برای درختان پسته کشیده می شوند. بهر روی هر چند که میزان عملکرد در باغات پسته ایران در مقایسه با سالیان قبل به دلایل مختلف افت محسوسی داشته است و پسته از نظر اقتصادی فراز و فرودهای بسیار زیادی داشته است اما باز هم محصول پسته بعنوان مهمترین منبع درآمد و محرک اصلی اقتصادی در مناطق پسته خیز محسوب می شود بعنوان مثال در مورد یک روستای دورافتاده در رفسنجان یا زرند که دارای مثلا 500 هکتار باغ پسته مثمر ثمر است سالیانه حداقل چند صد میلیون تومان پول را به این روستا سرازیر می کند!! در مورد همه صنوف از صنف پوشاک بگیر تا صنف های کم اهمیت تری مانند کارواش و ....بخوبی مشخص می شود که در هنگام برداشت محصول در اوایل پاییز و فروش محصول پسته کاسبی و خرید و فروش به چندین برابر مقدار معمول در ماههای دیگر سال می رسد. از این حرف بخوبی استنباط می شود که موتور اصلی و محرکه اقتصاد در مناطق پسته خیز اساسا محصول پسته و درختان پسته هستند. بهر روی بازدهی و راندمان پسته کاری و پسته داری افت محسوسی در سالهای اخیر داشته است و دلایل آن هم بسیار متنوع هستند اما می توان 3 عامل اصلی را بعنوان دلایل اصلی کاهش راندمان باغات پسته در استانهای پسته خیز برشمرد ا-کمبود آب 2-عدم توجه به روش های علمی صحیح کاشت داشت و برداشت پسته و 3-مدیریت ضعیف بویژه در بخش دولتی صنعت پسته ایران!! بهر روی برای رفع این عوامل باید قدم های جدی تر و موثرتری برداشت. باید از تجربه سایر کشورهای پسته خیز بوِیژه ایالات متحده، استرالیا سود جست! در مورد برخی از روش های کم خرج تر و کوتاه مدت تر می توان عملکرد را در باغات پسته حداقل به دو برابر مقدار موجود رساند و این کار کاملا عملی بنظر می رسد!! عزمی راسخ برای حل مشکلات در صنعت پسته ایران متاسفانه مشاهده نمی شود و همیشه یکسری از حرفهای کلیشه ای در سمینارها و همایش های مربوط به پسته ایران زده می شود اما دریغ از کار عملی و جدی!! بنظر می رسد در وزارت کشاورزی باید بخش جداگانه بهر اسمی برای تجمیع امور مربوط به باغات پسته تاسیس شود. باید یک اتاق فکری پرمایه و کارآمد در وزارت کشاورزی در مورد پسته تاسیس شود و تمام امورات را نمی توان به گردن بخش خصوصی انداخت چون اساسا بخش خصوصی توان رقابت با بخش های دولتی را ندارد!! دربسیاری از موارد بودجه های دولتی مربوط به صنعت پسته ایران راندمان موثری در حل مشکلات ندارند و روزمرگی و افول در این بخش بسیار محسوس است. از طرف دیگر بازرگانان و تجار ایرانی هم نقش بسیار مهمی در شناساندن پسته ایران و فتح بازارهای صاداراتی برای پسته ایران دارند. هنوز در مورد بسیاری از کشورها بازارهای بکری وجود دارد که تجار ایرانی باید با استفاده از روش های نوین بازاریابی بخصوص تبلیغات و شناساندن پسته ایران بازارهای جدید را برای خود دست و پا کنند!! نباید بگذاریم که پسته آمریکا جای پسته مرغوب و خوش طعم و رنگ ایرانی را در بازارهای بین المللی بگیرد! ما مسولیم و باید به مسولیت خود آگاه باشیم. هر گونه سیاستهای  اشتباه و یک شبه می تواند تاثیرات منفی درازمدتی بر صنعت پسته ایران داشته باشد!! یک مشکل بسیار بزرگ  در مورد پسته ایران خام صادر کردن محصول پسته و عدم توجه به صنایع تبدیلی برای پسته ایران است. در امریکا در مورد توجه به صنایع تبدیلی بر اساس توجه به ذایقه و سلایق مشتری ها توجه بسیار عمیقی صورت گرفته است اما در مورد ایران ما متاسفانه هنوز بخش عظیمی از پسته خود را به دلایل مختلف بصورت خام صادر می کنیم. خام صادر کردن محصول یک ضرر هنگفت برای صنعت پسته ایران است. صنایع تبدیلی بروز می تواند ارزش حاصله از پسته را چندین برابر کند اما دریغ و افسوس بجای اینکه در مناطق پسته خیز کارخانه های صنعتی مربوط به صنایع تبدیلی پسته ایجاد شود صنایعی را توسعه می دهیم که باید مواد خام کارخانه ها را از کیلومترها آنطرف تر به مناطق پسته خیز بیاوریم. بعبارت ساده تر باید در مناطق پسته خیز باید بجای ایجاد صنایع غیر مرتبط به پسته به احداث کارخانه هایی همت شود که ماده خام آنها مربوط به باغات پسته باشد!! علاوه بر خود پسته از برگ درختان پسته و حتی شاخه هایی که دور ریخته می شود می توان صنایعی مولد و پر سود ایجاد کرد از خوراک دام  طیور بگیر تا صنایع تولید اتانول از چوب درختان پسته!! بهر روی بحث در مورد درختان پسته و ارزش اقتصادی فوق العاده آن جای هیچ گونه شک و شبهه ای نیست! باز هم باید یادآور شد که اقتصاد مناطق پسته خیز وابستگی کاملی به درآمد پسته دارد و اگر خدای ناکرده با بی تدبیری درختان مثمر ثمر خود را با دست خود نابود کنیم موجب خسران برای خود و حتی نسل های بعد از خود خواهیم شد. کرمانی ها یک جمله معروف دارند و آن این است "همه چیز بعد از پسته ها" پسر دوماد کنیم بعد از پسته ها" دختر می خوای عروس کنیم می گیم بعد از پسته ها" ماشین میخوای بخریم می گیم بعد از پسته ها" چک می خوای بکشیم" تاریخشو می زاریم بعد از پسته ها" و دهها مورد دیگر؟! آیا خود این جملات بیان کننده اهمیت فوق العاده پسته از نظر اقتصادی در مناطق پسته خیز کرمان نیست؟! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱۱:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/٢
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED