چرا مصرف اندوسولفان در باغات پسته ممنوع شد؟

 

چرا مصرف اندوسولفان در باغات پسته ممنوع شد؟!!!!

 

 

محمد جمالیزاده

 

فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مهندسی کشاورزی(بیماری شناسی گیاهی) دانشگاه تهران

 

Email:Jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

 

تجمع مواد سمي در غذا،  آب، زمين و هوا يكي از بحث‌هاي بسیار مهم براي سلامتي محيط زيست و بشر است. براساس گزارشات آماري از سراسر جهان تعداد مسموميتهای ناشی ازعوامل آفت كش بيشتر ازپانصد هزارمورد در سال و بيش ازبيست هزار مورد مرگ درسال مي‌رسد. با توجه به اينكه اثرات خطرناك زيستي سموم در درازمدت بطور تجمعي در بدن انباشته مي‌شود و صدمات وارده بر فرد ممكن است متناسب با جمع مقدار سم دريافت شده در طول عمر باشد به همين دليل است كه خطر ناديده گرفته مي‌شود. تحقيقات نشان داده است كه سموم آفتكش باعث سقط جنين، عدم رشد فكري، اثرات مخرب ساختماني در بدن هنگام تولد و نقصهايي در اعمال و بافتهاي بدن مي شوند. آفتكشها داراي اثرات مخرب و سمي روي اندامهاي توليد مثلي، تداخل در اعمال هورموني، عقيمي مردان و زنان و دوره هاي  قاعدگي نامنظم در زنان هستند. علائم عمومي وخصوصي مسموميت هاي حاد و مزمن  ناشي از درمعرض قرارگرفتن باآفت كشهاي مورد مصرف در كشاورزي به صورت خلاصه عبارتند از افزايش ترشحات وبزاق دهان،انقباض برونشها، اختلالات گوارشي اسهال، لرزش، رعشه، ضعف عضلاني،  بي قراري، عدم تعادل،  تيرگي ديد، فقدان حافظه، افزايش ادرار ضعف عمومي، تشنج، صدادادن گوش، تب،اختلال در تكلم، بي خوابي، سستي، هيجان، افسردگي، پريشاني سقط جنين، احساس سوزش پوست، خشكيدگي دهان ولب، تهوع، استفراغ، خارش، گرفتگي عضلات، درد در ناحيه شكم، اختلالات ژنتيكي و جنسي و ده ها عنوان علائم ديگر و در سطح پيشرفته با انجام آزمايش هاي ويژه خوني مثلاً افزايش يا كاهش آنزيم هاي كبدي و مواد آلكالاين و ...... (1).  يكي از مهمترين حقايق راجع به سموم كلره، اثرات آنها به كبداست اين اندام شگفت آورترين اندام بدن انسان بشمار مي آيد و از تنوع كار وضرورت اعمالش در بدن همتايي نيست، كوچكترين صدمه به آن عواقب وخيمي را بدنبال خواهدداشت. كبد نه تنها مسئول توليد صفرا براي هضم چربيهاست بلكه داراي چندين نقش اساسي ديگر در بدن است. اگركبد ازسوي حشره‌كشي آسيب ببيند نه تنها قادر به حفاظت بدن در مقابل سموم نيست بلكه تمامي فعاليت هاي متعدد آن مختل و بروز سرطانها را آسان مي كند. در دنيا تمام سعي ها براي كم مصرف نمودن اين سموم شيميائي است كه به نوعي با ساير روش هاي مبارزه اي توأم گرديده است و سازندگان سموم شيميائي سعي بر توليد سموم با دز مصرف پايين((Low Dosage با تأثير بيشتر هستند كه به نوعي مشكلات زيست محيطي حداقل داشته باشد(2). گفتني است در حال حاضر هيچ سازمان بهداشتي در منطقه مسئوليت نظارت و كنترل آلودگي مواد غذايي،  محصولات كشاورزي، ميوه جات،  صيفي جات و سرمايه هاي ملي ( آب ، خاك و ...) را به عهده ندارد واستفاده هاي غير اصولي و غير منطقي روز به روز با ورود سموم خطرناك به منطقه دوچندان گرديده است و اگر روزي نمونه برداري حدمجاز باقيمانده سموم در پسته صورت گيرد معلوم خواهد شد كه به گذشتگان چه مصيبت و فلاكتي شده و آينده منطقه را چه خطري كمين كرده و چه سهمي از پسته صلاحيت عرضه به بازار و مصرف مردم عزيز اين منطقه كشاورزي را دارند. حشره‌كش های گروه كلره و فسفره به طرز متفاوتي ولي بطور مستقيم  سيستم عصبي را شديداً تحت تأثير قرار مي‌دهند و چندين مورد اين وضعيت كه در بروشور فني سموم شيميائي بعنوان احتياطات قيد مي گردد كه نياز به رعايت دارد نه فقط مطالعه! ! ! اندوسولفان(Endosulfan) حشره کشی است غیر سیستمیک با اثر تماسی و گوارشی با نامهاي تجارتي بنزواپين، تيودان، بوسايت، سيكلودان، ماليكس، تيمول و تيونكس و فرمول شیمیایی 6,7,8,9,10,10-hexachloro-1,5,5a,6,9,9a-hexahydro-=6,9-methano-2,4,3-benzodioxathiepine3-oxide. اين سم داراي خاصيت حشره‌كشي و كنه‌كشي است. اندوسولفان مخلوطي از دو ايزومر آلفا و بتا مي‌باشد. اين سم در سال 1956 توسط شركت ولسي كول و هوخست ساخته و به بازار عرضه شده است. اندوسولفان در آب نامحلول بوده ولي در اكثر حلالهاي آلي به خوبي حل مي‌شود. داراي جرم مولكولي96 /406 بوده  و فرمول مولكولي آن C9H9Cl6O3S است. اين سم در حالت خالص به شكل كريستالهاي سفيد رنگي است كه در اكثر حلالهاي آلي به خوبي حل مي‌شود. اندوسولفان داراي خاصيت حشره‌كشي نسبتاً مطلوبي مي‌باشد ولی براي انسان و دام خطرناك است( 80-119 mg/kg=.(LD50 اندوسولفان بر خلاف سایر سموم كلره خاصيت تجمعي در بدن موجودات زندن را ندارد(3). دوام اين سم در شرايط طبيعي باغ 15 روز است. اندوسولفان در غلظتهاي توصيه شده باعث گياهسوزي نمي‌شود. همچنين از طريق برگها و ريشه وارد بافتهاي گياهي نمي‌گردد و بنابراين در آلودگيهاي شديد خاك در بافتهاي گياهي تجمع پيدا نمي‌كند. اندوسولفان جزو سموم ارگانو كلره است. سموم ارگانو كلره به علت داشتن خاصیت تجمعی در بافتهای موجودات زنده و مخاطرات جدی زیست محیطی از 25 سال پیش از فهرست سموم مجاز ایالات متحده خارج شده اند و از آنها استفاده نمی شوند اما ما متاسفانه استان کرمان از بزرگترین مصرف کنندگان سم اندوسولفان است. آمار غیر رسمی حاکی از مصرف سالیانه بیش از 700 تن اندوسولفان در استان کرمان است. امروزه سرطان زایی اندوسولفان به خوبی به اثبات رسیده است(4). پیرو مصوبه نشست مورخه 8/11/86 هیأت نظارت بر سموم در راستای قرار گرفتن حشره کش اندوسولفان در فهرست سموم پرخطر برای سلامت انسان و محیط زیست و به دنبال آن دریافت اظهاریه کشور آلمان و اتحادیه اروپا تصمیم آن هیأت مبنی بر ممنوعیت صدور مجوز ورود اندوسولفان به کشور از تاریخ 8/11/86 و ضمن آن انجام تمهیدات لازم جهت دستیابی به جانشین های مناسب این سم و بطور کلی ایجاد فرآیندی برای حذف سموم پرخطر، موضوع مجدداً در دستور کار نشست روز 17/4/87 هیأت نظارت بر سموم قرار گرفت.  هیأت ضمن بررسی مدارک دریافتی و پس از استماع گزارش نماینده سازمان حفظ نباتات در خصوص اقدامات بعمل آمده مقرر نمود که «از ابتدای مهرماه 1389 حشره کش اندوسولفان از فهرست سموم مجاز کشور حذف و مصرف آن در کشور ممنوع شود».  هیأت متذکر گردید تا حذف کامل، رعایت اصول ایمنی در کاربرد اندوسولفان ضروری می باشد. در حال حاضر این سم برای مبارزه با آفاتي از قبيل شته ها، تريپس ها، سوسك ها، كرم هاي طوقه بر، كرم غوزه، كرم هاي برگ خوار، كنه ها، سن ها، ساقه خوارها، عسلك ها و زنجره ها در مركبات، ميوه جات، نباتات علوفه اي، نباتات روغني، غلات، جنگل كاري، توتون و نباتات زينتي، مبارزه با موريانه، برنج و بقولات کاربرد دارد. اندوسولفان برعلیه بسیاری از آفات درختان پسته از جمله زنجره پسته(شیره تر)، پروانه چوبخوار(کرمانیا)، پروانه برگخوار، پروانه پوستخوار میوه و سایر آفات متعلق به سخت بالپوشان از جمله سوسک های طوقه و سرخرطومی پسته مصرف دارد. در خاتمه ضرورت يادآوري وتوجه همگان را به ماجراي پرمخاطره اين مصرف بي رويه سموم شيميائي به عنوان يك وظيفه كارشناسي خاطرنشان مي گردم كه آينده كودكانمان را جدي بگيريم، چونكه شايد سموم شيميائي براي بالغين چندان عوارض قابل ملاحظه و فوري را بروز نمي دهند ولي براي خردسالان و كودكان تجمع مواد شيميائي ازاوايل سنين كودكي كه مصادف با اوج مصرف سموم شيميائي از زمين و هوا در منطقه  است، تفكرانگيز و مسئوليت بار است.

 

  منابع برگزیده

(1) Herman, F., Berg,  G., 2002. Biological Effects of Pesticides in Mammalian Systems. A conference, New York, Science, Volume 167, Issue 3924, pp. 1480-1481

 (2) Reynolds, P., Von Behren, J., Gunier, R., Goldberg, D., Hertz, A., Harnly, M. 2002. Childhood cancer and agricultural pesticide use: an ecologic study in California. Environmental Health Perspective. Volume 110(3), pp. 319–324.

 (4)http://www.commondreams.org/news2008/0724-07.htm

 

(3) رخشانی، الف. اصول سم شناسي كشاورزي (آفت كشها). 1381. انتشارات فرهنگ جامع

 

 

 

 

+


دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED