مسمومیت خاک در مناطق پسته کاری استان کرمان (فسفر، نیتروژن، پتاسیم)

  

مسمومیت خاک در مناطق پسته کاری استان کرمان (فسفر، نیتروژن، پتاسیم)

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده- کارشناس ارشد بیماری شناسی کیاهی

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

سالیان سال است که اکثر کشاورزان مناطق پسته خیز استان کرمان بدون توجه به نیاز واقعی خاک و از روی چشم و هم چشمی و بنابر دستور و نسخه های غیر کارشناسی و برخی مواقع دستوراتی که از طرف کارگران افغانی که در یاغات پسته کار می کنند کودها و سموم مورد نیاز خود را خریداری می کنند  و این باعث خنده و شگفتی است. آقای شیر محمد افغانی به ما گفته برو کود سوپر بخر" کود فقط کود سوپرفسفات". یا فلان کشاورز قدیمی نفهم که حرف تو کله اش نمی رود  کودهایی را برای دیگران تجویز می کند که نتنها سودی برای زمین ندارند بلکه بشدت موجب مسمومیت خاک می شوند. بهر صورت بگذریم از نفهمی و از خود راضی گری برخی کشاورز نماها که متاسفانه از روی جهل و نادانی تیشه به ریشه باغداری و پسته کاری  می زنند و بسیار برای من باعث افسوس است چون که بنده برای هیچ کس و هیچ چیز دلم نمی سوزد بجز برای  درختان بی زبان که اگر زبان داشتند فریادشان به آسمان بلند بود. از طرف دیگر خیل کثیر کارشناسان و فوق مهندسینی وجود دارند و نسخه ای از روی بیسوادی و آزمون و خطا برای کشاورزان می پیچیدند که متاسفانه اکثرا فارغ التحصیل دانشگاه آ. اسلامی هستند. مشتی بیسواد و مدرک بدست که فرق امولسیون با سوسپانسیون یا فرق جو با گندم را نمی فهمند و متاسفانه برای کشاورزان بیچاره نسخه می پیچند و بالاترین پستهای دولتی را نیز در اختیار دارند. براستی خوب شد که رییس جمهوری محترم تا حدی جلوی دانشگاه آزاد را گرفت و گرنه وضع بسیار ناگوارتر از وضع فعلی بود. بهر روی یکی از مشکلات اساسی مناطق پسته خیز استان کرمان مسمومیت خاک در بسیاری از مناطق است و مسمومیت خاک اثرات ناگواری روی بازدهی درختان پسته دارد.

مسمومیت نیتروژن (N )

 در مورد کودهای نیتروژنه در بسیاری مناطق کشاورزان عادت به مصرف بیش از حد اوره دارند و در سالهای نخست ثمردهی درختان پسته میزان دادن اوره را بشدت زیاد می کنند و در آن سال محصول بسیار خوبی برداشت می کنند ولی متاسفنه از سالهای بعدی درختان رو به افول می گذارند و دیگر جای خودشان را نمی گیرند درست مانند دونده دو ماراتن که باید انرژی خودش را در تمام طول مسیر تقسیم کند ولی بدبختانه در همان مرحله اول تمام انرژی خودش را از دست داده و دیگر نمی تواند به خط پایان برسد. از طرف دیگر مصرف بیش اندازه کودهای نیتروژنه بخصوص اوره موجب تجمع نیترات در گیاه و افزایش نیترات در مغز پسته مسمومیت را به دنبال خواهد داشت مخصوصا در نشخوارکنندگان. از طرف دیگر افزایش نیترات در پسته موجب کاهش رشد گیاه مخصوصا ریشه می شود. نیتروژن (N ) وضعیت بسیار اسفناکی در باغات پسته استان کرمان دارد.  در تقریبا اکثریت زمین ها کمبود نیتروژن وجود دارد و همین کمبود نیتروژن غامل محدود کننده و عدم بازدهی درختان محسوب می شود اما در پاره ای موارد کوددهی بیش از حد نیتروژن بشدت موجب مسمومیت خاک و کاهش جذب سایر عناصر توسط درختان شده است. کود های نیتروژنه مورد استفاده در باغات پسته استان کرمان معمولا شامل اوره- سولفات آمونیوم- نیتراتها و کودهای ترکیبی مانند فسفات- نیترات هستند. با توجه به شور بودن آب و خاک حذف کود اوره و جایگزین شدن آن توسط سولفات آمونیوم کمک زیادی به کاهش یافتن مسمومیت خاک و افزایش بازدهی و جذب سایر عناصر مفید خواهد کرد. ولی متاسفانه سولفات آمونیوم در دسترس کشاورزان نیست، قیمت بالایی دارد و میزان مصرفش باید دو برابر میزان مصرف اوره باشد یعنی در هر یک چهارم هکتار یا صد قصب 2 کیسه 50 کیلویی.  مشاهدات و تجربیات مشخص کرده کود فسفات- نیترات و کودهای با پایه نیتراته مانند نیترات آمونیوم که باید برای مناطق شور به دلیل بنیان اسیدی مفید باشند ولی متاسفانه بشدت موجب تشدید سرخشکیدگی و سیاه شدگی پوست درخت یا اصطلاحا تشدید بیماری Peacilomyces می شوند و متاسفانه هیچ توضیح علمی و اثبلت شده ای در این مورد وجود ندارد اما بنا برتوصیه من کشاورزان از دادن کودهای نیتراته از هر نوعی منع شده اند. در مورد اوره نیز کا ربرد بیش از حد موجب افزایش شوری، کاهش کیفیت خاک و نهایتا مسمومیت خاک در مناطق پسته کاری شده است.

 

مسمومیت پتاسیم (K)      

پتاسیم تقریبا فراوانترین عنصر موجود در خاک سطح الارض یا Top soil است اما متاسفانه این الزاما دلیل نبودن کمبود پتاسیم در گیاهان نیست. پتاسیم یکی از فراوانترین عناصر موجود در خاکهای قلیایی از جمله خاک مناطق پسته کاری استان کرمان است اما متاسفانه بدلیل مسمومیت شدید خاک جذب آن توسط درختان بسیار ناچیز و در برخی موارد در حد صفر است. خاکهای قلیایی روی کاغذ نباید به هیچ وجه کمبودی از نظر پتاسیم داشته باشند ولی متاسفانه در تقریبا تمامی خاک مناطق پسته کاری که اکثرا قلیایی هستند پتاسیم نمی تواند توسط درختان جذب شود. نیاز درختان پسته به پتاسیم مانند نیاز آنها به نیتروژن حیاتی است. جذب پتاسیم توسط درختان پسته به صورت K+ یا کاتیون می باشد که بدبختانه در خاک کمتر یافت می شود. کودهای پتاسیمی شایع در پسته کاریهای استان کرمان معمولا شامل کلرور پتاسیم، سولفات پتاسیم و سولوپتاس ها هستند. کلرور پتاسیم به علت داشتن بنیان نمکی بشدت باعث افزایش شوری در خاکهای شور مناطق پسته کاری می شوند اگر چه کلرور پتاسیم بازدهی خوبی در رفع کمبود پتاسیم در پسته کاری های استان کرمان دارند اما به علت افزایش دادن شدید شوری خاک توصیه نمی شوند و شوری خاک در نهایت باعث مسمومیت خاک و مسمومیت یا تنش شوری در درختان پسته می شود. تنش شوری در بسیاری باغات اتفاق افتاده و از این حیث کاربرد کلرور پتاسیم کار را بدتر می کند. سولفاتهای پتاسیم کودهای مناسبی برای خاک مناطق پسته کاری هستند چون هم کمبود پتاسیم درختان را جبران می کنند و هم از نظر شوری مشکل ساز نیستند و در خاک با کاهش اسیدیته باعث کاهش مسمومیت خاکی می شوند ولی مشکل کودهای سولفات پتاسیمی دیر حل شدن و دیر جذب شدن آنها در خاک است و مدت زمان نسبتا طولانی طول می کشد تا سولفاتهای پتاسیم کاملا در خاک حل شوند و پتاسیم آنها به درد درختان پسته بخورد. اما بهترین کودهای پتاسیمی سولوپتاس ها هستند که بسیار کاربردی و قابل توصیه در باغات پسته استان کرمان هستند. سولوپتاس ها باعث کاهش یافتن مسمومیت خاک و جذب بهتر عناصر غذایی در خاک می شوند. سولوپتاس ها حاوی گوگرد نیز هستند که از این حیث کمبود گوگرد را نیز جبران می کنند . سولوپتاس های خارجی مخصوصا نوع بلژیکی آنها بسیار پربازده و کاربردی هستند. پتاسیم موجود در سولوپتاس ها به سرعت جذب درختان پسته شده و اثری قابل مشاهده و مفید روی درختان بر جای می گذارند و کمبود پتاسیم را در درختان جبران می کنند. از معایب سولوپتاس  قیمت بالا و تعدد دفعات استفاده است به صورتی که توصیه می شود حداقل سه بار در سال سولوپتاس ها به خاک اضافه شوند. عنصر پتاسیم بسیار تاثیر گذار روی مقاومت درختان پسته نسبت به آفات، بیماری ها و مخصوصا بیماری ناشی از قارچ Peacillomyces است. و درختانی که به میزان کافی از تغذیه پتاسیمی برخوردار شوند نسبت به آفات، استرس ها مانند سرمازدگی، شوری، کم آبی و ...همچنین آفات مقاومت بسیار بهتری نسبت به سایر درختان از خود نشان می دهند. کابرد بیش از حد کودهای پتاسیمی که جدیدا در باغات پسته مشاهده می شود ممکن باعث اشباع بیش از حد خاک به پتاسیم شود و در جذب کلسیم Ca++ ایجاد اختلال کند که متاسفانه در برخی باغات مشاهده شده است. داغو زدن یا ایجاد لکه های تیره رنگ و نرم روی پوسته سخت دانه های پسته در اوایل تشکیل مغز تا زمان برداشت بیشتر در اثر کمبود کلسیم اتفاق می افتد اگر چه آفتاب زدگی نیز ممکن است باعث تشدید عارضه داغو زدن در دانه های پسته شوند.

 

مسمومیت فسفری خاک (P )

شایع ترین نوع مسمومیت در خاک مناطق پسته کاری مسمومیت عنصر فسفر است. تقریبا بدترین و خطرناک ترین کودهای کشاورزی مناطق پسته کاری کودهای فسفاته و مشتقات آنها هستند. کودهای سوپرفسفات خطرناکترین کود فسفره مورد استفاده در باغات پسته است که بشدت موجب ضعف و اضمحلال درختان شده است. آرمایشات مختلف خاکشناسی به خوبی اثبات کرده است که در بیش از 90 درصد مناطق پسته خیز استان کرمان ما نتنها کمبودی از نظر عنصر فسفر نداریم بلکه تا عمق 30 سانتی متری خاک زیاد بودن و مسمومیت فسفر مشاهده می شود که بشدت باعث فیکس شدن یا غیر قابل جذب شدن بسیاری از عناصر از جمله عناصر میکرو مانند آهن (Fe )، روی (Zn )، مس (Cu) و .... شده است و در نتیجه درختان بشدت علایم ناشی از کمبودعناصر میکرو را نشان می دهند. کودهای فسفره مورد استفاده در باغات پسته شامل دو کود سوپر فسفات و فسفاتهای آمونیوم می شوند که البته هیچکدام توجیهی برای استفاده در زمین هایی که مملو از فسفر هستند وجود ندارد. البته واضح است که فسفات های آمونیوم در مقایسه با سوپر فسفات ها خطر کمتری دارند و کمتر باعث مسمومیت خاک می شوند. تجربیات نشان داده که اگر بهترین کود میکرو را به زمین بدهیم  متاسفانه بدلیل مسمومیت خاک توسط درخت قابل جذب نیستند و مسمومیت خاک مخصوصا عناصر N, P, K بشدت موجب نگرانی در مناطق پسته کاری شده است.

+


دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED