کیفیت آب آبیاری مشکل بزرگ در باغات پسته در استان کرمان

کیفیت آب آبیاری مشکل بزرگ در باغات پسته در استان کرمان

نوشته:محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

Email:mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد!

کیفیت آب چاههای کشاورزی در مناطق پسته خیزی که از سابقه چند ده ساله برخورداند در بسیاری از موارد بشدت افت کرده است و مشکلات زیادی را بدنبال داشته است. در واقع آبی که برای آبیاری درختان پسته مورد استفاده قرار می گیرد باید دارای معیارهای مشخصی باشد. بسیاری از یونهای مضر از جمله سدیم (Na)، کلر (Cl)، بور (B) و بیکربناتها مشکلات زیادی بدنبال داشته است. نتیجه بالا بودن غلظت عناصر مضر همان عوارضی است که از آنها بعنوان تنش شوری یا مسمومیت بور یاد می شود و علایم بسیار واضحی را روی درختان پسته دارد. تنش شوری  و مسمومیت به بور یکی از رایج ترین مسایل و عوارض در باغات پسته کرمان است. تقریبا هیچ منطقه ای را نمی توان بازدید کرد که خبری از مسمومیتها نباشد. علاوه بر مسمومیت ها قلیایت شدید آب نیز مشکل بزرگی را برای درختان درست کرده است. بر خلاف تصور عمومی که فکر می کنند آب چاهها اسیدی است آب چاههای آبیاری در مناطق پسته خیز کرمان بشدت قلیایی شده است. آب قلیایی و خاک قلیایی نتیجه آن ایجاد عوارض روی درختان و کاهش شدید عملکرد در باغات پسته ایران است. بطور قطع می توان گفت یکی از علل اصلی کاهش راندمان باغات پسته در شرایط فعلی کیفیت بسیار پایین آب آبیاری است که از چاههای عمیق به بیرون کشیده می شود. مسلما آبی که از عمق های 200 و 300 متری بیرون می آید الزاما کیفیت مناسبی نخواهد داشت. بطور قطع اگر کیفیت آب به وضع سابق برمی گشت راندمان تولید هم به اوضاع سابق برمی گشت. کیفیت آب آبیاری در راندمان درختان پسته و بازدهی بهینه آنها امری است بسیار مغفول و فراموش شده که متاسفانه برای درمان کیفیت آب کار چندانی نمی توان انجام داد!! حفر چاهها در کالیفرنیای آمریکا بیشتر بر اساس کیفیت آبی است که در چاه وجود دارد و اگر از کیفیت آب چاه مطمن نباشند مسلما چاهی حفر نمی شود اما در ایران مته را بدون بررسی کیفیت آب به داخل زمین فرو می کنند تا آبی را بیرون آورند بدون توجه به کیفیت آب!! مسلما اگر چاهی دارای دبی چند ده لیتری باشد اما آب از کیفیت چندانی برخوردار نباشد هیج ارزشی برای درختان پسته نخواهد داشت چون این آب نتنها سودی برای درختان ندارد بلکه برای آنها بشدت ضرر دارد. در بسیاری از چاههای کشاورزی در استان کرمان که دچار کاهش شدید کیفیت آب شده اند درختانی که در دوره های 2 ماه آبیاری می شوند بمراتب از نظر وضعیت ظاهری بهتر از درختانی هستند که هر ماه آب می شوند و دلیل آنهم کاملا واضح است قلیایت شدید آب خود موجب ایجاد ضرر و آسیب به درختان است و هر چه  درختان کمتر آبیاری شوند آسیب به درختان کمتر است. کیفیت آب آبیاری بصورت مستقیم روی جذب کودها و عناصر غذایی ماکرو و میکرو تاثیرگذار است و بخوبی واضح است که  در آب و خاک با قلیایت بالا جذب بسیاری از عناصر با مشکل مواجه خواهد شد!! بسیاری از باغات کهنه و قدیمی در استان کرمان دچار مسمومیت های حاصل از کیفیت ضعیف آب آبیاری شده اند و حتی بسیاری از آنها توسط صاحبانشان بفراموشی سپرده شده اند. آب با کیفیت مناسب مساله بسیار مهمی در بازدهی درختان پسته محسوب می شود. در برخی از نقاط علاوه بر کیفیت ضعیف آب خاک هم دارای خصوصیات مناسبی نیست و گاها غلظت عناصر مضر مانند سدیم (Na) و کلر (Cl) بشدت بالاست که مشکل را دو چندان کرده است. کیفیت آب چاههای کشاورزی بستگی مستقیمی به کیفیت سفره آب زیرزمینی دارد که آب از این سفره آب توسط پمپ به بیرون کشیده می شود. گاهی اوقات دو چاه به فاصله 100 از هم ممکن از نظر کیفیت آب کاملا متفاوت باشند. در اوایل تاسیس یا حفر چاه توجه به کیفیت آب آبیاری بسیار مهم است. متاسفانه این مساله در مورد بسیاری از چاهها رعایت نشده است و پس از گذشت سالها به مشکل برخورده ایم. در مورد برخی از عناصر مانند بور (B) درختان پسته آنقدر حساس هستند که وجود مقدار ناچیزی از غلظت بور در آب آبیاری بوضوح روی برگ درختان پسته علامت خواهد داد. کیفیت آب آبیاری در بسیاری از نقاط پسته خیز وحشتناک و تاسف بار است. اگر دقت کرده باشید غلظت بیکربناتها و سولفاتها حتی در آب آشامیدنی شهرهای پسته خیز آنقدر بالاست که مثلا در مورد کولرهای آبی سولفاته کردن یا چسبیدن رسوبات آب به کف کولر و اطراف و سر شیرهای آب موجود در خانه ها براحتی قابل مشاهده است. در مورد آب آشامیدنی که اینقدر کیفیت آب پایین است دیگر چه توقعی از کیفیت آب چاههای باغات و کشاورزی دارید. در مورد درختان پسته اگر ریشه های را بدقت بررسی کنیم می بینیم که چقدر اطراف ریشه ها و محیط خاک غلظت عناصر مضر بالاست!! یکی از دلایلی که آبیاری قطره ای و تحت فشار در باغات پسته استانهای پسته خیز از استقبال زیادی برخوردار نشده است همین وجود مقادیر غلظت های فوق العاده عناصر مضر در آب آبیاری است از طرفی قطره چکانها و ادوات ظریف آبیاری دچار گرفتگی و کیپی می شوند و از طرف دیگر در آبیاری قطره ای با آب بدون کیفیت و با غلظت بالای عناصر مضر موجب تجمع فوق العاده عناصر مضر در اطراف ریشه یا حول و حوش قطره چکانها می شود. حتی در مورد کم تر شدن اثرات شوری و عناصر مضر موجود در خاک آبشویی سنگین در زمستان با استفاده از روش آبیاری غرقابی قابل توصیه است! بنظر می رسد باید فکری جدی برای کیفیت آب چاههای کشاورزی در مناطق پسته خیز کرد و الا همه تلاشها و زحمات نتیجه قابل قبول را هیچ گاه نخواهد داد. یکی از نوآوری های اجبارانه در مناطق پسته خیز ایجاد استخرها برای ذخیره آب آبیاری است بدین صورت که در مورد چاههایی که دبی پایینی دارند آبی که از چاه بیرون می آید را بجای ورود مستقیم به زمین آن را به داخل استخر هدایت می کنند و سپس آب ذخیره شده در استخر با فشار و دبی بالا به داخل باغ هدایت می شود! تنها راه افزودن بر کیفیت آب آبیاری در چاههایی که از استخر بهره برداری می کنند ایجاد تغییرات در داخل آب مورد در استخر است بخصوص از طریق دستگاههای تصویه آب می توان آبی که در داخل استخر وجود دارد تا حد امکان از یونهای مضر پالوده کرد. شاید استفاده از این دستگاهها یا دستگاههای مشابه بنظر بسیاری غیرمهم و گاها خنده دار بنظر برسد اما در آینده ای نزدیک بالاجبار باید این دستگاهها را در باغات پسته بمنظور پالودن آب بکار برد اگر بخواهیم درختان سالمی داشته باشیم و همچنین تولید بهینه. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٠۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٦/۱٥
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED