خلاصه ای از عنصر نیتروژن (N) و توصیه های مربوط به آن در باغات پسته

خلاصه ای  از عنصر نیتروژن (N) و توصیه های مربوط به آن در باغات پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

نیتروژن یا ازت (N) مهمترین عنصر مورد نیاز گیاهان است. عنصر نیتروژن نقش اصلی در فعالیت و بازدهی درختان پسته دارد. کمبود نیتروژن موجب خسارت شدیدی در درختان پسته خواهد شد. زردی عمومی، ریزش جوانه های رویشی و زایشی، کاهش رشد درختان، پوکی  دانه ها و بسیاری از عوارض دیگر حاصل کمبود ازت در درختان پسته است. نیتروژن جزو عناصر پرمصرف محسوب می شود و سالیانه حجم زیادی از نیتروژن توسط درختان از خاک برداشت می شود. مطالعات نشان داده که میزان جذب نیتروژن بخصوص در درختان پیر نسبتا بالاست. میزان برداشت نیتروژن توسط درختان پسته در سالهای آور (On) 2 تا چند برابر سالهای نیاور (Off) است. تاثیر کودهای نیتروژنه روی عملکرد درختان پسته در سالهای آور (On) فوق العاده مهم است. تاثیرات روی تشکیل دانه ها، رشد سرشاخه ها (ترکه زدن)، ابعاد و رنگ برگها بسیار مهم ارزیابی می شود. مقدار کافی و مناسب نیتروژن موجب رشد سریع و بهینه سرشاخه ها و تشکیل گره های زایشی بخصوص در سالهای نیاور (Off) می شود. بر خلاف تصور و اشتباه رایج کشاورزان پسته کار دادن کودهای نیتروژنه به درختان پیر بسیار سودمند تر از درختان جوان است. کابرد کودهای نیتروژنه به مقدار زیاد به درختان جوان (درختانی که تنه چوبی ضخامت چندانی ندارد) گاها رشد زایشی و تشکیل میوه های را به تاخیر خواهد انداخت و این در صورتی است که دادن کودهای نیتروژنه به درختان پیر که دارای تنه چوبی نسبتا ضخیم تری هستند بسیار مفید تر ارزیابی می شود. مقدار ذخیره کافی از نیتروژن در خاک و دسترسی آسان درختان به کودهای ازته بسیار مهم است. تحقیقات نشان داده است که اگر کودهای نیتروژنه بصورت مستمر و ثابت در اختیار ریشه های درختان پسته گذارده شوند نتایج بسیار سودمند تر از زمانی است که در یک بازه زمانی محدود مقدار زیادی از کودهای نیتروژنه را به درختان پسته بدهیم. تقریبا بهترین معیار برای آگاهی از وضعیت عنصر نیتروژن در درختان آزمایش برگ است. آزمایش برگ بویژه در اواسط فصل رشد میتواند میزان نیتروژن موجود در برگها (جذب شده توسط ریشه ها) را برای ما مشخص کند. نمونه برداری از برگها بمنظور اطلاع از ازت موجود در برگ از اواسط تیرماه تا اواسط مردادماه هر سال صورت می گیرد. برگهای جمع آوری شده نباید آفت زده باشند و همچنین باید بدور از آسیب مکانیکی و مرض باشند. جمع آوری برگها باید بصورت جفتی انجام شود و از هر محل برداشت حداقل 2 برگ چیده شوند. بهتر است برگهایی که برداشت می شوند از میانه درختان انتخاب شوند. میانه منظور میانه ارتفاعی است بعبارت بهتر برگها بالای تاج و پایین (نزدیک زمین) برای نمونه برداری مناسب نیستند. برای یک نمونه برداری استاندارد حداقل 100 جفت برگ باید بصورت کاملا تصادفی از نقاط مختلف باغ چیده شوند. در ضمن باید توجه داشت که برگها از شاخه های چیده شوند که دارای خوشه نباشند. برگها سپس در کیسه مخصوص نمونه برداری برگها قرار  داده می شوند و بهتر است سریعا به محل خنک مانند یخچال انتقال یابند و سپس در اسرع وقت به آزمایشگاه آنالیز برگها انتقال یابند تا آزمایشگاه درصد دقیق ازت(N) را بدست بیاورد. میزان نرمال یا اپتیمم نیتروژن در برگها در درختان پسته در بازه زمانی نمونه برداری باید بین3 /2(دو ممیز سه) تا 7/2(دو ممیز هفت) باشد. اگر میزان نیتروژن در این بازه زمانی به زیر 1/2 (دو و یک دهم درصد) سقوط کند علایم کمبود نیتروژن در برگهای درختان پسته بروز پیدا می کند. در مورد مصرف نیتروژن در برخی منابع تاکید بر این است که کودهای نیتروژنه را در 4 تا 6 مرحله یا وحله به درختان پسته بدهیم. اولین وحله یا مرحله کوددهی ازته باید در فصل بهار باشد زمانی که درختان شروع به رشد و حرکت ابتدایی می کنند و اصطلاحا استارت اولیه را می زنند. آخرین مرحله کوددهی ازته به درختان باید در دوره پس از برداشت و تقریبا در شهریور و مهرماه باشد. در زمین هایی که بافت خاکی سبک دارند (sandy soils) میزان مصرف کودها از جمله کودهای نیتروژنه بمراتب بیشتر از خاکهای با بافت سنگین است. کودهای نیتروژنه ای که بصورت معمول برای رفع کمبود عنصر ازت در باغات پسته مصرف می شوند اوره، نیتراتها و سولفات آمونیوم هستند. کود اوره و کودهای نیتراته فقط یکبار به مصرف درختان می رسند و پایداری چندانی در خاک ندارند. بعبارت بهتر بمحض رفتن آب روی کودهای اوره و نیترات در خاک ایندسته کودها تقریبا بصورت کامل از دسترس ریشه ها خارج می شوند اما بر خلاف اوره و کودهای نیتراته، سولفات آمونیوم حتی پس از گذشت دومین آبیاری هم نیتروژن قابل استفاده در خاک وجود خواهد داشت. بعبارت بهتر پایداری کود سولفات آمونیوم در خاک زیادتر از اوره و نیتراتها است. این ادعا کاملا صحیح است که بهترین کودهای ازته در شرایط فعلی آبی خاکی باغات پسته در استان کرمان سولفاتهای آمونیوم هستند. مصرف بیش از حد کودهای سولفات آمونیوم در خاک بویژه در خاکهای شنی می تواند خطرناک باشد و موجب آسیب رساندن به ریشه ها شود. کودهای اوره، سولفاتهای آمونیوم، نیتراتها می توانند مستقیمل قبل از آبیاری به خاک اضافه شوند و یا می توانند از طریق آبکود و سیستم های آبیاری به ریشه ها رسانده شوند. کودهای نیتروژنه جامد می توانند به صورت پاشش نواری یا پاشش نقطه ای یا لکه ای در سایه انداز درختان بمصرف برسند. بر خلاف تصور بسیاری کودهای نیتروژنه علاوه بر پاشش سطحی می توانند به صورت زیر سطحی هم در خاک بمصرف برسند. در مورد کودهای سولفات آمونیوم که تولید آمونیاک در خاک می کنند و آمونیاک یک گاز بسیار ارزشمند تلقی می شود باید حتی الامکان آنها را بصورت زیر سطحی بکار برد تا گاز حاصله کمتر بهدر برود و در محیط رایزوسفر باقی بماند.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱۱:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٥/٢٦
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED