مروری بر عنصر گوگرد(S)، منابع، اهمیت و کاربرد آن در باغات پسته-بخش اول

مروری بر عنصر گوگرد(S)، منابع، اهمیت و کاربرد آن در باغات پسته-بخش اول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

گوگرد(S) یکی از عناصر مهم رشد و نمو در گیاهان یا نباتات محسوب می شود. گوگرد(S) عنصری مرموز و گاها ناشناخته در باغات پسته برشمرده می شود. بصورت معمول باغدارن پسته آشنایی کمی با گوگرد و نقش آن در افزایش راندمان درختان پسته دارند. در مورد بسیاری از کشاورزان و محصولات دیگر نیز در سایر نقاط دنیا گوگرد عنصری تقریبا ناشناخته محسوب می شود. عنصر گوگرد(S) از نظر دسته بندی جزو عناصر ماکرو محسوب نمی شود اما گوگرد را نمی توان جزو عناصر میکرو تقسیم بندی کرد چون مقدار برداشت گوگرد از خاک توسط درختان پسته و سایر نباتات بسیار بیشتر از عناصر میکرو است. بهر روی عنصر گوگرد را می توان یک عنصر بینابینی در میان عناصر ماکرو و میکرو دسته بندی کرد. امروزه در کشاورزی نوین و علمی در بسیاری از نقاط دنیا افزودن گوگرد به خاک یکی از برنامه های ضروری و مهم برای بسیاری از کشاورزان و باغدارن بحساب می آید. در مورد بسیاری از خاکها افزودن گوگرد ضروری نیست چون بحد کافی در خاک وجود دارد ولی در مورد بسیاری از نباتات و خاکها مقدار عنصر گوگرد در خاک کافی نیست و ما باید حتما در برنامه تغذیه ای باغات عنصر گوگرد را مد نظر قرار دهیم. بهر روی سالانه مقداری از عنصر گوگرد مانند سایر عناصر توسط درختان از خاک برداشت میشود که باید با افزودن گوگرد در برنامه تغذیه ای جبران شود. متاسفانه در مورد عنصر گوگرد برنامه خاص تغذیه ای در بسیاری از موارد وجود ندارد و حتی کود مشخص گوگردی نیز برای جبران این عنصر مهم در مارکت وجود ندارد!! متاسفانه  آزمایش خاک نمی تواند کمک زیادی به فهم کمبود یا زیاد بودن عنصر گوگرد در خاک کند اگر چه می تواند تا حدی مفید باشد!!. گوگرد نقش های بسیار مهمی در گیاهان بازی می کند از جمله 1-در ساختار بیش از 90 درصد پرتویین های گیاهی عنصر گوگرد وجود دارد 2- گوگرد در ساختار کلروفیلها در برگ نقش مهمی ایفا می کند بصورتی که کمبود گوگرد موجب کاهش ساخت کلروفیل ها و زردی در برگها شود (علایم مشابه کمبود نیتروژن) 3- اینترکشن میان گوگرد و نیتروژن (N) برای افزایش راندمان تثبیت ازت و کارایی کودهای ازته بسیار مهم ارزیابی می شود بعبارت دیگر زمانی که مقدار کافی از گوگرد در خاک وجود داشته باشد مقدار جذب ازت افزایش خواهد یافت!! 4- در صورت وجود مقدار کافی گوگرد در خاک مقدار جذب نیتروژن موجود در کودهای دامی (مرغی، گوسفندی و ...) توسط ریشه ها افزایش خواهد یافت و به همین دلیل است که توصیه به استفاده از کودهای گوگرد دار به صورت توام با کودهای دامی می شود 5- مقدار عنصر گوگرد در خاک ممکن است تا حدود 10 درصد حجم کل خاک باشد و تقریبا از نظر مقدار موجود در خاک شبیه به عنصر فسفر (P) است. 6-افزودن کودهای گوگردی به خاک موجب کاهش اسیدیته یا PH شده که در شرایط قلیایی بودن شدید آب و خاک در مناطق پسته خیز استان کرمان بسیار مفید ارزیابی می شود. 7- اگر چه آزمون تعیین درصد گوگرد در خاک می تواند تا حدی کمک کننده باشد اما در بسیاری از موارد آزمایش خاک نمی تواند معیار صحیحی از مقدار نیاز عنصر گوگرد توسط درختان باشد (برخلاف بسیاری از عناصر دیگر). یکی از نکات مهم در مورد کودهای گوگردی این است که گوگرد کشاورزی با گوگرد صنعتی بسیار تفاوت دارد. متاسفانه در بازار ایران کودهای زرد رنگی که ناشی از ضایعات کارخانجات پتروشیمی و مشتقات نفتی را بعنوان کود گوگردی به خورد کشاورزان نادان می دهند که تقریبا هیچ تاثیر مفیدی در خاک بر جای نمی گذارد. گوگرد صنعتی در خاک تقریبا بصورت دستنخورده باقی می ماند و بعد از گذشت سالها هیچ گونه تغییری در خاک پیدا نمی کند. بهرروی باید کشاورزان توجه داشته باشند که کود گوگردی کشاورزی با گوگرد صنعتی (گوگرد زرد رنگی که در بازار وجود دارد) کاملا متفاوت است و نباید فریب متقلبان و سودجویان را خورد. در مورد برخی از کودهای پلت مرغی بی کیفیت هم متاسفانه اگر دقت کنیم در ساختار آنها ذرات زرد رنگ گوگرد صنعتی در ایندسته از کودها مشاهده می شود که هیچ سود مثبتی برای ما ندارد. عنصر گوگرد نتنها روی جذب نیتروژن تاثیر مستقیم دارد بلکه می تواند تا حدی زیاد بصورت غیر مستقیم جذب فسفر (P) و پتاسیم (K) را تحت تاثیر قرار می دهد! بسیاری از اسیدهای آمینه مهم در درختان از جمله متیونین و سیستین بالای 20 درصد از وزن خودشان را گوگرد تشکیل داده است. در مورد چرب بودن و افزایش طعم مغز پسته نیز گوگرد بسیار مهم است بصورتی که در باغاتی که گوگرد کافی توسط درختان و مغز جذب شود مقدار چربی مغز و نهایتا طعم مغز نیز بسیار مطبوعتر خواهد بود این نکته بویژه در مورد باغدارنی که صرفا مغز سبز تولید می کنند بسیار مهم خواهد بود!! افزودن کودهای دامی به باغ کمک زیادی به افزون مقدار گوگرد قابل جذب در درختان پسته می کند بصورتی که امروزه یکی از منابع مهم گوگرد کودهای دامی ارزیابی شده است! هورمونهای گیاهی موجود در پسته مانند اکسین، سیتوکینین و ...که نقش بسیار مهمی در افزایش راندمان درختان پسته دارند دارای ساختار پروتویینی و اسید آمینه ای هستند که مسلما گوگرد جزو اصلی ساختمان آنها محسوب می شود. بازخوردها یا اینترکشن های فیزیولوژیکی گوگرد در خاک بسیار جالب و مفصل هستند که بدلیل علمی بودن و خارج از حوصله بودن آنها در این وبلاگ مطرح نمی شوند و علاقه مندان می توانند به آنها در منابع مختلف رجوع کنند. بخصوص بازخورد عنصر گوگرد و ارتباط مستقیم این عنصر با جذب عنصر نیتروژن (N) در خاک توسط درختان از نظر بحثهای تغذیه ای بسیار مهم و جالب است. نسبت نیتروژن به گوگرد یا N:S در خاک یکی از بحثهای مهم در مبحث علوم خاک و خاکشناسی است. همانطور که گفته شد بیش از 98 درصد مقدار گوگرد در خاک بصورت گوگرد آلی یا ارگانیک در خاک وجود دارد. گوگرد ارگانیک در بقایای جانوری و میکروارگانیسم ها در خاک وجود دارد. نکته جالب در مورد کودهای ارگانیکی با کیفیت خارجی (اسپانیایی) این است که ایندسته از کودها بویژه کودهایی که دستوالعمل بصورت کاربرد در سیستم های آبیاری و همچنین محلولپاشی دارند برای فرموله کردن و افزودن گوگرد قابل جذب توسط درختان (چه بصورت ریشه و چه از طریق برگ) از عصاره ها یا بقایای جانوری و گاها میکروارگانیسم ها استفاده می کنند و روی لیبل آنها درج شده که حاوی عصاره جانوری یا Animal extract هستند. این Animal extract می تواند تا حد زیادی حاوی عنصر گوگرد آلی باشد که مزایای بسیار زیادی برای درختان خواهد داشت. جالب اینجاست که حتی موقع باز کردن درب و استشمام ایندسته از کودها کاملا بوی لاشه مرده یا باقیمانده جانوری می دهند!! که دقیقا همان Animal extract هستند.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/۱٤
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED