نکات قابل توجه در مورد سال آور و سال نیاور در درختان پسته

نکات قابل توجه در مورد سال آور و سال نیاور در درختان پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

سال آور (On) به سالی گفته می شود که مقدار محصول قابل توجه است و بالعکس در سال نیاور (Off) مقدار محصول پایین است. در برخی از واریته ها بخصوص واریته های بادامی (ممتاز، اکبری و...) سال آور و نیاور دارای شدت بسیار بیشتری در مقایسه با رقم فندقی یا اوحدی است. در مورد درختان اوحدی یا فندقی اگر مدیریت باغی مناسب باشد تقریبا هر سال مقدار قابل قبولی از محصول وجود خواهد داشت و سال آور و نیاور شدید در درختان فندقی زمانی بیشتر مشخص است که مدیریت باغ یک مدیریت ضعیفی باشد (بخصوص در مورد سم پاشی و کوددهی). جوانه های زایشی یا گره ها یا پتک ها یا تک ها در درختان پسته نیاز به حداقل 1 سال فرآوری یا سر درخت مانده دارند تا در سال بعد از آنها خوشه ای برداشت شود. بنابراین در پسته گره های زایشی دو ساله هستند و برای تولید محصول حداقل باید یکسال سر شاخه ها ماندگار باشند. بر خلاف جوانه های زایشی جوانه های رویشی که مسول تولید برگ و رشد رویشی درختان هستند یکساله هستند و در همان سالی که توسط درخت تولید می شوند شروع به تولید رویشی می کنند (تولید شاخ و برگ). بهمین علت است که بر اساس گره های زایشی تشکیل شده روی درختان از سال قبل می توان محصول تولیدی امسال را تا حدی تخمین زد! یکی از مشکلات بسیار مهم در مورد گره های زایشی در درختان پسته فروافتادن آنهاست که گاها ممکن است تا 100 درصد گره های زایشی در درختان پسته در اثر عوامل مختلف فرو بریزند!! یکی از این عوامل شایع عدم مبارزه یا مبارزه نامناسب با شیره خشک یا پسیل پسته است. یکی دیگر از عوامل می تواند سرمازدگی باشد و علل های مختلف دیگر. در بسیاری از موارد گره های زایشی بدون هیچ دلیل روشنی فرو می افتند. یعنی در باغی که مدیریت مبارزه با آفات خوب است، درخت مشکلی از نظر تغذیه ندارد و سرمازدگی هم در آن سال وجود ندارد اما بعلتهای ناشناخته گره های زایشی بمقدار مختلف و گاها قابل توجه فرو می ریزند!! برای علت فرو ریختن گره های زایشی در درختان بدون علت ناشناخته بسیاری از محققین سعی دارند فیزیولوژی درختان پسته را بدقت مورد موشکافی و کنکاش قرار دهند تا نسخه ای شفابخش پیدا شود اما متاسفانه هنوز در مورد فیزیولوژی درختان پسته در ابتدای راه هستیم و حتی محققین آمریکایی هم تحقیقاتشان در حد ابتدایی است چه برسد به محققین کار بیست خودمان!! در سال آور بیشتر انرژی درخت صرف تکامل خوشه ها و تولید زایشی می شود و سعی چندانی برای افزودن بر رشد رویشی خود نمی کند و بالعکس در سال نیاور سعی درخت بر تولید شاخ و برگ بیشتر و ترکه زدن بیشتر است. اما برخی از تحقیقات نشان داده که این یک قانون کلی نیست و گاها ممکن است در سال آور رشد رویشی خوبی هم وجود داشته باشد علاوه بر رشد رویشی!! در این سری از باغات یا درختان که در سال آور هم پسته خوبی دارند و هم ترکه و شاخ و برگ مکفی تولید می کنند مدیریت تغذیه درختان بسیار بسیار مهم است و باغدار باید برنامه ای مدون برای تغذیه چنین درختانی داشته باشد اگر برنامه غذایی ضعیف باشد در اینچنین درختانی نتنها محصول خوبی در آن سال نخواهیم داشت بلکه گره های تولید شده جدید هم در اثر ضعف درختان خواهند ریخت! بخوبی مشخص شده بخصوص در واریته اوحدی زمانی که هم رشد رویشی و هم رشد زایشی در یکسال بسیار مساعد بوده و مدیریت تغذیه ای صحیحی هم صورت نگرفته، درختان بسیار قبراق و تنومند در سال بعد دچار زردی، افت محصول، زوال و حتی درگیر بیماری سرخشکیدگی شده اند!! بصورت معمول در سال آور  درختان چون بیشتر انرژی خود را صرف رشد زایشی می کنند انتظار بر این است که رشد ترکه ها یا سرشاخه ها کم باشد و اصطلاحا درخت حرکت کمی داشته باشد که اگر چه این ممکن است در بسیاری از درختان و باغات صحیح باشد اما بازهم این یک قانون کلی نیست. هستند درختان زیادی که طول ترکه های آنها در سال آور بسیار بیشتر از سال نیاور است!! طول ترکه زدن درختان یک معیار خوبی برای نرمال بودن رشد رویشی در درختان پسته است و محققین آمریکایی طول ترکه مناسب در درختان پسته را سالیانه 10 تا 20 سانتی متر گزارش کرده اند. در باغات پسته ایران نقاطی که بنده از نزدیک دیدم گاهی اوقات طول ترکه از این مقدار تجاوز می کرد و گاهی اوقات بسیار کمتر از این رقم بود. بنابراین زمانی که طول ترکه بسیار بیشتر از حد انتظار باشد درخت قادر به حفظ گره زایشی سال آینده خود نخواهد بود و تمام انرژی درخت صرف رشد رویشی شده و برای برحه زایشی انرژی چندانی باقی نمی ماند بنابراین ترکه های بیشتر 20 سانتی متر نمی توانند ترکه های مناسبی باشند. وجود دارند باغاتی که در سال آور هم چنین طول ترکه ای وجود دارد که نشان دهند قوی بودن درختان (خاک مناسب، آب با کیفیت و مدیریت باغی استاندارد) است. بهر روی ترکه زدن نرمال درختان و در حد اپتیمم حتی در سالهای آور هم چیزی دور از انتظار نیست و ممکن است اتفاق افتد!! بصورت تجربی در باغات پسته مشاهده شده بهترین ترکه های ترکه های هستند با طول نسبتا قابل قبول (10 سانتی متر) و مملو از جوانه های زایشی!! یکی از بحثهای بسیار مهم، جالب و در خور توجه در مورد درختان پسته توجه به هورمونها و استفاده بهینه از هورمونها است. هورمونهایی مانند اکسین که نقش اساسی در افزایش طول ترکه و رشد رویشی درختان پسته دارند و همچنین شاید یکی از علل ناشناخته ریختن گره های زایشی روی سرشاخه ها بدون علت خاص همین بهم خوردن تعادل هورمونی بنفع هورمونهای بازدارند مانند اتیلن باشد!! بلاشک استفاده از هورمونها و اپتیمایز کردن آنها برای استفاده در باغات پسته می توانست برخی از مشکلات مهم فیزیولوژیکی  در  درختان پسته را حل کند!! خود من شخصا برخی از هورمونها را روی درختان پسته تست کرده ام و نتایج بسیار درخشان بوده اند!! جیبرلین، اکسین، سایتوکینین و حتی هورمونهای بازدارند مانند اتیلن هم می توانند گاها به ما در رفع برخی از مشکلات مهم فیزیولوژیکی در درختان پسته کمک کننده باشند!! در مورد درختانی که بهیچ وجه ترکه نمی زنند استفاده از برخی از هورمونها بسیار کارساز و موثر بوده است. همانطور که بارها اشاره شد زمانی ما در درختان پسته به نتیجه مطلوب می رسیم که رشد رویشی و زایشی در درختان متعال شوند و اگر تعادلی در کار نباشد به مشکل بر خواهیم خورد!! یکی از دلایل بسیار مهم ریختن گره های زایشی در درختان پسته بخصوص در دوره پر شدن مغز عدم تامین مناسب عناصر مختلف است و بخوبی ثابت شده محلولپاشی در کودهای حاوی عناصر مشخص و ترکیبات ویژه تا حدی بسیار زیادی می توان هم به پر شدن مغز کمک کند و هم به ماندن گره های زایشی سال آینده!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٧:۳۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٥/٩
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED