هرس درختان پسته، مفید یا مضر

هرس درختان پسته، مفید یا مضر

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

 Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

هرس درختان به پدیده ای اطلاق می شود که طی آن شاخه های زاید و غیر ضروری و شاخه هایی که به هر علت دچار بیماری یا خشکیدگی شده اند از درخت بریده شده و به بیرون ریخته می شود. هرس درختان پسته در شرایطی که تمام شرایط آب و خاک و بیماریها کنترل شده باشد در افزایش عملکرد و راندمان بسیار مهم ارزیابی می شود. مزایای هرس درختان پسته زیادند که این مقاله سعی ندارد به آنها بپردازد. یکی از مزایای هرس وادار کردن درختان پیر و فرسوده به تولید شاخه های جدید و ایجاد جوانه های زایشی جدید است. یک نکته بسیار مهم و اساسی در مورد هرس درختان پسته در استان کرمان این است که متاسفانه هرس بشدت موجب شیوع و شدت بیماری خشکیدگی سرشاخه در درختان پسته شده است. پر واضح است بیماری سرخشکیدگی درختان پسته که سال به سال متاسفانه شاهد گسترش شدید آن در باغات پسته مناطق استان کرمان و بویژه روی پیوندهای فندقی هستیم ارتباط مستقیمی با هرس درختان پسته دارد. علاوه بر انتقال عامل بیماری با ادوات هرس مانند اره و قیچی های باغبانی مشاهدات مشخص کرده اند که هر جا که هرس انجام شده متاسفانه بیماری سرخشکیدگی بشدت شیوع یافته است بصورتی که سال به سال از ارتفاع درختان کم شده و نهایتا متاسفانه فقط یک تنه از درخت پسته باقیمانده است. باز هم متاسفانه ما کار تحقیقی قابل قبولی روی هرس درختان پسته و ارتباط آن با شیوع بیماری سرخشکیدگی نداریم بحثی که سالیانه خسارت هنگفتی به درختان پسته می زند. هرس درختان پسته در ایالات متحده آمریکا که بیماری سرخشکیدگی تقریبا وجود ندارد و یا کنترل شده است. سیستمی که کاملا مکانیزه و علمی است و تمام شرایط آب و خاک بصورت دقیق چک می شود حتما امری موثر و دارای بازدهی بسیار بالاست. هرس درختان پسته در کالیفرنیا گاها عملکرد را چندیدن برابر کرده است. حال سوال اینجاست در شرایط باغات ایران که هیچ کار علمی دقیقی در باغات وجود ندارد و مشکلات زیادی وجود دارند و مهمتر از همه بیماری سرخشکیدگی درختان پسته که ارتباط مستقیم با هرس درختان پسته دارد آیا هرس قابل توصیه است؟ باغات پسته ای که سالیان قبل هرس شدید شده اند را ببینید به چه روزی گرفتار شده اند. مسلما و بطور قطع از نظر من بعنوان یک کارشناس که هر روزه باغات را بازدید می کنم هرس باغات پسته در شرایط فعلی هیچ گونه سودی ندارد. باغاتی که هرس در آنها صورت نگرفته بمراتب سالم تر و پر بازده تر هستند. البته در استانهای پسته خیز غیر از استان کرمان هرس اصولی درختان بسیار قابل توصیه است اما در شرایط فعلی باغات پسته استان کرمان هرس درختان بهیچ وجه از نظر من قابل توصیه نیست. نکته بسیار مهم که توصیه من به همه باغداران پسته در استان کرمان است این است که از زمانی که درخت اصطلاحا بیدار می شود در فروردین ماه تا بعد از ریزش برگها در مهر و آبان ماه هرس درختان امری بسیار اشتباه است. اگر هرسی بناست انجام شود بهتر است در آذرماه و دی ماه انجام شود. هرس درختان در این ماهها اگر چه احتمال دارد موجب سرمازدگی جزیی شود اما مسلما ضرر سرمازدگی بسیار کمتر از خشکیدگی سرشاخه ها در بهار و بویژه تابستان است. استفاده از چسب های باغبانی بمنظور تیمار محل های زخم هرس بسیار مهم ارزیابی می شود. متاسفانه استفاده از چسب های باغبانی (چسب پیوند) در درختان پسته امری ناشناخته برای بسیاری از کشاورزان است که باید حتما استفاده از آن از طرق گوناگون ترویج شود. چسب باغبانی موجب حفاظت از زخم ایجاد شده و کاهش بروز سرخشکیدگی می شود. متاسفانه شیوه هرس یا متد هرس باغات پسته نیز در باغات پسته بسیار غیر صحیح و نامناسب است. بجای بریدن شاخه های دارای ارتفاع بیشتر از سطح زمین شاخه های نزدیک به زمین را هرس می کنند که امری بسیار اشتباه است. مطالعات نشان داده اند که شاخه های نزدیک زمین از نظر محصول دهی بسیار پربازده تر از شاخه های دور تر از زمین هستند و بدبختانه کشاورزان همین شاخه ها را بهانه های مختلف از جمله راه باز کردن برای تراکتور و ادوات کشاورزی قطع یا هرس می کنند که کاری بس اشتباه است. یکی از اشتباهات رایج دیگر در مورد هرس این است که کشاورزان می خواهند درختان ظاهری زیبا داشته باشند و شاخه هایی که مثلا از نظر چشمی با سایر شاخه های هماهنگ نیستند قطع می کنند که کاری اشتباه است علاوه بر این تربیت درختان و هرس کردن آنها که همه شاخه ها رو به بالا و منظم باشند نیز کاری مضر ارزیابی می شود. در درختان پیری که تولید جوانه زایشی نمی کنند بهتر است با استفاده از روش سربرداری آنها را به تولید شاخه های جدید وا داشت و هرس شاخه های جانبی اصلا قابل توصیه نیست. یک نکته بسیار مهم در مورد هرس این است که هرس در مورد پیوندهای فندقی  و کله قوچی که به بیماری سرخشکیدگی حساس هستند قابل توصیه نیست اما در سایر پیوند ها بویژه اکبری بسیار قابل توصیه است و موجب افزایش عملکرد میشود. نکات زیادی در مورد هرس وجود دارد که متاسفانه کشاورزان از آن آگاهی ندارند و بصورت قطع می توان گفت هرس درختان پسته (پیوندهای فندقی و کله قوچی) حداقل در استان کرمان اصلا روش و متد درستی نیست. زاویه هرس زاویه مناسبی نیست و بشدت در جهت افزایش بیماری سرخشکیدگی عمل می کند. در پایان باید گفت از نظر من کشاورزان پسته کار در استان کرمان بهتر است عطای هرس کردن را به لقایش ببخشند و  یا حتی المکان از میزان آن بکاهند چون از همین چند کیلو پسته هم از جیبشان می رود. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/٢۱
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED