تحلیل وضعیت عناصر ماکرو در درختان پسته در طول فصل رشد

تحلیل وضعیت عناصر ماکرو در درختان پسته در طول فصل رشد

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

درختان پسته درختان دارای سال کم بار و سال پربار هستند. در سالها پربار مقدار محصول ممکن است به چندین برابر سالهای کم بار برسد. مقدار محصول در سالها پربار ممکن است تا 5 برابر سالهای کم بار یا Off باشد. بر خلاف تصور بسیاری مقدار مساحت برگها یا کانوپی در درختان پسته در سالها آور On حدود 30 درصد کمتر از سالهای نیاور یا Off است. بخوبی روشن است که در سالهای آور درخت انرژی بیشتری در جهت تولید خوشه می گذارد تا افزودن مقدار کانوپی (برگها). در فصل بهار 4 اتفاق مهم در درختان پسته صورت می گیرد اول شکسته شدن خواب یا بیدار شدن جوانه ها (budbreak)، دوم شروع رشد طولی سرشاخه ها (shoot elongation) و سوم هویدا شدن برگها اولیه و رشد و توسعه برگها (leaf expansion)، چهارم تولید گل توسط درختان و تلقیح گل و تشکیل میوه اولیه. تشکیل میوه در پسته در 2 مرحله جداگانه صورت می گیرد مرحله نخست مرحله تشکیل فرابر میوه یا pricarp و مرحله دوم تشکیل میوه مرحله تشکیل درونبر میوه یا endocarp است.  مرحله دوم همان مرحله پر شدن دانه یا مغز یا اصطلاحا seed filling. دوره پر شدن مغز در پسته حدودا 6 هفته طول می کشد. البته 6 هفته پس از تشکیل جنین در دانه پسته یا رویان یا embryo. این سناریوی جالب یعنی از مرحله تشکیل گل تا پر شدن مغز در دانه ها از نظر وضعیت عناصر ماکرو و میکرو بسیار مهم است. بعبارت بهتر اگر در هر مرحله از مقدار مناسب و بالانسینگ مناسب عناصر مختلف اطلاع کافی پیدا کنیم به موفقیت بزرگی دست پیدا کرده ایم. متاسفانه مطالعات زیادی در این جهت وجود ندارد که  در هر یک از مراحل از چه عناصر با چه غلظتی و چه مرحله ای و با چه روشی تغذیه انجام شود. مقدار مصرف کودهای یا عناصر در سالهای بارده و نابارده یا آور و نیاور مسلما فرق می کند. شناخت این تمایزها بسیار کمک کننده است. در اوایل فصل رشد در بهار مقدار کربن (C) و نیتروژن (N) در درختان پسته ممکن است قابل قبول باشد اما بمرور در صورت عدم جبران ای طریق کوددهی کمبود آنها نمایان می شود. نقاطی در درختان پسته وجود  دارند که از آنها بعنوان ذخیره گاه یا استخر یا pool درختان نامیده می شوند. این پول ها ممکن است در ارگانلهایی مانند ریشه باشند. ریشه درختان پسته مهمترین استخر ذخیره ای عناصر مختلف محسوب می شود و درخت هر وقت که کمبودی از نظر عناصر احساس کند سری به ذخیره گاه یا قلک خود که ریشه باشد می زند اما اگر قلک تهی باشد درختان علایم کمبود ها را نشان می دهند. معمولا درختان پسته در طول یکسان مقدار قابل توجهی از عناصر را در قلک خود که ریشه باشد ذخیره می کنند و بهمین دلیل است که اگر درختی در انتهای فصل (پس از برداشت) دارای تغذیه مناسب باشد مقدار موجودی قلکی کافی در فصل زمستان برای گذر از شرایط سخت را خواهد داشت و همچنین اینچنین درختانی در فصل بهار از شادابی و طراوت خاصی برخوردارند چون ذخیره عنصری خوبی برای خود دست و پا کرده اند. اگر درخت پسته ای در طول فصل رشد خوب ذخیره سازی نکنده استارت خوردنش در بهار با مشکل مواجه خواهد شد. بحرانی ترین بازه زمانی در درختان پسته از نظر عناصر در دوره پر شدن مغز است. درخت نهایت تلاش خود را می کند تا دانه های خود را پرکند. از همه جا شروع به جذب عناصر می کند از ریشه، برگها و ...و به مغز وارد می کند تا مغز پر شود. اگر درختی در این برحه حساس تغذیه مناسب نداشته باشد قطعا دچار مشکل خواهد شد. مشکل اول فروریختن گره های زایشی سال آینده است در اثر ناتوانی و ضعف درخت. مشکل دوم پوک شدن یا ناقص شدن مغز است. اگر درخت پسته ای در سال آور خود در مرحله پر شدن مغز بدون تغذیه رها شود حتما دچار شوک یا بتعبیری سکته می شود. محلولپاشی در دوره پر شدن مغز در تامین نیازهای درختان پسته و دچار دردسر نشدن آنها بسیار بسیار کمک کننده است. درختان پسته مختلف بسته به سن و نوع واریته و بسیاری از فاکتورها دیگر برای تولید موثر و ادامه حیات موثر به یک برنامه غذایی یا عنصری خاص نیاز دارند. درختان مانند انسانها باید دارای رژیم خاص غذایی و عنصری باشند.

عناصر مورد نیاز برای رشد و نمو هر گیاهی از جمله درختان پسته به دو دسته عناصر ماکرو (نیتروژن، فسفر، پتاسیم) و عناصر میکرو (روی، آهن، مس و ...) دسته بندی می شوند. عناصر ماکرو عناصری هستند که بمقدار زیاد مورد نیاز درختان هستند و هر سال مقادیر زیادی از این عناصر توسط ریشه ها توسط درختان از خاک برداشت می شوند. عناصر میکرو هم باید بمقدار مورد نیاز در اختیار درختان گذاشته شوند و الا درختان دچار عوارض می شوند. برخی از کمبودهای عناصر ماکرو و میکرو کمبودشان ممکن است روی برگ و سرشاخه ها علایم مشخصی دارند. اگر چه از روی علایمی که کمبودها نشان می دهند تا حد زیادی یک کمبود قابل تشخیص است اما همیشه کمبودها را نمی توان بصورت دقیق از روی علایمی که روی درختان ایجاد می کنند مشخص کرد. آزمایشات خاک و برگ کمک زیادی به تشخیص کمبودها در خاک و برگها می کنند. همیشه وجود یک عنصر در خاک تضمین کننده پیش نیامدن کمبودها در درختان نیست. بسیاری از عناصر در خاک ممکن است بصورت دستنخورده و دپو شده در خاک باقی بمانند و قابل جذب توسط درختان نباشند. عوامل محدود کننده جذب عناصر در خاک فراوانند که باید به آنها دقت شود. بهمین دلیل است که آزمایشات برگ برای بدست آوردن یک برآورد کلی باید همیشه مد نظر باشد. همانطور که می دانیم درختان پسته مانند بسیاری از درختان میوه دیگر دارای سال آور و سال نیاور هستند. سال آور سالی است که محصول قابل توجه است و سال نیاور سالی است که محصول چندانی بدست نمی آید. مقدار محصول در سال آور ممکن است به 5 برابر مقدار محصول در سال نیاور برسد. اطلاع از مقدار عناصر در سالهای آور و نیاور در برگ در سالهای آور و نیاور موضوع مهمی است که در این مقاله به آن پرداخته می شود. اطلاع از وضعیت عناصر در سالهای آور و نیاور در برگها می تواند کمک زیادی به مدیریت کوددهی بکند. این مدیریت می تواند هم از طریق استفاده از کودها در خاک و هم می تواند از طریق پاشش کودهای روی شاخ و برگ (محلولپاشی) باشد.

عنصر نیتروژن (N)

نیتروژن جزو عناصر ماکرو و مهمترین و پرمصرف ترین عنصر در تغذیه درختان پسته محسوب می شود. برای رفع کمبود نیتروژن از کودهایی مانند اوره، سولفات آمونیوم و نیتراتها استفاده می شود. علاوه بر دادن کودهای ازته از طریق خاک می توان عنصر نیتروژن را در بازه های زمانی پرمصرف (پر شدن مغز و ...) از طریق محلولپاشی در اختیار درختان گذاشت. غلظت نیتروژن در پهنک برگ در زمان شروع رشد اولیه درختان نسبتا در بالاترین سطح قرار دارد (هم در سال آور و هم در سال نیاور). بتدریج غلظت نیتروژن شروع به کاهش می کند و کمترین غلظت نیتروژن در پهنک برگ تقریبا در بازه زمانی پر شدن مغز اتفاق می افتد. بنابراین برای جبران کمبود نیتروژن در برگها باید در هنگام پر شدن مغز در اواسط تابستان حتما از کودهای نیتروژنه بخصوص در سالهای آور استفاده کرد. مطالعات نشان داده که بر خلاف تصور در اوایل فصل رشد درختان در بهار مقدار غلظت عنصر نیتروژن (N) در برگها در  سالهای آور (On) کمتر از سالهای نیاور (Off) است. همچنین در اواخر فصل و مرحله بعد از برداشت در برگها مقدار نیتروژن (N) در سالهای آور و نیاور تفاوتی چندانی ندارد. مینیمم یا کمترین مقدار غلظت نیتروژن (N) در برگها در مرحله پر شدن دانه ها در اواسط تابستان وجود دارد و این بیان می کند که چه قدر دادن کودهای ازته در هنگام پرشدن مغز ضروری است چون همانطور که گفته شده در دوره پر شدن مغز ما کمترین غلظت عنصر نیتروژن در برگها را خواهیم داشت. یکی از دلایلی که موجب کاهش غلظت عناصر مختلف در برگ درختان پسته می شود رشد برگها و افزوده شدن توده برگی و مساحت برگها در طول فصل رشد است بخوبی روشن است که هر چه سطح و حجم برگها افزوده می شود مقدار غلظت عناصر در برگها کاهش می یابد بهمین دلیل است که در اوایل بهار توده برگی چنان گسترده نیست و غلظت بسیاری از عناصر در برگها بالاست اما بمرور و با رشد برگها غلظت عناصر کاهش می یابد. . در هنگام پر شدن مغز (seed filling) مقدار غلظت نیتروژن (N) و فسفر (P) در برگها کاهش می یابد ولی بالعکس در این مرحله غلظت برخی از عناصر در برگ درختان پسته افزایش می یابد این عناصر شامل پتاسیم (K)، کلسیم (Ca) و منیزیوم (Mg) هستند. مقدار غلظت عنصر نیتروژن در برگها در سالهای نیاور بیشتر از سالهای آور یا On است و دلیل آن هم نیازی به توضیح ندارد چون مقدار مصرف نیتروژن در سالهای آور بسیار بیشتر از سالهای نیاور است. بصورت معمول مقدار کانوپی یا حجم برگها و مساحت کلی آنها در سالهای نیاور بیشتر از سالهای آور است. در دوره پر شدن مغز یا (seed filling) مقدار غلظت عناصر ماکرو نوترینت در برگها در سالهای آور و نیاور تفاوت چندانی ندارد و این نکته جالبی است. بنابراین می توان نتیجه گیری کرد که برنامه تغذیه ای در سالهای آور و نیاور در دوره پر شدن مغز بر خلاف تصور نباید فرق زیادی داشته باشد. یعنی در دوره پر شدن مغز چه در سالهای آور و چه در سالهای نیاور مقدار کوددهی باید مشابه باشد. اگر چه تعلل در کوددهای مناسب در سالهای آور می تواند بسیار تاثیرگذار باشد و روی عملکرد اثر گذار اما در سالهای نیاور هم نباید از برنامه قوی تغذیه ای در دوره پر شدن مغز پسته غافل شد!! بطور متوسط مقدار تجمع عنصر نیتروژن در برگها و میوه در فصل بهار در سالهای نیاور حدود 167 گرم بیشتر از سالهای آور یا On است. مقدار جذب عناصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم برای پر شدن مغز و رشد جنین در سالهای آور بصورت فوق العاده ای و بصورت ناگهانی در دوره پر شدن مغز افزایش می یابد و اگر تغذیه مناسبی از نظر عناصر میکرو اصلی در دوره پر شدن مغز صورت نگیرد خسارات جدی خواهند بود. مقدار عنصر نیتروژن در برگ سالم بین 2.5 تا 2.9 درصد ارزیابی می شود. برای مصرف کودهای نیتروژنه دو بازه زمانی مشخص در منابع مشخص شده است اول در اوایل فصل رشد در بهار است و دومین مرحله در تابستان و بویژه در هنگام پر شدن مغز. کاربرد بیش از حد کودهای نیتروژنه درختان را دچار عوارض خواهد کرد. در مورد هر عنصر شیمیایی بویژه نیتروژن باید دقت لازم را مبذول داشت.

فسفر (P)

فسفر جزو عناصر ماکرو محسوب می شود. اگر چه در بسیاری از باغات پسته کمبود این عنصر احساس نمی شود اما باغاتی وجود دارند که کمبود این عنصر وجود دارد. برای جبران عنصر فسفر از کودهایی مانند سوپرفسفات (منو، دی، تریپل)، فسفاتهای آمونیوم و...استفاده می شوند. معمولا کودهای فسفره را بعنوان کود ریشه ای در باغات پسته می شناسند و در اواخر زمستان بصورت جداگانه یا مخلوط با کودهای دامی بکار می برند. غلظت فسفر در پهنک برگ روند تقریبا ثابتی در سالهای آور و نیاور دارد. اگر چه مقدار برداشت و مصرف فسفر در مقایسه با نیتروژن و پتاسیم پایین است اما همین مقدار کم هم تاثیر زیادی در رشد طبیعی و پر شدن مغز خواهد داشت. شاید یکی از بازه های زمانی مناسب برای دادن کودهای فسفره به درختان پسته در دوره پر شدن مغز باشد که معمولا نادیده گرفته می شود. بنظر می رسد با توجه به برداشت کمتر فسفر نسبت به نیتروژن و پتاسیم محلولپاشی عنصر فسفر در دوره پر شدن مغز بصرفه و موثر باشد (ممکن است مقدار مورد نیاز پتاسیم و نیتروژن در دوره پر شدن مغز فقط از طریق محلولپاشی قابل جبران نباشد اما احتمالا فسفر را می توان در دوره پر شدن مغز فقط از طریق محلولپاشی در اختیار درختان قرار داد). غلظت فسفر و نیتروژن در برگها در درختان پسته در طول فصل روند تقریبا ثابتی را طی می کند اگر در دوره پر شدن مغز ما یک جهش نسبتا ناگهانی را داریم و پس از آن مقدار غلظت این دو عنصر در برگها کاهش می یابد. مینیمم غلظت فسفر و نیتروژن در برگها در قبل از فرو افتادن برگها در اوایل پاییز است. بنابراین استفاده از کودهای نیتروژنه و فسفره کمی قبل از ریختن برگها در پاییز بسیار قابل توصیه است اگر چه این تغذیه در مورد نیتروژن بسیار مهمتر است. در سالهای نیاور در فصل بهار بیشینه غلظت فسفر و نیتروژن در برگها وجود دارد. در سالهای آور و در دوره پر شدن مغز علاوه بر جذب عناصر توسط برگها یک حجم فوق العاده از عناصر علاوه بر برگها باید به جنین یا رویان یا embryo باید تزریق شود!! یک نکته بسیار جالب این است که اگر چه مقدار تقاضای نیتروژن و فسفر برای پر شدن مغز در دوره (seed filling) یک جهش ناگهانی نسبت به فصل بهار دارد اما مقدار عناصر کلسیم، پتاسیم و منیزیوم در فصل بهار و هنگام پر شدن مغز در تابستان تغییرات چندانی ندارد!! یک دلیل این پدیده شاید قابلیت جابجایی یا mobility بسیار بیشتر فسفر و نیتروژن نسبت به پتاسیم، کلسیم و منیزیوم باشد! در مورد فسفر یک کم اهمیتی بسیار یزرگ وجود دارد بصورتی که بسیاری از کشاورزان می پندارند که در هنگام پر شدن مغز فقط عناصر پتاسیم و نیتروژن باید از طریق کوددهی در اختیار درختان قرار داده شود اما مطالعات نشان می دهد که نباید از دادن کودهای فسفره در دوره پر شدن مغز غافل شد!! معمولا کودهای فسفره را بعنوان کودهای ریشه ای در درختان پسته در فصل زمستان در اختیار درختان قرار می دهند و تقریبا در طول فصل رشد در بهار و تابستان کود فسفره ای در اختیار درختان قرار نمی گیرد اما همانطور که مطالعات نشان می دهند مقدار جذب فسفر در دوره پر شدن مغز در درختان پسته بالاست و حتما باید برنامه ای در جهت دادن کودهای فسفره به درختان درهنگام پر شدن مغز در اواسط تابستان مورد نظر باشد!! کمبود فسفر (P) در بسیاری از نقاط ایران بویژه استان کرمان مساله ساز نیست و بحدی کافی این عنصر در خاک این مناطق وجود دارد اما در برخی از نقاط کمبود فسفر در خاک باغات پسته وجود دارد و باید به این مساله دقت شود. کمبود فسفر در درختان پسته موجب تهی شدن خاک از این عنصر مهم و پرمصرف می شود. در درختانی که کمبود فسفر دارند درختان شادابی و طراوت خود را از دست می دهند (در مراحل اولیه). کمبود فسفر در درختان پسته موجب کاهش حجم شاخ و برگ (کانوپی) نخواهد شد. همچنین کمبود فسفر در درختان پسته موجب کاهش سطح برگ نیز نمی شود اما برگهای نورسته و جدید دارای زردی های مشخصی هستند که می توان کمبود فسفر را تمییز داد. بر خلاف کمبود پتاسیم که ممکن است موجب سرخشکیدگی شود کمبود فسفر موجب سرخشکیدگی در درختان پسته نمی شود!! اگر مقدار فسفر در برگها به کمتر از 1/0 درصد سقوط کند علایم بصورت شدید در برگها ظهور خواهند یافت. فسفر یکی از عناصری است که کمبود آن با دادن کودهای فسفره خیلی سریع برطرف خواهند شد. بعد از دادن کودهای فسفره برگهای نورسته زردی نخواند داشت و علایم بسرعت بر طرف خواهند شد. مقدار فسفر در یک برگ سالم در هنگام نمونه برداری از برگ بین 0.14 تا 0.17 درصد برآورد می شود

پتاسیم (K)

پتاسیم بعد از نیتروژن مهمترین و پرمصرف ترین عنصر در درختان پسته است. کمبود این عنصر مهم اثرات غیرقابل جبرانی روی درختان پسته دارد. مقدار مصرف پتاسیم در دوره پر شدن مغز افزایش می یابد. در مورد پتاسیم غلظت در پهنک برگ در طول فصل رشد روند افزایشی دارد. بنابراین مدیریت کوددهی در مورد عنصر پتاسیم در سالهای آور و نیاور زیاد نمی تواند تفاوتی با هم داشته باشد. بسیاری از کشاورزان بخصوص عملیات کوددهی و دادن عناصر مختلف غذایی را به بهانه نداشتن محصول جدی نمی گیرند که کار صحیحی بنظر نمی رسد. در مورد عنصر پتاسیم غلظت این عنصر در طول فصل رشد مرتب افزایش می یابد و در هنگام برداشت محصول پسته و در موقع ریختن برگها در اواخر تابستان ما بیشترین مقدار غلظت پتاسیم (K) در برگها را خواهیم داشت بنابراین استفاده از کودهای پتاسیمی در دوره پس از بر داشت توجیهی ندارد و بهتر است کودهای پتاسیمی در اوایل فصل رشد و مخصوصا در هنگام پر شدن دانه ها در تابستان مورد توجه ویژه باشد. مقدار غلظت عنصر پتاسیم در برگها در سالهای آور در هنگام پر شدن مغز ممکن است تا حدود  40 درصد بیشتر از غلظت این عنصر در سایر زمانها باشد. بنابراین استفاده از کودهای پتاسیمی چه بصورت کاربرد در خاک و چه بصورت محلولپاشی در هنگام پر شدن مغز پسته در تابستان بسیار اهمیت دارد. در انتهای فصل رشد و اوایل پاییز مقدار تجمع عناصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم در برگها در سالهای نیاور به ترتیب 2، یک و نیم و دو و نیم برابر بیشتر از سالهای آور یا On است. کمبود پتاسیم (K) در درختان پسته می تواند شدید، متوسط و یا ضعیف باشد. اگر کمبود پتاسیم در پسته شدید باشد مقدار حجم شاخ و برگ (کانوپی) بشدت کاهش خواهد یافت و حتی ممکن است کمبود پتاسیم منجر به سرخشکیدگی در درختان پسته بالغ شود اما باید به علایمی که درخت نشان می دهد دقت کرد و نمی توان هر سرخشکیدگی را بحساب کمبود پتاسیم گذاشت. کمبود متوسط و خفیف عنصر پتاسیم موجب سوختن حاشیه برگها خواهد شد اما باید دقت کرد که حاشیه برگ اگر بسوزد می تواند ناشی از علتهای دیگر هم باشد (تنش شوری و...) که البته با کمی دقت قابل تمایز خواهد بود. وجود عنصر پتاسیم بحد کافی در سطح خاک تا حدود 60 سانتی متری بسیار مهم است معمولا در عمق های پایین خاک غلظت پتاسیم ممکن است بالا باشد اما پتاسیم قابل جذب و موثر پتاسیمی است که در سطح خاک عمق تا 60 سانتی متری موجود باشد. مقدار رطوبت موجود در خاک در جذب پتاسیم بسیار مهم است در زمین هایی که دوره آبیاری طولانی مدت دارند کمبود پتاسیم در خاک مساله ساز است. در زمین هایی که با سیستم آبیاری اداره می شوند معمولا کمبود پتاسیم و علایمی که درخت نشان می دهد خفیف تر است (بعلت وجود رطوبت مکفی در خاک). جذب پتاسیم توسط درختان پسته بیشتر از هر عنصر دیگر وابستگی کامل به مقدار رطوبت کافی در خاک دارد. کودهای دامی که توسط کشاورزان به خاک باغات پسته افزوده می شوند موجب افزایش حجم و ذخیره آب در خاک می شود و خاک مدت زمان بیشتری مرطوب خواهد بود و بنابراین جذب پتاسیم در خاکهایی که کود دامی مکفی استفاده شده باشد بمراتب بیشتر و بهتر خواهد بود چون قدرت جذب پتاسیم در خاکهای مرطوب بمراتب بیشتر از خاکهای خشک است. معمولا درختان پسته مقاومت زیادی نسبت به کمبود پتاسیم دارند و زمانی علایم کمبود پتاسیم در برگها مشاهده می شود که خاک کاملا از پتاسیم تهی شده باشد. حتی ممکن است در سالهای اولیه کمبود پتاسیم در خاک درختان علایم کمبود پتاسیم مشاهده نشود اما در صورت عدم جبران علایم هویدا خواهند شد. حد بحرانی عنصر پتاسیم حدود 7/0 تا 9/0 درصد در برگها برآورد شده است که تقریبا در رنج سایر درختان میوه است. اگر مقدار پتاسیم به زیر این مقدار سقوط کند علایم بخوبی در برگها ظاهر خواهند شد. اگر چه کمبود پتاسیم تا حد مشخصی در درختان ممکن است تاثیر چندانی روی رشد ترکه ها یا تولید شاخه های نو در فصل بهار نداشته باشد اما در صورت اپتیمم بودن و دادن کودهای پتاسه مقدار رشد رویشی بسیار بیشتر خواهد بود! اگر کمبود پتاسیم شدید باشد رشد رویشی و ترکه زدن در بهار بلاشک دچار اختلال خواهد شد. توسعه و رشد مغز در اواسط تابستان در صورت دادن کودهای پتاسه سرعت بسیار بیشتری خواهد گرفت. عده ای می پندارند هر قدر مقدار کودهای پتاسیمی را در هنگام پر شدن مغز افزایش دهند مقدار جذب پتاسیم نیز افزایش خواهد یافت که این تصور اشتباهی است بعبارت واضح تر جذب پتاسیم در صورت وجود کودهای پتاسیمی افزایش خواهد یافت تا حدی که کمبود پتاسیم جبران شود از این مقدار بیشتر اگر پتاسیم اضافه شود جذبی صورت نخواهد گرفت بلکه ممکن است در جذب برخی از عناصر دیگر اختلال ایجاد شود. مقدار پتاسیم در یک برگ سالم بین 1.8 تا 2.2 برآورد می شود. علایم کمبود پتاسیم بر خلاف کمبود نیتروژن در برگهای پیرتر مشاهده می شود. کودهایی که برای رفع کمبود پتاسیم در باغات پسته استفاده می شوند عبارتند از سولفات پتاسیم (سولوپتاس ها)، کلرید پتاسیم و نیتراتهای پتاسیم.

کلسیم (Ca)

کلسیم یکی از عناصر پرمصرف مهم در درختان پسته بر شمرده می شود. کلسیم یک عنصر مرموز است و زیاد مورد توجه کشاورزان واقع نیست اما باید دانست مصرف کلسیم در درختان پسته بیشتر از فسفر است. در بسیاری از نقاط کمبودی از نظر وجود کلسیم در خاک باغات پسته مشاهده نمی شود اما در بسیاری از موارد با وجود درصد بالای کلسیم در خاک درختان علایم کمیود کلسیم را نشان می دهند. عوامل محدود کننده ای در خاک وجود دارند که مانع جذب کلسیم توسط ریشه ها می شوند. باید این عوامل محدود کننده را شناخت و رفع کرد. کودهای کلسیمی در بازار متنوع هستند مانند نیترات کلسیم یا سولفاتهای کلسیم (گچ خام) و ... گچ خام ماده ای است ارزشمند که دارای درصد بالایی از عنصر کلسیم است. علایم کمبود کلسیم در درختان پسته ممکن است بصورت نرم شدن پوسته بیرونی میوه پسته بروز یابد. این نقیصه بویژه در مورد رقم های اکبری و احمد آقایی مشهود تر است. وجود مقدار بالای کلسیم در خاک تا حد زیادی ممکن است موجب کاهش تنش شوری ناشی از سدیم و کلر شود. چون در خاک یون کلسیم با یون سدیم رقابت می کند و مانع جذب سدیم و یا کاهش جذب سدیم توسط ریشه ها می شود. مقدار کلسیم در یک  برگ نرمال در اواسط تابستان باید بین 1.3 تا 4 درصد باشد.

منیزیوم (Mg)

منیزیوم یکی از عناصر ماکروست که در بسیاری از باغات بحد کافی در خاک وجود دارد.  مقدار نرمال منیزیوم در برگ باید بین 0.6 تا 1.2 درصد باشد. وجود غلظت های بالای منیزیوم در خاک و آب برخی از باغات پسته جذب برخی از عناصر میکرو مانند روی (Zn) را دچار اختلال کرده است. در مورد عنصر فسفر (P) هم این مطلب صدق می کند.  مقدار بالای عنصر پتاسیم (K) در خاک ممکن است جذب منیزیوم (Mg)  را دچار اختلال کند و بالعکس. معمولا عنصر منیزیوم بحد کافی در خاک باغات پسته در ایران وجود دارد و نیازی به دادن کودهای حاوی منیزیوم برای جبران کمبود این عنصر نیست.

گوگرد (S)

عنصر گوگرد را می توان یک عنصر بینابینی در میان عناصر ماکرو و میکرو دسته بندی کرد. سالانه مقداری از عنصر گوگرد مانند سایر عناصر توسط درختان از خاک برداشت میشود که باید با افزودن گوگرد در برنامه تغذیه ای جبران شود. علایمی که کمبود گوگرد روی برگها ایجاد می کند تقریبا مشابه با کمبود نیتروژن (N) است. بهترین نوع یا شکل گوگرد قابل استفاده برای درختان پسته فرم سولفاته آن است. سولفات آمونیوم، تیوسولفات آمونیوم، سولفات پتاسیم، گچ خام و...از جمله کودهایی هستند که حاوی عنصر گوگردند. ارتباط تنگاتنگی میان گوگرد و نیتروژن (N) در خاک وجود دارد. زمانی که بمقدار کافی گوگرد در خاک وجود داشته باشد مقدار جذب ازت افزایش خواهد یافت. در مورد بسیاری از خاکها افزودن گوگرد ضروری نیست چون بحد کافی در خاک وجود دارد ولی در مورد بسیاری از خاکها مقدار عنصر گوگرد در خاک کافی نیست و ما باید حتما در برنامه تغذیه ای باغات عنصر گوگرد را مد نظر قرار دهیم

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٦:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/٢
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED