تولید پسته ارگانیک در ایران،دورنما، مزایا، مشکلات-بخش نخست

تولید پسته ارگانیک در ایران،دورنما، مزایا، مشکلات-بخش نخست

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

ارگانیک یک کلمه بریتیش بعنای آلی یا زیستی است. در حقیقت بمعنای ساده تر تولید محصولات ارگانیک یعنی تولید محصولات کشاورزی که برای رشد و پرورش آنها هیچ گونه نهاده شیمیایی از کود و سم و ...استفاده نشده باشد. امروزه تولید محصولات کشاورزی ارگانیک بخش مهمی از صنعت تولید محصولات کشاورزی را شامل می شود. صنعت تولید محصولات بیولوژیک بعنوان یک صنعت رو به رشد در کل دنیا بازار نسبتا بزرگی را برای خود دست و پا کرده است  هر سال بر متقاضیان محصولات بیولوژیکی کشاورزی در دنیا افزوده می شود. استفاده از سموم و کودهای کشاورزی بالاجبار و برای تولید بیشتر محصولات کشاورزی مشکلات خاص خود را بدنبال داشته است. باقیمانده سموم، وجود نیتراتها و نیتریتها، فلزات سنگین و....سبب شده که اقبال برای خرید محصولات بیولوژیکی در کل دنیا بصورت بی سابقه  و پرسرعتی افزایش یابد. تولید محصولات ارگانیک در همه محصولات کشاورزی می تواند مصداق داشته باشد از سبزیجات و حبوبات بگیر تا خشکبار و پسته. پسته بعنوان یک محصول مهم صادراتی و اررزآور نقش مهمی در تولید ناخالص ملی ایران و اقتصاد مناطق پسته خیز دارد. متاسفانه درختان پسته هم مانند هر محصول دیگر بمرور زمان دچار آفت زدگی و بحث مبارزه شیمیایی با آفات مختلف شده است. آفات مختلف و متنوعی که امروزه در باغات پسته ایران وجود دارند لزوم مبارزه شیمیایی با آفات را در پی داشته است. حجم بالایی سموم مورد استفاده در باغات پسته بمنظور کنترل آفات و امراض مختلف موجب آلودگی خود محصول و همچنین آلودگی اقلیم و اکوسیستم مناطق پسته خیز ایران شده است. در واقع پسته ای که امروزه در بازار مصرف وجود دارد ممکن است دارای انواع و اقسام سموم در داخل مغز خود باشد. یکی از مثالهای عینی آن وجود مقدار باقیمانده بالای سم استامی پرید در داخل مغز صادراتی ایران به اتحادیه اروپا در سالهای گذشته بود. معظلات و گرفتاری های حاصل از استفاده بی رویه از سموم شیمیایی بمنظور کنترل آفات در باغات پسته خود مثنوی 70 من است و می توان در مقاله هایی مفصل به آن پرداخت. در واقع تولید پسته بروش ارگانیک یعنی بدست آوردن محصولی که هیچ گونه سم شیمیایی برای مبارزه با آفات در آن بکار نرفته باشد و این یک پوینت یا نکته بسیار مثبت است. در کشورهای که به سلامتی انسانها و محیط زیست اهمیت می دهند مقررات بسیار سختی در مورد استفاده از سموم آفت کش وجود دارد که حتی 1 دهم این مقررات سخت هم در کشور ایران رعایت نمی شود. آینده تولیدات کشاورزی در دنیا بسمت تولید محصولات کشاورزی ارگانیک است و ایران نیز ناچارا باید از این قانون تبعیت کند. در مورد بهای محصولات ارگانیک در دنیا گاها قیمت محصول ارگانیک چندین برابر محصولی است که بصورت غیر ارگانیک تولید می شود و همین امر کشاورزان بسیاری را ترغیب کرده که علیرغم مشکلاتی که تولید محصولات ارگانیک دارد به سوی تولیدات ارگانیک پیش بروند. در مورد پسته هم خوشبختانه کارهای نسبتا قابل توجه ای در مورد تولید پسته ارگانیک صورت گرفته است که جای بسی خوشحالی دارد. هستند باغداران پسته ای در ایران که از هیچ گونه کود و سمی برای تولید محصول خود استفاده نمی کنند و محصول خود را با قیمت بالاتر بیشتر به کشورهای اتحادیه اروپا صادر می کنند. در مورد خریداران پسته ارگانیک که بیشتر از کشورهای اتحادیه اروپا هستند هر سال کارشناسانی به باغات پسته ارگانیک ایران می آیند و بصورت دقیق محصول پسته ارگانیک که می خواهند خرید کنند را بازدید می کنند و لایسنس ارگانیک را به تولید کنندگان می دهند و اجازه استفاده از اسم پسته ارگانیک را به تولید کننده می دهند. کارشناسانی که برای بازدید باغات پسته ارگانیک ایران هر سال به ایران سفر می کنند و حساسیتها و ظرافتهای خاصی را در مورد اطمینان از ارگانیک بودن محصول به تولید کنندگان گوشزد می کنند. هر گونه سم یا کودی که ممکن است منشا طبیعی داشته باشد (مثلا کودهای دامی) باید ابتدا اجازه مصرف را از طریق این کارشناسان دریافت کند و سپس در باغات مورد استفاده قرار گیرد. تولید کنندگان پسته ارگانیک در ایران محدودیتهای زیادی دارند از جمله عدم استفاده از کودها و سموم شیمیایی!! شما تصور کنید درختان پسته ای را که در اوج فشار پسیل پسته در تابستان و بهنگام پر شدن مغز نه خبری از سولوپتاس ها باشد و نه خبری از سموم برای کنترل پسیل!! باید از طریق پاشش آب یا روش های دیگر پسیل کنترل شود و یا با استفاده از کودهای دامی مورد تایید یا خاک بتوان کمبود پتاسیم را جبران کرد!! زمانی که بدقت نگاه کنیم می بینیم که تولید پسته ارگانیک بخصوص در زمینهای نامرغوب  با دوره آبیاری طولانی مدت و بدون استفاده از هیچ گونه کود یا سم شیمیایی همتی بزرگ می طلبد و عزمی بلند!! که خوشبختانه هستند کشاورزان سخت کوش پسته کاری که پسته ارگانیک تولید می کنند و بنده از دور و نزدیک آنها را می شناسم!! بهر روی کشاورزلن باغدار پسته ای که وارد کار تولید پسته بروش بیولوژیک در ایران شده اند اکثرا کشاورزانی هستند روشنفکر و صاحب سبک و معمولا کشاورزان عادی زیر بار تولید پسته ارگانیک نمی روند بخصوص بدلیل محدودیت هایی که در تولید وجود دارد. بهر روی با برنامه ریزی  و استفاده از توان علمی نیروهای متخصص و تولید علوم و فنونی که بتوان راهگشای تولید کنندگان پسته ارگانیک در ایران باشند می توان بخش عظیمی از مشکلات را حل کرد. مثلا توسعه روش روش مبارزه بیولوژیک یا مبارزه زراعی یا استفاده از کودها و سمومی که منشا ارگانیک دارند. البته این امر مستلزم تلاش علمی و توسعه تحقیقات در بخش کشاورزی و پسته ایران است. دنیای تولید محصولات ارگانیک دنیایی است بسیار جالب و رو به رشد در دنیا که باید تا حد امکان صنعت پسته ایران با آن همراه و همگام شود و حداقل بخشی از تولید پسته ایران بصورت ارگانیک باشد. متاسفانه بار بزرگی از تولید محصولات بیولوژیک بر عهده بخش خصوصی است و تقریبا بخش های دولتی غیر از شعار دادن کار عملی و درخوری در مورد توسعه پسته ارگانیک انجام نمی دهند. برخی از اوقات که به صحبتهای تولید کنندگان ارگانیک  در ایران که می نشینیم واقعا می فهمیم که چقدر ایندسته از کشاورزان مظلومند و نیاز به حمایت حتی معنوی دارند. متاسفانه فرهنگ تولید پسته ارگانیک در ایران بدلیل اینکه قشر بسیار قابل توجهی از کشاورزان و باغداران بی سوادند فرهنگ بسیار مایوس کننده ای است بعنوان مثال یکی از تولید کنندگان پسته بروش ارگانیک در کرمان به خود بنده می گفت که زمانی که من بجای سم از آب برای کنترل نسبی پسته استفاده می کنم مورد تمسخر همسایه ها قرار می گیرم که چرا با آب درختان را سم پاشی می کنی! و بسیاری از این دست مثالها!! راه تولید پسته بیولوژیک برای تولید کنندگان پسته راه پردردسری است که باید با سیاستهای درست این راه هموار شود و حتی مناطق یا باغاتی را داشته باشیم که بهیچ وجه نیازی به استفاده از سم یا کود نداشته باشند. در کشورهایی که محصولات کشاورزی بروش بیولوژیک تولید می کنند همکاری تنگاتنگی میان محققین و تولید کنندگان وجود دارد و این ارتباط باید در باغات پسته ارگانیک ایران هم بیش از گذشته گسترش یابد!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٦:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/۸
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED