کودهای رهش کنترل (Controlled-release fertilizers) و قابلیت استفاده از آنها در با

کودهای رهش کنترل (Controlled-release fertilizers) و قابلیت استفاده از آنها در باغات پسته ایران- بخش دوم تکنولوژی تولید و مصرف

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-مدرس دانشگاه-عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

کودهای رهش کنترل دارای یک پوشش قابل انعطاف در اطراف خودشان هستند که با اضمحلال (منظور از بین رفتن پوشش نیست) این پوشش در اطراف خود بمرور عنصر یا عناصر موجود در کود به داخل خاک و محیط رایزوسفر رهایی می یابد. جداره خارجی کودهای آهسته رهش یا بعبارت صحیح تر کنترل رهش را باید موادی غیرقابل حل در آب تشکیل بدهند و داخل این پوشش یا Coat را عنصر یا عناصر تشکیل می دهند که 100 یا بمقدار قابل توجهی دارای قایبلیت حل شدن در آب باشند. معمولا جداره خارجی کودهای آهسته رهش مملو از سوراخ است و عناصر بتدریج از این سوراخها به داخل خاک نفوذ می یابند. تحقیقات و بودجه های نسبتا زیادی صرف توسعه و اختراع پوشش های موثر تر در ارتباط با کودهای آهسته رهش شده است و برای Coating کودها مواد مختلف از جنس های مختلف مورد ارزیابی قرار گرفته است. برخی پوشش ها بسیار کارآمد و قابل توصیه معرفی شده اند. دو نمونه معمول Coating در کودهای آهسته رهش شامل مواد گوگردی (Sulfure) و مواد پلیمری (Plolymers) هستند. اگر چه تقریبا هر سال یک Coating جدید برای کودهای رهش کنترل معرفی می شود. عنصر گوگرد یا پوشش های گوکردی جزو اولین موادی بودند که به بمنظور Coating در کودهای آهسته رهش استفاده شدند. گوگرد عنصری فراوان و ارزان است. فراوانترین و معروفترین کود آهسته رهش با پوشش گوگردی اوره با پوشش گوگرد یا SCU است که خوشبختانه یکی دو کارخانه تولید کود در ایران اخیرا چنین کودی را تولید و روانه بازار مصرف کرده اند که مصرف کنندگان راضی بنظر می رسند اما برای نتیجه گیری زود است. در کود اوره با پوشش گوگردی کود اوره در داخل یک ورقه نازک از گوگرد که دارا ی سوراخهای میکروسکپی است قرار می گیرد که البته تکنولوژی نسبتا پیچیده ای است و در اختیار هر کارخانه ای نیست و بهمین دلیل ایندسته کارخانجات هر کسی را به داخل محیط مونتاژ کود در داخل سالن تولید راه نمی دهند. بمحض تماس مولکولهای آب با کود اوره با پوشش گوگرد مقدار لازم و مکفی کود اوره به داخل محیط ریشه آزاد خواهد شد. ضخامت لایه گوگرد و کیفیت آن در کارآیی یک کود اوره SCU اهمیت اساسی دارد. اهمیت ایندسته کودهای اوره همانطور که قبلا اشاره شد تدریجی بودن آزاد شدن در خاک و بنابراین صرفه جویی در هزینه و همچنین آسیب کمتر به ریشه ها است. کودهای آهسته رهش با پوشش های پلیمری نیز بعد از کودهای با پوشش گوگردی معرفی شده اند و از تکنولوژی والاتری برخوردار هستند و تا آنجایی که بنده اطلاع دارم در ایران اینچنین کودهای تولید نمی شوند بعبارت بهتر تکنولوژی تولید ایندسته کودهای احتمالا در ایران وجود ندارد یا ....ایندسته از Coating ها ماندگاری و کارآیی بیشتری در مقایسه با کودهای با پوشش گوکردی دارند. از نظر کارآیی در تغذیه نباتات و همچنین ماندگاری و تجزیه کمتر در محیط کودهای آهسته رهش با پوشش پلیمری برتری کامل نسبت به کودهای با پوشش گوکردی دارند. کودهای آهسته رهش با پوشش پلیمری یک غشا نیمه نفوذ پذیر بسیار ظریف دارند که بمرور مواد را در خاک آزاد می کنند. این پوشش پلیمری کود در شرایط دمایی فوق العاده بالای خاک در استان کرمان بویژه در هنگام پر شدن مغز در برجهای 4 و 5 هر سال می تواند بسیار موثر باشد و پایداری فوق العاده ای داشته باشد. پلیمرهای کودهای آهسته رهش با پوشش پلیمری می توانند جنس های مختلفی داشته باشند از جمله رزین و پلی اوره تان و رزین های ترموپلاستیک و... ماندگاری کودهای با پوشش پلیمری رزینی در خاک از 3 تا 16 ماه ممکن است متغیر باشد. معمولا مکانسیم آزادسازی کودهای با پوشش پلیمری بصورت تغییر در فشار اسمزی در درون دانه های کود و محیط اطراف ریشه گیاهان فهمیده می شود. وجود آب و تغییرات فشار اسمزی در اطراف Coating موجب انتقال عنصر موجود در کود به داخل خاک خواهد شد. با هر بار آبیاری سوراخها یا pors ها موجود در Coating گشادتر شده و مقدار بیشتری از ماده غذایی در خاک آزاد خواهد شد. میزان دما متاسفانه بر افزایش قطر سوراخه تاثیر مستقیم می گذارد و هر چه دما بالاتر رود قطر سوراخها اضافه شده و مقدار بیشتری از کود در خاک آزاد خواهد شد. آزمایشات و تحقیقات گسترده ای در حال انجام است که این مشکل را کاهش بدهند. تحقیقات و مطالعات فراوانی در مورد رفع عیوب و کاربردی تر کردن ایندسته از کودهای در دنیا در حال انجام است اما اساتید ایرانی و دانشجویان ایرانی بجای گذاندن تز مستر و پی اچ دی روی این موضوع و موضاعات کاربردی دیگر و رفع مشکل تحقیقاتی را انجام می دهند که حتی 10 درصد هم قابلیت کاربرد ندارد و این مشکل بزرگ تحقیقات کشاورزی در ایران است. به امید بهبود شرایط برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٤:٠۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٢٠
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED