استامی پرید، گفته ها، ناگفته ها، هشدارها

استامی پرید، گفته ها، ناگفته ها، هشدارها

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

استامی پرید سمی است با نام تجاری موسپیلان که سابقه چندانی برای مبارزه با آفات پسته در باغات پسته ندارد و چند سالی است که مصرف این سم رایج شده است.  تولید این سم به سال 2002 میلادی برمی گردد و سم نسبتا جدیدی محسوب می شود. استامی پرید یا موسپیلان سمی سیستمیک است بدین معنی که زمانی که روی درختان پاشیده می شود وارد شیره نباتی شده و در کل گیاه بحرکت در می آید و اگر بعدا حشره از شیره نباتی تغذیه کند از بین خواهد رفت. موسپیلان جزو سموم گروه نیونیکوتینید است. استامی پرید سمی است تماسی و گوارشی که بر علیه طیف وسیعی از آفات از جمله آفات مکنده بکار می رود. در مورد پسته استامی پرید برای مبارزه با شیره خشک (پسیل پسته) به ثبت رسیده است. علاوه بر پسیل استامی پرید برای برخی دیگر از آفات از جمله زنجره و سنکها هم کاربرد دارد. یکی از عوامل مهمی که موجب مصرف زیاد این سم در مناطق پسته کاری شده (بخصوص در سالهای قبل) قیمت پایین این سم بوده است. فرمولاسیون استامی پرید در ایران بصورت پودر قابل تعلیق در آب (وتابل) است. رنگ پودر سفید و یا کرمی رنگ است. استامی پرید سمی است که بیشترین کاربرد و مصرف را در فصل بهار دارد. در اوایل فصل که پسیل پسته طغیان چندانی ندارد استفاده از استامی پرید می تواند موثر باشد ولی در اوج طغیان آفت استفاده از استامی پرید با دوز توصیه شده و بثبت رسیده کارآیی چندانی در کنترل پسیل ندارد. استفاده مداوم از هر سمی منجمله استامی پرید موجب مقاوم شدن آفت نسبت به سم می شود و بهتر است در مصرف استامی پرید زیاده روی نکرد. بسیاری از کشاورزان سم استامی پرید را سمی ملایم برای درختان و موثر در کنترل آفات پسته می دانند و فقط در طول سال از استامی پرید استفاده می کنند و از سموم دیگر استفاده نمی کنند که امر صحیحی نیست. استامی پرید سمی غیر انتخابی و قدرت پارازیت کشی زیادی دارد و این یک نقطه ضعف برای این سم محسوب می شود. با توجه به باقیمانده بالای سم استامی پرید در داخل مغز پسته بهتر آن است که کشاورزان بصورت مداوم از سم استامی پرید برای کنترل آفات بخصوص پسیل پسته استفاده نکنند. پر واضح است که اگر مقدار باقیمانده سم استامی پرید در مغز پسته های صادر شده به کشورهای پیشرفته مانند کشورهای عضو اتحادیه اروپا بالا باشد پسته برگشت خواهد خورد به بهانه باقی بودن مقدار بالای سم استامی پرید در داخل مغز!! علاوه بر استامی پرید استفاده بی رویه از سموم دیگر هم امر صحیحی نیست و می تواند در آینده محیط زندگی انسانها و اکوسیستم طبیعت را دچار اختلال کند و از طرف دیگر باقیمانده سم در داخل مغز را افزایش دهد. استفاده از سموم کم خطر تر و استفاده از روش های غیر شیمیایی مبارزه با آفات مختلف همیشه باید مد نظر باغداران باشد. تولید آفتکشها یک روند پیچیده، پرهزینه و زمانبر است. اگر چه ممکن است رسیدن به یک فرمولاسیون یا تولید یک سم زیاد کار زمانبری نباشد اما بررسی اثرات جانبی یک سم روی محیط زیست و زندگی حیوانات و انسانها گاهها چندین سال بطول می کشد. یک سم زمانی مجوز مصرف می گیرد که آزمایشات زیست محیطی آن بصورت کامل انجام شده باشد و از عدم تاثیرات سو سم اطمینان حاصل شود. سم شناسی کشاورزی علمی کاربردی و مهم است که کار اصلی افراد متخصص این رشته بررسی تاثیر سموم روی آفات و همچنین بررسی اثرات زیست محیطی و اکولوژیکی سموم است. این احتمال وجود دارد که یک سم از نظر کنترل کنندگی بسیار کارا باشد اما چون اثرا سو زیست محیطی داشته باشد و بالاجبار از چرخه مصرف حذف شده باشد!! این اتفاق در مورد سم اندوسولفان و آمیتراز (میتاک) افتاده است. بعبارت واضحتر اگر چه این سموم می توانستند سموم خوبی در کنترل آفات باشند اما بدلیل خطرات و اثرات سویی که روی سلامتی انسانها و حیات وحش و موجودات دیگر دارند از نظرمصرف ممنوع اعلام شده اند. در مورد یک سم ممکن است اثرات سویی که یک سم روی محیط زیست و سلامتی انسانها دارد ممکن است سالها ناشناخته باشد و بعد از گذشت چندین سال بمرور اثرات سو سموم مشاهده شده اند و بناچار سموم از چرخه مصرف جمع آوری شده است. مانند حشره کش د.د.ت. در مورد استامی پرید مطالعات بیواسی (زیست سنجی) سرطانزایی برای انسانها در دوزهای توصیه شده را نامحتمل ارزیابی می کنند.  اثرات سو سموم ممکن است به طرق مختلفی بروز یابند. یکی از عوارض استفاده از آفت کش ها باقیمانده سموم در داخل میوه است که اصطلاح انگلیسی آن residue است. در مورد پسته یکی از مشکلات مهم باقیمانده سم در داخل میوه یا مغز پسته است. باقیمانده سموم در داخل مغز حاصل استفاده بی رویه از سمومی است که قدرت تجزیه پذیری کمتری دارند. در مورد برخی از سموم ایجاد باقیمانده سم در داخل مغز پایین است و مشکل چندانی برای مصرف کننده ایجاد نمی کند اما برای برخی از سموم مانند استامی پرید (موسپیلان) باقیمانده سموم مشکلات زیادی را برای صادر کنندگان پسته ایجاد کرده است. استامی پرید اگر در محیط خاک وجود داشته باشد سریعا تجزیه می شود اما زمانی که در داخل مغز پسته رسوب یابد مشکل بوجود خواهد آمد. استامی پرید معمولا آلودگی چندانی برای منابع آبی ایجاد نمی کند و همچنین خطر چندانی برای زنبور عسل ندارد. پر واضح است که اگر استامی پرید به مقادیر بالا وارد مغز پسته یا حتی آبهای سطحی و زیر سطحی شود می تواند در غلظت های بالا موجب ایجاد مسمومیت شود. بصورت معمول همیشه یک مقدار مشخصی از باقیمانده سموم در داخل مغز را بعنوان حد بحرانی تصویب می کنند. در مورد برخی از کشورهای وارد کننده پسته مقررات سختی از نظر باقیمانده سموم در داخل مغز پسته وجود ندارد اما در مورد برخی از کشورها مانند کشورهای عضو اتحادیه اروپا همیشه حد مشخصی از باقیمانده سم در داخل مغز را قابل قبول می دانند و اگر پس از آزمایش و تجزیه نمونه مغز مشخص شد مقدار باقیمانده سم بیشتر از حد مجاز مورد نظر است حاضر به خرید پسته از کشور صادر کننده نیستند. اگر چه بنظر می رسد که مقادیر کم مثلا در حد میکروگرم و میلی گرم از یک سم نمی تواند خطر چندانی ایجاد کند اما بهر حال زمانی که یک سم خاصیت تجمعی (دپو شدن و غیرقابل تجزیه بودن سم در داخل بدن یک جاندار) داشته باشد همین مقادیر کم ممکن است در نسلهای بعدی انسانها و حتی حیوانات و جاندارن موجب مسمومیت شود. بهر روی کشاورزان باید در انتخاب آفت کش ها تمرکز بیشتری بخرج بدهند و فقط ملاک ارزان بودن و موثر بودن یک سم نباشد بلکه یک فاکتور مهم در انتخاب یک سم می تواند خاصیت یا ریسک وجود بالای  باقیمانده سم در داخل میوه باشد. متاسفانه سالانه هزاران تن سموم مختلف و خطرناک برای مبارزه با آفات مختلف پسته وارد چرخه زیست محیطی می شود و کسی هم بفکر نیست و نمی تواند پیش بینی کند آینده چه مشکلاتی را سموم مختلف برای اقلیم و اکوسیستم طبیعی باغات پسته و شهرها و حواشی باغات پسته بوجود خواهد آورد. ایجاد مراکز تحقیقاتی سم شناسی در مناطق پسته کاری امر مهمی است که باید به آن توجه شود. مسلما و قطعا بازگرداندن محموله صادراتی پسته ایران توسط اتحادیه اروپا بدلیل وجود مقادیر بالای سم استامی پرید در داخل مغز پسته شاید هشدار مهمی باشد اما باید در نظر داشت که بازگشت پسته آلوده به سم در مقایسه با خطرات و آلودگی های زیست محیطی ( حاصل استفاده بی رویه از سموم برای مبارزه با آفات پسته) در اکوسیستم طبیعی باغات پسته ایران شاید مطلب مهمی نباشد!! متاسفانه سالانه هزاران هزار لیتر از سموم مختلف برای مبارزه با آفات پسته بمصرف می رسد و نظارت قابل قبولی بر تولید، توزیع و مصرف سموم کشاورزی در ایران وجود ندارد. وقتی که در صدور مجوز فروش سموم وسواس زیادی صورت نمی گیرد یکی از نتایج آن باقی مانده بالای سم استامی پرید در داخل مغز پسته است. برای خرید یک قرص استامینوفن یا یک شربت سرماخوردگی که هزاران بار کم خطر از سمومی مانند استامی پرید هستند باید به داروخانه مراجعه کرد و مجوز داروخانه را به دکتر داروساز می دهند آنهم نه بلافاصله پس از فارغ التحصیلی!! بلکه باید حداقل چندین سال پس از فارغ التحصیلی تجربه کسب کند تا با توجه به ضوابط مجوز داروخانه را اخذ کند اما متاسفانه در مورد سمومی که هزاران بار خطرناک است داروهای معمول پزشکی هستند اینچنین روالی وجود ندارد!! و بسیاری از افرادی که اصلا راجع سم و سم شناسی اطلاعات و تجربه ندارند شروع به فروش گسترده و با تناژ بالای سموم مختلف می کنند که یکی از نتایج ملموس آن را می بینیم (باقیمانده بالای سم استامی پرید در مغز پسته و برگشت خوردن محموله صادراتی پسته ایران به کشورهای اتحادیه اروپا و سایر کشورهای پیشرفته). در واقع فروشندگان سموم کشاورزی دلالان مرگ هستند نه ناجیان درختان پسته!! حد مجاز سم استامی پرید در پسته صادارتی ایران به اتحادیه اروپا یک صدم میلی گرم در کیلوگرم بود که اخیرا (اسفندماه 1391) خوشبختانه به 6 صدم میلی گرم در کیلوگرم افزایش یافته است. بصورت خلاصه در مورد کاهش باقیمانده سموم کشاورزی در داخل مغز پسته (مهمترین کالای صادراتی کشاورزی ایران) اقدامات زیر را می توان انجام داد 1-پرهیز از استفاده بی رویه و نامناسب از سموم بویژه استامی پرید 2-عدم استفاده مداوم از یک سم خاص مانند استامی پرید (گاها کشاورزان از اول فصل تا آخر فصل برای مبارزه با آفات فقط از استامی پرید استفاده می کنند) 3- توسعه و استفاده از روش های غیرشیمیایی مانند مبارزه زراعی و مبارزه بیولوژیک و...4-استفاده از سموم کم خطرتر و استفاده از سمومی که منشا غیر شیمیایی (گیاهی) دارند 5-استفاده از تجربه و نظریات کارشناسان کشاورزی و عدم استفاده خودسرانه از سموم کشاورزی 6- سروسامان دادن و سخت کردن قوانین برای تولیدکنندگان، توزیع کنندگان و مصرف کننده سموم کشاورزی توسط مراجع مسول


 

 
  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٢/۱۸
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED