هیاهوی ورمی کمپوست! بخش دوم

هیاهوی ورمی کمپوست! بخش دوم

  نوشته:  محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

ورمی کمپوست ها بدلیل فعالیت زیاد کرمهای داخل آنها دارای مواد هیومیکی بالایی هستند. ممکن است درصد مواد هیومیکی که در ورمی کمپوستها وجود داشته باشد در کودهای دامی معمولی که در باغات پسته بمصرف می رسند وجود نداشته باشد. بهر روی همانطور که می دانیم مواد هیومیکی نقش مهمی در بهبود جذب عناصر و ساختمان و بافت خاکها دارند. در موارد زیادی ثابت شده که باکتریها و قارچ های آنتاگونیستی که در ورمی کمپوست ها وجود دارند موجب کنترل برخی از بیماری های خاکزاد در برخی از نباتات شده اند. بعبارت ساده تر یکسری از باکتریها و قارچ های مفید در ورمی کمپوست ها وجود دارند که با قارچ ها و باکتریهای مضر موجود در خاک که بعضا برای نباتات بیماریزا هستند را کنترل می کنند با انواع روش های مختلف و این یک نکته مثبت در مورد ورمی کمپوست ها محسوب می شود!! بصورت کلی اضافه کردن ورمی کمپوستها بخاک موجب افزایش غنای میکروبی خاکها و حاصلخیزی بیشتر خاکها خواهد شد و در اینچنین خاکهایی جذب عناصر و ریشه دوانی بمراتب بهتر خواهد بود!! بخوبی ثابت شده که زمانی باکتریها و قارچ ها موجود در ورمی کمپوست ها نتیجه مطلوبی خواهند داد که محیط مرطوب باشد یعنی تا زمانی که رطوبتی در خاک وجود نداشته باشد بلاشک باکتریها و قارچ ها و متابولیتهای مفید موجود در ورمی کمپوست ها از بین خواهند رفت. شرایط باغات پسته ایران شرایط بسیار خشک و کم آبی است. دوره های آبیاری در برخی از درختان پسته با 2 ماه و حتی بیشتر می رسد. آیا با وجود رطوبت بسیار کم خاک و دوره آبیاری طولانی مدت موجود در خاک باغات پسته افزودن ورمی کمپوست ها می تواند مفید باشد!! قطعا پاسخ منفی است. در شرایطی که آبی در اطراف ریشه وجود ندارد و خاک خشک است نتنها ورمی کمپوست بلکه کودهای بیولوژیکی بسیار قویتر از ورمی کمپوست ها هم کارآیی لازم در حاصلخیزی خاک را نخواهند داشت. بنظر می رسد کاربرد ورمی کمپوست ها اولا بهتر است در خاکهای اسیدی باشد نه خاکهای قلیایی( مناطق پسته خیز) چون ورمی کمپوست ها بمرور با آزاد کردن نیتراتها موجب افزایش اسیدته در خاک می شوند و ثانیا ورمی کمپوست ها در خاکهایی مناسب هستند که درصد رطوبت نسبی خاک بالا باشد. یعنی زمین در اکثر مواقع در حد رطوبت زراعی باشد به اصطلاح خاکشناسان خاک در حد رطوبت فیلد کاپاسیتی باشد!! زمانی که رطوبت خاک در حد فیلد کاپاسیتی یا ظرفیت زراعی نباشد مسلما ورمی کمپوست ها تاثیر چندانی در خاک نخواهند داشت (شرایط باغات پسته در استان های کرمان و یزد و خراسان و....). بهر روی برخی از کشاورزان علاوه بر ورمی کمپوست ها کرمهای داخل آنها را هم به خاک اضافه می کنند که این کرمها مخصوصا در مناطق پسته خیز زمانی که به خشکی بیش از حد زمین برخورد می کنند از بین خواهند رفت! البته در بسیاری از موارد فقط کود پوسیده شده توسط کرمها را بخاک اضافه می کنند و کاری با کرمها ندارند!! باید خاطر نشان کرد که ورمی کمپوست ها در مورد گیاهان زراعی و مناطقی که رطوبت خاک بالاست بسیار سودمند هستند و مصرف زیادی هم پیدا کرده اند مخصوصا در شمال کشور عزیزمان ایران و بروی بسیاری از گیاهان زراعی و حتی درختان مرکبات جواب بسیار خوب بوده است اما در مورد درختان پسته با این شرایط خشکی و کم آبی بهیچ وجه ورمی کمپوست کارآیی بالایی نخواهد داشت اما مسلما اضافه کردن آن نیز بخاک مزایایی هم در پی خواهد داشت اما این مزایا آنچنان چشم گیر نیست!! همیشه مساله اقتصاد و کم پول خرج کردن برای کشاورزان اولین و اساسی ترین بحث است. در بسیاری از موارد می توان با هزینه های بالا به جواب های خیلی خوب در مورد درختان پسته رسید اما باید توجه داشت که تا حد امکان باید کشاورز کمتر پول خرج کند و جواب خوبی از کاری که می کند بگیرد. اگر در بازار دقت کنیم می بینیم که قیمت ورمی کمپوست ها در حد کودهای مرغی و سایر کودهای معمول رایج در باغات پسته است و گاها قیمت ورمی کمپوست ها بالاتر از کودهای مرغی و دامی دیگر است. همیشه من بر این اعتقاد بوده ام و هستم که برای درختان پسته هیچ کودی کود مرغ نمی شود! کودهای مرغی با کیفیت تاثیرات بسیار خوبی روی درختان پسته دارند اگر درست استفاده شوند و بمقدار کافی و در موعد مناسب!  بنظرمی رسد که از نظر قابلیت تاثیر کودهای مرغی یک سرو گردن از کودهای ورمی کمپوست بالاتر باشند در مورد درختان پسته!! البته باید کودهای ورمی کمپوست در مورد درختان پسته تست شوند تا به جواب بهتر و روشن تری در مورد آن رسید ولی آن چیزی که از شواهد و قراین و تجربه ها بر می آید به نسبت پولی که بابت ورمی کمپوست باید پرداخته شود جواب چندانی حاصل نمی شود. درختان پسته درختانی بسیار تنومند و پر نیاز از نظر عناصر غذایی هستند و هر سال باید برنامه غذایی برای درختان پسته برنامه ای قوی و پر و پیمانه باشد وگر نه درختان به ضعف  عدم ثمر دهی برخورد خواهند کرد. بهر روی ورمی کمپوست ها را به این دلیل مهم که رطوبت کافی در دسترس نیست نمی توانند در باغات پسته کارساز باشند!! در مورد بسیاری از کودهای شیمیایی با کیفیت مثلا سولوپتاس ها که دارای بیش از 40 درصد عنصر پتاسیم قابل جذب هستند در باغات پسته اجبارا باید کمی قبل از آبیاری به خاک اضافه شوند و مسلما اگر جذبی هم صورت گیرد مخصوصا در تابستان در فاصله 4 الی 5 روز بعد از آبیاری جذب وجود دارد و بعد از این مدت این کود در خاک باقی می ماند تا آب بعدی و یا حتی ممکن است از بین برود. حالا شما ورمی کمپوست را با درصد پایین عناصر ماکرو  در نظر بگیرید و پر از مواد آلی و آنزیمها و مواد هوموسی!! زمانی که رطوبتی در دسترس نباشد چه فایده ای می تواند داشته باشد. شاید بهترین روش این باشد که خود کشاورزانی که باغات وسیع پسته دارند خوشان سوله ای درست کنند و ورمی کمپوست را پرورش دهند و به خاک باغات خود اضافه کنند ولی مسلما جوابی که کودهای دامی مانند کودهای مرغی با کیفیت روی درختان پسته می دهند ورمی کمپوست ها نخواهند داد. شاید کاربردی ترین روش مصرف این باشد که کودهای گاوی که می خواهیم به زمین اضافه کنیم و ناپوسیده هستند کرمهایی به آنها اضافه شود تا راحتتر و بهتر بپوسند در همین حد نه اینکه توقع را از ورمی کمپوست ها بالا ببریم. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱۱:٢٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٩/٢
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED