نقش مبارزه زراعی زمستانه در کنترل تلفیقی آفات و بیماریها در باغات پسته

نقش مبارزه زراعی زمستانه در کنترل تلفیقی آفات و بیماریها در باغات پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: jmlzdh_mhmmd@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

آفات (Pests) و بیماریها (Diseases) عوامل ناخواسته ای هستند که موجب ایجاد خسارت در باغات پسته می شوند. این موجودات ناخواسته موجب خسارت در باغات پسته می شوند و سهل انگاری در مبارزه با این عوامل ناخواسته  موجب ایجاد خسارت اقتصادی می شود. بهترین روش مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز کنترل تلفیقی آنها است که به صورت خلاصه آی، پی، ام (IPM) نامیده می شود ( (Integrated Pest Management. همانطور که از اسم آن پیداست PMI مرکب از مجموعه ای از اعمال مبارزه ای است که برای مبارزه با آفات استفاده میشود یا تلفیقی است از کارهای مختلف مبارزه ای. این روش های مبارزه ای مختلف هستند و می توانند شامل مبارزه شیمیایی، بیولوژیکی، فیزیکی، زراعی و... باشد. بنابراین در روش (IPM) از یک روش خاص مبارزه ای استفاده نمی شود. بعنوان مثال توصیه می شود در مبارزه با شیره خشک یا پسیل پسته در تابستان در هنگام طغیان آفت از کودهای ازته قوی استفاده نشود. این توصیه بعنوان یک روش مبارزه در واقع یک نوع از مبارزه تلفیقی از نوع مبارزه یا کنترل زراعی یا cultural control با شیره خشک است. در بسیاری از موارد وقتی که صحبت از مبارزه با آفات (حشرات، بیماریها و علفهای هرز) می شود باغداران سریعا افکارشان متوجه سم پاشی یا مبارزه شیمیایی می شود. اگر چه روش مبارزه شیمیایی یا سم پاشی بعنوان اصلی ترین روش مبارزه با آفات مختلف در باغات پسته محسوب می شود اما مشکلات زیست محیطی و بهداشتی و بسیاری از ملاحظات دیگر ضرورت استفاده از مبارزه تلفیقی را با آفات مختلف موجود در باغات پسته را گوشزد می کند. یکی دیگر مشکلات مبارزه شیمیایی در بسیاری از باغات پسته ایران بروز مقاومت یا resistance در آفات نسبت به سموم شیمیایی است. یکی از مهمترین روش های مبارزه تلفیقی با آفات در باغات پسته استفاده از مبارزه زراعی یا cultural control است. یکی از مزایای مهم مبارزه زراعی کم خطر بودن آن از نظر زیست محیطی است. بخوبی مشخص است که در روش مبارزه زراعی از سموم شیمیایی استفاده نمی شود. روش مبارزه زراعی ممکن است برای هر گیاهی و هر منطقه ای متفاوت باشد بعنوان مثال یکی از روش های مبارزه زراعی استفاده از روش آیش است. در روش آیش یک مساحت مشخص از زمین کشاورزی از روی عمد رها می شود و ممکن است چندین سال هیچ گونه کشتی در آن صورت نگیرد. چون زمین کشت نمی شود بنابراین از جمعیت آفات و بیماریهای مختلف در این قطعه از زمین بخوبی کاسته خواهد شد اما در مورد باغات پسته که درختانی چند ساله هستند استفاده از روش آیش ناممکن است. بنابراین برای هر محصول و هر منطقه ای مبارزه زراعی خاصی توصیه و تعریف می شود. مبارزه زراعی با آفات سابقه زیادی دارد و از همان زمانی که بشر شروع به کاشت محصولات کشاورزی کرد برای مبارزه با آفات ناخواسته از روشهای مبارزه زراعی استفاده میکرده است. اگر چه مباررزه زراعی یکی از قدیمی ترین روشهای مبارزه با آفات بوده اما امروزه نیز یکی از روش های اصلی مبارزه تلفیقی با آفات محسوب می شود. مبارزه زراعی در واقع اعمالی هستند که باغدار با بهره گیری مناسب از آنها می تواند به کنترل آفات و بیماریها در باغ کمک کند. مزیتهای اصلی روش زراعی مبارزه با آفات عبارتند از  ارزان بودن، همچنین موثر بودن در کنترل آفات، نداشتن اثرات جانبی یا side effects، از بین نبردن دشمنان طبیعی آفات، قابلیت اجرا در سطح وسیع و....اصل اساسی مبارزه زراعی فرآهم کردن شرایط نامساعد برای آفات و فرآهم کردن شرایط مساعد برای رشد گیاهان است. اگر چه مبارزه زراعی با آفات می تواند در هر فصلی از سال وجود داشته باشد اما بنظر می رسد در باغات پسته مبارزه زراعی در فصل خواب درختان (زمستان) مناسبترین و مهمترین زمان مبارزه باشد.

روش های مبارزه زراعی در باغات پسته در فصل زمستان

مدیریت کوددهی یا ایجاد حاصلخیزی بیشتر در خاک یا  Fertility: مسلم است که کوددهی مناسب و ایجاد حاصلخیزی بیشتر در خاک از طریق افزودن کوددهای آلی در فصل زمستان کمک زیادی به افزایش حاصلخیزی خاک خواهد کرد. افزایش حاصلخیزی در خاک موجب قوی شدن درختان و افزایش مقاومت آنها نسبت به آفات، بیماریها و مسمومیت ها در طول فصل بهار و تابستان خواهد شد. افزدون گچ خام به باغات پسته در زمستان کمک زیادی به رفع شوری خاک و کاهش مسمومیت به شوری و سایر مسمومیت ها می کند. در مورد کودهای دامی نیز افزودن آنها به خاک موجب افزایش حاصلخیزی و نهایتا افزایش مقاومت درختان به آفات و بیماریها خواهد شد. هر گونه عملیات کوددهی و افزودن مواد دیگر (مانند خاک، ماسه بادی، گچ و...) می تواند در واقع نوعی مبارزه زراعی باشد چون بصورت غیر مستقیم موجب تقویت درختان پسته و نهایتا قوی شدن درختان موجب افزایش تحمل درختان پسته نسبت به آفات و بیماریها می شود. استفاده از کودهای پتاسیمی موجب افزایش مقاومت درختان پسته نسبت به آفات، بیماریها در درختان پسته خواهد شد. افزودن غنای میکروبی خاک که از طریق افزودن مواد آلی (مانند کودهای دامی و کمپوستها) می تواند در واقع نوعی مبارزه زراعی باشد.

آبیاری سنگین زمستانه: آبیاری سنگین در زمستان اثرات بسیار مثبتی روی درختان پسته خواهد گذاشت. اگر آبیاری سنگین زمستانه توام با سرمای زیاد (یخ آب) باشد می تواند جمعیت حشرات آفت مانند پسیل پسته که بصورت حشرات بالغ زمستانگذرانی می کنند را تا حدی کاهش دهد. در مورد سایر آفات و بیماریها هم مسلما یخ آب زمستانه به کاهش جمعیت آنها کمک خواهد کرد. در مورد رفع مسمومیتها (بخصوص شوری) هم آبیاری سنگین در زمستان کمک کننده خواهد بود. بنابراین یخ آب زمستانه در واقع نوعی مبارزه زراعی محسوب می شود که باغداران می توانند بخوبی از آن در جهت کاهش خسارات آفات سود جویند.

شخم عمیق زمستانه: شخم عمیق زمستانه موجب بهم خوردن خاک رویی و خاک تحتانی شده و موجب تهویه بیشتر خاک می شود. رسیدن اکسیژن بیشتر به ریشه ها قطعا موجب افزایش رشد آنها و مقاومت بیشتر آنها در برابر عوامل نامساعد زیستی و غیر زیستی می شود. از طرف دیگر شخم عمیق ممکن است لاروها، شفیره ها و همچنین حشرات بالغ آفات را از سطح پایینی خاک به سطح بالایی آورده و در معرض سرمای کشنده قرار دهد. از طرف دیگر شخم عمیق موجب نابودی ریشه برخی از علفهای هرز و بذور آنها می شود. یکی دیگر از مزایایی شخم عمیق در زمستان افزایش مقدار نفوذ آب آبیاری در خاک و افزایش قدرت زهکشی خاکها است. بنابراین شخم عمیق زمستانه در باغات پسته نیز نوعی مبارزه زراعی محسوب می شود که علاوه بر اثرات کاهش دهندگی جمعیت آفات و بیماریها موجب پوسیدگی بیشتر بقایای گیاهی آلوده و نابودی آنها میشود. از سوی دیگر شخم عمیق زمستانه موجب بهبود خواص فیزیکی خاک مانند افزایش تهویه، افزایش ظرفیت ذخیره آب و نرم شدن خاکهای سفت و کلوخه ها می شود.

رعایت بهداشت زراعی یا Sanitation: بهداشت زراعی به مجموعه ای از اعمال گفته میشود که نهایتا موجب نابود کردن بقایایی گیاهی آلوده می شود. رعایت بهداشت زراعی هم در باغ و هم در محل های فرآوری و هم در انبارها و محل های جمع آوری پسته موجب کاهش خسارات آفات و امراض مختلف می شوند. نقش بهداشت زراعی در کنترل آفات و بیماریها و همچنین علفهای هرز در باغات پسته بسیار مهم است. در مورد زنبورهای مغزخوار پسته جمع آوری و معدوم کردن دانه های ریخته شده در باغ و اطراف محل های فرآوری پسته در کاهش ابتلا به آفت بسیار مهم ارزیابی می شوند. در مورد افلاتوکسین هم پاکسازی دانه های آلوده و بقایایی گیاهی آلوده (مانند پوست های پسته خشک شده آلوده و سیاه رنگ) در باغ و بویژه در محل های فرآوری بسیار مهم است. هر گونه بقایای گیاهی پوسیده بویژه در محل های فرآوری باید جمع آوری و معدوم شوند. جمع آوری و معدوم کردن شاخه های آلوده ناشی از هرس در کاهش خسارت آفات و بیماریها مهم هستند. وجود هر گونه شاخه آلوده و رها شده در باغ بمنزله کانون آلودگی می تواند بصورت بالقوه خطرناک باشد. معدوم کردن بقایای آلوده گیاهی در کاهش خسارت بسیاری از آفات و امراض بسیار مفید است. اگر چه رعایت بهداشت زراعی می تواند در هر فصلی از سال انجام شود اما در زمستان نیز با توجه به حجم کمتر فعالیتهای باغی، کشاورزان وقت بیشتری برای پاکسازی محلهای آلوده و کانونهای آلوده در باغ، محل های فرآوری و همچنین در انبارها دارند.

هرس درختان پسته در زمستان: هرس درختان پسته در زمستان یکی از عوامل مهم کاهش مایه یا اینوکولوم (Inoculum) بیماری سرخشکیدگی درختان پسته است. در هرس زمستانه ناحیه آلوده از درخت جداسازی شده و بهتر است بلافاصله معدوم شود. در مورد بسیاری از آفات سوسکی سرشاخه ای مانند سوسک جوانه خوار پسته و پروانه چوبخوار پسته(کرمانیا) هرس زمستانه در کاهش آلودگی بسیار کمک کننده است.  همانطور که اشاره شد بهتر است شاخه های ناشی از هرس سریعا معدوم شوند. تجمع مقدار زیاد شاخه هرس شده درختان پسته در یک ناحیه محدود می تواند مکان مناسبی برای زمستانگذرانی برخی از آفات و بیماریها باشد. بنابراین شاخه های ناشی از هرس باید هر چه زودتر معدوم شوند. علاوه بر کاهش آلودگی به بیماریها و آفات، هرس مناسب و بموقع درختان پسته در فصل زمستان در افزایش بازدهی درختان پسته نقش مهمی ایفا می کند.

ریشه کنی میزبانهای ثانویه در زمستان: بسیاری از آفات و بیماریها دارای میزبان ثانویه هستند. بدین معنی که در یک بازه زمانی مشخص بخصوص در فصل زمستان روی یک گیاه یا میزبان دیگر بسر می برند و در هنگام بهار و تابستان به روی محصول اصلی کوچ کرده و موجب آلودگی و خسارت می شوند. در بسیاری از موارد زمستانگذرانی بسیاری از حشرات آفت روی میزبان های ثانویه اتفاق می افتد و در بهار و تابستان با شروع رشد و نمو میزبان اصلی به سوی میزبان اصلی حمله ور می شوند. در مورد درختان پسته ریشه کنی زمستانه میزبانهای واسط بویژه در مورد برخی از آفات قابل توصیه است. در باغات پسته علفهای هرزی مانند علف شوره، اسفندقه و درمنه و.... بخصوص در اطراف و حواشی باغات پسته وجود دارند که میزبانهای مناسبی برای بسیاری از آفات خطرناک مانند سن ها و سنک ها هستند. میتوان ایندسته از میزبانها را در فصل زمستان ریشه کن کرد تا از هجوم آنها در فصل رشد درختان کاست.


 

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٤۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٢٢
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED