معرفی اجمالی کود های شیمیایی مورد استفاده در باغهای پسته

معرفی اجمالی کود های شیمیایی مورد استفاده در باغهای پسته

مهندس محمد جمالیزاده تاج آبادی

کارشناس ارشد مهندسی گیاهپزشکی دانشگاه تهران

Jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

پسته مهمترین محصول کشاورزی شهرستان زرند و استان کرمان است. ولی متاسفانه در سالهای اخیر به دلایل متعدد درختان پسته دچار ضعف و زوال تدریجی شده اند به صورتی که برخی پسته کاران امیدی به صنعت پسته کاری ندارند. یکی از دلایل و شاید مهمترین دلیل ضعف درختان پسته، مشکلات مربوط به بحث تغذیه درختان پسته است که بدبختانه به شدت موجب ضعف واضمحلال درختان پسته در بلند مدت شده است. کودهی بدون کارشناسی و اصطلاحا دیمی به مرور موجب زوال درختان در مناطق پسته کاری زرند شده است. در این نوشته کوتاه سعی شده به صورت بسیار مختصر و علمی کودهای شیمیایی (شرکت حمایتی کشاورزی) رایج و مورد استفاده کشاورزان معرفی و مزایا و معایب هر کدام شرح داده شود. لازم به توضیح است که موشکافی انواع کودها، نحوه استفاده از کودها، زمان استفاده از کودها، نحوه انتخاب کود مناسب و.... شامل   صدها صفحه می شود که در حوصله این نوشته نمی گنجد .

سوپرفسفات تریپل: به صورت خلاصه این کود از تاثیر اسید سولفوریک بر سنگ فسفات بدست می آید با فرمول زیر:

[Ca3(PO4)2]3.CaF2+14H2SO4→10Ca(H2PO4)2+2HF

در خاکهای مناطق پسته کاری به علت مسمومیت فسفر(زیاد بودن عنصر فسفردر خاک) به هیچ وجه مصرف این کود توصیه نمی شود. به علت بالا بودن شوری و pH خاک در بیش از 90 درصد باغهای پسته شهرستان زرند، کود سوپرفسفات در خاک باعث کاهش شدید حلالیت و جذب عناصر میکرو به ویژه روی (Zn)، آهن(Fe) ومس (Cu) خواهد شد و نهایتا باعث زردی و کاهش رشد و بروزعلایم مربوط به کمبود میکروالمنتنها در درخت خواهد شد. جای بسی تعجب است که کشاورزان بدون توجه و از روی نادانی به دنبال کودهای فسفاته (اصطلاحا ته بار) هستند و متاسفانه عده ای با درست کردن بازار سیاه کودهای فسفاته را با قیمت های گزاف به خورد کشاورزان بیچاره می دهند و کشاورزان خبر ندارند با دست خود تبر به ریشه خودشان می زنند و درختان را به روز سیاه می نشانند!

فسفاتهای آمونیوم: سوپرفسفات را توسط آمونیاک خنثی می کنند تا فسفاتهای آمونیوم ساخته شوند. فسفاتهای آمونیوم به ویژه فسفات دی آمونیوم طرفداران زیادی در میان کشاورزان پسته کار دارد و دلیل آن این است که این کود در ترکیب خود3-5/1 درصد نیتروژن دارد که تا حدی موجب رشد درختان در اویل بهار می شود اما متاسفانه ضرر این کود بیشتر از نفع آن است و این کود نیز به هیچ وجه توصیه نمی شود چون مانند سوپر فسفات موجب کاهش جذب عناصر میکرو در خاک و اصطلاحا تثبیت عناصر میکرو(آهن، روی، مس ...) در خاک می شود. اما یک سوال؟ چرا دستگاههای مرتبط با تهیه و توزیع کود به ویژه اداره های محترم X و Y مبادرت به توزیع کودهایی می کنند که نتنها نفعی برای کشاورزان بی اطلاع ندارند بلکه در برخی موارد خطرات بسیاری جدی برای درختان پسته ایجاد کرده است؟! من که دلیل رو نفهمیدم!

اوره: اوره یا کربامید با فرمول بسته CO(NH2)2 در ترکیب خود 46 درصد نیتروژن دارد. این کود به خوبی در آب حل می شود بگذریم از برخی اوره ها که در آب حل هم نمی شوند! چه برسد به دادن خاصیت به خاک و درخت! اوره تقریبا بهترین و مهم ترین کود در تغذیه درختان پسته است. مهمترین مشکل در کاربرد کود اوره مصرف بیش از اندازه توسط برخی کشاورزان پسته کار است به صورتی که در اثر مصرف بیش از اندازه اوره در خاک، تجمع آمونیوم در سطح ریشه درختان در بسیاری ازباغها مشاهده می شود. نکته اساسی در کاربرد اوره در باغهای پسته نحوه کوددهی است به صورتی که اوره باید حتما به زیر خاک برود و در صورت کاربرد سطحی مخصوصا در خاکهای کربناتی و قلیایی شهرستان زرند ما هدرروی زیادی خواهیم داشت مگر اینکه بلافاصله پس از کاربرد سطحی کود اوره سریعا آبیاری صورت گیرد. مطالعات نشان داده اند که بیشترین جذب عنصر نیتروژن توسط درختان پسته در زمان پرشدن مغزها و تقریبا در مرداد و شهریورماه است. کاربرد اوره به صورت محلول پاشی (2 تا 3 کیلوگرم در 1000 لیتر آب) در این بازه زمانی از سال کمک بسیار زیادی به درختان خواهد. مصرف کودهای ازته شیمیایی مانند اوره، سولفات آمونیوم و ... بهتر است در 3 بازه زمانی مرحله اول قبل از شروع رشد درختان در اواسط اسفندماه، مرحله دوم در نیمه دوم اردیبهشت ماه و مرحله سوم در در هنگام به مغز رفتن میوه یعنی نیمه مردادماه به بعد انجام شود.

سولفات آمونیوم: جزو کودهای نیتروژنه محسوب می شود و در ترکیب خود 22-20 درصد نیتروژن دارد. سولفات آمونیوم را از ترکیب اسید سولفوریک غلیظ بر آمونیاک بدست می آورند.

H2SO4+2NH3→(NH4)2SO4

به دلیل شوربودن و قلیایی بودن خاک در مناطق پسته کاری شهرستان زرند، فرمهای سولفاته 2- ((SO4 کودها از جمله سولفات آمونیوم، سولفات پتاسیم و ... بر سایر فرمهای کودی ارجحیت دارند. سولفات آمونیوم به خوبی می تواند جایگزین اوره در پسته کاری های شهرستان شود چون علاوه بر اینکه مضرات اوره را ندارد بلکه تا حدی باعث کاهش یافتن pH خاک خواهد شد. این کود به عنوان کود مغز در نزد کشاورزان پسته کار شناخته می شود اما به عنوان یک کود نیتروژنه مناسب در مواقع دیگر سال زراعی نیز می تواند به مصرف برسد.

نیترات آمونیوم((NH4NO3: جزو کودهای نیتروژنه بوده و دارای 33 درصد ازت در ترکیب خود می باشد. دارای حلالیت خوب در آب است. مزیت این کود نسبت به سایر کودهای نیتروژنه آزاد شدن تدریجی و مداوم آن در خاک است که به مرور می تواند مورد استفاده درخت پسته و میکروارگانیسم های مفید خاک قرار گیرد. این کود می تواند جایگزین مناسبی برای اوره باشد با این فرمول که از نیترات آمونیوم در اوایل فصل رشد و اصطلاحا حرکت درختان یعنی اواسط اسفندماه استفاده شود و در مراحل بعد از سولفات آمونیوم به عنوان کود نیتروژنه و بجای اوره استفاده شود یعنی ترکیبی از نیترات آمونیوم و سولفات آمونیوم.

سولفات پتاسیم(K2SO4): جزو کودهای پتاسیمی است و به کود کشکی معروف است. این کود حاوی 42 درصد پتاسیم در ترکیب خود می باشد. این کود علاوه بر رفع کمبود عنصر پتاسیم (K) در درختان پسته که به شدت کمبود آن در همه باغهای پسته شهرستان مشاهده می شود، در درجه دوم به عنوان اصلاح کننده خاک ( به علت داشتن بنیان سولفاته) محسوب می شود. در حال حاضر بهترین کود پتاسیمی برای باغهای پسته سولفات پتاسیم است (البته لازم به ذکر است که در بازار کودهای متنوع و باکیفیت خارجی حاوی پتاسیم وجود دارند اما منظور ما در این نوشتار بررسی کودهایی است که از طرف شرکت خدمات حمایتی کشاورزی در اختیار کشاورزان قرار می گیرند). سولفات پتاسیم در خاک درختان مناطق پسته کاری شهرستان به مرور تجزیه و بکندی پتاسیم آن به مصرف درختان می رسد و گاه جذب کامل پتاسیم توسط درخت تا 3 سال هم به  طول می انجامد. متاسفانه کودهایی مانند سولفات پتاسیم و سولفات آمونیوم که به شدت مورد نیاز کشاورزان هستند کمتر در دسترس کشاورزان قرار دارند؟!

کلرور پتاسیم: با فرمول KCl جزو کودهای پتاسیمی محسوب می شود. کلرور پتاسیم دارای 50 درصد و گاهی بیشتر عنصر پتاسیم در ترکیب خود است. اگر چه این کود دارای میزان پتاسیم بالا در ترکیب خود است اما به علت داشتن بنیان Cl که به شدت موجب شوری خاک می شود به عنوان کود پتاسیمی توصیه چندانی به استفاده از آن در باغهای پسته نمی شود.

منابع اصلی مورد استفاده

بابالار، م و پیرمرادیان، م. 1387. تغذیه درختان میوه. انتشارات دانشگاه تهران. 311 صفحه.

سالاردینی، ع. ل. 1374. حاصلخیزی خاک. انتشارات دانشگاه تهران. 441 صفحه.

فرزانه، ه. 1379. آگروشیمی (ترجمه). انتشارات آوای نور.356 صفحه.

صالحی، ف. 1384. شناخت خاک و تغذیه درختان پسته. ناشر موسسه تحقیقات پسته کشور، 101 صفحه.

ملکوتی، م و ترابی، م. 1378. کوددهی صحیح در باغات پسته. نشریه فنی شماره 73 موسسه تحقیقات آب و خاک کشور.

+


دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED