مقایسه سرخشکیدگی درختان پسته در استرالیا و ایران

مقایسه سرخشکیدگی درختان پسته در استرالیا و ایران

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

استرالیا یکی از کشورهای نسبتا نوپا در تولید پسته در دنیاست. یکی از بیماری های مهم درختان پسته در استرالیا بیماری خشکیدگی سرشاخه یا dieback است. عامل بیماری سرخشکیدگی درختان پسته در استرالیا کاملا شناخته شده است و عامل آن باکتری زانتوموناس است. عامل بیماری سرخشکیدگی درختان پسته در ایران همانطور که قبلا در این وبلاگ بیان شد بصورت کامل شناخته شده نیست. با توجه با احتمالات و قوی بودن احتمال باکتریایی بودن بیماری سرخشکیدگی درختان پسته در ایران، در این نوشته سعی بر این است که بتوانیم از تجربیات محققین استرالیایی در مدیریت بهتر بیماری سرخشکیدگی درختان پسته رقم اوحدی در ایران درسهایی بیاموزیم. عامل بیماری سرخشکیدگی درختان پسته در استرالیا یعنی Xanthomonas translucens از طرق مختلف انتشار می یابد. از جمله باران توام با باد یا اسپلش، آب آبیاری، باد و ادوات کشاورزی ممکن است  از درخت بیمار به درخت سالم انتقال یابد. کنترل بیماری سرخشکیدگی پسته در استرالیا و احیانا ریشه کنی آن کاری بسیار مشکل ارزیابی می شود. اشتراکات زیادی میان بیماری سرخشکیدگی درختان پسته در استرالیا و ایران وجود دارد از جمله اینکه هنوز برای هیچ کدام وکتور یا ناقل زنده ای (زنجره، پسیل و ...) شناسایی نشده است. یکی از مشابهات این بیماری در دو کشور نحوه علایم بیماری است بصورتی که شانکر یا زخم ایجاد شده می تواند از ابعاد خیلی کوچک در حد سانتی متر تا شانکرها یا زخم های عمیق چند ده سانتی متری روی پوست درختان پسته موجب آسیب شود. انتقال عامل بیماری در هر دو کشور بلاشک از طریق ادوات هرس آلوده از جمله قیچی باغبانی و اره انجام می شود. ضد عفونی ادوات هرس در جلوگیری از گسترش بیماری سرخشکیدگی بسیار مهم ارزیابی می شود. نکته بسیار مهمی که از دید بسیاری از کشاورزان مغفول مانده این است که برای ضد عفونی ادوات هرس نمی توان از قارچ کش هایی مانند زینب، مانب و مانکوزب و...استفاده کرد و بنابراین نتیجه می گیریم برای ضدعفونی ادوات هرس باید از باکتری کش ها استفاده شود مثلا محلول بردو یا اکسی کلرور مس. یکی از نکات بسیار جالب و مهمی که بنده به آن رسیدم و توصیه کردم این بود که هر چه درختان رقم اوحدی در استان کرمان کمتر هرس شوند بیماری سرخشکیدگی درختان پسته کمتر خواهد بود. این همان چیزی است که استرالیایی ها از قبلها به آن پی برده بودند. بعبارت واضح تر در استرالیا یکی از دلایل گسترش و شدت بیماری سرخشکیدگی درختان پسته را هرس شدید ارزیابی می کنند (قابل توجه مونگلان پر مدعایی که توصیه به هرس از زیر قسمت سیاه شده یا آلوده می کنند و یا کلا هرس شدید را برای کاهش بیماری یا احیانا ریشه کنی آن به کشاورزان بدبخت توصیه می کنند). نیپروکوات (Niproquat) باکتری کشی است که بمنظور حفاظت از محل های هرس احتمالی جهت پیشگیری از بیماری سرخشکیدگی درختان پسته در استرالیا مورد استفاده قرار می گیرد (به صورت مالشی یا تیمار روی زخم هرس). ترکیبات آنتی بیوتکی جهت مبارزه با بیماری سرخشکیدگی چه در ایران چه در استرالیا و چه در ایالات متحده قابل توصیه نیستند به دو دلیل بسیار مهم اول قیمت بسیار گزاف تولید و کاربرد آنتی بیوتیکها در کشاورزی و دوم مساله مقاومت باکتریهای بیماری زای انسانی و حیوانی نسبت به آنتی بیوتیکها. همانطور که می دانیم باکتریهای بیماری زای گیاهی مانند باکتری های بیماری زای حیوانی یا حتی انسانی (مثلا باکتری باسیلوس مولد ایجاد سیاه زخم در انسان) دارای اشتراکات بسیار زیادی هستند. انتقال یا ترانسفورمیشن یا ترانسداکشن اطلاعات و ژنها یک امر عادی در باکتریها محسوب می شود. بعبارت دیگر باکتری های مختلف گیاهی و حیوانی و انسانی از جنس های همخوان یا خانواده های مشابه می توانند در کنار هم قرار بگیرند و اطلاعات خود را عوض و بدل کنند و حتی ژنهای مقاومت را عوض و بدل کنند که این بسیار خطرساز است. بعبارت ساده تر مثلا با مصرف آنتی بیوتیکها بر علیه بیماری سرخشکیدگی درختان پسته در استرالیا یا ایران یا هر جایی ممکن است باکتری پاتوژن تولید ژنهای مولد مقاومت نسبت به آنتی بیوتیکها کند. این ژنهای مقاومت بر علیه آنتی بیوتیک ها در باکتریهای بیماری زای گیاهی  ممکن است از طرق مختلف به باکتریهای بیماری زای انسانی سرایت کند و مصیبت عظمی اتفاق افتد. همان چیزی که امروزه متاسفانه در مورد بسیاری از آنتی بیوتیک های قوی انسانی (مثلا پنی سیلین و...) حادث شده است. ترکیباتی که دارای عنصر مس در ترکیب خود باشند دارای خاصیت باکتری کشی هستند و می توانند برای تیمار محل هرس یا قسمتهای سیاه شده آلوده در بیماری سرخشکیدگی درختان پسته مورد استفاده قرار بگیرند (مانند محلول یا مخلوط بردو یا اکسی کلرور مس). یک نکته بسیار مهم در استفاده از قارچ کش های مسی این است که این قارچ کش ها معمولا بیشتر بمنظور حفاظت یا پیشگیری بسیار مفید هستند و زمانی که عامل بیماری در محل شانکر ها فعالیت داشته باشد معمولا استفاده از این ترکیبات حالت کوراتیو یا درمانی ندارد. یکی از اشتراکات بیماری سرخشکیدکی در ایران و استرالیا این است که عامل بیماری نمی تواند جوانه های زایشی را رویشی را درگیر کند. اگر چه در اثر نابودی پوست جوانه های زایشی و رویشی از بین می روند اما در شروع پروسه بیماری باکتری از محل جوانه ها شناسایی و جداسازی نشده است یا مقدار جمعیت آن بسیار کم بوده است و این می تواند این تحقیق را پیش روی محققین بگذارد تا با کند و کاو جوانه های درختان پسته ماده ای را بیابند که نسبت به باکتری مقاوم باشد و بتوانند روزی آن را تجاری سازی کنند و وارد مارکت کنند. استفاده از آنتی بیوتیک ها در آزمایشگاه تاثیر مثبتی روی کنترل بیماری داشته است از میان آنتی بیوتیکهای ریفامایسین، آمپیسیلین و استرپتومایسین، استرپتومایسین دارای خاصیت کنترل کنندگی بهتری روی باکتری عامل سرخشکیدگی درختان پسته بوده است. بهر روی همانطور که گفته شد هیچ مجوز قانونی برای استفاده از آنتی بیوتیکها در کنترل بیماری های باکتریایی گیاهان وجود ندارد. پاشش اسید فسفوریک روی درختان پسته با دوز های بسیار کم و کنترل شده نیز نتوانسته تاثیری روی کنترل بیماری سرخشکیدگی درختان پسته داشته باشد. اساس کنترل بیماری سرخشکیدگی درختان پسته چه در استرالیا و چه در ایران بر اساس 2 روش مهم زراعی و شیمیایی است. روش زراعی یعنی تقویت درختان و بهبود عملیات مختلف زراعی و باغی و همچنین پرهیز از هرس شدید و غیر استاندارد . روش شیمیایی اساسا بر مبنای تیمار کردن محل های هرس با باکتری کش ها و احیانا تیمار محل های سیاه شده یا شانکرها با استفاده از باکتری کش ها است. یک نکته بسیار مهم در مورد مبارزه با بیماری سرخشکیدگی درختان پسته در استان کرمان این است که برخی از کارشناسان توصیه به سم پاشی یا محلولپاشی اکسی کلرور مس یا مخلوط بردو روی درختان پسته بعد از هرس یا قبل از آن یا قبل از باز شدن گره های زایشی و رویشی در اواخر زمستان می کنند. این کار یعنی استفاده از اکسی کلرور مس یا مخلوط بردو بصورت محلولپاشی روی تمام شاخ و برگ درختان پسته کاری بسیار خطرناک است که متاسفانه اخیرا شیوع فراوانی یافته است. استفاده از مخلوط بردو یا اکسی کلرور مس بعلت بالا بودن درصد زیادی از عنصر مس یا آهک در ترکیب خود می تواند اثرات بسیار سویی روی گره های زایشی درختان پسته داشته باشد و موجب گیاهسوزی و جوانه سوزی در درختان پسته شود. بارها مشاهده شده که سم پاشی با قارچ کش ها روی درختان پسته قبل از فصل باز شدن جوانه ها موجب نابودی درصد بزرگی از گره های زایشی و رویشی در درختان پسته شده است. بنابراین بهترین روش برای استفاده از اکسی کلرور مس یا مخلوط بردو یا سایر باکتری کش ها حاوی عنصر مس استفاده از آنها بصورت تیمار موضعی یا مالش به محل هرس یا ناحیه سیاه شده آلوده است نه اینکه بخواهیم کل درخت را با باکتری کش های معدنی قوی شستشو دهیم (بدبختی ما این است که افراد نادان و پرمدعا و کارشناسان ماقبل تاریخ و فسیل شده برای کشاورزان نادان و از خود راضی نسخه می پیچند). روش کنترل بیولوژیک با بیماری سرخشکیدگی فعلا جنبه کاربردی پیدا نکرده است ولی در آزمایشات لابراتواری نتایج مثبت ارزیابی شده است.


 

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٥:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۸/٢٠
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED