مروری بر علف کش گلیفوسیت

مروری بر علف کش گلیفوسیت

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

علف کش گلیفوسیت (glyphosate) با نامهای  تجاری رانداپ Roundup®، Glyphomax، Roundup Ultra® و ... قدیمی ترین، پرکاربردترین و مهم ترین علف کش مورد استفاده بر علیه علفهای هرز در باغات پسته ایران است. فرمول شیمیایی گلیفوسیت N-(phosphonomethyl) glycine است. glyphosate علف کشی عمومی است و بر علیه طیف وسیعی از علفهای هرز باریک برگ و پهن برگ مورد استفاده قرار می گیرد. گلیفوسیت علف کشی غیر انتخابی (non selective) محسوب می شود بدین معنی که می تواند روی همه نباتات و حتی گیاهان هدف (درختان پسته) اثرات کشندگی داشته باشد. در باغات پسته این علف کش بیشتر برای کنترل علف هرز مرغ (Cynodon dactylon) کاربرد دارد. طرز عمل این علف کش بازدارندگی از سنتز آمینو اسید در علف هرز است. زمانی که اسید آمینه ای در گیاه تولید نشود پروتویینی هم تولید نخواهد شد و بنابراین گیاه نابود خواهد شد. گلیفوسیت در glyphosate یک علف کش سیستمیک محسوب می شود بدین معنی که از طریق سیستم اوندی در تمامی پیکره گیاه (علف هرز) به گردش در آمده تا به نقطه اثر (ریشه) برسد. Glyphosate از طریق نابود کردن سیستم ریشه ای و جذبی علف های هرز موجب نابودی آنها می شود. از زمانی که گلیفوسیت روی علف هرز پاشیده می شود تا خشک شدن کامل آن ممکن است بیش از دو هفته بطول بیانجامد! چون علف کش باید از روی شاخ و برگ بمرور به درون ریشه حرکت یافته و موجب نابودی ریشه شود. معمولا علفهای هرزی که از گلیفوسیت یا رانداپ برای کنترل آنها استفاده می شود مانند گیاهانی می شوند که انگار از بی آبی و خشکی نابود شده باشند و در حقیقت چون رانداپ موجب نابودی ریشه می شود ریشه های می خشکند و جذب آبی صورت نمی گیرد. مانند بر خلاف تصور بسیاری علف کش ها از نظر خطرات مسمومیت برای انسانها و حیوانات می توانند خطرناک باشند. LD50 برای این علف کش (glyphosate) 4320 mg/kg اندازه گیری شده است. البته این عدد در مقایسه با LD50 آفت کش های حشره کش بسیار پایین تر است. در حقیقت گلیفوسیت از نظر مسمومیت خطر چندانی برای انسان و دام ندارد اما رعایت احتیاط می تواند سودمند باشد. در هنگام استفاده از این علف کش پوست و چشم باید حتما توسط لباس مخصوص و عینک مخصوص سم پاشی حفاظت شوند. گلیفوسیت کاملا در آب محلول است و در فرمولاسیون های Sl (محلول قابل حل در آب) و EC (امولسیون شونده) به بازار ارایه شده است. کیفیت آبی که بمنظور اضافه شدن به گلیفوسیت اضافه می شود در کارآیی این علف کش بسیار مهم است و بهتر است از آبهایی استفاده شود که سختی کمتری (آبهای با غلظت پایین Mg++ و Ca++  ) دارند. استفاده از بافرهای استاندارد هم در افزایش تاثیر گلیفوسیت اهمیت زیادی دارند. مطالعات مشخص کرده که هر چه غلظت علف کش در محلول سم بالاتر باشد تاثیر آن بیشتر خواهد بود اما بهتراست که برای آماده کردن محلول سم برشور یا لیبل سم خوب مطالعه شود و بر اساس دستورالعمل محلول فرآهم شود. بر خلاف بسیاری از آفت کش های حشره کش که خاصیت سرطانزایی آنها بخوبی به اثبات رسیده است در مورد glyphosate شواهد محکمی در مورد سرطانزا بودن آن هنوز به اثبات نرسیده است!! یکی از بحثهای جالب در مورد glyphosate در ایالات متحده امریکا در مورد خطرناک بودن موادی است که در فرمولاسیون این حشره کش مورد استفاده قرار می گرفته است. در موراد بسیار زیادی ثابت شده که موادی که بعنوان افزوننده یا ثابت کننده یا افزایش دهنده پایداری در هنگام ساخت این علف کش در کارخانجات مورد استفاده قرار می گیرند به مراتب از سمیت بیشتری در مقایسه با خود ماده تکنیکال سم برخوردارند!! Glyphosate پایداری نسبتا زیادی در خاک دارد و در خاک با ذرات خاک باند میشود. یکی از مشکلات مهم این علف کش پایداری زیاد آن در خاک و آبهای زیر زمینی است که متاسفانه سال به سال بر مقدار آن در آبهای زیر زمینی و خاک افزوده می شود. از طرف دیگر محکم چسبیدن ذرات این علف کش به پارتیکل های خاک می تواند از آبشویی آن در خاک کاسته می شود و پایداری آن در خاک بالا خواهد رفت. یکی از مزایایی مهم علف کش glyphosate کم خطر بودن آن برای موجودات ریز و میکروسکپی موجود در خاک است. مطالعات مشخص کرده که در مقایسه با بسیاری از آفت کش ها glyphosate اثرات سو بمراتب کمتری داشته است. یکی از مشکلات مهم glyphosate گزارش وجود مقاومت در برخی از گونه های علف های هرز بویژه در ایالات متحده امریکاست. مشکل بروز مقاومت نسبت به glyphosate یکی از مسایلی است که گریبانگیر کشاورزان و دست اندرکاران مبارزه با عفهای هرز در دنیا شده است. در ایران و باغات پسته بلاشک مقاومت نسبت به این علف کش در سطوح مختلف وجود دارد اما دریغ از تحقیق و بررسی!! یکی از نکات بسیار مهم و کلیدی در استفاده از glyphosate بکاربردن مواد افزوننده بهمراه سم است. مواد افزوننده مختلفی شامل پخش کننده ها، چسبناک کننده ها، امولسیفایرها ، سورفوکتانتها، صابونها، تر کننده ها و.... بهتر است از مواد افزودنی (صابونهای مخصوص سم پاشی یا مویانها) بهمراه glyphosate در هنگام مبارزه با علفهای هرز استفاده شود چون ایندسته از مواد افزوننده نتنها موجب افزایش اثر سم و کارآیی سم می شوند بلکه برخی مطالعات نشان داده اند که شکستن مقاومت علفهای هرز نسبت به glyphosate می تواند یکی از کارکردهای مهم مواد افزوننده باشد. افزودن برخی از کودهای شیمیایی از جمله سولفات آمونیوم به علف کش glyphosate می تواند اثر سم را افزایش و همچنین از مقدار مصرف سم بکاهد. مخلوط کردن کامل سم با آب و همچنین ایجاد پوشش یکنواخت از محلول سم روی علفهای هرز بمراتب کارآیی سم را افزایش خواهد داد. بر خلاف تصور بسیاری از افراد که فکر می کنند بهترین موقع استفاده از glyphosate هنگام گلدهی علفهای هرز است مطالعات نشان داده که هر چه مبارزه در مراحل جوانی و در مراحل اولیه رشد و نمو علفهای هرز انجام شود درصد موفقیت بمراتب بیشتر از زمانی خواهد بود که علف هرز به رشد و نمو کامل رسیده و به مرحله تولید بذر رسیده است. زمانی که هوا خیلی گرم یا خیلی سرد باشد بهتر است از علف کش glyphosate استفاده نشود. همچنین بهترین زمان استفاده از glyphosate چند روز پس از آبیاری است که زمین در حد رطوبت مناسب باشد. همچنین بهتر است حداقل 1 هفته پس از کاربرد glyphosate آبیاری در باغ پسته صورت نگیرد چون غلظت علف کش در بافتهای گیاهی علف هرز را کاهش داده و از میزان تاثیر آن می کاهد. اختلاط علف کش glyphosate با سایر علف کش هایی که مکانیسم عمل آنها تداخلی با glyphosate ندارند می تواند قابل توصیه باشد مثلا در میتوان علف کش تو فور دی ( 2,4-D) را با glyphosate اختلاط داد و به مصرف رساند. اما مثلا اختلاط glyphosate با علف کش پاراکوات امری اشتباه محسوب می شود چون مکانیسم عمل پاراکوات بصورت تخریب سریع سیستم آوندی و بافتهای گیاهی است و این امر موجب می شود که glyphosate یا رانداپ نتواند در کل گیاه چرخش داشته باشد و به نقطه اثر خود در ریشه برسد. باز هم باید یادآور شده که در مورد علف کش glyphosate مانند بسیاری از سموم مورد استفاده توجه کافی به دستوالعمل درج شده روی لیبل یا بروشور امری الزامی برای کشاورزان و مصرف کنندگان است. بسیاری از کشاورزان چون در آن واحد در باغ علف های هرز مرغ و سایر علفهای هرز پهن برگ را دارند گلیفوسیت و پاراکوات را با هم مخلوط می کنند که همانطور که در بالا اشاره شد  این امری اشتباه است. یکی از موراد مهمی که در مورد علف کش ها بویژه گلیفوسیت باید رعایت شود این است که حدالامکان پاشش روی شاخ و برگ و پاجوش های درختان پسته انجام نشود و قبل از پاشش سم روی علفهای هرز بخصوص در مورد نهالهای پسته ابتدا باید نهالها یا استفاده از یک پوشش (مقوا، پلاستیک و ...) تیمار شوند. اگر بهر دلیلی پاشش علف کش روی گیاه اصلی صورت گیرد متاسفانه موجب خسارت خواهد شد. شناخت سموم با کیفیت و برندهای موثر در بازار امری مهم است و تجربه کشاورزان و مصرف کنندگان درطول چند سال می تواند بهترین نوع و با کیفیت ترین برند را در مورد سموم مختلف را از میان برندهای مختلف دیگر سوا کند. این نکته در مورد بازارهای کشاورزی اروپا و ایالات متحده امریکا نیز صدق می کند. بهر روی علف کش های با کیفیت از نظر کارآیی و کاهش هزینه های کشاورز بمراتب اولویت بیشتری دارند.


 

 
  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٢:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۳/۱٢
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED