بررسی مهمترین مشکلات فیزیولوژیکی در درختان پسته-بخش اول

بررسی مهمترین مشکلات فیزیولوژیکی در درختان پسته-بخش اول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

درختان پسته دارای 3 مشکل فیزیولوِژیکی مهم هستند اول پدیده سال آور و نیاور دوم تولید دانه های پوک یا دارای مغز ناقص و سوم پدیده ناخندانی یا دهن بست شدن درصد زیادی از دانه ها با وجود فرصت کافی برای شکافتن. متاسفانه اطلاعات کاملا دقیقی در مورد علل این نواقص فیزیولوژیکی در درختان پسته وجود ندارد. اما بسیاری از محققین رقابت بر سر کربوهیدراتها را به عنوان علت اصلی بروز این پدیده ها در درختان پسته می دانند. در مورد پدیده سال آور و سال نیاور قبلا بصورت مفصل مطالبی در این وبلاگ آورده شده است که خوانندگان گرامی می توانند به آنها مراجعه می کنند. کربوهیدراتها و تنظیم کنندگان رشد  یا هورمونها نقش اصلی در بروز پدیده سال آور و نیاور در درختان پسته دارند. استفاده از هورمونها و منابع کربوهیدارتی بویژه در پیک فرو افتادن گره های زایشی در تابستان تا حد زیادی جلو سال نیاور را می گیرد اما همیشه این یک قانون کلی نیست و برخی از اوقات با وجود اضافه کردن منابع کربوهیدراتی و هورمونهای دخیل در این پدیده باز هم سال نیاور پدید می آید. مسلما در درختان پیر نسبت به درختان جوان دستکاری مصنوعی (استفاده از هورمونها و منابع هیدورکربونی) در مورد از بین بردن سال نیاور بسیار موفق تر خواهد بود. هرس درختان پسته یکی از راههایی است که در کالیفرنیا تا حدی توانسته سال نیاور را تخفیف بدهد. یعنی هرس موجب تحریک درختان به تولید جوانه های زایشی بیشتر و حفظ جوانه های موجود می شود. متاسفانه در مورد درختان فندقی در استان کرمان هرس تنها کمک کننده نیست بلکه بشدت موجب شیوع بیماری سرخشکیدگی شده و بنابراین توصیه به هرس در درختان فندقی کار صحیحی بنظر نمی رسد. اگر چه پدیده سال آور و نیاور فقط مخصوص درختان پسته نیست اما هیچ درختی مانند درخت پسته اینجور سال آور و نیاورش مشخص و جالب نیست. بهر روی پدیده سال آور و نیاور به این شکلی که در درختان پسته واضح است در هیچ درختی مشاهده نمی شود. یک دانه پسته رسیده دارای چنیدن قسمت است بیرونی ترین قسمت یا پوست دانه از نظر گیاهشناسی از مجموعه mesocarp+  exocarp تشکیل شده است. بخش خوردنی میوه پسته درونبر یا مغز یا همان endocarp است. تخمدان یا ovary با رشد و نمو خودش نهایتا میوه یا دانه پسته را تولید می کند. در داخل تخمدان تخمک یا ovule بوجود می آید. پدیده تلقیح در درختان پسته پدیده ای بسیار جالب و مهم است. در تلقیح، دانه گرده گلهای نر از روی درختان نر توسط باد به آرامی رو کلاله چسبناک گلهای ماده در درختان ماده می نشینند. وقتی که دانه گرده روی کلاه نشست جوانه زده و تولید لوله تندش گرده یا pollen tube می کند. لوله گرده از کلاله به سمت خامه یا بافت خامه style پیشروی می کند تا اینکه به قسمت انتهایی یا تخمدان برسد و نهایتا با تخمک داخل تخمدان  تلقیح شده و تولید تخم یا زیگوت می شود. در دانه های پوک رشد میوه و تخمدان صورت می گیرد اما متاسفانه جنین یا  embryo فاقد رشد است. پوکی در  دانه ها در پسته در دو مرحله مهم از رشد و نمو میوه اتفاق افتد مرحله اول هنگام تشکیل میوه (یعنی جنین یا embryo اصلا تشکیل نمی شود) و دوم هنگام پر شدن مغز (جنین یا embryo تشکیل می شود اما بدلایل مختلف جنین نابود می شود). دلایل مختلفی برای نابودی یا سقط جنین در  دانه های پسته وجود دارد که مهمترین آنها آفتاب سوختگی یا sunburn و همچنین پسیل پسته یا شیره خشک است. بخوبی ثابت شده است که اگر مبارزه موثر با پسیل پسته در هنگام پر شدن مغز صورت نگیرد درصد بسیار بالایی از جنین های تشکیل شده نابود خواهند شد. اولین دانه های پوک تشکیل شده دانه هایی هستند که در مرحله تشکیل میوه بوجود می آیند. در ایندسته از دانه ها تلقیح یا باورسازی دارای اشکال است. این اشکال ممکن است مربوط به عدم تشکیل لوله تندش گرده یا pollen tube باشد یا pollen tube  تشکیل شود اما دارای اشکال باشد. همچنین ممکن است مشکل مربوط به تخمک و ناتوانی آن برای دریافت و بارورسازی دانه گرده باشد. بهر روی در ایندسته از اختلالات اصلا جنینی تولید نمی شود. و چون جنینی تشکیل نمی شود مغز یا kernel وجود ندارد. این پدیده یعنی تولید دانه یا میوه بدون تلقیح و تشکیل جنین یا بذر در اصطلاح باغبانی پارتنوکارپی یا parthenocarpy نامیده می شود. پارتنوکارپی اگر چه در مورد بسیاری از محصولات باغی بسیار مهم و سودمند ارزیابی می شود اما پارتنوکارپی در درختان پسته یعنی پوکی و عدم تشکیل مغز و جنین و بذر کاری بسیار زیانبار ارزیابی می شود.


 

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٥:٢۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٦
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED