کودهای رهش کنترل (Controlled-release fertilizers) و قابلیت استفاده از آنها در با

کودهای رهش کنترل (Controlled-release fertilizers) و قابلیت استفاده از آنها در باغات پسته ایران- بخش اول معرفی اجمالی

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-مدرس دانشگاه-عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

کودهای Controlled-release fertilizers یا CRF ها کودهایی هستند که آزاد شدن عناصر در آنها در محیط خاک بصورت تدریجی و کنترل شده صورت می گیرد. تقریبا تمامی کودهای مصرفی مورد استفاده در باغات پسته کودهای دفعی و یک بار مصرف هستند این مساله در مورد کودهای نیتروژنه بخصوص اوره (پرمصرف ترین کود در باغات پسته ایران) بسیار  حایز اهمیت است. متاسفانه مانند بسیاری از موضوعات مربوط به تحقیقات پسته محاسبه دقیقی از میزان جذب مقدار ازت (N) و سایر ماکرو المنتها موجود در کودهای شیمیایی در شرایط باغات پسته در ایران وجود ندارد. بعبارت بهتر ما نمی دانیم دقیقا یا تقریبا چند درصد عناصر موجود در یک کود شیمیایی که به خاک اضافه می شود توسط درختان جذب می شود و راندمان کوددهی عناصر میکرو و بویژه ماکرو از طریق کاربرد در خاک در درختان پسته در چه حدی است. یک مشکل اساسی دیگر در مورد کودهای شیمیایی بویژه کودهای نیتروژنه آبشویی یا leaching این عناصر در خاک است. بنظر می رسد از نظر پرت یا drift کودهای شیمیایی مورد استفاده در باغات پسته کود اوره دارای بالاترین میزان پرت باشد چون اولا ساختار  این کود طوری است که سریعا تجزیه می شود و پایداری زیادی در خاک ندارد و ثانیا با یک آبیاری سبک به مقدار قابل توجهی از محیط اطراف ریشه شسته شده و از دسترس درختان خارج می شود. این مساله یعنی آبشویی و پرت کودهایی شیمیایی در سایر کودهای پتاسه (سولوپتاس) و کود های فسفره نیز احتمال دارد بوقوع بپیوندد اگر چه ممکن است کمتر باشد. با توجه به سیستم آبیاری غرقابی در باغات پسته ایران میزان راندمان کودهای شیمیایی بشدت پایین رفته است و باید فکری جدی در این ارتباط کرد. هزینه های استفاده از کودهای ماکرو مانند  اوره و سولوپتاس و کودهای فسفره اینقدر بالا رفته که واقعا از نظر اقتصادی موجب ضرر است که میزان جذب یا راندمان ایندسته کودها پایین باشد و با اولین آبیاری مقدار قابل توجهی از این کودها از دسترس خارج شوند و به لایه های پایینی خاک و بدور از دسترس ریشه های درختان پسته برسند. تکنولوژی آزاد شدن تدریجی کودهای شیمیایی بویژه کودهای ماکرو در خاک همانطور که مشخص است موجب می شود آزاد سازی عنصر یا عناصر موجود در کود بصورت تدریجی باشد و پایداری عناصر در کودهای آهسته رهش فوق العاده بالا است. امروزه کو دهای اوره ای در کشورهای پیشرو به بازار مصرف آمده اند که ممکن است تا 1 سال  در خاک دوام داشته باشند و با هر بار آبیاری درصدی از نیتروژن موجود در کود آزاد شود نه مانند کودهای معمولی بصورت دفعی تمام عنصر موجود در کود در خاک رها شود. در مورد برخی کودهای دیگر این زمان ممکن است به 2 سال نیز برسد و این بسیار جالب و کارساز است. علاوه بر مشکل آبشویی کاربرد بیش از حد  و از روی ناچاری بسیاری از کودها ممکن است صدمات جدی به ریشه ها بزند و متاسفانه بافت و ساختمان خاک را نابود کند. تخریب بافت و ساختمان طبیعی خاک اتفاقی است که تقریبا در تمامی باغات پسته مسن در استان کرمان افتاده است. خاکهای سفت شده، نمکین و با pH فوق العاده بالا. تحقیقات روی کودهای هوشمند آهسته رهش یکی از تحقیقات بسیار جالب و در حال توسعه است بدین شکل که سنسورهای تنظیمی دقیقی در خاک و در محیط ریشه درختان تعبیه شود (مانند سنسورهای رطوبت سنج در برخی باغات پیشرفته پسته در ایالات متحده) که هنگام افت درصد عنصر مورد (N، P و K) نظر کودهای آهسته رهش بصورت اتوماتیک عناصر را در خاک آزاد کنند که البته تحقیقات در مراحل ابتدایی خود بسر می برد. البته باید توجه داشت برهمکنش یا Intraction ریشه های گیاه، محیط و شرایط خاک و بسیاری از فاکتورهای دیگر در شرایط طبیعی خاک بسیار پیچیده است و ممکن است حتی از یک درخت به درخت مجاور با هم فرق داشته باشند و بنابراین چون محیط رایزوسفر خاک یک محیط بسیار پیچیده است آزاد شدن هوشمند کودهای آهسته رهش در خاک تحقیقات بسیار وسیع و طولانی را می طلبد. نانوتکنولوژی در تولید کودهای آهسته رهش در کشاورزی بعنوان یک ناجی محسوب می شود و اساس تحقیقات برای دست یازیدن به تولید کودهای هوشمند آهسته رهش اساسا بر مبنای نانوتکنولوژی تعریف شده است. باعث تاسف است در کشور عزیزمان نانوتکنولوژی در کشاورزی هنوز به صورت جدی مورد اقبال محقیقین بخش کشاورزی قرار نگرفته و این در حالی است که سالهای سال است که نانوتکنولوژی در بسیاری از جهات از جمله تولید آفتکش های هوشمند و همچنین تولید کودهای آهسته رهش راه وسیعی را بویژه در ایالات متحده آمریکا پیموده است.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٥:٤٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱۸
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED