بررسی نقش و اهمیت هورمونهای گیاهی در درختان پسته –بخش دوم

بررسی نقش و اهمیت هورمونهای گیاهی در درختان پسته –بخش دوم

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

پدیده تولید گل های ماده توسط جوانه های زایشی در درختان پسته و تلقیح یا بارور سازی گلهای ماده توسط گرده ها پروسه هایی بسیار سریع هستند. یک بازه زمانی یک هفته ای در اوایل بهار ممکن است زمانی باشد تا گل های ماده پدیدار شده در بهار سریعا با دانه های گرده معلق در هوا برخورد کنند و تخم یا بذر را تشکیل بدهد. معمولا تشکیل دانه در پسته داری چندین بازه زمانی مشخص است. در کرمان به مرحله نخست تشکیل میوه مرحله ارزنی شدن یا ارزنو می گویند. مرحله ارزنو اولین مرحله تشکیل بذر یا دانه است. مرحله دوم تشکیل بذر یا دانه مرحله بزرگتر شدن دانه و رشد پریکارپ میوه است که به اصلاح محلی مرحله تاقو شدن پسته نامیده می شود. تقریبا از مرحله تاقو شدن به بعد مغز پسته شروع به پرشدن می کند. پر شدن مغز پسته بسیار سریع اتفاق می افتد. در پسته تقریبا 4 ماه پس از پدیده گرده افشانی دانه یا بذر پسته به مرحله رسیدگی یا برداشت می رسد. هورمون بازدارنده ABA یا اسید ابسیزیک اسید در بازه زمانی رشد رویشی و تقسیم سلولی در درختان پسته (مثلا در بهار) داری کمترین میزان خود در درختان پسته است. در هنگام مرحله وان استیج و تو استیج یعنی در مرحله اول تشکیل میوه یا ارزنو و همچنین در مرحله دوم تشکیل میوه پسته یا تاقو مقدار هورمون جیبرلین یا GA3 در درختان پسته در بیشترین مقدار ممکن است. نتیجه بسیار مهمی که می توانیم بگیریم اینکه اگر درخت پسته ای دارای سرخشکیدگی است یا در اثر شرایط مختلف حل و روز خوبی ندارد در ضمن پسته خوبی هم دارد (بسیاری از درختان پسته در فصل رشد قادر به حفظ جوانه های زایشی خود هستند اما زرد، ضعیف و دارای مشکل هستند) برای اینکه بتواند مغز خود را پر کند و زیر فشار پر شدن مغز بتواند پسته خود را برساند علاوه بر محلولپاشی و تغذیه مناسب می توانیم از هورمون جیبرلین برای کمک به چنین درختانی سود جست!! بنابراین استفاده از کودهای حاوی هورمون جیبرلین و یا خود هورمون جیبرلین به نسبتهای مشخص و کنترل شده در این برحه زمانی  بسیار قابل توصیه است. جالب اینجاست روی لیبل کودهای حاوی هورمون جیبرلین که از کشورهای اروپایی وارد ایران می شوند و حاوی هورمون جیبرلین هستند نوشته شده که در مرحله 1 و 2 تشکیل میوه استفاده شوند! چیزی که از نظر علمی ثابت شده است! مطالعات مشخص کرده در مورد هورمون اکسین یا auxin  اسید اندول استیک یا IAA بهترین زمان استفاده در اول بهار و در مرحله تورم جوانه است. بهتر آن است که کشاورزان پسته کار کودهای حاوی هورمون اکسین را در نوبت اول سم پاشی بهاره به همراه سم روی درختان پسته بپاشند. چون هورمون اکسین اثر بسیار مثبت روی رشد مریستیمک یا رویشی در درختان پسته دارد. در هنگام رشد رویشی در بهار میزان اسید ابسیزیک در پایین ترین مقدار خود در درختان پسته وجود دارد. یکی از راهکارهایی که میتوان سال نیاور را حذف کرد یا تقلیل داد استفاده از هورمون اکسین در اواسط فصل بهار و اوایل فصل تابستان است. مطالعات نشان داده که در سالهای نیاور مقدار هورمون اسید ابسیزیک بسیار بیشتر از سالهای اور در درختان پسته است. و همچنین در سالهای نیاور مقدار هورمون اکسین بسیار کمتر از سال آور است. نتیجه انکه در سالهای آور می توانیم با استفاده از هورمون اکسین مقدار گره های زایشی را در سال آینده که سال نیاور باشد را افزایش داد و حفظ کرد. تحقیقات زیادی این را به اثبات رسانده که اگر بتوانیم مقدار هورمونهای اکسین و ابسیزیک اسید را در درختان پسته کنترل کنیم سال آور و نیاور را به کنترل خود خواهیم گرفت و سال نیاور را می توانیم تا حد زیادی حذف کنیم یا کاهش دهیم!! خانم دکتر فرگوسن که به جرات میتوان گفت مادر تحقیقات پسته در کالیفرنیاست هم در مقالات خود به این نکته اشاره دارند که کنترل اسید ابسیزیک در درختان پسته مساوی است با کنترل سالهای آور و نیاور در درختان پسته!! نکته بسیار مهم که قبلا هم اشاره شد این است که لازمه استفاده از هورمونها برای کنترل سالهای اور و نیاور تغذیه مناسب بویژه در دوران پر شدن مغز در درختان پسته است. بعبارت واضح تر اگر چه کنترل و تنظیم مصنوعی هورمونها در درختان پسته ممکن است سال اور و نیاور را محو کند اما اگر تغذیه مناسبی در دوره پر شدن مغز وجود نداشته باشد گره های زایشی سال بعد قطعا فرو خواهند ریخت!! مطالعه و تحقیق روی بررسی تغییرات هورمونی در فصول مختلف در درختان پسته دارای اهمیت بسیار زیادی است که باید بودجه کافی و محققین با سوادی به آن اختصاص داده شود. مطالعه روی هورمونها در درختان پسته بسیار بسیار مهم است و متاسفانه در ایران تحقیق خاصی در مورد آن وجود ندارد. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.


 

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۳:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٤
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED