هرس در درختان پسته-بخش دوم

هرس در درختان پسته-بخش دوم

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

تربیت درختان از طریق هرس منظم موجب کارآیی سیستم برداشت و سهولت مکانیزاسیون در باغات پسته خواهد شد. بهمین دلیل آمریکاییها علاقه زیادی به هرس منظم بخصوص در مورد استفاده از ماشین های برداشت محصول پسته دارند و هر گونه هرس نامنظم را رد می کنند و این در حالی است که در بسیاری از باغات پسته ایران و روش سنتی استفاده از هرس منظم کاری است غیر منطقی!! و بهتر است هرس هدفمندانه باشد تا منظم!! همانطور که اشاره شد هرس منظم  در باغات پسته امریکا کار را برای ماشین های برداشت که یقه درخت را بشدت می لرزانند راحت تر می کنند. محاسبات هرس در باغات پسته امریکا اینقدر دقیق است که باید برای ماشین های برداشت محصول یک شعاع مشخص وجود داشته باشد و شاخه هایی که در شعاع پوششی دستگاه برداشت مکانیزه پسته وجود نداشته باشند قابل برداشت نیستند (شاخه های بلند و دارای طولهای غیرهمسان!) اینکه شاخه ها در حیطه ماشین برداشت محصول باشند همگی بستگی به مساله هرس دارد. سن درختان پسته در مساله هرس بسیار مهم است توصیه اکید به کشاورزان این است که در سالهای جوانی و سنین اولیه در درختان پسته هرس شدید انجام نشود و هرس برای درختانی که مسن تر هستند قابل توصیه است! در مورد درختان مسن که شاخه های کلفت و بدون رشدی بخصوص در وسط تاج درختان دارند هرس اینجور شاخه هایی بصورت کامل از محلی که روییده شده اند به احتمال زیاد موجب تحریک درختان و رشد شاخه های زاینده و نو خواهد شد. بصورت یک قانون کلی وجود شاخه های کلفت چندین ساله وسط تاج درختان پسته موجب کاهش عملکرد خواهد بود. باید مراقب بود که نباید و نمی توان تمام شاخه های کلفت وسط درختان پسته را برید چون شاکله تاج درخت بهم می خورد و خطرناک است. همانطور که قبلا اشاره شد در باغات پسته مکانیزه امریکا اصول هرس با اصول هرس در باغات سنتی ما کاملا با هم فرق می کند و تقلید از طریق دیدن فیلم ها سود چندانی ندارد مگر آنکه همه سیستم ها در باغ پسته ما مکانیزه باشد!!. هرس کامل در مورد بسیاری از درختان میوه یک امر رایج است مثلا در مورد درختان هلو ممکن است تمام شاخه ها را در فصل هرس چیده شوند اما در مورد درختان پسته هرس کامل بهیچ وجه قابل توصیه نیست. اگر چه پسته جزو درختان میوه از نظر باغبانی محسوب می شود اما از بسیاری از لحاظ مانند هرس، درختان پسته تفاوت زیادی با سایر درختان میوه دارند. شاخه ها باید طوری باشند که متناسب با ظرفیت باردهی باشند. شاخه ضعیفی که دارای چندین پتک باشد بلاشک نمی تواند خوشه های موثری تولید کند. شاخه های ضعیف دارای آلودگی به آفت چوبخوار بهتر است در مرحله هرس حذف شوند. بهترین شاخه ها شاخه هایی هستند که متناسب با ظرفیت تولید خودشان پتک یا گره زایشی  تولید می کنند. اینکه چه شاخه ای بماند و چه شاخه ای حذف شود در مرحله هرس کار ظریفی است و نیاز به تجربه زیادی دارد. بنظر من فرق چندانی از نظر هنر کاری باغبانی میان پیوند زدن و هرس کردن در درختان پسته وجود ندارد و هنر هرس کردن بهمان اندازه هنر پیوند زدن مهم است. در باغات پسته ایران که بیشتر بروش سنتی کشت می شوند داریم هرس کن ها یا پتال کنهای با تجربه و کارکشته که گاها بهتر از دستگاههای هرس خودکار آمریکایی هرس می کنند!. بنابراین هرس کردن باید توسط متخصص اینکار در باغات پسته انجام شود و هرس کن در درختان پسته نمی تواند و نباید یک کارگر عادی باشد چون شدیدا به ما ضرر خواهد زد. سم پاشی حفاظتی با قارچ کش ها پس از عملیات هرس ضروری ارزیابی می شود بخصوص در واریته های فندقی و کله قوچی که درگیر سرخشکیدگی هستند. قارچ کش های حفاظتی قارچ کش هایی هستند که روی شاخه های تازه بریده شده حالت تیمار ایجاد می کنند و مانع از نفوذ و گسترش بیماری قارچی یا باکتریایی از طریق نفوذ به پوست می شوند. بهترین قارچ کش ها برای بعد از هرس قارچ کش هایی هستند که دارای عنصر مس هستند مانند بردو و اکسیل مس یا اکسی کلرور مس. شاخه هایی که چیده می شوند باید از محیط باغ خارج و معدوم شوند. در مورد بحث آفات چیدن شاخه های خشک آلوده مهم است بخصوص در مورد آفت پروانه چوبخوار پسته که زمستان را بصورت لارو یا کرم در سرشاخه ها سپری می کند. علاوه بر پروانه چوبخوار در مورد سرشاخه هایی که درگیر شپشکها هستند بهتر است در زمان هرس اینگونه از شاخه ها هرس و معدوم شوند. در مورد استفاده از قارچ کش ها در دوره بعد از هرس در زمستان بهتر آن است که حدودا یک فاصله 1 هفته ای از زمانی که قارچ کش پاشیده می شود تا زمانی که بارندگی ها آغاز شوند وجود داشته باشد بعبارت ساده تر بارندگی بلافاصله بعد از استفاده از قارچ کش های حفاظتی بعد از هرس موجب شسته شدن قارچ کش از سرشاخه ها می شود. استفاده از قارچ کش های حفاظتی مسی تا حد زیادی کمک به جبران کمبود مس در درختان پسته هم خواهد کرد هر چند که جذب مس از سرشاخه ها و درختان بدون برگ کمی دشوار است اما بهر روی می تواند کمک کننده باشد. علاوه بر قارچ کش های مسی مانند اکسیل مس و بردو در مورد سم قارچ کش و باکتری کش بردو وجود کلسیم در این ترکیب هم می تواند روی درختان تاثیر مثبت داشته باشد بخصوص در مورد سرشاخه هایی که درای پوست سیاه هستند. در مورد درختانی که دارای رشد فوق العاده زیاد از نظر رویشی هستند هرس کردن یک امر غیرقابل اجتناب است و برای تهویه و گردش هوا و استفاده از نور خورشید و رشد متوازن درختان ضرورت دارد. در مورد درختانی که برای تعویض پیوند هرس می شوند باید زمان هرس و نحوه هرس متفاوت باشد و در مورد اینچنین درختانی بریدن درختان در ماههای پایانی سال انجام می شود نه در فصل پاییز و زمستان بدلایل مختلف!! در مورد واریته های فندقی و کله قوچی که درگیر سرخشکیدگی هستند انتخاب زاویه برش اهمیت زیادی دارد. اگر شیب زاویه برش در هرس بسمت نور خورشید باشد بیماری سرخشکیدگی تشدید خواهد شد. متاسفانه شیب بریدن یا زاویه برش درختان در هرس در اکثر باغات پسته اشتباه و زیانبار است (درختان فندقی و کله قوچی). زاویه برش مناسب زاویه ای است که دقیقا شیب آن خلاف جهت تابش نور خورشید باشد. اگر زاویه هرس در پسته روبروی آفتاب باشد شیره ای که از محل هرس بخصوص در شاخه های کلفت بیرون می ریزد بر روی سطح شیب دار هرس که روی به آفتاب است جریان پیدا می کند و نتیجتا تابش آفتاب بر روی شیره مالش یافته روی سطح شیب دار رو به خورشید موجب چسبندگی شیره روی سطح پوست شیب دار شده و حرارت خورشید موجب تشدید عارضه خواهد شد. در مورد بسیاری از واریته ها مانند احمدآقایی و اکبری که مشکل سرخشکیدگی وجود ندارد یا بسیار کم است زاویه هرس اهمیت چندانی در هرس شاخه ها ندارد و هرس دقت کمتری در مقایسه با درختان فندقی لازم دارد. از شاخه های بریده شده نیز می توان بعنوان کود و یا تهیه کمپوست بهره برداری کرد البته با روش و متد اصولی و گرنه بریدن شاخه و انداختن آنها در وسط کرتها نمی تواند مفید باشد.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٢٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۸/۳٠
تگ ها :

هرس در درختان پسته-بخش نخست

هرس در درختان پسته-بخش نخست

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

هرس یا پتال عبارتست از حذف هدفمند شاخه ها و سرشاخه ها در درختان پسته. هرس کردن درختان پسته 2 فایده مهم دارد اول حذف شدن شاخه های آلوده و خشکیده از درختان و از بین رفتن منابع اولیه آلودگی (بیماری ها و آفات) و دوم تحریک درختان برای تولید شاخه های زاینده و تولید بیشتر. در مورد زمان هرس بهترین زمان زمان خواب درختان است در فصل زمستان. بخوبی مشخص شده که بریدن شاخه ها و هرس در فصل بیداری درختان یعنی بهار و تابستان نتنها مفید نیست بلکه می تواند باعث تشدید و پیشرفت بیماری سرخشکیدگی در درختان پسته شود (بخصوص در ارقام فندقی و کله قوچی که دارای پوست سیاه هستند). بنابراین توصیه اکید به کشاورزان این است که در فصل بیداری درختان هیچ گونه هرسی انجام ندهند (توصیه مطلق نیست). زمان شروع هرس در درختان پسته از زمانی آغاز می شود که برگهای درختان کاملا فرو ریخته باشند. همانطور که در مطالب قبلی در این وبلاگ بصورت مفصل بحث شده است هنوز بصورت واضح علت سرخشکیدگی درختان پسته و سیاه شدن پوست مشخص نیست و در واقع سرخشکیدگی یک عارضه مالتی فاکتور تلقی شده است بهر روی علاوه بر مدیریت ضعیف کوددهی و آبیاری و باغداری، شوری، کمبود عناصر ماکرو بویژه پتاسیم و... یک ضلع یا یک بخش اصلی از این عارضه بحث پاتوژنیک (باکتری یا قارچ) باشد و بنابراین استفاده از قارچ کش های حفاظتی بخصوص قارچ کش های مسی مانند بردو و اکسی کلرور مس بلافاصله بعد از هرس مفید ارزیابی می شود. علاوه بر قارچ کش های تماسی که در بازار مصرف وجود دارند بنظر می رسد قارچ کش های سیستمیک تاثیرات مناسبی روی سرخشکیدگی ها در درختان پسته داشته باشند بخصوص آلیت یا فوزیتیل آلومینیوم. البته در مورد استفاده از قارچ کش های سیستمیک و تاثیر آن مانند بسیاری از تحقیقات دیگر هیچ مقاله چاپ شده ای وجود ندارد که بشود به آن استناد کرد و این جای تاسف دارد. در مورد تاثیرات قارچ کش ها و زمان استفاده از آنها در آینده یک مقاله مفصل خواهم نگاشت. اما فعلا بعد از عملیات هرس بهتر آن است که سم پاشی با قارچ کش های حفاظتی و تماسی حتما انجام شود حتی در مورد واریته هایی که مشکل سرخشکیدگی ندارند مانند اکبری و احمدآقایی! در مورد هرس درختان پسته و اصول هرس و نحوه عملیات هرس باید این نکته را در نظر داشت که در مورد هرس نمی توان از روش آمریکاییها در هرس درختان پسته بصورت 100 درصد تقلید کرد هر چند می توان از بسیاری از نکات مرتبط با هرس از منابع آمریکاییها استفاده کرد. رشد رویشی و زایشی درختان در آمریکا فوق العاده بالاست (بدلیل نوع واریته و پایه و پیوند و وجود شرایط اپتیمم باغی) و هرس شدید درختان بسیار مفید و کارساز است اما در شرایط باغات فندقی استان کرمان و رفسنجان هرس شدید اصلا قابل توصیه نیست و هرس باید حتما ملایم باشد. در مورد برخی از واریته ها و در برخی از نقاط پسته خیز ایران که رشد درختان فوق العاده بالاست و رشد رویشی بیش از حد معمول است هرس شدید یک توصیه کاربردی و مفید است و شاید چاره ای غیر از هرس شدید نباشد مثلا در مورد درختان رقم اکبری تجربیات نشان داده که هرس شدید یک سال در میان موجب افزایش قابل توجه محصول می شود یا مثلا در مورد درختان رقم بادامی سفید در فیض آباد استان خراسان. بهر روی اینکه هرس در باغی شدید باشد یا ملایم بستگی به نظر کارشناسان و تجربیات سالهای گذشته دارد. بهر روی هرس یک شمشیر دولبه است و می تواند هم مفید و هم مضر باشد. هرس در تولید شاخه های جدید و حتی روی کیفیت میوه و دانه در درختان پسته تاثیر مستقیم دارد. بخوبی واضح است که هرس شاخه هایی که دارای جوانه زایشی نبوده اند موجب افزایش سایز میوه و بهبود خصوصیات کیفی میوه در شاخه هایی شده که دارای جوانه زایشی بوده اند. عدم توجه به غالبیت انتهایی یا اپیکال دومینانس در درختان پسته می تواند موجب کاهش محصول شود بنابراین باید شاخه هایی که دارای غالبیت انتهایی هستند در هنگام هرس در زمستان قطع شوند. عدم قطع شاخه هایی که طول بلندی دارند و بیشتر در میان شاخه های وسطی درختان پسته هستند نتنها موجب کاهش رشد و تولید شاخه ها و جوانه های جانبی می شوند بلکه موجب می شوند درخت اصطلاحا کنده نیندازد و کنده درخت کلفت نشود و درختانی که کنده و طوقه کلفتی نداشته باشند درختان خوبی نیستند چون تحمل شاخ و برگ های زیاد و میوه های تولید شده را ندارند نتیجتا توجه به غالبیت انتهایی مبحث مهمی است. تربیت درختان یک مبحث جالب و مهم است و تربیت درختان در معنای عام یعنی دادن فرم و شکل چشم نواز و منظم به درختان پسته با استفاده از هرس هوشمندانه. حتی در باغات ایالات متحده اره های خودکاری وجود دارد که به ماشین آلات و تراکتورها وصل شده و بصورت کاملا منظم شاخه ها را هرس می کنند و بنابراین دو دلیل عمده ای که باغات پسته و درختان پسته در ایالات متحده و در کالیفرنیا چشم نواز هستند اول رعایت فاصله بین ردیف ها و درختان است و دوم تربیت چشم نواز با استفاده از هرس هوشمندانه. هرس درختان پسته در ایران برای ایجاد حالت چشم نوازی کاری است اشتباه و ممکن است شاخه هایی که بصورت بی رویه هرس شده اند هرگز نتوانند حجم شاخ و برگ قبل از عملیات هرس را ایجاد بکنند و همچنین خطر شیوع و گسترش سرخشکیدگی هرس چشم نوازانه در درختان پسته را امری ریسکی می کند. بهر روی یک قانون کلی در مورد هرس وجود دارد و آن این است که هر چه رشد رویشی درختان بیشتر باشد باید هرس نیز شدیدتر و بیشتر باشد. در برخی از باغات پسته ایران گاها سالانه نیاز به دو نوبت عملیات هرس است اما این نقاط شامل استان کرمان نمی شوند مسلما (به استثنای موارد معدود). بهترین الگوی هرس در درختان پسته الگویی است که موجب تولید بیشترین شاخه های فرعی و جانبی شود. هر چه مقدار و تعداد شاخه های فرعی تولید شده توسط درختان بیشتر باشد مقدار محصول بیشتر خواهد بود. بهر روی هر چه حجم کانوپی یا شاخ و برگ در درختان بیشتر باشد مقدار محصول تولید شده بیشتر خواهد بود. درختان تنومندتر محصول بیشتری هم تولید خواهد کرد. گاها برای درختان پیری که رشد چندانی ندارند هرس شدید صورت می گیرد و اگر هرس شدید جوابگو نبود سربرداری انجام می شود. رعایت اصولی که بعنوان اصول اولیه هرس درختان پسته در فیلم ها و جزوات آموزشی و منابع آمریکاییها وجود دارد نمی تواند بصورت مطلق پاسخگو و مناسب عملیات هرس در باغات پسته ایران باشد. بعنوان مثال شاخه های نزدیک به زمین در باغات کالیفرنیا حتما قطع و هرس می شوند چون مزاحم سیستم مکانیزه هستند اما در باغات پسته فندقی رفسنجان هر چه شاخه به زمین نزدیکتر باشد محصول بیشتری تولید می کند و قطع یا هرس اینچنین شاخه هایی کار درستی نیست!! همانطور که اشاره شد استفاده از قارچ کش ها بعد از هرس درختان پسته امری ست واجب و نکات خاص خود را دارد.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٦:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/۸/٢٠
تگ ها :

مدیریت عنصر نیتروژن(N) در باغات پسته-بخش دوم

مدیریت عنصر نیتروژن(N) در باغات پسته-بخش دوم

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

مقدار مورد نیاز کود ازته در باغات مختلف و با شرایط مختلف فرق می کند بعنوان مثال در باغاتی که دوره آبیاری زیاد است یا دوره آبیاری مناسب است مقدار مصرف کودهای ازته فرق می کند. توجه به شوری آب و خاک در تعیین نوع کود ازته مهم است و در زمین های شور و سنگین بسیاری از باغات پسته ترجیح به استفاده از سولفات آمونیوم است تا اوره. حتی نحوه دادن کودهای ازته بصورت نواری و کپه ای نیز می تواند بستگی زیادی به تراکم درختان در یک ردیف دارد. در درختانی که تراکم آنها بالاست بهتر است کودهای ازته بصورت نواری داده شود. تجربه نشان داده که بهتر است کودهای ازته در یک طرف درختان داده شود و دادن کودهای ازته قوی در دو طرف درختان آنهم بمقدار زیاد می تواند مشکل ساز باشد البته باز هم بستگی به نظر کارشناس دارد. دادن کودهای شیمیایی ازته بمقدار فوق العاده زیاد ممکن است موجب فشار مضاعف بر درختان شود. در مورد درختانی که تازه پیوند شده اند دادن کودهای ازته نتنها کارساز نیست بلکه ممکن است موجب خشکاندن درختان تازه پیوند شده شود. حتی بسیاری از کشاورزان قبل از پیوند کردن درختان مباردت به دادن کودهای ازته بمقدار زیاد برای قوی شدن درختان کم سن و سال می کنند تا آمادگی بیشتری برای پیوند داشته باشند که این امر هم کار نادرستی است و می تواند دردسرساز شود. تقلید از روش کوددهی آمریکاییها بخصوص در مورد مقدار مصرف کودهای نیتروژنه در باغات پسته ایران کار نادرستی است. اگر چه مقدار مصرف کودهای ازته در باغات پسته کالیفرنیا بسیار بالاتر از باغات پسته ایران است اما بهیچ وجه نمی توان از منابع آمریکایی برای دادن کودهای ازته در باغات پسته ایران استفاده کرد. سیستم آبیاری تحت سیستم و نوع پایه و پیوندی که در باغات پسته آمریکا وجود دارد بسیار متفاوت با درختان پسته ایران و شرایط آب و خاک ایران است و نمی شود به تقلید پرداخت!! بارها و بارها من مشاهده کردم که برخی از کشاورزان در یکسال شروع به استفاده بیش از حد از کود اوره در باغات پسته خود می کنند و اتفاقا در همان سال درختان بسیار پر بازده می شوند و رشدی فوق العاده دارند و محصول قابل قبولی برداشت می کنند اما در سالهای بعد درختان شروع به افت می کنند و حتی سرخشک شدن درختان در سالهای اخیر شاید یکی از علتهای اصلی آن دادن بیش از حد لزوم کودهای ازته قوی مانند اوره در سالیان قبل بوده است. این مطلب در مورد درختان فندقی اهمیت بسیار بیشتری دارد. تجمع بیش از حد نیتروژن در بافت برگ و ساقه در درختان پسته می تواند مشکل ساز باشد و درختان را دچار مسمومیت کند و اختلال در جذب و انتقال سایر عناصر ایجاد کند. یکی از دلایل مهمی که وجود دارد در مورد مخالفت من با محلولپاشی اوره آنهم به غلظت 10 کیلو و حتی بالاتر در 1000 لیتر آب در درختان پسته علاوه بر خطر گیاهسوزی تجمع بیش از حد نیتروژن در برگها و بافت چوب و آبکش در درختان پسته است و محلولپاشی اوره در باغات پسته از نظر من امری مردود است هر چند بسیاری از کارشناسان ان را توصیه می کنند! مقالات و تحقیقات زیادی وجود دارد که محلولپاشی اوره را در محصولات مختلف توصیه می کنند مثلا در دوره بعد از برداشت این فرمول را بکار می برند 10 کیلو اوره 5 کیلو سولفات روی و ....که این فرمول نتنها کارآیی چندانی در دوره بعد از برداشت ندارد بلکه می تواند مضر باشد. اگر چه محلولپاشی اوره می تواند تا حد زیادی موجب شادابی برگها و رشد رویشی در درختان شود اما مطالعات نشان داده که ممکن است محلولپاشی اوره روی میوه ها اثرات مطلوبی نداشته باشد مثلا در درختان هلو محلولپاشی اوره موجب ریز شدن میوه ها شده است اگر چه رشد رویشی افزایش یافته است. در مورد درختان سیب اثرات محلولپاشی اوره روی شاخ و برگها تاثیری روی سایز میوه ها نداشته است اما در مورد درختان پسته بصورت مشخص مطلبی راجع به اثرات محلولپاشی اوره روی میوه وجود ندارد و حرف و حدیث بسیاری در این مورد در میان کارشناسان وجود دارد. بهر روی محلولپاشی کودهای نیتروژنه مزایای خاص خود را نیز دارد که شاید مهمترین آنها دسترسی سریع درختان به نیتروژن مورد نیاز و نبود مشکل لیچینیگ یا آبشویی عنصر نیتروژن در خاک باشد. همیشه  توصیه من به استفاده از کودهای میکرو به صورت کلاته شده و استاندارد است و کودهای نیتروژنه مورد نیاز در محلولپاشی هم باید مقدار نیتروژن کل آنها در سطح بالایی نباشد ولی همین مقدار کم قابل جذب باشد. باید خاطر نشان کرد که کودهای ماکرو را نمی توان کلاته کرد و کلاتیزاسیون فقط در مورد کودهای میکرو و فلزات دو ظرفیتی امکانپذیر است.  یک دلیل مهم در مورد استفاده از کودهای نیتروژنه در دوره بعد از برداشت در درختان پسته این است که نیتروژنی که درختان در دوره بعد از برداشت بمصرف می رسد در بافتها یا استخرهای نیتروژنی در درختان پسته ذخیره می شود و در طول فصل زمستان نیتروژن مورد نیاز از طریق همان نیتروژنی تامین می شود که در دوره بعد از برداشت  در درختان پسته داده می شود. پس نتیجتا دادن کودهای ازته در دوره بعد از برداشت اهمیت فوق العاده بالایی دارد و نمی توان آن را جدی نگرفت!! یک نکته مهم در مورد درختان پسته و همه درختان این است که درختان از فصل پاییز به بعد تا زمستان هیچ گونه جذب ریشه ای ندارند بنابراین دادن کودهای ازته در فصل زمستان و هنگام خواب درختان بهیج وجه کارساز نیست!! بکرات من مشاهده کردم که کشاورزان کودهای ازته را درفصل خواب درختان در پاییز و زمستان می دهند که کاریست بیهوه!! استفاده بیش از حد از کودهای نیتروژنه بخصوص اوره موجب از بین رفتن خواص مفید خاک می شود از جمله سفتی خاک و کاهش خواص مفید فیزیکی و شیمیایی خاک!! همانطور که اشاره شد بهتر است دادن کودهای نیتروژنه بصورت کم و تقریبا در تمام طول فصل رشد باشد. مطالعات و تحقیقات نیز نشان داده که کاربرد کم نیتروژن در مقایسه با کاربرد دفعی و زیاد آن راندمان بهتری روی رفع کمبود عنصر نیتروژن در درختان داشته است. مسلما در دوره پر شدن مغز در تابستان باید بر مقدار کودهای ازته ای که بخاک  داده می شود افزود اما با تامل و نه خودسرانه و دیمی!! روشی که در باغات پسته امریکا در مورد رفع کمبود نیتروژن وجود دارد روش آبکود یا فرتیگیشن است و بنظر می رسد روش آبکود بهترین و پربازده ترین روش برای رفع کمبود عناصر ماکرو (N, P,K) در درختان پسته باشد اما این روش در مورد باغات پسته ایران امکان استفاده عملی ندارد چون اساسا 90 درصد باغات پسته ایران بروش آبیاری غرقابی آبیاری می شوند و روش آبکود نیازمند آبیاری تحت سیستم است. همانطور که واضح است هر چه مقدار مواد آلی خاک بالاتر باشد خاک حاصلخیزتر است و این امر موجب افزایش راندمان جذب کودهای شیمیایی ازته می شود بنابراین توصیه اکید به کشاورزان این است که در کنار مصرف کودهای شیمیایی ازته مصرف کودهای دامی با کیفیت را نیز حتما در نظر داشته باشند. از طرف دیگر مصرف خودسرانه و بیش از حد از کودهای ازته قوی موجب می شود که یک خاک حاصلخیز بمرور تبدیل به یک خاک بی کیفیت و کم بازده شود. یک نکته مهم در مورد عنصر نیتروژن این است که تقریبا تمامی باغات پسته با سابقه در مناطق پسته کاری دچار کمبود نیتروژن شدید هستند و بنابراین نیازی به آزمایش خاک و برگ در مورد بررسی عنصر نیتروژن نیست!! بسیار بندرت پیش آمده که در باغ پسته ای عنصر نیتروژن در خاک در حد نرمال باشد بنابراین توجه به عنصر نیتروژن در تغذیه درختان پسته باید هر سال مد نظر کشاورزان باشد.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/۸/۱۳
تگ ها :

مدیریت عنصر نیتروژن(N) در باغات پسته-بخش نخست

مدیریت عنصر نیتروژن(N) در باغات پسته-بخش نخست

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

نیتروژن N اصلی ترین و کلیدی ترین عنصر در تغذیه نباتات و در درختان پسته شمرده می شود. نیتروژن N عنصری بسیار سرنوشت ساز در درختان پسته است و تقریبا بدلیل برداشت فوق العاده بالای نیتروژن توسط ریشه ها در درختان پسته کمبود این  عنصر در تمامی باغات پسته بخصوص در باغات پرسابقه یک امر طبیعی و نرمال است. عنصر نیتروژن در نباتات معادل با عنصر اکسیژن O2 در جانداران است. همه جانداران پرسلولی برای ادامه حیات نیازمند دریافت اکسیژن O2 هستند. و اگر اکسیژن  به جاندارای نرسد جاندار بطور قطع دچار مشکل و حتی مرگ خواهد شد و این مساله و نیاز در مورد عنصر نیتروژن و نباتات و درختان پسته هم صدق می کند!! نیترژن N جزو عناصر پرمصرف یا ماکرو محسوب می شود و برداشت سالانه آن توسط درختان فوق العاده بالاست. برای جبران کمبود نیتروژن از کودهای نیتروژنه مانند اوره و سولفات آمونیوم و... استفاده می شود. از طرف دیگر درصدی از نیتروژن نیز از طریق کاربرد کودهای دامی مختلف در درختان پسته جبران می شود. مدیریت صحیح عنصر نیتروژن N در درختان پسته عبارتست از در دسترس بودن عنصر نیتروژن بمقدار کافی در درختان پسته بخصوص در دوره های زمانی بحرانی. محلولپاشی عنصر نیتروژن نیز یکی از راههای مدیریت مناسب نیتروژن در درختان پسته است. اگر چه محلولپاشی کود اوره در درختان پسته از سوی برخی از کارشناسان توصیه می شود ولی شخصا این کار را بدلایل مختلف صحیح نمی دانم. 3 برحه مهم از نظر کاربرد کودهای نیتروژنه در درختان پسته وجود دارد. برحه اول در هنگام استارت درختان و شروع فصل رشد در بهار، برحه دوم در طول فصل رشد و برحه سوم در دوره پس از برداشت. معمولا در دو برحه اول توجه کافی از سوی کشاورزان مبذول می شود اما در مورد برحه سوم یعنی دوره بعد از برداشت در بسیاری از موارد سستی و سهل انگاری از طرف بسیاری از کشاورزان وجود دارد. دادن کودهای نیتروژنه در دوره بعد از برداشت از زمان چیدن محصول تا زمانی که برگها در حال فروریختن هستند را شامل می شود بهتر آن است بلافاصله در بعد از برداشت از کودهای نیتروژنه قبل از آبیاری استفاده شود و هر چه زمان بگذرد راندمان کار کاهش پیدا خواهد کرد!! نیتروژن معدنی بخصوص فرمهای نیترات و آمونیوم در خاک بسیار فرار و ناپایدار هستند و در مدت زمان کمی ممکن است از دسترس ریشه خارج شوند. اخیرا کودهایی که بعنوان کودهای نیتروژنه آهسته رهش در بازار مصرف وجود دارند می توانند از معظل سریع از دسترس خارج شدن نیتروژن بکاهند و موجب شوند عنصر نیتروژن در مدتهای بیشتری در خاک پایدار باشد (کودهای اوره با پوشش گوگردی). یکی دیگر از مشکلات کودهای اوره و کودهای آمونیومی این است که قدرت تبخیر زیادی دارند و می توانند از سطح خاک سریعا تبخیر شوند و بنابراین توصیه این است که این کودهای کمی قبل از آبیاری و درست قبل از آبیاری به خاک اضافه شوند و در هوای گرم و داغ تابستان بمصرف نرسند. همانطور که بارها اشاره شده است بهتر است آبیاری در فصل تابستان سبک و در فصل زمستان سنگین باشد. یکی از دلایل مهمی که وجود دارد این است که اگر آبیاری سنگین در فصل تابستان در باغات پسته انجام شود مقدار هدررفت کودهای نیتروژنه از جمله اوره و سولفات آمونیوم بالا خواهد بود بنابراین بهتر آن است که در فصل تابستان و دادن کودهای ازته مانند اوره و سولفات آمونیوم آبیاری سنگین نباشد و این در حالی است که بسیاری از کشاورزان بر این عقیده غلط هستند که دادن کودهای نیتروژنه در فصل تابستان باید حتما آبیاری سنگین انجام شود چون احتمال سوختگی و آسیب در درختان وجود دارد!!. بهتر است در دادن کودهای شیمیایی ازته بخصوص در فصل تابستان زیاده روی انجام نشود چون علاوه بر هدررفت کود احتمال سوختن و آسیب هم در درختان وجود دارد. مطالعات نشان داده که در صورت دادن کودهای ازته زیاد و آبیاری سنگین در فصل تابستان نتنها هدررفت کودهای ازته را خواهیم داشت بلکه بیشتر نیتروژنی که در خاک آزاد می شود مصروف علفهای هرز خواهد شد و هدر خواهد رفت. مطالعات نشان میدهد که هدررفت کودهای نیتروژنه بدلیل خواص ذاتی ایندسته از کودها در خاک بسیار بالاست و در بهترین حالت ممکن تنها 50 درصد از کودهای ازته ای که بخاک داده می شود بمصرف درختان و جذب ریشه ها می شود. زیاده روی در مصرف کودهای ازته و عدم مدیریت آن نتنها از نظر اقتصادی موجب ضرر و زیان است بلکه موجب رها شدن درصد بالایی از مواد سمی نیتراته در خاک و اکوسیستم طبیعی باغات پسته خواهد شد. یکی از دلایل مهم استفاده از کودهای دامی این است که اگر چه راندمان عملکرد نیتروژن در ایندسته از کودها پایین است اما بهیچ وجه آلودگی های شیمیایی در خاک و آب ایجاد نمی کنند (کودهای دامی با کیفیت). کودهای نیتروژنه بسیار سریع الجذب هستند و همانطور که سریع جذب می شوند بهمان صورت هم اثرات خود را روی درختان نشان می دهند این اثرات شامل رشد شاخه و برگها و افزایش حجم شاخ و برگ (کانوپی) و پر رنگ شدن و شادابی برگها خواهد بود. بنظر می رسد اینکه ما فقط کودهای شیمیایی نیتروژنه را در 3 بازه زمانی خاص و بمقدار زیادی به درختان پسته بدهیم راندمان چندانی نخواهد داشت. بهترین مدیریت در مورد کودهای شیمیایی نیتروژنه این است که در هر نوبت آبیاری مقدار کمی از کودهای نیتروژنه به درختان داده شود. انتخاب کود نیتروژنه در باغ های مختلف و بر اساس شدت کمبود و شوری آب و خاک و سن درختان و... بر اساس نظر کارشناس برآورد می شود و نمی شود خودسرانه به مصرف کودهای ازته شیمیایی پرداخت. در دوره های زمانی حساس بخصوص در دوره پر شدن مغز باید مقدار مصرف کودهای ازته بیشتر از برحه های عادی باشد. یکی از اشتباهات کشاورزان مصرف خودسرانه و بمقدار زیاد از کودهای نیتروژنه بخصوص در درختان مریض است و هر چه درخت سالم تر و قوی تر باشد باید مقدار مصرف کودهای ازته را افزایش داد و در درختان ضعیف بهتر آن است که مقدار دادن کودهای ازته قوی بخصوص اوره کمتر باشد چون موجب ایجاد فشار مضاعف بر درختان مریض خواهد شد. یکی از بازه های مهم در مورد مصرف کودهای ازته در درختان پسته در هنگام استارت درختان در اوایل فصل بهار است. بنظر می رسد که دادن کودهای شیمیایی تنها مانند سولفات آمونیوم واوره در فصل استارت درختان در اویل بهار نسبت به دادن کودهای شیمیایی ازته بهمراه کودهای دامی کارآیی کمتری خواهد داشت و گاها درختان را دچار تنش خواهد کرد. بهترین توصیه برای دادن کودهای ازته شیمیایی در هنگام استارت درختان در بهار اختلاط آنها با کودهای دامی با کیفیت باشد. این همان کاری است که بسیاری از کشاورزان از قدیم الایام انجام می داده اند. در زمین هایی که سفت و شور هستند دادن کودهای ازته در هنگام استارت درختان در فصل بهار اگر چه ممکن است تا حدی موثر باشد اما با دوره آبیاری طولانی مدت درختان درختان را دچار تنش خواهد کرد. البته این یک قانون کلی نیست و ممکن است در برخی از موارد ناصحیح باشد اما در بسیاری از موارد صدق می کند. از طرف دیگر مطالعات نشان داده که دادن کودهای ازته قوی و بمقدار زیاد در هنگام استارت درختان در بهار ممکن است موجب ریزش زیاد گلها در درختان پسته و کاهش محصول شود. یک اشتباه دیگر کشاورزان افزودن کودهای حاوی عناصر میکرو مانند آهن روی مس و منگنز و ...بهمراه برخی از انواع کودهای دامی از جمله کودهای گاوی است. تجربیات نشان داده که کودهای گاوی اثرات مطلوبی روی جذب عناصر میکرو در اوایل بهار و هنگام استارت درختان پسته ندارد (کاربرد در خاک). در بخش دوم به مطالب جالبتری در مورد مصرف کودهای ازته در باغات پسته خواهیم پرداخت.  

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٩:٥٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۸/٩
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED