رواج سم کلروپریفوس (chlorpyrifos) برای کنترل پسیل در باغات پسته

رواج سم کلروپریفوس (chlorpyrifos) برای کنترل پسیل در باغات پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

سم کلروپریفوس (chlorpyrifos) با نامهای تجاری دورسبان و لورسبان در چند سال اخیر یکی از سموم پرمصرف بر علیه پسیل پسته در باغات پسته بوده است. کلروپریفوس جزو سموم فسفره آلی است مانند بسیاری از سموم دیگری که کشاورزان می شناسند. این سم از خانواده سم های زیر است دی کلروس، متاسیستوکس، فنتریتیون، دیازینون و.....بهر روی خانواده این سم یعنی سموم فسفره آلی خانواده ای شناخته شده است و بسیاری از سموم پرمصرف در باغات پسته جزو این دسته از خانواده شیمیایی هستند. دورسبان یا کلروپریفوس دارای بوی خاصی است و از دهها متر آنطرفتر می توان بوی آن را استشمام کرد. دورسبان سمی است که بر علیه طیف وسیعی از آفات مصرف می شود از شته ها بگیر تا مگس ها و ...دورسبان یک سم قدیمی است و در سال 1966 میلادی به بازار وارد شده است. ابتدا دورسبان برای کنترل آفات خاکزی و همچنین آفات برگزی در سال 1965 میلادی مورد آزمون قرار گرفت. یکی از مزایای دورسبان برای کنترل پسیل پسته خاصیت تدخینی این سم است و تا حد زیادی بخار شدن جزیی این سم می تواند پسیل های را که نمی توان در تماس مسقیم با سم کنترل شوند را کنترل کند!! سموم فسفره آلی از جمله کلروپریفوس دارای یک مزیت عمده هستند که آن مزیت عدم باقیمانده یا در حد جزیی بودن باقیمانده سم در داخل مغز است. یکی از عیبهای بزرگ برخی از سموم بخصوص استامی پرید وجود بالای باقیمانده سم در داخل مغز پسته است که اخیرا بسیار مشکل ساز شده است اما در مورد سم دورسبان اینچنین مشکلی وجود ندارد. اسیدیته یا پی اچ نقش مهمی در پایداری این آفت کش دارد و مشخص شده که در پی اچ بالا سم دورسبان پایداری چندانی ندارد!! دورسبان یکی از سموم پرمصرف و پرکاربرد در ایالات متحده آمریکا بوده و هنوز هم هست. کلروپریفوس در دامپزشکی هم اهیمت زیادی دارد و بعنوان کنترل کننده انگلهای خارجی در دامها مورد مصرف قرار می گیرد. یکی دیگر از مزایایی کلروپریفوس خاصیت کنه کشی آن است و تا حد زیادی می تواند کنه ها را در پسته و سایر محصولات کنترل کند و از این حیث شباهت به سم آمیتراز یا میتاک می دهد!! حتی از کلروپریفوس بعنوان یک نماتد کش هم یاد شده است!! یکی دیگر از مزایایی سم دورسبان خاصیت ضربه ای شدید این سم است. در مورد پسیل پسته تجربه بخوبی نشان داده سمومی که خاصیت ضربه ای شدید روی آفت دارند روی کنترل پسیل پسته بهتر عمل می کنند و از این حیث هم دورسبان یا کلروپریفوس بسیار مهم است. دو عیب مهم دورسبان یا کلروپریفوس عبارتند از 1-خاصیت کشندگی شدید روی حشرات مفید از جمله کفشدوزکها و سایر دشمنان طبیعی و 2-سمیت شدید دورسبان روی انسانها و حیوانات خونگرم. در مورد سم پاشی با دورسبان فردی که سم پاشی می کند باید از نظر رعایت نکات ایمنی و بهداشتی باید حتما هوشیار باشد!! بدلیل سمیت زیاد مخصوصا برای فردی که سم پاشی می کند پاشیدن این سم مانند برخی از سموم دیگر راحت نیست!! کلروپریفوس می تواند از طریق پوست یا از طریق استنشاق وارد بدن شود و ایجاد مسمومیت برای فرد کند!! طرز عمل سم یا مد آف کشن سم اثر دورسبان روی سیستم عصبی آفت است. کلروپرییفوس از طریق اختلال روی سیستم عصبی آفت می تواند موجب کنترل یا مرگ آفت شود. همانطور که اشاره شد اثر سم بصورت ضربه ای است و از چند دقیقه پس از سم پاشی تا چند ساعت پس از سم پاشی می توان اثر سم را روی آفت مشاهده کرد. همیشه کشاورزان یک گام از محققین جلوتر هستند چون چاره ای جزو حفظ محصول و زحمت کشیده خود ندارند و نمی توانند 10 سال صبر کنند تا محققین محترم و فعال!! سم جایگزین میتاک و اند وسولفان را به آنها معرفی کنند و بنابراین مجبورند با روش آزمون و خطا سمی مناسب کار خود از میان سموم موجود در بازار برای کنترل پسیل پسته مصرف کنند. علاوه بر کلروپریفوس سموم دیگر مناسبی در بازار وجود دارند که می توانند بر علیه پسیل پسته موثر باشند اما تا بخواهند مجوز مصرف از محققین بگیرند و دولت برا پسته مصرف آنها را به ثبت برساند سالهای سال به طول می انجامد!! بنظر می رسد سم دورسبان سم نسبتا مناسبی برای کنترل پسیل پسته باشد و به همین دلیل است که مصرف آن بشدت افزایش یافته است. باید هر چه سریعتر سموم مناسب و موثر دیگری از طریق دستگاههای مربوطه برای کنترل پسیل پسته بثبت رسیده و مصرف شوند چون با محدودیتهای شدیدی که در مورد سموم داریم کنترل آفت بدون معرفی سموم موثر و جدید بسیار مشکل بنظر می رسد. دلیل کندی فوق العاده معرفی و آزمایش سموم جدید چیست؟ تا کی باید کشاورزان صبر کنند تا یک سم جدید وارد چرخه مبارزه با پسیل شوند. علاوه بر کلروپریفوس سموم مختلف دیگری هم در بازار بوفور وجود دارند و بهتر است هر چه سریعتر توسط مراکز مربوطه بثبت برسند چون واقعا دست کشاورزان در استفاده از سموم بسیار خالی است و باید به کشاورز حق داد که بصورت مداوم از استامی پرید یا سموم مشکل ساز دیگر استفاده کند چون خود ما نتوانستیم یک سم خوب و با کیفیت در دسترس کشاورزان قرار دهیم!! بنظر می رسد باید کم کم سموم پایروتیروییدی مانند دلتامترین یا پرمترین را برای مبارزه با پسیل پسته وارد چرخه مبارزه کنیم و نمی توان تا ابد کشاورزان را از استفاده از این سموم منع کنیم. واقعا فشار آفت اینقدر زیاد است که نمی توان در اوج گرما و طغیان پسیل به مقدار حشرات مفید و حفظ آنها در باغ فکر کنیم و اگر بخواهیم واقعا از مشکل شیره خشک خلاصی یابیم باید هر 18 روز یک سم پاشی انجام دهیم. استفاده از سموم گیاهی و کم خطر باید هر چه سریعتر در دستور کار قرار بگیرند و همچنین باید فورا یکسری از کمپانی های مبارزه با آفات سازماندهی شوند و مبارزه را به اینچنین شرکت هایی سپرد و سموم خطرناک را از دست دلالان و کشاورزان گرفت. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۳:٢۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۳/٢٦
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED