غالبیت انتهایی (Apical dominance) در درختان پسته

غالبیت انتهایی (Apical dominance) در درختان پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

درختان پسته مانند بسیاری از درختان میوه دیگر دارای 2 گروه جوانه یا گره یا پتک روی سرشاخه ها هستند. جوانه انتهایی و جوانه های جانبی. جوانه انتهایی جوانه ایست که معمولا در انتهای شاخه ها وجود دارد و جوانه های جانبی همانطور که اسم آنها بر می آید در روی شاخه های جانبی بوجود می آیند. مهمترین جوانه ها برای ما جوانه های جانبی هستند. در واقع هر چه مقدار جوانه های جانبی و رشد عرضی سرشاخه ها را افزایش بدهیم. هر چه تعداد جوانه های جانبی افزایش یابند تولید خوشه و نهایتا محصول بیشتری خواهیم داشت. در واقع در علم باغبانی تعریف خیلی ساده غالبیت انتهایی تنظیم رشد طولی و عرضی در سرشاخه هاست. در واقع اپتیمایز کردن تولید جوانه های زایشی و رویشی بمقدار مورد نظر. در مقالات به این جمله زیاد برمی خوریم که درختان پسته دارای غالبیت انتهایی شدید هستند. بدین معنی که رشد طولی زیاد سرشاخه ها ممکن است تولید را کاهش دهد چون انرژی درخت بجای اینکه صرف تولید جوانه های زایشی جانبی شود صرف رشد طولی سرشاخه ها می شود که امری غیر سودمند است. وقتی به باغ پسته ای سر می زنیم وقتی که به بالای درختان و سرشاخه های بالایی درختان نگاه می کنیم می بینیم که برخی از سرشاخه ها ارتفاع بیشتری نسبت به کل تاج درختان دارند که ممکن است  در هر درخت چندین شاخه وجود داشته باشد که دارای ارتفاع زیادتر از حد معمول هستند و معمولا فاقد پتک یا گره! در واقع اینچنین شاخه هایی باید در فصل هرس، هرس شوند تا بجای رشد طولی بی ثمر رشد عرضی و تولید شاخه ها و جوانه های عرضی صورت گیرد. در واقع غالبیت انتهایی در درختان پسته ارتباط تنگاتنگی به بحث هورمونها در درختان پسته دارد. هورمون اکسین یا اسید ایندول استیک نقش اصلی را در پدیده غالبیت انتهایی دارد.  بصورت معمول مقدار تجمع هورمون اکسین در نوک سرشاخه ها بخصوص جوانه های انتهایی بالاست. همین غلظت زیاد هورمون اکسین در سرشاخه هاست که موجب رشد طولی زیاد در سرشاخه ها یا ایجاد پدیده غالبیت انتهایی موجب کاهش تولید جوانه های زایا در درختان پسته می شود. بهر روی با کاهش غلظت هورمون اکسین در جوانه های انتهایی رشد جوانه های جانبی بیشتر خواهد شد. در مورد درختانی که سن بالا دارند و تولید شاخه های فرعی و جوانه های جانبی زیاد نیست می توان از طریق هرس شدید بخصوص سربرداری آنها را وادار به تولید جوانه های زایشی کرد. در واقع سربرداری مانند کنترل غالبیت انتهایی موجب تحریک درختان به تولید شاخه های فرعی خواهد کرد. روش سربرداری درختان پیر روشی دقیق است و فوت و من خاصی را می طلبد اگر بصورت ناشیانه و در فصل نامناسب سربرداری یا هرس انجام شود نتنها سودی ندارد بلکه از همین 2 کیلو پسته ای که درخت تولید می کرده خبری نخواهد بود. در مورد هرس درختان اوحدی که بشدت دچار سرخشکیدگی هستند امر مطلوبی نیست و می تواند بیماری سرخشکیدگی را تشدید کند اما بجای هرس می توان از هورمون تراپی برای تولید شاخه های فرعی بیشتر سود جست که آنهم کار هر کسی نیست. حالا با چه هورمونی با چه دوزی و در چه بازه زمانی بماند! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٩:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱/۱٠
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED