سال آور (On) و سال نیاور (Off) در پسته- معرفی کلی

سال آور (On) و سال نیاور (Off) در پسته- معرفی کلی

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

سال آور (On) و سال نیاور (Off) یکی از مباحث کلیدی و مهم در امر تولید درختان پسته محسوب می شود. متاسفانه تحقیقات کمی در مورد این مبحث مهم در درختان پسته وجود دارد. خیلی از کشاورزان فقط به صورت کلی با این واژه ها آشنا هستند. باغداران عامی سال آور را سال پسته و سال نیاور را سالی که محصول کمی وجود دارد می شناسند. امروزه تحقیقات بسیار وسیعی در مورد این پدیده مهم در لابراتوراهای باغبانی کشورهای پیشرو از نظر کشاورزی انجام می شود. بصورت کلی و ساده سال آور یا On به سال پرمحصول گفته می شود سالی که ماکزیمم تولید پسته در واحد سطح وجود دارد. مقدار بازدهی یا عملکرد پسته را معمولا در سالهای آور یا On برآورد یا محاسبه می کنند. سال نیاور یا Off به سالی گفته می شود که محصول چندانی وجود ندارد یا تولید نمی شود. بسیاری از کشاورزان و باغداران با تجربه براین نکته اعتقاد دارند که اگر درخت پسته به صورت مناسب اداره شود مثلا عملیات کوددهی، آبیاری و سم پاشی و...پدیده سال پسته و سال غیر پسته وجود نخواهد داشت و درختان پسته هر سال تا حد قابل قبولی (متوسط) دارای محصول خواهند بود. البته بنظر می رسد این روش بهترین روش ادراه یا منجمیت باغ پسته باشد. یعنی درختان هر سال بار داشته باشند اما در حد قابل قبول. هم به درخت فشاری وارد نمی شود و هم کشاورزان هر سال محصول قابل قبولی خواهند داشت و دست کشاورز از نظر اقتصادی در سال Off کاملا خالی نیست. پدیده زاد آوری یا سال آور و نیاور در بسیاری از نقاط دنیا و روی بسیاری از محصولات کشاورزی درختی مانند سیب، هلو و....وجو دارد. همانطور که گفته شد اگر درخت پسته ای از نظر عملیات زراعی در حد بسیار مناسب باشد هر سال پسته تولید می کند. از نظر مکانسیم عمل پدیده سال آور و نیاور در پسته مطالعات زیادی وجود ندارد و هنوز به صورت دقیق مکانیزم کار مشخص نیست اما در سال نیاور درخت تمان نیرو و توان خود را در جهت تولید شاخه های جدید و گره های زایشی صرف می کند و دیگر توانی برای تولید گل آذین و نهایتا خوشه نخواهد داشت در سالهای آور تمام قدرت درخت در ایجاد محور گل آذین و خوشه و تولید زایشی صرف می شود. درختی که بسیار قوی باشد هم تولید شاخ و برگ جدید را خواهد داشت و هم می تواند تولید خوشه بکند. سال آور را به صورت خلاصه سال تولید رویشی (شاخ و برگ و جوانه های زایشی و..) و سال آور را سال تولید خوشه ها و سال تولید زایشی درختان پسته معرفی می کنند. برخلاف بسیاری از افراد و باغدارن درختانی که تولید شاخ و برگ فراوان و تولید ترکه های زیاد با طول زیاد بکند الزاما از نظر تولید محصول حتما صد در صد موفق عمل نخواهند کرد. تجربیات بخوبی مشحص کرده بهترین سالها از نظر تولید سالهایی هستند که اندازه یا طول ترکه کوتاه باشد اما تعداد جوانه های زایشی یا گره های پسته به تعداد زیاد تولید شوند.  ممکن است درختی با سالیانه حدود چندین سانتی متر طول ترکه اما محصول قابل قبولی تولید نکند. بحث تعادل میان رشد رویشی و زایشی در درختان پسته مبحثی بسیار جالب و در حال تحقیق است. بهترین درختان درختانی هستند که رشد رویشی و رشد زایشی آنها حالت متعادل داشته باشد. اگر درختی رشد رویشی بیش از حد داشته باشد حتما در تولید خوشه یا مرحله زایشی وا خواهد ماند و بالعکس اگر درختی فقط تمام نیروی خود را صرف تولید خوشه کند بمرور از چرخه تولید موثر خارج خواهد شد. تغییرات آب و هوایی، هورمون ها و بسیاری از فاکتورهای دیگر روی زادآوری در درختان پسته تاثیرگذار هستند. بحث استفاده از هورمونها برای ایجاد تعادل رویشی و زایشی در درختان پسته امری بسیار مهم است که متاسفانه در ایران کار خاصی روی آن انجام نمی شود. استفاده موثر از هورمونها موجب تعادل در رشد رویشی و زایشی در درختان پسته خواهد شد. بسیاری از مواد و ترکیبات شیمیایی ممکن است در سالهای آور و نیاور تغییرات ایجاد کنند. آنالیز عناصر و مواد موجود در شاخه های ایجاد شده در سالهای نیاور و سالهای آور نتایج بسیار جالبی را بهمراه داشته است و گاها مواد بسیار متفاوتی در سرشاخه ها در سالهای آور و نیاور وجود داشته است. اسید آبسیزیک و اسید جیبرلیک دو هورمونی هستند که نقش اصلی را در پدیده سال آور و نیاور دارند. مطالعات نشان داده پلی آمین ها (PA) و هورمون اکسین نیز نقش مهمی در پدیده سالهای آور و نیاور دارند. مطالعه روی مکانیسم سال آور و نیاور در درختان پسته و پدیده های تاثیرگذار در آنها از جمله مباحث بسیار جالب و در حال تحقیق در پسته در ایالات متحده آمریکاست. تولید علم مربوط به درختان پسته و تحقیقات مربوط به پسته در آمریکا آنقدر بالاست که فکر نمی کنم ایران تا 50 سال آینده در صورت فرآهم بودن تمام شرایط به گرد پای آنها برسد. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.


 

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٢:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۸/۱۱
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED