پرت (Drift) در سم پاشی و مدیرت آن

پرت (Drift) در سم پاشی و مدیرت آن

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هرگونه استفاده ازاین مطالب باید با ذکرمنبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

سالیانه مقادیر قابل توجهی از سموم شامل حشره کش، قارچ کش و علف کش در کشاورزی به مصرف می رسند. در باغات پسته نیز سالانه مقادیر قابل توجهی از آفت کش ها بویژه حشره کش ها بمصرف می رسند. یکی از مشکلات یا معضلات سم پاشی در باغات پسته هدررفت یا پرت (ِDrift) سم است. مقدار پرت یک سم عبارتست از مقداری از سم که هنگام سم پاشی بهدر می رود و به آفت اصابت نمی کند. فردی که سم پاشی را مدیرت می کند (در سم پاش های مکانیزه) و همچنین کسی که بقول معروف سر Lance را در دست دارد نقش بسیار مهمی روی کاهش پرت سم دارد. اینچنین فردی اگر وسواس بخرج بدهد و حساس باشد و بصورت اختصار خوب سم پاشی کند پرت سم هم کاهش خواهد یافت. هدف از یک سم پاشی در مورد یک حشره کش ایجاد یک پوشش مناسب روی برگها و آفاتی است که روی برگها قرار دارند. یکی از مشکلات مهم سم پاشی در باغات پسته میزان مصرف آب فوق العاده برای سم پاشی است. میزان مصرف آب در هکتار در شرایط فعلی باغات پسته کرمان بشدت بالاست و یکی از پارامترهای بسیار اساسی دخیل در پرت سم در باغات پسته استان کرمان است. بصورت خلاصه تر و واضح تر این است که مقدار آب مورد استفاده برای سم پاشی در باغات پسته بسیار بالا است. در بسیاری از کشورها، با مقادیر بسیار پایین تر محلول سم سمپاشی های بسیار موثرتر و بصرفه تر و با پرت کمتری صورت می گیرد. مثلا در سم پاشی یک هکتار باغ  بجای مصرف 2000 لیتر آب 500 لیتر آب بمصرف می رسد و حتی پایین تر. پرت سم تاثیرات سو اساسی در محیط زیست و حیات انسان دارد. سمی که از برگ به زمین فرومی افتد وارد خاک می شود و تاثیرات سو روی محیط خاک بر جای خواهد گذاشت. پرت یا هدر رفت سمومی که روی درختان پاشیده می شوند توسط ممکن است باد به دهها متر آنسوتر حمل شوند و بنابراین می توانند برای محیط و انسان خطرناک باشند. برای کاهش پرت سموم در کشورها پیشرو از نظر کشاورزی مقررات بسیار سختی وضع شده است. پرت سموم می تواند بصورت غبار (mist)، ذرات بسیار ریز سم (particle) و همچنین گاز gases)) اتفاق افتد. در بسیاری از نقاط بخوبی ثابت شده که پرت سموم پتانسیل ایجاد تاثیرات منفی بویژه تولید سرطانها را دارد بخصوص در مورد ذرات بسیار ریز سم (particle). پرت سم در بازه زمانی هنگام سم پاشی و حتی  پس از آن اتفاق می افتد، پرت هنگام سم پاشی (spray drift) و پرت پس از سم پاشی (post-application drift). پرت پس از سم پاشی از لحظه بعد از سم پاشی تا چندین روز  و حتی چندین هفته پس از سم پاشی اتفاق می افتد. بسیاری از سموم ممکن است بصورت گاز بعد از چندین روز یا هفته پس از سم پاشی پرت شوند  اما باید توجه داشت که پرت بعد از سم پاشی در بسیاری از موارد قانونی محسوب می شود و مورد قبول بسیاری از کارشناسان متخصص است چون تقریبا فرد هیچ گونه کنترلی روی پرت سم ندارد. پرت بعد از سم پاشی بیشتر بصورت تبخیر سم (Evaporatation) از سطح برگها و زمین و سطوح مختلف گیاهی صورت می گیرد. برخلاف کشور عزیزمان ایران در سایر کشورها مقررات بسیار سختی در مورد سم پاشی و تکیه بر کاهش هر چه بیشتر پرت سموم وضع شده است. سم پاشی در کشورهای پیشرو دارای مقررات بسیار سختگیرانه ای است. در ایالات متحده نهادهای بسیار قوی و موثر در جهت اعمال نظارت بر سم پاشی ها  در باغات و مزارع تشکیل شده است و یکی از فاکتورهایی که ممکن است باعث لغو مجوز سم پاشی و حتی توقف آن شود پرت بسیار بالای سم است. وزش باد و شرایط جوی نامناسب، تجهیزات فرسوده و نامناسب سم پاشی بعلت اینکه پرت سموم را بالا می برد موجب توقف اجباری سم پاشی از سوی نهادهای قانونگذاری و اجرایی ایالاتی در آمریکا خواهد شد. همانطور که اشاره شد فردی که سم پاشی می کند مسول اصلی کنترل پرت سموم بحساب می آید و این نیازی به توضیح بیشتر ندارد. علاوه بر انسان حیواناتی که در اطراف منطقه سم پاشی زندگی می کنند بشدت از پرت سموم آسیب خواهند دید. نباید ساده از مساله پرت سموم گذشت و مقدار آن را ناچیز شمرد بخوبی مشخص شده که پرت برخی از سموم علفکش اگر چه تاثیر خاصی روی گیاهان چوبی و مقاوم نداشته است ولی بعنوان مثال موجب حذف یک گونه گیاهی علفی شده است. تنظیمات سرلانس و پاشنده سموم اگر غیر استاندارد باشند موجبات پرت سموم را فرآهم می آورد. اگر مناطق سم پاشی را به 3 منطقه تقسیم کنیم این مناطق شامل منطقه پوششی سم (Protected area)، منطقه حایل یا میانی (Buffer zone area) و منطقه خروج سم از سم پاش (Spray swath) خواهند بود. در پرت یا هدر روی سم منطقه حایل یا Buffer zone دارای اهمیت بیشتری است و بیشینه پرت در همین ناحیه ممکن است اتفاق بیفتد. فاصله بیش از حد بین سم پاش یا فردی که سم پاشی می کند و گیاه هدف موجب پرت یا هدررفت بیشتر سم خواهد شد. بعبارت ساده تر هر چه منطقه میانی یا Buffer zone طویل تر باشد drift سم بیشتری خواهیم داشت. همانطور که گفتیم منطقه میانی مهم ترین ناحیه برای هدررفت سم بشمار می آید. میزان drift سم در ناحیه Buffer zone بستگی به پارامترهای مختلفی دارد از جمله اندازه یا قطره ریز ذره ها (droplet size)، میزان یا شدت باد و .... بررسی دقیق شرایط یک سم پاشی خوب و دارای کمترین هدررفت مستلزم تعاریف پیچیده است که ممکن است برای کشاورزان قابل درک نباشد در این مقاله سعی شده مطالب ساده و روان و قابل فهم برای همگان باشند. قطر ذرات سم هر چه کوچکتر باشند ایجاد پوشش بهتری از محلول سم روی آفت و برگها خواهیم داشت و پرت کمتر خواهد بود. در سیستم سم پاشی فعلی در باغات پسته کرمان قطر ذرات محلول سم بشدت بالاتر از نرمهای معمول است و بنابراین حجم آب مورد استفاده در سم پاشی بالا می رود و نتیجتا پرت بیشتری خواهیم داشت. متاسفانه بسیاری از افرادی که سم پاشی انجام می دهند بجای دقت در سم پاشی و گذاشتن وقت و دقت بیشتر در سم پاشی سوراخهای نازلها را بصورت عمدی گشاد می کنند تا تانکر زودتر تمام شود و این یعنی پرت بیشتر سم. باد تاثیر زیادی در هدرفت سم دارد معمولا اگر سرعت وزش باد بیش از 20 کیلومتر بر ساعت باشد بهتر است سم پاشی متوقف شود. طول بوم سم پاش (boom) هر چه بلندتر باشد پرت بیشتری از سم خواهیم داشت. دمای بالای هوا در زمان سم پاشی نیز یکی از علل هدررفت سموم مختلف است. هر چه دمای سم پاشی بیشتر باشد میزان تبخیر سم نیز افزایش خواهد یافت. معمولا در دمای بالاتر از 25 درجه سانتی گراد سم پاشی توصیه نمی شود. اگر چه سعی بر این است که در سم پاشی مینیمم هدررفت را داشته باشیم اما باید توجه کرد که در هنگام وارونگی هوا (Inversion conditions) اصرار به سم پاشی کار صحیحی بنظر نمی رسد. وارونگی هوا معمولا در صبح های زود یا در عصر یا غروب اتفاق می افتد. در وارونگی هوا یعنی شرایطی که هوا آرام آرام است و هیچ باد یا جابجایی هوایی وجود ندارد سم پاشی بسیار خطرناک است اگر چه ممکن است پرت یا Drift  بسیار کم باشد. در شرایط وارونگی دمایی سم پاشی موجب ایجاد مه در محیط و آلودگی شدید محیط باغ و فردی که سم پاشی می کند احتمال آسیب دارد. بهتر است بر خلاف تصور عموم تا حدی وزش باد را داشته باشیم یک باد بسیار ملایم با سرعت زیر 20 کیلومتر بر ساعت. این باد ملایم در هنگام سم پاشی هم از پرت سم می کاهد، هم از تشکیل مه یا هوای آلوده سمی پایدار جلوگیری می کند و هم از آسیب دیدن فردی که سم پاشی می کند جلوگیری می کند و هم کمک به جابجایی هوا و نشست بهتر سم روی برگها خواهد کرد. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٢:۳٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٢/٢٠
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED