گزارشی از وضعیت عمومی سموم مورد استفاده در باغات پسته در سال زراعی 1392

گزارشی از وضعیت عمومی سموم مورد استفاده در باغات پسته در سال زراعی 1392

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

در ابتدای سال و در اوایل بهار موعد مبارزه با آفت کرمانیا (پروانه چوبخوار پسته) بود. علاوه بر چوبخوار در مورد شپشکها هم در برخی از باغات نیاز مبرم به مبارزه شیمیایی و استفاده از سموم بود. دو آفت فوق الذکر در سالیان اخیر در برخی از باغات خسارات سنگینی را به باغداران تحمیل کرده است. بسیاری از کشاورزان تمایل و اعتقاد چندانی به مبارزه بهاره با آفات بهاره در باغات پسته ندارند و بنابراین در برخی از باغات اصلا سم پاشی بهاره صورت نگرفت. پر مصرف ترین سم در باغات پسته ایران در اوایل فصل بهار سم اتیون است که فقط روی شپشکها تاثیرگذار است و اثر چندانی در کنترل سایر آفات بوِیژه آفات پروانه ای (کرمانیا، کراش، میوه خوار و...) ندارد. یکی از دلایل دیگری که کشاورزان تمایل زیادی به استفاده از سم اتیون دارند بوی زیاد و خاص این آفت است و بنادرست در میان کشاورزان شایع است که اگر سمی بوی تند یا زننده داشته باشد الزاما سم خوبی ایست و این در حالی است که کیفیت یک سم ربط چندانی به بوی سم ندارد و اصولا بوی سموم بیشتر بخاطر مواد افزوننده داخل قوطی سم است نه خود سم!! اتیون از نظر مسمومیت جزو گروه خطرناک محسوب می شود. در ابتدای سال با افزایش تقاضا برای سم اتیون برای مدت محدودی این سم در بازار کمیاب شد اما بمرور این نیاز برطرف شد. علاوه بر اتیون تولید داخل برخی از اتیون های ساخت سایر کشورها مانند هندوستان نیز در بازار عرضه شد. سم اندوسولفان که تقریبا پرمصرف ترین سم بهاره در باغات پسته ایران در سالیان گذشته بود امسال نمود چندانی در بازار نداشت و دلیل آنهم ممنوع شدن این سم توسط سازمان حفظ نباتات ایران بود!! اگر چه در برخی از فروشگاههای سموم اندوسولفان کم و بیش عرضه می شد که بیشتر تاریخ تولیدشان مربوط به 2 تا چند سال پیش می شد!! در مورد روغن های ولک هم فروش ادامه داشت و بسیاری از کشاورزان اقبال زیادی به مصرف روغن های ولک بیشتر برای مبارزه به شپشکها نشان می دادند. کیفیت برخی از روغن های ولک موجود در بازار چنگی به دل نمی زد و بنظر می رسد در مورد برخی از شرکت های سازنده روغن های ولک محصول تولیدی دارای ناخالصی بسیاری بود بصورتی که هنگام پاشش برخی از روغن های ولک هنگام پاشش بوی روغن سوخته بمشام می رسید!! یکی دیگر از سمومی که اخیرا مصرف زیادی در باغات پسته بر علیه بیماری سرخشکیدگی پیدا کرده است اکسی کلرور مس است که سالیان قبل مصرف چندانی نداشت اما بمرور و درست یا غلط سال به سال کاربرد بیشتری پیدا می کند. زمان مصرف اکسی کلرور مس کمی قبل از شروع رشد درختان در اواخر فصل زمستان است!! سم دیازینون هم اخیرا مصرف زیادی بخصوص  در اوایل فصل بعنوان سم بهاره پیدا کرده است که بنظر می رسد تاثیر بهتری روی شپشک ها و همچنین آفت چوبخوار پسته در مقایسه با اتیون داشته باشد. مشکل اصلی دیازینون خاصیت پارازیت کشی آن است و این احتمال وجود دارد که در صورت مصرف با دوز بالا در اوایل فصل بهار موجب طغیان پسیل پسته در طول فصل شود!! در ادامه فصل سم استامی پرید مصرف زیادی در باغات پسته در امسال داشت که بدلیل وجود باقیمانده در مغز پسته سم مناسبی برای استفاده بر علیه آفات پسته نیست اما اجبارا و بیشتر بخاطر قیمت مناسب آن اقبال زیادی برای مصرف در باغات پسته از اواسط بهار به بعد دارد!! استامی پرید در اوایل فصل می تواند تا حد زیادی می تواند پسیل پسته را کنترل کند اما بمرور در اواسط تابستان و طغیان پسیل استامی پرید کارآیی چندانی ندارد. دوز مصرفی استامی پرید در بیشتر باغات پسته بخصوص در استان کرمان دو برابر مقدار توصیه شده (250 گرم در 1000 لیتر آب) استفاده می شود که کار صحیحی نیست اما با دوز توصیه شده هم کنترل قابل قبولی بدست نمی آید!! بهر روی همانطور که اشاره شد استامی پرید بدلیل باقیمانده بالا در مغز از طرف انجمن پسته و سازمان حفظ نباتات سم مناسبی ارزیابی نمی شود اما بناچار مصرف زیادی در باغات دارد متاسفانه!! بمرور از اواسط تابستان به بعد با طغیان پسیل پسته و تداخل نسل کشاورزان ناچار با استفاده از سموم قویتر شدند سمومی مانند آمیتراز، فوجی مایت، فوزالون، دورسبان (کلروپریفوس)، استامی پرید، دلتامترین، فن والریت، پرمترین و ..بدلیل ممنوع شدن آمیتراز اگر چه مصرف آن در مقایسه با سالهای گذشته بشدت کاهش یافته است اما آمیترازهای برخی از کارخانجات داخلی و آمیترازهای وارداتی در بازار مصرف وجود داشت و دارد!! نکته جالب اینجاست که سمومی مانند آمیتراز و اندوسولفان که از طرف سازمان حفظ نباتات و سایر ارگان های مسول ممنوع شده اند چرا بمقدار نسبتا قابل توجه در بازار وجود دارند و این ناکارآیی سیستم نظارت بر تولید، واردات و تولید را می رساند!! انواع آمیترازهای بخصوص وارداتی از کشورهای چین، یونان، هند و ....در بازار مصرف بوفور وجود دارند که معمولا فروشندگان سموم بدلیل ترس از پلمپ مغازه و جریمه شدن توسط های اکیپ های سازمان حفظ نباتات آنها را از دید بازرسین آنها را در زیرزمین ها و جاهای امن پنهان می کنند و در صورت تقاضای مشتری به آنها عرضه می کنند!! سم نسبتا جدیدی که بناچار کاربرد بسیار زیادی در باغات پسته برای مبارزه با پسیل پیدا کرده است کلروپریفوس (دورسبان) است!! دورسبان یا کلروپریفوس سمی است که برای مصرف بر علیه پسیل پسته از طرف موسسه تحقیقات پسته در ایران بثبت نرسیده است اما بناچار توسط کشاورزان و در تناژ بالا بر علیه پسیل پسته بمصرف می رسد. بنظر می رسد جای خالی آمیتراز را کشارزان با دورسبان پر کرده اند و بنظر می رسد در دو سال اخیر پر مصرف ترین سم برای مصرف برای کنترل پسیل پسته در باغات باشد!! دورسبان سمی است قدیمی و جزو سموم فسفره آلی دسته بندی می شود. اگر چه اثر این سم روی پسیل پسته نسبتا خوب ارزیابی می شود اما عیب بزرگ این سم خاصیت غیر انتخابی و پارازیت کشی آن است!! دورسبان مصرف شده در باغات پسته ساخت کارخانجات داخلی و خارجی است. از میان دورسبان های خارجی بیشتر دورسبانهای اسپانیایی و هندی بیشتر بچشم می خورند. در مورد برخی از دورسبان های خارجی مصرف مداوم این سم موجب بروز مسمومیت شدید در بیشتر کسانی شده بود که کار اصلی آنها سم پاشی بود و تراکتور داشتند!! علایم مسمومیت بصورت سرگیجه، حالت تهوع و اسهال بروز پیدا کرد!! ایمیداکلوپرید یا کونفیدور هم بمقدار قابل توجهی در بازار مصرف وجود داشت و بمصرف رسید اما بهر روی بنظر می رسد دورسبان تا حدی مجال چندانی برای مصرف کونفیدور باقی نگذاشته باشد!! کونفیدور سمی است که سالها قبل از طرف موسسه تحقیقات پسته برای مصرف بر علیه پسیل پسته بثبت رسیده است و بنابراین اکثر کشاورزان آشنایی کاملی با این سم دارند!! علاوه بر سمومی که اشاره شده در بسیاری از موارد سموم پایروتیروییدی هم مصرف نسبتا قابل ملاحظه ای برای کنترل پسیل در باغات پسته پیدا کرده اند از جمله پرمترین، دلتامترین و فن والریت. سموم پایروتیروییدی مانند سم دورسبان از طرف مراجع تصمیم گیر برای مبارزه با پسیل پسته بثبت نرسیده است و خودسرانه و بناچار توسط کشاورزان و در مقیاس نسبتا بالا بمصرف می رسد!! همانطور که اشاره شد سموم پایروتیروییدی سال به سال بر مقدار مصرفشان در باغات پسته افزوده می شود و این زیاد کار معقولی بنظر نمی رسد اما از طرف دیگر هم باید به کشاورزان حق داد که واقعا سموم معمول پاسخگو نیستند و اجبارا کشاورزان از سموم پایروتروییدی استفاده می کنند. سموم پایروتیروییدی چون مقدار مصرف شان در 1000 لیتر آب نیم لیتر است از نظر اقتصادی هم مقرون بصرفه هستند و این موجب می شود که کشاورزان اقبال بیشتری برای مصرف آنها داشته باشند!! اخیرا سم مونتو هم مصرف زیادی در باغات پسته برای مبارزه با پسیل پیدا کرده است و بسیاری از کشاورزان از مصرف آن ابراز رضایت می کنند اما بهر روی برای نتیجه گیری نهایی زود است. عیب سم مونتو قیمت بالای سم بود و گرنه مونتو می توانست بعنوان یکی از پرمصرف ترین سموم در باغات پسته در امسال محسوب می شود!! سموم متفرقه زیادی هم بصورت جداگانه و در اختلاط با سایر سموم کم و بیش بمصرف رسیدند از جمله فوجی مایت، اکتارا و ...بسیاری از کشاورزان پس از چند نوبت سم پاشی و خسته شدن از سم پاشی سروع بع پاشش آب و یا صابون های سم پاشی می کردند که مسلما از دست روی دست گذاشتن بهتر بود! صابون ها و روغن های مختلف با برندها بسیار متنوعی هم امسال بصورت جداگانه و یا در ترکیب با سموم برای مبارزه با آفات پسته بمصرف رسیدند که بسیاری از آنها از کیفیت چندانی برخوردار نبودند و در پاره ای موارد مشکل ساز شدند!! بصورت خلاصه نکات زیر را می توان در مورد مبارزه شیمیایی در سال زراعی فعلی می توان ذکر کرد 1-بحث کیفیت سموم: که یکی از معظلات مهم برای کشاورزان است و بودند سمومی در بازار که اصلا آدرس تولید کننده آنها مشخص نبود و از کیفیت چندانی برخوردار نبودند!! برای بحث کیفیت سموم وزرات جهاد کشاورزی و سازمان حفظ نباتات باید بسیار فعالتر از این عمل کند هر چند که انجمن پسته حداکثر توان خود را برای بالا بردن کیفیت و هشدار به تولید کنندگان و وارد کنندگان انجام داده است 2-بحث نظارت: نظارت بر تولید، فروش و مصرف سموم یکی از وظایف دستگاههای دولتی مسول است که اگر چه اقدامات خوبی در این زمینه صورت گرفته  اما بهیچ وجه کافی بنظر نمی رسد!! اکیپ ها و بازرسی های محدود بویژه در روستاها و فروشندگان محلی باید گسترده تر و بصورت روزانه باشد! 3-آگاه سازی کشاورزان: آگاه سازی کشاورزان و ارایه روش های بروز و هشدار در مورد مصرف بی رویه از سموم باید مد نظر همه دست اندرکاران باشد. در مورد سم پاشی صحیح، زمان و متد صحیح سم پاشی با استفاده از کلاسهای ترویجی و سایر روش ها باید همت بیشتری توسط مقامات ذیصلاح صورت گیرد 4-در مورد سموم وارداتی از سایر کشورها باید نظارت بیشتری صورت گیرد تا از کیفیت سموم و بی خطر بودن و یا کم خطر بودن آنها برای مصرف اطمینان حاصل کرد. سیاستها باید بگونه ای باشد که اگر مجبوریم از سموم استفاده کنیم حداقل از سموم تولید داخل استفاده شود و نیاز چندانی به واردات سموم نباشد. 5-هماهنگی در مبارزه شیمیایی یکی از مشکلات مهم بخصوص در مورد باغات خرده مالکی است که باید تا حد امکان سم پاشی ها در سطوح پایین بصورت هماهنگ باشد تا از اتلاف منابع جلوگیری شود 6-توجه کافی به ادوات سم پاشی: متاسفانه علاوه بر متد سم پاشی ادوات سم پاشی ها هم در بسیاری از موارد فرسوده است و خود این امر موجب بالا رفتن پرت سموم می شود. 7-عدم استفاده از مواد مضر و ابداعی توسط برخی از کشاورزان: بسیاری از کشاورزان بدلایل مختلف بجای استفاده از سموم مناسب و در موعد مناسب از مواد ابداعی و عجیب مانند سرکه، فضله حیوانات، مواد شوینده قوی و ...می کنند که باید بجای استفاده خودسرانه از این مواد کشارزان باید روی به استفاده از روش ها و سموم مناسب زیر نظر کارشناسان کنند 8- عدم استفاده از توان علمی کارشناسان مبارزه با آفات: در بسیاری از موارد کشارزان هیچ توجهی به استفاده از توان علمی کارشناسان کشاورزی در مبارزه با آفات نمی کنند که بازخورد این قضیه متضرر شدن بیشتر خود کشاورزان و باغداران است. بهتر است با برنامه ریزی دقیق تر و مناسب تر قبل از مبارزه شیمیایی با آفات بویژه شیره خشک در باغات پسته ابتدا حتما باغ توسط کارشناس ویزیت شود و بعد اجازه مصرف سموم به کشاورز داده شود!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۳:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٥/٧
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED