نیاز سرمایی در پسته

نیاز سرمایی در پسته

                  نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

نیاز سرمایی یکی از موارد مهمی است که بسیاری از خوانندگان وبلاگ تقاضای گذاشتن مطلب در مورد آن را داشتند که سعی می شود در سلسله مقالاتی به آن پرداخته شود. نیاز سرمایی یا chilling requirement حداقل زمان یا ساعات سرمایی است که درختان میوه (پسته) باید ببیند تا رشد متعادل و مناسبی در طول فصل بیدار شدن (بهار و تابستان) داشته باشد. یکی از ملزومات هر درختی این است که به خواب یا  دوره نهفتگی فرو رود تا از سرمای زمستان در امان باشد. جوانه هایی که به خواب رفته باشند در فصل زمستان نمی توانند در طی یک دوره چند روزه پردما یا حرارات از خواب بیدار شوند. مقدار مناسب یا دمای مناسب یا نیاز سرمایی مناسب در مورد درختان پسته بین 0 تا 7 درجه سانتی گراد محاسبه می شود. بعبارت ساده تر مثلا زمانی که گفته می شود رقم اوحدی 500 ساعت نیاز سرمایی دارد یعنی در طول فصل خواب در زمستان باید 500 ساعت دمای 0 تا 7 درجه سانتی گراد برای درخت تامین باشد. مسلم است در سالهایی که زمستان ملایم وجود داشته باشد نیاز سرمایی برآورد نخواهد شد و مشکلات زیادی را در طول فصل رشد بدنبال خواهد داشت. دماهایی پایین تر از 0 درجه و همچنین بالاتر از 7 درجه سانتی گراد بعنوان نیاز سرمایی برای درختان تلقی نمی شوند. بدیهی است در کشورهایی که سردسیری هستند مشکلی از نظر تامین نیاز سرمایی وجود نخواهد داشت اما در کشورهای گرمسیری معمولا تامین نیاز سرمایی دردسرساز خواهد شد. در میان واریته های مختلف درختان پسته (احمدآقایی، اکبری، اوحدی، کله قوچی و ...) نیاز سرمایی متغیر است برخی از واریته ها سرمای بیشتری نیاز دارند و برخی از واریته های سرمای بیشتر نیاز دارند. میزان نیاز سرمایی در واریته های مختلف درختان پسته (مقدار سرمای 0 تا 7 درجه سانتی گراد) از 450 تا 1100 ساعت بسته به نوع رقم یا واریته مختلف است. تعیین دقیق مقدار نیاز سرمایی در درختان پسته کار مشکلی است بعلت پدیده غالبیت انتهایی یا final dominance در درختان پسته. غالبیت انتهایی عبارتست از رشد بیش از حد جوانه انتهایی و عدم رشد مناسب جوانه هایی جانبی. چون که غالبیت انتهایی موجب نابود شدن جوانه های جانبی در درختان پسته می شود و نابود شدن جوانه های جانبی مقدار دقیق نیاز سرمایی را سخت و گاها غیرممکن می کند. تعیین نیاز سرمایی فاکتور بسیار مهمی است چون می توان بر اساس شرایط اقلیمی در دمایی و مقدار سرمایی که هر سال در منطقه وجود دارد واریته مورد نظر را کاشت و توسعه داد. بعبارت واضح تر در مناطقی که زمستانهای ملایم دارند و مقدار دمای 0 تا 7 درجه سانتی گراد ممکن است به 600 ساعت نرسد کاشتن و توسعه واریته یا رقم اکبری که بالای 700 ساعت نیاز سرمایی می خواهد کار عاقلانه ای نیست!! مطالعات نشان داده رقم کله قوچی با 600 ساعت نیاز سرمایی کمترین مقدار و اکبری با 1200 ساعت نیاز سرمایی بیشترین مقدار نیاز سرمایی را در میان واریته های مختلف پسته به خود اختصاص داده اند. خشک شدن گره ها های زایشی روی سرشاخه ها یکی از توجیهاتش می تواند عدم تامین نیاز سرمایی باشد. درختانی که سرمای مکفی را دریافت کرده باشند دارای عملکرد بسیار بهتری هستند. برای درختان رقم خنجری، شاهپسند و عباسعلی مقدار نیاز سرمایی مناسب 1100 ساعت ارزیابی شد و در مورد درختان اکبری این نیاز 1200 ساعت محاسبه شده است. عدم تامین نیاز سرمایی در درختان موجب عدم جوانه زنی و شکفتن جوانه ها در بهار می شود. رقم اوحدی یا فندقی رقمی است که حدود 600 ساعت نیاز سرمایی را نیاز دارد. هر قدر مقدار سرمایی دریافت شده توسط درختان پسته در زمستان بالاتر باشد طول دوره گلدهی کمتر خواهد بود. در مورد درختان رقم اوحدی اگر درختان 600 ساعت درمای بین 0 تا 7 درجه را دریافت کنند طول دوره گلدهی 45 روز به طول خواهد کشید اما اگر مقدار سرمای دریافت شده 800 ساعت باشد گلها در یک بازه زمانی 15 روزه همگی باز خواهند شد. مساله تامین نیاز سرمایی در درختان پسته مساله مهمی است که متاسفانه تحقیقات کمی در مورد آن وجود دارد. باید حداقل در هر منطقه 500 هکتار به بالا یک ایستگاه اندازه گیری پارامترهای  دمایی وجود داشته باشد تا با ثبت ابن پارامترها بتوان تصمیم های درست در مورد بسیاری از مسایل مربوط به باغات پسته از جمله تامین نیاز سرمایی گرفت. علاوه بر این باید حداقل در هر استان یک رادیو با فرکانس مشخص وجود داشته باشد که مسایل مربوط به باغات هر منطقه را به کشاورزان اطلاع دهد. بنظر من همینقدر پسته ای هم که درختان پسته در مناطق پسته خیز ایران می دهند واقعا معجزه می کنند با این همه کمبود اطلاعات و امکانات و محقق. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.


 

 
  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱٢/۱
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED