10 نکته کلیدی راجع به بیماری سرخشکیدگی درختان پسته

10 نکته کلیدی راجع به بیماری سرخشکیدگی درختان پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بیماری سرخشکیدگی درختان پسته مهمترین بیماری درختان پسته در حال حاضر است. کمتر باغی را می توان مشاهده کرد که دچار سرخشکیدگی نباشد!! سرخشکیدگی درختان پسته هر سال کشاورز را مجبور می کند ناحیه آلوده را قطع کند و بنابراین سال به سال از ارتفاع درختان کاسته شده و بمرور یک تنه اصلی از درخت باقی می ماند. واریته های کله قوچی و اوحدی حساس ترین واریته ها نسبت به بیماری سرخشکیدگی درختان پسته هستند. و اکبری و کلا رقم های بادامی مقاوم تر هستند. اخیرا در مورد برخی از واریته های بادامی هم متاسفانه سرخشکیدگی مشاهده شده است اما این بیماری برای درختان بادامی بمراتب کم خطر تر است. در مورد این بیماری در این وبلاگ بیش از چندین مقاله ارایه شده که خوانندگان می توانند به آن مراجعه کنند و از توصیه هایی که شده استفاده کنند!! در این جستار سعی می شود به مطالبی در مورد سرخشکیدگی پرداخته شود که تکراری نباشد و حتی الامکان جنبه کاربردی داشته باشد. نکات بسیار جالبی در مورد این بیماری وجود دارد که به اختصار به آنها اشاره می شود. این نکات بعلت ضعف تحقیقات پسته هیچگاه جنبه تحقیقاتی متقن پیدا نکرده اند اما بهر روی حاصل تجربیات چندین ساله بنده هستند1-این بیماری در سالیان اخیر بقدری شیوع یافته و خسارتزا شده است که بسیاری از کشاورزان درختان را قطع می کنند و از نو با پیوندهای مقاومتر پیوند می کنند که بنظر می رسد کاربردی ترین روش باشد اما بهرحال عیوب خاص خود را دارد از جمله اینکه ممکن است سالها کشاورزان را از تولید و ثمر دهی مناسب دور کند چون مدت زمان نسبتا طولانی مورد نیاز است تا پیوندهای جدید اقتصادی شوند از جمله عیبهای دیگر این بیماری این است که پیوندهای جدید برای خوب پیوند شدن نیاز به دقت بسیار زیاد پیوند کننده دارد و هر پیوند زنی نمی تواند درختان پیری که دچار سرخشکیدگی شده اند را بخوبی پیوند کند. 2-هرس نقش زیادی در این بیماری دارد و مشاهده شده در باغاتی که کمتر هرس می شوند این بیماری کمتر وجود دارد. هرس از زیر ناحیه آلوده امری اشتباه است که متاسفانه بسیاری توصیه به هرس از زیر قسمت آلوده می کنند. بسیار واضح است که زمانی که از زیر قسمت آلوده هرس انجام می شود عامل بیماری متاسفانه بسرعت دربافت سالم و غیرآلوده نفوذ یافته و آلودگی از نو شروع می شود. بنابراین هرس درختان آلوده از زیر قسمت آلوده مخصوصا در تابستان و اوج گرما امری است بسیار اشتباه و موجب تشدید بیماری می شود. زاویه هرس درختان نقش مهمی در بیماری سرخشکیدگی درختان پسته دارد اکر زاویه هرس و شیب هرس دقیقا روی به سمت آفتاب (جنوب) باشد صمغ خارج شده ناشی از هرس در معرض آفتاب قرار می گیرد  و محل انحنای برش اره را پوشش داده و همین ریختن مایع ترشح شده یا صمغ درختان ناشی از هرس و شدت آفتاب موجب خفگی روزنه های پوستی و سیاه شدن پوست درختان و سرخشکیدگی درختان خواهد شد. 3-تجربیات و مشاهدات نشان داده که استفاده از قارچ کش ها بخصوص اکسی کلرور مس تاثیر چندانی روی کنترل بیماری سرخشکیدگی در درختان پسته ندارد و بنابراین پاشش قارچ کش روی درختان دارای سرخشکیدگی کار چندان مناسبی نیست و فقط جیب فروشندگان سموم را پر می کند. بنظر می رسد شاید تحقیقات وسیعتر بتواند حداقل یک قارچ کش یا باکتری کش مناسب و موثر در مورد بیماری هویدا کند که با این افق تحقیقات کشاورزی در ایران چنین چیزی بسیار بعید بنظر می رسد 4-عامل بیماری بخوبی مشخص نیست!! بسیاری قارچ و باکتری و برخی عوامل دیگر را بعنوان عامل بیماری برشمرده اند. عوامل بسیار پیچیده ای در این بیماری دخیل هستند از جمله شوری، کمبود پتاسیم، خصوصیات آب و خاک و....5-حرارت یا دما نقش بسیار تعین کننده ای در این بیماری دارد بخوبی واضح است که در اوج گرما در تابستان شیوع سرخشکیدگی بشدت در باغات پسته بالا می رود اگر دقت شود شاخه هایی که خشکیده اند گاهی اوقات تا اواسط تابستان هیچ مشکلی ندارند و در اواسط تابستان و بالای رفتن دما به بیش از 35 درجه بصورت سریع سرشاخه ها خشک می شوند حتی گاهی اوقات خوشه ها هم می خشکند. اگر ناحیه آلوده را دنبال کنیم به نقطه ای می رسیم که از آن ناحیه به بالا سرشاخه خشک شده و صمغ نیز از محل نکروزه شده ترشح شده است. در واقع ترشح صمغ واکنش دفاعی درختان به عامل بیماری و جلوگیری از گسترش آن است.6- در باغاتی که عملیات زراعی شامل آبیاری مناسب و مکفی، کوددهی مناسب و محلولپاشی بهینه در باغات صورت می گیرد این بیماری کمتر وجود دارد و این بیماری در باغاتی است که مدیریت مناسبی وجود ندارد 6-کیفیت آب آبیاری روی بیماری تاثیر بسیار زیادی دارد هر قدر آب از کیفیت نامناسب تری برخوردار باشد شیوع بیماری بیشتر است بخصوص در مورد شوری آب و خاک یا ای سی!! بخوبی مشخص شده که در باغاتی که ای سی آب و محلول خاک در حد پایینی است این بیماری بسیار کمتر شیوع دارد و شاید یک علت اینکه در گذشته ها این بیماری کمتر وجود داشته همین بالا بودن کیفیت آب آبیاری باشد که با مرور زمان کیفیت آب کاهش یافته است 7-محلولپاشی مداوم بخصوص با کودهای پتاسیمی در طول فصل و در مدت یکی دو سال تا حدود بسیار زیادی از شدت بیماری می کاهد و علاوه بر کودهای پتاسیمی برخی از فرمولهای محلولپاشی اختصاصی هم وجود دارند که تا حد زیادی تاثیر مثبت روی بیماری داشته اند و دارند!! بخوبی واضح است جوابی که از محلولپاشی درختان با فرمولهای ویژه بدست می آید بسیار کارسازتر  سریعتر از اضافه کردن کودهای مختلف بویژه کودهای پتاسیمی از طریق خاک است!! 8-مشخص شده که استفاده از کودهای نیتروژنه آنهم بمقدار بالا نتنتها اثر مثبتی روی سرخشکیدگی در درختان پسته ندارد بلکه این احتمال وجود دارد که سرخشکیدگی در درختان پسته را تشدید کند بخصوص در مورد کود اوره تجربیات مشخص کرده که کودهای اوره و نیترات نتننها موجب بهتر شدن سرخشکیدگی نمی شوند بلکه بر شدت بیماری می افزایند. در مورد کودهای فسفره بخصوص سوپرفسفاتها هم مشخص شده که کاربرد بیش از حد کودهای فسفره موجب تشدید بیماری سرخشکیدگی می شود!! 9-انتشار بیماری از طریق هرس بسیار باید مد نظر باشد و عامل بیماری از طریق اره آلوده یا درخت چین آلوده براحتی از درخت بیمار به درخت سالم نشر پیدا می کند بنابراین ضدعفونی ادوات هرس در طول عملیات هرس بسیار مهم است 10-یکی از نکات بسیار مهمی و شاید کلیدی ترین نکته در مورد این بیماری این است که اگر چه بیماری یک بیماری کمپلکس و مرکب است بعبارت ساده تر چندین عامل در ایجاد بیماری دست به دست هم می دهند اما یکی از اضلاع بسیار مهم بیماری و بنظر من مهمترین فاکتور ایجاد کننده بیماری همین عامل ناشناخته بیماری است و بنابراین نکروزه شدن پوست درختان و ایجاد سرخشکیدگی در درختان پسته بدون وجود عامل بیماری تقریبا محال است و باید بدقت عامل بیماری شناسایی شود و سیکل زندگی آن مشخص شود  و اگر هم از طریق محلولپاشی یا روش های دیگر درختان بهبود نسبی و حتی کامل پیدا می کنند این است که مقاومت درختان را بالا می بریم و بالا بردن مقاومت درختان نسبت به عامل بیماری موجب بهبودی در درختان می شود و گرنه مبارزه اصولی با عامل بیماری در حال حاضر انجام نمی شود هیچ گونه قارچ کش یا باکتری کشی بمنظور مبارزه مستقیم با عامل بیماری وجود ندارد!! در پایان باید یادآور شد که بیماری سرخشکیدگی درختان پسته بخصوص در واریته فندقی یا اوحدی مهمترین و خسارتزاترین عامل بیماری در باغات پسته ایران است و متاسفانه هیچ گونه تحقیق مستدل و کاربردی در مورد بیماری وجود ندارد و حتی ما هنوز بصورت دقیق عامل بیماری را شناسایی نکرده ایم و این ضعف مطلق تحقیقات پسته در ایران را می رساند!! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:۱٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٥/٤
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED