آبکود (Fertigation) و امکان استفاده از آن بمنظور تغذیه درختان پسته

آبکود (Fertigation) و امکان استفاده از آن بمنظور تغذیه درختان پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

راههای مختلفی برای تغذیه گیاهان وجود دارد. در باغات پسته دادن کود بیشتر به صورت ریختن کود در خاک پای درختان (کاربرد کود در خاک) و همچنین بصورت دادان مواد غذایی از طریق برگها یا محلولپاشی است. یکی دیگر از روش های نسبتا جدید تغذیه نباتات روش آبکود یا Fertigation است. در روش آبکود مواد غذایی مورد نیاز درختان را از طریق آب آبیاری به درختان می رسانند (ریشه های مستقر در خاک). تغذیه با محلول آبی یا آبکی یا Nutrient solution را باید از روش آبکود یا Fertigation جدا کرد در روش Nutrient solution مواد غذایی موجود آب وارد یک محیط آبی و مایع می شوند و کشت هایی که گیاهان بدان طریق پروش می یابند روش آبکشت یا هیدروپونیک (hydroponics) می نامند در روش هیدورفونیک ریشه در بستری از آب یا مایع دیگر استقرار دارد. آبکود یا Fertigation به سال 1940 میلادی باز می گردد. آبکود روشی بسیار مناسب برای تغذیه باغاتی است که دارای سیستم های آبیاری تحت فشار و قطره ای هستند. متاسفانه در سیستم غرقابی باغات پسته که در بسیاری از نقاط میهن عزیزمان وجود دارد استفاده از آبکود یا Fertigation کارآیی چندانی ندارد البته این بدان معنا نیست که در چنین باغاتی که سیستم آبیاری غرقابی است اصلا نمی توان از روش آبکود استفاده کرد بلکه نسبت به سیستم های تحت فشار و دارای مخازن این روش بازدهی بسیار بالایی در تغذیه درختان خواهد داشت. مزایایی زیادی در روش آبکود (اضافه کردن کود به مخزن آبی که بمنظور آبیاری استفاده می شود) وجود دارد از جمله کاهش هزینه ها بدیهی است که اگر کود بصورت کنترل شده به داخل آب آبیاری اضافه شود پرت کوددهی کاهش خواهد یافت و همچنین میزان مصرف کود در واحد سطح بشدت کاهش یافته و بنابراین از نظر اقتصادی بسیار مقرون بصرفه خواهد بود. کنترل بیشتر و مناسبتر بر عملیات کوددهی یکی دیگر از مزایایی روش آبکود است. در روش Fertigation کشاورز قدرت انتخاب و مانور بیشتری در مقایسه با روش مرسوم کوددهی دارد. بحث اختلاط کودها بمنظور تغذیه بهتر و موثرتر باغات در روش Fertigation بسیار آسانتر و هندلینگ آن راحت تر بنظر می رسد. بعنوان مثال در باغاتی که از چند نوع کمبود مواد غذایی به صورت توامان رنج می برند باغدار می تواند ملغمه ای از کودهای موثر را به داخل مخزن آبیاری ریخته تا براحتی در اختیار ریشه درختان قراردهد. در رفع مسمومیت ها در درختان پسته (مسمومیت شوری، بور و کلر و سدیم) روش Fertigation می تواند یک روش کارگشا باشد. مثلا میتوان گچ خام را به نسبت مشخص و تصویه شده به مخزن اضافه کرد تا بمرور موجب رفع مسمومیت در درختان پسته شد. در مورد کاربرد اسید سولفوریک در باغات پسته که می تواند بسیار کارساز و مفید فایده باشد می توان از روش Fertigation سود جست. البته Calibration اسید سولفوریک بمنظور استفاده در باغات پسته با روش آبکود یا روش های معمولی آبیاری غرقآبی مساله ای است که باید مد نظر قرار گیرد. کاربرد خودسرانه اسید سولفوریک بویژه با غلظت های  بالا  در سیستم های آبیاری قطره ای و تحت فشار می تواند فاجعه بار باشد و نتنها به درختان آسیب جدی می رساند بلکه موجب از بین رفتن و خوردگی شیلنگ ها و لوله ها و اداوات آبیاری خواهد شد. بهم خوردن کودهای اضافه شده به مخزن در روش آبکود یا Fertigation اهمیت بسیار زیادی دارد. بسیاری از کودهای معدنی با وجود قابلیت حلالیت بالا در آب ممکن است با گذشت زمان در ته مخزن آب ته نشین شوند بهر روی بهتر است هر چند ساعت مخزن آبی که کودها به آن اضافه شده اند شیک (shake) شود. در روش Fertigation کودی که به مخزن آب اضافه شده است تجهیزات پیشرفته از جمله پمپ های مخصوص تزریق کود و ادوات بهم زدن کود با آب که قابل تنظیم هستند بکار گرفته می شود و این فکر که فقط اضافه کردن کود به داخل مخزن آب آبیاری بصورت مکانیکی باشد صحیح نیست. در یک سیستم Fertigation پیشرفته مقدار کودی که می بایست به آب اضافه شود توسط سنسورهای مخصوص تنظیم می شود که کود به مقدار کافی به آب داخل مخزن اضافه شود. همانطور که گفته شد یکی از مزایای بسیار مهم آبکود اضافه کردن موادی است که موجب بهبود شرایط جذبی عناصر، بهبود شرایط خاک و رهایی از مسمومیت در درختان می شود. اضافه کردن موادی مانند بافرها، اسید سولفوریک و گچ به مخزن آب آبیاری را بمنظور تعدیل pH می تواند بعنوان نوعی آبکود یا Fertigation تلقی شود. افزودن کودهای ماکرو (N, P, K) از طریق Fertigation روشی بسیار کارآمد در تغذیه باغات پسته محسوب می شود. محدودیت های جذبی عناصر و بهم خوردن تعادل غلظتی یک عنصر در محیط رایزوسفر ریشه می تواند موجب افزایش یا کاهش جذب یک عنصر یا عناصر توسط درختان شود. مثلا زمانی که به مقدار زیاد Ca در خاک موجود باشد (افزودن گچ خام به باغات پسته) میزان جذب روی (Zn) بشدت کاهش خواهد یافت. در شرایط آبکود این احتمال وجود دارد که از تجمع بیش از حد یک عنصر در اثر کوددهی زیاد از حد کاسته شده و جذب سایر عناصر بیشتر و بهتر صورت گیرد. بعبارت ساده تر اگر گچ خام از طریق  Fertigationدر اختیار درختان گذاشته شود مسلما کمبود کمتری از عنصر روی (Zn) در درختان خواهیم داشت. اگر چه کودهای میکرو شامل آهن (Fe)، روی (Zn)، مس (Cu) و...را می توان از طریق آبکود به درختان داد اما محلولپاشی این عناصر می تواند موثرتر و بصرفه تر باشد. Fertigation در مورد کودهای ماکرو (N, P, K) می تواند بسیار موثرتر باشد. نکته بسیار مهم در مورد آبکود این است که کودی را می توان به مخزن اضافه کرد که 100 قابل حل در آب باشد. کودهای دارای حلالیت کم در آب و دارای سنگهای سفت و دارای قابلیت کم در آب نمی تواند در سیستم آبکود مورد استفاده قرار بگیرد. بعنوان مثال کودهای سوپرفسفات، فسفات آمونیوم، سولفات پتاسیم سنگی را نمی توان در سیستم آبکود مورد استفاده قرار داد. استفاده از کودهای کلاته قابل حل در آب در سیستم آبکود می تواند بعنوان یک معجزه در باغات پسته عمل کند و مشکلات تغذیه ای را کاملا رفع کند. در مورد گچ خام همانطور که گفته شد می توان از گچ تصویه شده با میزان حلالیت و قطر کم ذرات در سیستم آبکود بهره جست. بحث اختلاط کودهای مختلف در سیستم Fertigation اهمیت زیادی دارد. برخی کودها اگر با هم در داخل مخزن آب مخلوط شوند ممکن است رسوب ایجاد کنند و موجب کیپ شدن لوله ها و سوراخهای نازلهای و قطره افشانها در سیستم های آبیاری شود و باید ابتدا به مقدار کم تست کرد و پس از اطمینان از سازگاری به مقدار مورد نظر Mixing انجام داد. در سیستم های آبیاری معمولی هم توصیه به استفاده از روش آبکود یا Fertigation از نظر من صحیح بنظر نمی رسد. برخی پس از آبیاری و نشست آب روی کرتها توصیه به استفاده از کودهای مختلف به صورت پاشش روی آب آبیاری می کنند که از نظر من مردود است و نتیجه جالبی نخواهد داشت. برخی دیگر هم روش بشکه ای را برای اضافه کردن کود و مواد مختلف به آب آبیاری توصیه می کنند. بدین طریق که بشکه ای حاوی مواد مختلف کودی را که شیری در آن تعبیه شده در مسیر آب آبیاری قرار داده و شیر بشکه را بمقدار مشخص باز کرده تا کود بتدریج وارد آب شود تا به درختان خاصیت بدهد. بعید است با این حجم آب در آبیاری غرقآبی این روش جواب قابل قبولی داشته باشد. از نظر من این کاری مضحک و بیهوده است اگر چه ممکن است در معدودی از موارد کارآیی داشته باشد.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٤:۳۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٢٩
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED