هیاهوی ورمی کمپوست!! آیا ورمی کمپوست می تواند به حد لازم در تغذیه درختان پسته مو

هیاهوی ورمی کمپوست!! آیا ورمی کمپوست می تواند به حد لازم در تغذیه درختان پسته موثر باشد؟

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

ورمی کمپوست در واقع از 2 کلمه verm و compost تشکیل شده است. بصورت خلاصه ورمی کمپوستها یعنی کمپوستهایی که از کرمها بهر طریقی در آنها استفاده می شود!! قبلا در 2 مقاله کوتاه با عنوان" کمپوستها ارزانترین راه برای تغذیه باغات پسته" در این وبلاگ از طرف من بحث شده است و خوانندگان می توانند به آنها مراجعه کنند!! اما این روزها هیاهوی فراوانی از طرف شرکت ها و افراد تولید کننده ورمی کمپوستها برای استفاده در باغات پسته مطرح می شود شاید بدین دلیل که پسته محصولی است اقتصادی و کودهای آلی جایگاه ویژه ای از نظر مصرف در باغات پسته برای خود دست و پا کرده اند!! در برخی از موارد این اظهارات و توصیه ها در مورد کودهای ورمی کمپوست برای تغذیه درختان پسته بسیار اغراق آمیز است! در مفید بودن و موثر بودن نسبی کمپوستها و ورمی کمپوست ها در مورد بسیاری از درختان و گیاهان زراعی هیچ شکی نیست اما سوال اینجاست که آیا ورمی کمپوستها می توانند  در باغات پسته موثر باشند!! و این تاثیر تا چه حدی است و اصلا ورمی کمپوست چه مزایایی دارد؟ اساسا ورمی کمپوست ها را بدین طریق تولید می کنند که یکسری از کرمهای مخصوص را بمدت معین وارد کودهای دامی (بخصوص کودهای گاوی) می کنند و بعد از گذشت مدت زمان مشخص این کود گاوی پوسیده می شود و محصولی که بدست می اید را کود ورمی کمپوست می نامند. در حقیقت تولید کودهای ورمی کمپوست می تواند یک کار پرسود باشد چون هزینه تولید چندانی ندارد و مهمترین هزینه در تولید کودهای ورمی کمپوست همان پولی است که بابت خریدن کرم پوساننده بمصرف می رسد!! شاید مهمترین نکته مثبت در مورد کودهای ورمی کمپوست همان واکنش هایی است که کرمها در کودها انجام می دهند و موجب پوساندن سریع کودهای دامی می شوند. مسلما محصولی که حاصل فعالیت کرمها است (کود ورمی کمپوست) سرشار است از مواد آلی و آنزیمها و ترکیبات متابولیکی که زمانی که بهمراه کود در داخل خاک قرار می گیرند موجب افزایش رشد ریشه و ریشه دوانی و تغذیه مناسبتر نباتات می شوند!! ورمی کمپوستها سرشار هستند از باکتریهایی که نقش های بسیار مفیدی در خاک ایفا می کنند!! یکی از مزایای کودهای ورمی کمپوست این است که ایندسته از کودها هر چند که بمقدار زیادتر از حد معمول در خاک استفاده شوند گیاه را دچار سوزانندگی ریشه نمی کنند (اتفاقی که ممکن است در مورد برخی از کودهای دامی بخصوص کودهای مرغی در صورت استفاده بیش از حد در خاک رخ بدهد!). مطالعات مشخص کرده اند که بذوری که در خاک ورمی کمپوست کاشته شوند دارای رشد بسیار بهتری نسبت به سایر تیمارها بوده اند. این مطلب همچنین در مورد نهالها هم صدق می کند. به این صورت که اگر نهال درختان در خاک دارای ورمی کمپوست کاشته شود بمراتب رشد بهتری خواهد داشت. شاید مهمترین و کاربردی ترین روش مصرف ورمی کمپوست ها در باغات پسته ایران در مورد کاشت نهالها باشد. بصورت یک رسم قدیمی که جواب خیلی خوبی هم داده زمانی که کشاورزان بخواهند نهال پسته ای در زمین غرص کنند به اندازه یک چاله کوچک در زمین را پر از ریگ (ماسه بادی) می کنند و نهال را برای رشد بهتر در آن می کارند و بهتر آن است که بجای ریگ یا ماسه بادی  در داخل چاله می توان ورمی کمپوست ریخت و رشد نهالها بمراتب بهتر خواهد بود!! یک نکته بسیار مهم در مورد ورمی کمپوست ها این است که بر خلاف شایعات ورمی کمپوستها ارزش تغذیه ای چندانی در مورد درختان پسته تنومند ندارند. اگر به آنالیز عناصر ماکرو در ورمی کمپوستها دقت کنیم آنالیز N, P, K در ورمی کمپوستها بسیار پایین است تقریبا در بترتیب در حد 3 و 1 و 1 و نیم درصد. بهر حال نتیجه می گیریم که آنالیز عناصر در مورد کودهای ورمی کمپوست وجود عناصر ماکرو را به نسبت بالا را اصلا تایید نمی کند!! حتی درصد آنالیز کودهای دامی مانند کودهای مرغی و گوسفندی و گاوی با کیفیت بالاتر از ورمی کمپوستها است اما تفاوت زیاد قابل تمایز نیست!! در واقع از نظر ارزش تغذیه ای کودهای ورمی کمپوست ارزش فوق العاده ای در تغذیه درختان تنومند پسته ندارند!! و نمی توان صرفا با دادن کودهای ورمی کمپوست نیازهای غذایی درختان پسته را جبران کرد. متاسفانه بحث شایعات در مورد کودهای ورمی کمپوست و استفاده از آنها در درختان پسته از طرف افراد سودجود زیاد است ولی از نظر علمی صحت چندانی ندارد!! اگر چه ممکن است ورمی کمپوست ها در مورد گیاهان زراعی مانند گندم و جو و صیفی جات تاثیر زیادی داشته باشد اما در مورد درختان تنومند پسته صرف دادن کودهای ورمی کمپوست نیازهای غذایی درختان پسته را تامین نخواهد کرد!! بنظر می رسد یکی از مهمترین مزایای کودهای ورمی کمپوست پوسیده بودن و قابل استفاده بودن این کود بصورت سریع توسط درختان پسته باشد!! بارها و مکررا مشاهده می شود که کشاورزان از کودهای دامی ناپوسیده برای تغذیه درختان استفاده می کنند کودهایی که هر تکه از آنها ممکن است چندین کیلوگرم وزن داشته باشند و تا بخواهند این کودها بپوسند ماهها زمان لازم است و ورمی کمپوست می تواند در حقیقت کودهای پوسیده دامی و گاوی را در اختیار کشاورزان قرار دهد که از این حیث نکته مثبتی ارزیابی می شود!! همین کودهای ناپوسیده و خام زمانی که مخصوصا بصورت چالکود در داخل چاله ها قرار می گیرند بعضا با دوره آبیاری طولانی مدت در باغات پسته موجب سوزانندگی ریشه در درختان پسته می شوند. شاید بالاترین درصد عناصر موجود در ورمی کمپوست ها مربوط به کلسیم (Ca) باشد!! کلسیم ورمی کمپوست ها حدود 3 تا 4 درصد گزارش شده است!! ورمی کمپوستها دارای انواع و اقسام مختلفی هستند و حتی نوع کرمی که باعث پوسیدن کودهای گاوی می شوند هم ممکن است تفاوت داشته باشد!! شاید این نکته بسیار جالب باشد که حتی خاکی که بسیاری از کشاورزان از مناطق نزدیک به باغات پسته خود با باغات اضافه می کنند از نظر بسیاری از عناصر از جمله نیتروژن، پتاسیم، آهن و ....بمراتب قویتر از ورمی کمپوست ها باشد!! فقط تنها نکته تمایز کننده ورمی کمپوست ها با خاک های معمولی این است که ورمی کمپوست ها از نظر مواد آلی بمراتب غنی تر از ایندسته از خاکها هستند. یک سوال بسیار اساسی اینجاست که با این دوره آبیاری 45 و 60 روزه و حتی بیشتر در باغات پسته ایران آیا باکتریها و مواد آلی موجود در ورمی کمپوست ها قابلیت زیستن و زنده ماندن دارند یا نه؟؟ یک نکنه بسیار مهم در مورد ورمی کمپوست ها این است که اگر چه دادن مقدار زیاد از ورمی کمپوست ها ممکن است از نظر سوزانندگی در درختان پسته مشکلی ایجاد نکند اما باید به این نکته توجه کرد که اگر مقدار دادن ورمی کمپوستها بسیار بالا باشد (بیشتر از 40 درصد حجم خاک) ورمی کمپوست می تواند مقدار نیتراتها را درخاک افزایش بدهد و افزایش یافتن نیتراتها در خاک نتنها می تواند خاک و نهایتا محصول را آلوده کند بلکه می تواند موجب افزایش اسیدیته یا pH خاک شود و افزایش یافتن مقدار پی اچ خاک برای خاکها و مناطق پسته خیز ایران که در نواحی با قلیایت بالا هستند اصلا سودمند نیست بلکه مضر است. در بخش بعدی مطالب بیشتری راجع ورمی کمپوستها و مصرف آنها در باغات پسته ارایه خواهد شد و نتیجه گیری می کنیم که روی هم رفته و با سنجیدن تمام مزایا و معایب از جمله بحث اقتصادی آیا دادن ورمی کمپوست در باغات پسته کاری سودمند است یا خیر؟!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٦:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٩/۱
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED