سقط جنین و سوختن مغز در اثر گرمای فوق العاده در تابستان

سقط جنین و سوختن مغز در اثر گرمای فوق العاده در تابستان

مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

یکی از عوامل خسارتزا در باغات پسته سوختن نطفه ها یا جنین یا مغز پسته در اواسط تابستان به بعد است. علایم بدین صورت است که ظاهر دانه های کاملا سالم بنظر می رسند اما هنگامی که دانه ها شکسته می شوند مغز داخل دانه ها کاملا سوخته و سیاه شده است! بسیاری از محققین عامل این عارضه را گرمای بیش از حد هوا یا تنش گرمایی یا گرمازدگی معرفی می کنند اما وجود دارند برخی از عوامل دیگری که خود می توانند مستقلا و یا بکمک گرما موجب سوختگی در نطفه ها شوند. یک نکته بسیار جالب در مورد این عارضه این است که این عارضه بیشتر در زمین هایی با بافت سبک یا شنی رخ می دهد. بنابراین در زمین های با بافت سنگین عارضه سوختن نطفه ها کمتر بوقوع می پیوندد. هر چه درصد شن یا sand در بافت خاکی بالاتر باشد احتمال صدمه بالاتر می رود. سوختن مغز در دانه ها در اواسط تابستان به بعد جزو عوارض فیزیولوژیکی در گیاه محسوب می شود. عوارض یا بیماری های فیزیولوژیک به بیماری هایی گفته می شود عامل ایجاد کنند بیماری یا عارضه یک موجود زنده یا یک organism نیست! بر خلاف تصور بسیاری این عارضه ارتباط بسیار تنگاتنگی با ریشه ها دارد. اگر ریشه های درختان در خاکهای با درصد رس بالا مستقر باشند همانطور که اشاره شد عارضه بسیار کمتر است. هر چه درصد رس یک خاک بالاتر باشد خاک سنگین تر است و هر چه خاک سنگین تر باشد ظرفیت نگهداری آب د ر آن بیشتر است. در خاکهای با بافت سنگین ممکن است آب یا رطوبت برای چند ده روز در خاک وجود داشته باشد و ریشه ها بتوانند از این رطوبت برای فرآهم کردن آب مورد نیاز برای گیاه اقدام کنند. هر چه خاک سبک تر باشد درصد ماسه یا شن آن بیشتر باشد بالطبع ظرفیت نگهداری رطوبت در آن هم بسیار کمتر خواهد بود و با اندک تابیدن آفتابی روی خاک خاک خشک خواهد شد و هیچ رطوبتی در خاک باقی نخواهد ماند. در خاکهای سنگین دوره آبیاری در درختان پسته می تواند حتی به 70 روز برسد و درختان مشکل چندانی از نظر بخصوص سوختن نطفه ها نداشته باشند ولی در عوض در خاکهای سبک دوره آبیاری در تابستان و اوج گرما نمی تواند هیچ گاه به بیش از 30 روز احاله شود. بلاشک در خاکهای دارای بافت سبک اگر دوره آبیاری بخصوص در تابستان به بیش از 30 روز برسد ممکن است در اوج گرما بیش از 50 درصد نطفه ها دچار سوختگی و آسیب جدی شوند. در خاکهای با بافت سبک تابش اشعه آفتاب در روز موجب ذخیره شدن گرما در لابلای ماشه ها و قلوه سنگها شده و در شب بازتاب گرما به طرف درختان موجب سوختگی و آسیب جدی به برگها و شاخه ها و مغز خواهد شد. علاوه بر گرمای فوق العاده استفاده از سموم پر خطر و در زمان نامناسب (اوج گرما) گاها موجب سوختن نطفه ها می شود. رعایت دوز مصرفی سم بخصوص در مورد برخی از سمومی که ریسک بالایی از نظر آسیب دارند بسیار مهم است از جمله این سموم آمیتراز، فن والریت، دلتامترین، پرمترین و ....هستند. حتی المقدور باید سعی شود که سم پاشی در زمانی انجام شود که هوا خنک بخصوص از عصر به بعد و اوایل صبح. برخی از کودهایی که بعنوان کود محلولپاشی مورد استفاده قرار می گیرند هم خطر سوخته شدن در مغز را افزایش می دهند بخصوص در دوزها بالا مانند کود اوره، سولفات آمونیوم و حتی سولوپتاس ها!! برای کم شدن خطر سوخته شدن نطفه ها باید از کودهای استاندارد برای محلولپاشی استفاده کرد و حتی اگر هم کود استاندارد است باید دقت لازم را در اختلاط کودهای مختلف محلولپاشی و امکان ناسازگاری آنها را در نظر گرفت. هر گونه ناسازگاری در مورد کودهای محلولپاشی و سموم مختلف بصورت جداگانه و یا در ترکیب با هم ممکن است موجب گیاهسوزی و بالطبع آن سوخته شدن نطفه ها شود. در پاره ای از موارد دوزهایی از کودهای محلولپاشی که روی لیبل آنها اشاره شده است نمی تواند هیچگاه با همان دوز توصیه شده مصرف کرد و ممکن است در بازه حساس پر شدن مغز نطفه ها را بسوزد. یافتن دوزهای مناسب برای محصولات مختلف در اثر تجربه ایندسته از کودها و استفاده زیاد از آنها در طول سالها حاصل می شود و به این راحتی نیست که بسیاری فکر می کنند خلاصه مطلب آن است که پیچیدن نسخه برای پر شدن مغز در درختان پسته امری بسیار حساس و ظریف است و کرا هر کسی نیست!! باید در مصرف کودهای شیمیایی که در پر شدن مغز مورد استفاده هستند هم دقت لازم مبذول شود. استفاده بیش از حد از کودهای شیمیای و حتی دامی (کود مرغی) که  در دوره پر شدن مغز بمصرف می رسند می توانند موجب سوختن نطفه ها شوند بنابراین بهتر است کودهای شیمیایی را بقدار کم اما مناسب در دوره پر شدن مغز بمصرف رساند. بخوبی مشخص شده در درختانی که سایه یا کانوپی یا شاخ و برگ بیشتری دارند درصد سوخته شدن نطفه بسیار کمتر از درختانی است که شاخ و برگ چندانی ندارد. شاخ وبرگ بیشتر در درختان برابر است با حفاظت بیشتر از تشعشع آفتاب و کاهش خطر سوختن مغز. یکی دیگر از مواردی که خطر مغز سوزی را در درختان پسته افزایش می دهد ناسالم بودن خود درخت است هر چه درخت سالم تر باشد مسلما از نظر نگهداری نطفه ها موفق تر عمل خواهد کرد. درختانی که دچار کمبود، تنش شوری، خشکیدگی سرشاخه و بصورت کلی دچار عارضه هستند مسلما قدرت کمتری در برابر خطر سوخته شدن مغز یا نطفه ها خواهند داشت. کمبود کلسیم در درختان بخصوص در رقم های بادامی (اکبری، احمد آقایی، ممتاز و ...) می تواند موجب نرم شدن پوسته رویی دانه ها شده و هر چه پوسته بیرونی دانه ها نرم تر باشد خطر سوختن نطفه ها افزایش خواهد یافت. بنابراین رفع کمبود کلسیم و محلولپاشی کلسیم در اوایل فصل می تواند موجب سفت شدن پوسته رویی دانه ها و کاهش خطر سوختن نطفه ها شود. دو راه اصلی برای کم کردن ریسک ابتلا به سوختن نطفه ها وجود دارد اول آبیاری مناسب و مکفی بخصوص در اواسط تابستان و بخصوص در زمینهایی که بافت سبک دارند و دوم تقویت درختان و جلوگیری از ضعیف شدن درختان به هر طریقی مثلا استفاده از کودهای پتاسیمی، رفع علفهای هرز، مبارزه موثر با آفات و بعبارت ساده تر مدیریت بهینه باغی.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٤:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٥/۱۸
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED