نقدی کوتاه بر بیماری های مهم خاکزاد درختان پسته در ایران

نقدی کوتاه بر بیماری های مهم خاکزاد درختان پسته در ایران

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بیماری گموز یا پوسیدگی طوقه و ریشه درختان پسته بعد از بیماری سرخشکیدگی و آفلاتوکسین مهمترین بیماری درختان پسته برشمرده می شود. مطالعه لابراتورای روی بیماری های خاکزاد مشکلات خاص خود را خواهد داشت. شرایط خاک هر لحظه در حال تغییر است و میکروبیولوژی خاک وشناخت میکروارگانیسم های مفید و مضر آن تحقیقاتی بسیار جالب و کارآمد بشمار می آیند. بیماری های خاکزاد که گموز پسته نیز جزو آن محسوب می شود یا تولید اسپورهای محرک بیماریزا می کنند (zoospores) و یا قادر به تولید اسپور بیماریزا هستند اما اسپوری که فاقد توانایی تحرک است مثلا chlamydospores یا oospores. اسپوری که بیماری گموز پسته تولید می کند دارای توانایی حرکت در آب است بعبارت دیگر در قارچ Phytophthora که عامل بیماری گموز پسته محسوب می شود اسپورها از نوع متحرک یا zoospores هستند. به همین دلیل توصیه بر این است که اگر باغ پسته ای آلوده به گموز است پای درختان تشتک ایجاد شود و به هیچ عنوان اجازه داده نشود تا آب دور طوقه یا کنده برود. چون آب رفته به دور طوقه آلوده اسپورها را با خود به طوقه های مجاور که سالم هستند رسانده و آنها را آلوده می کند. بیماری گموز معمولا در زمین هایی که دارای بافت سنگین هستند و ساعتهای متمادی آب در زمین وجود دارد و رطوبت خاک بالاست شیوع فراوان تری دارد. در خاکهای مرطوب قارچ شروع به تولید اسپورانژیوم و زیوسپورهای بسیار زیاد می کند که هر زیوسپور می تواند موجب آلودگی جدید شود.  Zoospores می توانند مسافتهای نسبتا زیادی را در آب از طریق آبیاری شنا کنند تا به نقطه اثر برسند. بررسی دانسیته و تراکم اسپور قارچ فایتوفترا در اطراف ریشه درختان پسته کمک زیادی به ما در جهت آگاهی از شیوع یا احتمال بروز بیماری و شدت آن می کند. نمونه خاک اطراف طوقه را به محیط آزمایشگاه آورده و جمعیت اسپورهای قارچی را بصورت دقیق بررسی می کنند تا از آلودگی خاک به قارچ اطلاع حاصل شود. در ایالات متحده قبل از احداث یک باغ پسته یکی از الزامات بخصوص در زمین های زراعی که سابقه کشت دارند این است که نمونه هایی از خاک قبل از غرس نهالهای پسته به آزمایشگاه آورده شده تا بصورت دقیق از مقدار و دانسیته اسپور آن اطلاع حاصل شود. گاهی نتایج آزمایشگاهی جمعیت قارچها و حتی باکتریهای بیماریزا در خاک را بحرانی و بالا ارزیابی می کنند و به کشاورزان راه حل هایی ارایه می کنن تا بتوانند از مشکلات بعدی آنها بکاهند ولی در ایران باغات پسته را بصورت دیمی و بدون آزمایشات اولیه به زیر کشت برده شده اند و امروزه در برخی از باغات پسته ما بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی  را داریم. پس از موشکافی ها و سوال و جواب معلوم شده قبلا در محل این باغ پسته پنبه کشت می شده است و چون یکی از بیماری های بسیار شایع در پنبه ورتیسیلوم است. قارچ ورتیسیلوم باقیمانده در خاک با پنیه کشت شده امروزه به درخت پسته نیز سرایت کرده است. یکی از قارچ های بیماریزایی که من در باغات پسته بخصوص در درختان پیر مشاهده کردم قارچ فوزاریوم بوده است. هیچ تحقیق قابل قبولی روی بیماری فوزاریومی پسته در ایران انجام نشده است. بنظر می رسد یکی از دلایل خشکیدگی درختان پیر (40 سال به بالا) بخصوص در پایه هایی که نسبت به سرخشکیدگی مقاوم هستند قارچ فوزاریوم است. در مورد فوزاریوم نه اثبات بیماری زایی صورت گرفته نه تحقیق مستدلی وجود دارد و وقتی که با اساتید صحبت می شود می گویند پسته نسبت به فوزاریوم مقاوم است و اگر شما چنین قارچی جدا کردید حتما قارچ ساپروفیت بوده است. بهر روی تحقیقات وسیعتری روی قارچ فوزاریوم و بیماریزا بودن آن در درختان پسته مورد نیاز است. در مورد ورتیسیلوم هم همین مسخره بازی رو در می آوردند می گفتم قارچ ورتیسیلوم روی از روی درختان پسته جداسازی کردم می گفتند نه بابا ورتیسیلیوم روی پسته خسارتزا نیست حالا بعد از سالها فهمیده شده که قارچ ورتسیلیوم یکی از مشکلات رو به گسترش باغات پسته در ایران است. باغات پیر پسته همانطور که سود بالایی دارند به مراقبت های بیشتری هم نیاز دارند. مشکلات قارچی خاکها در باغات پسته بسیار زیادند. یک بیماری خاکزی مهلک مثلا گموز می تواند یک درخت باور دارای خوشه های زیاد را در عرض چند روز نابود کند و زحمات چندیدن ده ساله باغات پسته را بهدر دهد. کلنیک های گیاهپزشکی فقط در حد حرف و شعار تشکیل می شوند و هیچ حمایتی از آنها صورت نمی گیرد. در ایالات متحده بعنوان مثال در هر هکتار باغ در آن واحد ممکن است بیش از چندین شرکت به فعالیت مشغول باشند. کمپانی ها یا شرکت های خصوصی نقش بسیار مهمی در بالا بردن راندمان کار دارند اما در ایران اصلا خبری از کمپانی ها نیست. بیماریهای خاکزاد از جمله بیماری های مهمی هستند که تحقیقات وسیعتری می طلبند. تحقیقاتی که کاربردی باشند و کشاورز بتواند از آنها استفاده کند. تحقیقاتی که کاربردی نباشند بدرد جرز دیوار هم نمی خورند و فقط بودجه بیت المال و وقت محقق و عمر آن را تلف می کنند. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٥:۳٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۸/۱٦
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED