عدم کارآیی مناسب درختان نر پسته در باورسازی گلهای ماده-بررسی کلی-آخرین دستاوردها

عدم کارآیی مناسب درختان نر پسته در باورسازی گلهای ماده-بررسی کلی-آخرین دستاوردها

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

درختان پسته درختانی دوپایه یا dioecious هستند. درختان دوپایه  درختانی هستند که گلهای نر روی یک درخت یا پایه و گلهای ماده روی پایه یا درخت جداگانه قرار دارند. بعبارت ساده تر در پسته درختان نر و ماده جدا هستند. گرده افشانی یا Pollination در تولید موثر و افزایش محصول پسته بسیار مهم است. متعاقب پدیده Pollination پدیده تلقیح یا fertilization اتفاق افتاده تا جنین یا بذر حاصل شود. یکی از نکات بسیار مهم در تولید موثر و گرده افشانی موثر تعداد درختان نر نسبت به درختان ماده است. بصورت استاندارد باید به ازای هر 8 و در برخی منابع 11 درخت ماده 1 درخت نر وجود داشته باشد اما باید توجه داشت این نظریه زمانی بصورت کامل قابل قبول است که گرده افشانی موثری توسط درختان نر انجام شود. بعبارت بهتر در شرایطی که درختان نر چندین هفته زودتر از درختان ماده شروع به فعالیت می کنند و وقتی که بیشتر عملیات تولید گرده صورت گرفت و تقریبا گرده افشانی توسط درختان نر انجام شد درختان ماده شروع به تولید گلهای ماده می کنند افزایش دادن درختان نر کار بیهوده ای ارزیابی می شود. بهر روی با این شرایط دلیلی نیست که بخواهیم میزان یا تعداد درختان نر را افزایش بدهیم و به حد استاندارد برسانیم. کشاورزان و باغدارن کهنه کار پسته در استان کرمان از سالها پیش درختان نر را می بریدند و در هر هکتار فقط چند درخت نر می گذاشتند. این کار در شرایط فعلی کاری بسیار منطقی بنظر می رسد. درختان نری که عمل خود را بدرستی انجام نمی دهند و در واقع هم زمانی میان شکوفایی گلهای نر و گلهای ماده در باغ وجود ندارد پس دلیلی نیست بخواهیم درختان نر را بیخود در باغ افزایش بدهیم. درختانی که هیچ ثمری تولید نمی کنند. اگر بتوانیم مشکل گرده افشانی و عدم همزمانی گلهای نر و ماده در درختان پسته را حل کنیم بلاشک تولید ممکن است حداقل به دو برابر تولید فعلی در باغات پسته ایران برسد. یصورت قطعی یکی از دلایل مهم کاهش تولید پسته در ایران پرفکت نبودن عملیات Pollination   و fertilization در درختان پسته است. درختان ماده ما در شرایط باغات پسته استان کرمان مشکل خاصی ندارند مشکل ما مربوط می شود به درختان نر باغات پسته که گرده خوبی ندارند و گرده را زمانی آزاد می کنند که هنوز گل ماده ای باز نشده است. سوال اینجاست که خصوصیات یک درخت نر ایده آل در پسته چیست؟ یک درخت نر خوب باید این شرایط را داشته باشد. 1-از نظر رشد و شادابی و ظاهری قوی و سالم بنظر برسد. 2-دوره تولید گرده آن هر چه بیشتر مقارن با بازشدن گلهای ماده درختان ماده مجاور باشد. بعبارت بهتر هر چه همپوشانی یا overlap زمانی بیشتری بین درختان نر با درختان ماده وجود داشته باشند (از نظر تولید گل و گرده) تولید محصول بیشتر خواهد بود. بدترین و بی مصرف ترین درختان نر درختانی هستند که از نظر زمانی زودتر به گل می نشینند و موثر ترین درختان نر درختانی هستند که با تاخیر بیشتری از نظر زمانی ظاهر می شوند. متاسفانه بیشتر درختان نر ما در شرایط فعلی باغات پسته ایران بی مصرف هستند و دلیل زیادی برای افزایش درختان نر در باغ نیست مگر اینکه تمهیدی علمی و ریشه ای اندیشیده شود. 3-تعداد خوشه های نر درخت نر هر چه بیشتر باشد درخت در تولید گرده بیشتر موثرتر عمل خواهد کرد. 4-برخلاف تصور بسیاری از کشاورزان هر چه اندازه خوشه های نر بزرگتر باشد و دانه های گرده بزرگتر باشند شانس تلقیح آنها افزایش پیدا می کند. 5-هر چه تعداد دانه های گرده در یک خوشه نر بیشتر باشد مسلما شانس تلقیح با گلهای ماده بیشتر خواهد بود. 6- هر چه قدرت جوانه زنی یا ژرمینیشن یا germination در یک دانه گرده بیشتر باشد تولید بیشتر خواهد بود. صرف تولید یا افزایش تعداد گرده ها شرط مهمی است اما مهمتر از آن قدرت جوانه زنی دانه های گرده هنگام تلقیح گلهای نر درختان پسته است. 7-هر چه قدرت زنده ماندن viability یا گذران شرایط محیطی سخت مثلا سرما یا گرما یا فاکتورهای فیزیکی در یک دانه گرده بیشتر باشد دانه گرده با کیفیت تر خواهد بود. 8- درخت نر خوب درختی است که هر سال گرده تولید کند و ما خوشه های آن را ببیینیم. متاسفانه بسیاری از درختان نر در باغات پسته مانند درختان ماده دارای سال On و Off هستند. مشکل اصلی باغات پسته که تقریبا در درختان میوه دیگر نادر است و وجود ندارد این است که درختان نر خیلی زودتر از موعد مقرر تولید گرده را آغاز می کنند و متاسفانه بسیاری از گرده های تولید شده در هوا معلق می مانند بدون اینکه گل ماده آماده لقاح وجود داشته باشد تا بتوانند آن را تلقیح کنند. بهترین و بالاترین عملکرد در تلقیح زمانی حاصل می شود که بیشترین اورلپ گلهای ماده و نر از نظر زمانی وجود داشته باشد ما باید مشکل را حل کنیم بعبارت ساده تر اگر بتوانیم همزمانی کامل میان تولید گرده و تولید تخمک در گلهای ماده ایجاد کنیم مشکل حل می شود . برای حل این معضل دو روش اصلی وجود دارد. اول گرده افشانی مصنوعی یعنی گرده های سالم و رسیده از نظر فیزیولوژیکی را بتوانیم روی درختان ماده آماده تلقیح بپاشیم (با روش های مختلف مثلا گرده افشان های الکترواستاتیک). دومین و مناسبترین روش این است که بتوانیم در درختان نر شرایطی ایجاد کنیم که تولید گرده در آنها بتعویق بیفتد یا حتی می توانیم تا آنجا پیش رویم که تولید گرده توسط درختان نر از نظر بازه زمانی مورد نظر ما کاملا تحت کنترل و فرمان ما باشد. مواد شیمیایی مختلفی روی درختان نر بصورت پیلوت تست شده اند تا بتوانند تولید گرده را در درختان نر به تعویق بیاندازند. مسلما اسپری کرده این مواد شیمیایی خاص که قیمت چندانی هم ندارند در این قضیه بسیار کمک کننده هستند. مواد شیمیایی مختلفی با دوزها یا غلظت های متفاوتی روی درختان نر پسته تست شده اند و تا حد زیادی نتایج جالب و رضایت بخش بوده است. پیدا کردن غلظت مناسب ایندسته از مواد شیمیایی برای پاشش روی درختان نر در مناطق جغرافیایی مختلف مستلزم صرف بودجه تحقیقاتی مکفی و کارشناسان متبحر و باسواد است. بطور قطع در شرایط فعلی در کشور ایران چنین تحقیقات سودمندی بلاتکلیف هستند چون تحقیقات کشاورزی در ایران ول معطل است. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.


 

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٥:٢۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۸/۱٢
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED