وابستگی کامل اقتصاد مناطق پسته خیز به پسته

وابستگی کامل اقتصاد مناطق پسته خیز به پسته

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

از اوایل انقلاب و حتی پیش از انقلاب سال 57 همتی بزرگ بخصوص در استان کرمان برای کشت و توسعه پسته کاری صورت گرفته است و ثمره آن ایجاد هزاران هزار باغ پسته بعد از گذشت 3 دهه از کاشت محصول پسته است. اگر چه از نظر تاریخی درختان با عمر چند صد ساله نیز در مناطق رفسنجان و زرند و کرمان مشاهده می شود اما اکثر باغاتی که امروزه محصول می دهند سابقه ای ماکزیمم حدود 30 ساله دارند. بهر روی در شرایط اقلیمی استان کرمان که جزو استانهای خشک و کم باران محسوب می شود تقریبا هیچ گیاه دیگری با این دوره آبیاری طولانی قادر به رشد و توسعه نبوده است. وقتی که کمی تامل کنیم می فهمیم که چه زحماتی برای درختان پسته و پرورش  و رشد آنها با این همه محدودیت ها کشیده شده است. در واقع کشاورزان پسته استانهای کرمان و یزد و فارس و خراسان را می توان سخت کوش ترین کشاورزان حتی در کل دنیا نامید!! کسانی که از نزدیک با درختان پسته آشنایی دارند بخوبی درک می کنند از زمانی که نهال پسته در زمین کاشته می شود یا دانه پسته در زمین قرار می گیرد چقدر باید زحمت کشید و خون دل خورد تا این نهال ضعیف تبدیل به درختی تنومند و پر محصول شود!! برای اقتصادی شدن پسته باید حداقل 10 سال پول خرج کرد و زحمت کشید!! بهر روی باغات پسته ای که بهمت و زجمت طاقت فرسای کشاورزان و سرمایه گذاران صبور مناطق پسته خیز رشد یافته اند میراثی هستند بسیار گرانبها و باید از این درختان مراقبت کرد و قدر آنها را دانست. بنده که هر روز در باغات پسته روز را به شب می رسانم می دانم که چه زحمتی برای درختان پسته کشیده می شوند. بهر روی هر چند که میزان عملکرد در باغات پسته ایران در مقایسه با سالیان قبل به دلایل مختلف افت محسوسی داشته است و پسته از نظر اقتصادی فراز و فرودهای بسیار زیادی داشته است اما باز هم محصول پسته بعنوان مهمترین منبع درآمد و محرک اصلی اقتصادی در مناطق پسته خیز محسوب می شود بعنوان مثال در مورد یک روستای دورافتاده در رفسنجان یا زرند که دارای مثلا 500 هکتار باغ پسته مثمر ثمر است سالیانه حداقل چند صد میلیون تومان پول را به این روستا سرازیر می کند!! در مورد همه صنوف از صنف پوشاک بگیر تا صنف های کم اهمیت تری مانند کارواش و ....بخوبی مشخص می شود که در هنگام برداشت محصول در اوایل پاییز و فروش محصول پسته کاسبی و خرید و فروش به چندین برابر مقدار معمول در ماههای دیگر سال می رسد. از این حرف بخوبی استنباط می شود که موتور اصلی و محرکه اقتصاد در مناطق پسته خیز اساسا محصول پسته و درختان پسته هستند. بهر روی بازدهی و راندمان پسته کاری و پسته داری افت محسوسی در سالهای اخیر داشته است و دلایل آن هم بسیار متنوع هستند اما می توان 3 عامل اصلی را بعنوان دلایل اصلی کاهش راندمان باغات پسته در استانهای پسته خیز برشمرد ا-کمبود آب 2-عدم توجه به روش های علمی صحیح کاشت داشت و برداشت پسته و 3-مدیریت ضعیف بویژه در بخش دولتی صنعت پسته ایران!! بهر روی برای رفع این عوامل باید قدم های جدی تر و موثرتری برداشت. باید از تجربه سایر کشورهای پسته خیز بوِیژه ایالات متحده، استرالیا سود جست! در مورد برخی از روش های کم خرج تر و کوتاه مدت تر می توان عملکرد را در باغات پسته حداقل به دو برابر مقدار موجود رساند و این کار کاملا عملی بنظر می رسد!! عزمی راسخ برای حل مشکلات در صنعت پسته ایران متاسفانه مشاهده نمی شود و همیشه یکسری از حرفهای کلیشه ای در سمینارها و همایش های مربوط به پسته ایران زده می شود اما دریغ از کار عملی و جدی!! بنظر می رسد در وزارت کشاورزی باید بخش جداگانه بهر اسمی برای تجمیع امور مربوط به باغات پسته تاسیس شود. باید یک اتاق فکری پرمایه و کارآمد در وزارت کشاورزی در مورد پسته تاسیس شود و تمام امورات را نمی توان به گردن بخش خصوصی انداخت چون اساسا بخش خصوصی توان رقابت با بخش های دولتی را ندارد!! دربسیاری از موارد بودجه های دولتی مربوط به صنعت پسته ایران راندمان موثری در حل مشکلات ندارند و روزمرگی و افول در این بخش بسیار محسوس است. از طرف دیگر بازرگانان و تجار ایرانی هم نقش بسیار مهمی در شناساندن پسته ایران و فتح بازارهای صاداراتی برای پسته ایران دارند. هنوز در مورد بسیاری از کشورها بازارهای بکری وجود دارد که تجار ایرانی باید با استفاده از روش های نوین بازاریابی بخصوص تبلیغات و شناساندن پسته ایران بازارهای جدید را برای خود دست و پا کنند!! نباید بگذاریم که پسته آمریکا جای پسته مرغوب و خوش طعم و رنگ ایرانی را در بازارهای بین المللی بگیرد! ما مسولیم و باید به مسولیت خود آگاه باشیم. هر گونه سیاستهای  اشتباه و یک شبه می تواند تاثیرات منفی درازمدتی بر صنعت پسته ایران داشته باشد!! یک مشکل بسیار بزرگ  در مورد پسته ایران خام صادر کردن محصول پسته و عدم توجه به صنایع تبدیلی برای پسته ایران است. در امریکا در مورد توجه به صنایع تبدیلی بر اساس توجه به ذایقه و سلایق مشتری ها توجه بسیار عمیقی صورت گرفته است اما در مورد ایران ما متاسفانه هنوز بخش عظیمی از پسته خود را به دلایل مختلف بصورت خام صادر می کنیم. خام صادر کردن محصول یک ضرر هنگفت برای صنعت پسته ایران است. صنایع تبدیلی بروز می تواند ارزش حاصله از پسته را چندین برابر کند اما دریغ و افسوس بجای اینکه در مناطق پسته خیز کارخانه های صنعتی مربوط به صنایع تبدیلی پسته ایجاد شود صنایعی را توسعه می دهیم که باید مواد خام کارخانه ها را از کیلومترها آنطرف تر به مناطق پسته خیز بیاوریم. بعبارت ساده تر باید در مناطق پسته خیز باید بجای ایجاد صنایع غیر مرتبط به پسته به احداث کارخانه هایی همت شود که ماده خام آنها مربوط به باغات پسته باشد!! علاوه بر خود پسته از برگ درختان پسته و حتی شاخه هایی که دور ریخته می شود می توان صنایعی مولد و پر سود ایجاد کرد از خوراک دام  طیور بگیر تا صنایع تولید اتانول از چوب درختان پسته!! بهر روی بحث در مورد درختان پسته و ارزش اقتصادی فوق العاده آن جای هیچ گونه شک و شبهه ای نیست! باز هم باید یادآور شد که اقتصاد مناطق پسته خیز وابستگی کاملی به درآمد پسته دارد و اگر خدای ناکرده با بی تدبیری درختان مثمر ثمر خود را با دست خود نابود کنیم موجب خسران برای خود و حتی نسل های بعد از خود خواهیم شد. کرمانی ها یک جمله معروف دارند و آن این است "همه چیز بعد از پسته ها" پسر دوماد کنیم بعد از پسته ها" دختر می خوای عروس کنیم می گیم بعد از پسته ها" ماشین میخوای بخریم می گیم بعد از پسته ها" چک می خوای بکشیم" تاریخشو می زاریم بعد از پسته ها" و دهها مورد دیگر؟! آیا خود این جملات بیان کننده اهمیت فوق العاده پسته از نظر اقتصادی در مناطق پسته خیز کرمان نیست؟! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱۱:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/٢
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED