نکاتی در مورد آبیاری درختان پسته-بخش اول

نکاتی در مورد آبیاری درختان پسته-بخش اول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

آبیاری(irrigation) درختان پسته یکی از مهمترین و شاید مهمترین فاکتور باغداری پسته محسوب شود. آبیاری و بهره وری مناسب از منابع آبی و افزایش راندمان آبیاری در باغات پسته ایران از جمله نکات بسیار مهم و در خور تحقیق است. پرت یا هدررفت آب در مناطق پسته کاری امری بسیار پر ضرر ارزیابی میشود.  در این مقاله سعی می کنم از تجربیات محققین آمریکایی در جهت افزایش راندمان آبیاری باغات پسته نکاتی چند را به کشاورزان و باغداران و کارشناسان محترم دخیل در صنعت پسته ایران تقدیم کنم. درختان پسته درختانی بسیار مقاوم نسبت به کم آبی و خشکسالی هستند اگر چه در ایالات متحده مشکل چندانی از نظر تامین منابع آبی وجود ندارد اما در کشور عزیزمان ایران کم آبی مهمترین معضل باغداری پسته است و صنعت پسته ایران را بشدت به خطر انداخته است. آبیاری مناسب مساوی است با ایجاد رطوبت مناسب در منطقه ریشه بصورتی که ریشه ها بتوانند رشد و نمو مناسبی داشته باشند وانتقال آب از ریشه ها به اندامهای هوایی محیط مساعدی برای ایجاد اعمال حیاتی درختان پسته ایجاد کند. همانطور که گفته شد اگر چه درختان پسته درختانی مقاوم نسبت به خشکی هستند اما عدم تامین مناسب آب در درختان پسته بشدت موجب کاهش عملکرد درختان پسته میشود. مطالعات نشان می دهد در مرحله تشکیل دانه و پر شدن مغز بیشترین نیاز آبی در درختان پسته وجود دارد و بهمین علت است که کشاورزان با تجربه کرمانی از قدیم الایام موقع پر شدن مغز در درختان پسته سعی می کردند به هر طریقی که شده آبی تهیه کنند و درختان را در این برحه زمانی حساس آبیاری کنند. در آمریکا رطوبت سنج های دقیقی در خاک تعبیه شده و هر زمان که رطوبت خاک از حد اپتیموم پایین تر آید سنسورها موجود در رطوبت سنج ها فرمان آبیاری را به سیستم های آبیاری تحت فشار را صادر می کنند و آبیاری به صورت اتوماتیک انجام می شود. بلاشک یکی از دلایل افزایش عملکرد باغات پسته کالیفرنیا این است که هیچگاه رطوبت موجود در خاک به زیر حد اپتیمم سقوط نمی کند و این در حالی است که در باغات پسته در استان کرمان در برخی دوره های آبیاری سه ماهه و چهار ماهه درختان آبی نمی بینند. جالب اینجاست در آمریکا هم باغدارن در زمان تشکیل میوه و پر شدن مغز بیشترین هزینه را در مورد آبیاری در این بازه زمانی حساس خرج می کنند بعبارت ساده تر خرید آب در دوره تشکیل میوه و پر شدن مغز در میان کشاورزان ایالات متحده امری رایج و مرسوم ارزیابی می شود. اگر در این برحه زمانی حساس بارندگی مناسب صورت گیرد هزینه های آبیاری برای کشاورزان کالیفرنیایی بشدت کاهش پیدا می کند. آبیاری سنگین در زمستان یکی از نکات بسیار مهم و تاثیرگذاری است که باید حتما مد نظر کشاورزان پسته کار باشد حتی در آمریکا هم که سیستم آبیاری تحت فشار است کشاورزان سعی می کنند در زمستان حداقل یک آبیاری غرقابی سنگین در زمستان را مد نظر داشته باشند. آبیاری سنگین در زمستان تاثیر بسیار مهمی در شستن و فروبردن نمکها و املاح مضر به خاک تحت الارض خواهد داشت و پی آمد آن کاهش تنش شوری و مسمومیت هاست. در سیستم های آبیاری میکرواسپرینکلر مقدار آب نفوذ یافته به داخل زمین در حد مناسب ارزیابی میشود و این در حالی است که در سیستم های آبیاری غرقابی موجود در بسیاری از باغات پسته ایران مقدار نفوذ عمقی آب به داخل زمین در حد مناسبی نیست. هر چه مقدار رطوبت عمقی در آبیاری بیشتر باشد مسلما رشد و توسعه ریشه ها بهتر خواهد بود. گاه این اشتباه فرض میشود که مثلا آبیاری دفعی با حجم فوق العاده آب در یک بازه زمانی محدود بویژه در فصل تابستان مد نظر است تا اینکه عمق رطوبتی مورد نظر تامین شود و این در حالی است که این تصور اشتباه است. بهترین روش آبیاری در سیستم فعلی باغات پسته ایران بویژه در فصل تابستان به تجربه بسیاری از کشاورزان خبره پسته کار آبیاری بصورت کرت به کرت یا کیز به کیز است. بدین معنی که آب یکنواخت به همه سطوح تقسیم شود. در یک آبیاری مناسب رطوبت باید به تمام سطوح عرضی و طولی و خلل و فرج خاک رسوخ پیدا کند. آبیاری غرقابی بصورت بیش از حد و زیاد بشدت موجب آسیب به ریشه ها و زردی درختان پسته میشود. یکی دیگر از محدودیت های روش غرقابی این است که جذب کودها و عناصر غذایی موجود در خاک در بازه زمانی مرطوب بودن خاک توسط ریشه ها برداشت میشود و بعد از خشک شدن خاک معمولا جذب عناصر بسیار کند و بسختی صورت می گیرد بهمین علت کودها را قبل از آبیاری ویا اندکی پس از آبیاری باید به خاک اضافه شود. بسیاری از کودها و عناصر بدلیل خشکی موجود در خاک در خاک دپو میشوند و به مصرف درختان نمی رسند. بحث دوره های آبیاری مناسب بستگی زیادی به مقدار آبی دارد که در اطراف ریشه ها وجود دارد. گاها در برخی از خاکهای سبک که مقدار رطوبت خاک افت می کند لاجرم باید دوره آبیاری کوتاهتر باشد و بالعکس. یافتن دوره مناسب آبیاری درختان پسته در روش غرقابی از نظر من برخلاف نظر بسیاری از کارشناسان بستگی به تجربه کشاورز دارد و نمی توان بازه زمانی خاصی برای آن تعیین کرد. مسلما درختان با سن بالا از نظر مقدار آب مقدار نیاز بسیار بیشتری دارند. درختانی که پا به سن می گذارند را نمی توان با روشی آبیاری کرد که در دوره جوانی آبیاری می کرد. مقدار آب مورد نیاز در آبیاری غرقابی بستگی کامل به سن درختان پسته دارد. بسیاری از کشاورزان بدلیل کاهش یا محدودیت در مقدار آب کانالی باریک و عمیق در سایه انداز و در یک طرف درخت ایجاد می کنند تا بتوانند بهره وری مناسبتری از آب داشته باشند این روش اگر چه در مورد درختان کم و سن و سال بسیار مفید ارزیابی میشود اما در مورد درختان مسنی که قطر تنه درختان به چندین سانتی متر می رسد (تنه های قطور و درختان مسن) اصلا روش مناسبی نیست و موجب اضمحلال درختان و کاهش راندمان و عملکرد می شود. درختان پیر باید از هر دو طرف در روش آبیاری غرقابی آب بخورند تا ریشه ها کاملا سیراب شوند.


 

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:۳۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٧/٢۸
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED