سرخشکیدگی درختان پسته (dieback canker) مهمترین بیماری حال حاضردرختان پسته در کر

سرخشکیدگی درختان پسته (dieback canker)  مهمترین بیماری حال حاضردرختان پسته در کرمان!

            محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

در سالیان اخیر بیماری سرخشکیدگی درختان پسته شیوع بسیار زیادی در درختان پسته پیدا کرده است. قطعا می توان گفت که در کرمان (منطقه اصلی پسته کاری در ایران) بیماری سرخشکیدگی مهمترین و خسارتزا ترین بیماری در درختان پسته محسوب می شود! بیماری های مختلفی  در درختان پسته در ایران وجود دارد (گموز، ورتیسیلیوز، نماتدها و...) اما بیماری سرخشکیدگی درختان پسته مساله بسیار مهمی است و اقلیم پسته کاری های استان کرمان را در معرض نابودی کامل قرار داده است! در این وبلاگ شاید نزدیک به 10 مقاله علمی و تجربی در ارتباط با جوانب مختلف بیماری سرخشکیدگی در درختان پسته وجود دارد و خوانندگان توصیه اکید می شود که حتما مطالب را بصورت دقیق مطالعه فرمایند!! در واقع بیماری سرخشکیدگی درختان پسته خود مثنوی 70 من است و شاید یک کتاب کامل 200 صفحه ای می توان درباره آن نوشت! ارتباط بیماری با هرس، ارقام حساس و مقاوم، مدیریت بهینه زراعی، آفتاب سوختگی، شوری آب و خاک، سفتی خاک، استفاده از قارچ کش ها و باکتری کش ها، تاثیر عوامل محیطی از جمله سرما و گرما، نوع پیوند و پایه!! و دهها مطلب مرتبط با این بیماری که خوانندگان می توانند در لابلای مطالب این وبلاگ در مورد آنها تحقیق لازم را انجام دهند!! ضعف شدید تحقیقاتی در مورد این بیماری بسیار مشهود است و باید یک تحقیق همه جانبه و با بودجه کافی از سوی محققین و مراجع مربوطه انجام شود. شدت بیماری بحدی است که بسیاری از باغات پسته را قطعا در معرض نابودی کامل قرار داده است و باید جزو اولویت های اصلی تحقیقات پسته در ایران باشد!! هنوز بصورت کامل عامل بیماری مشخص نشده است و بسیاری عامل بیماری را ساپروفیت و قارچ و گاها باکتری می پندارند ولی بصورت قطع می توان گفت تنها راه علاج اصلی تقویت درختان و مدیریت بهینه زراعی و باغی است. از طریق مدیریت بهینه باغی که موجب تقویت درختان می شود می توان از بروز بیماری جلوگیری کرد و از شدت آن کاست!! وضعیت این بیماری بحدی وخیم است که نمی توان باغی را در استان کرمان پیدا کرد که به این بیماری مهلک درگیر نشده باشد. این فاجعه زمانی بخوبی مشخص می شود که در هنگام هرس درختان پسته در زمستان نگاهی به شاخه ها و تنه درختان بیاندازیم و ببینیم که تقریبا همه باغات درگیر این بیماری هستند (سرشاخه های بنفش و سیاه رنگ). بسیاری از کشاورزان هنوز عمق فاجعه را دریافت نکرده اند و حداقل شناخت ابتدایی از این بیماری ندارند!! در این مقاله سعی می شود تا بصورت ساده سرخشکیدگی در درختان پسته موشکافی شود هر چند که مطالب ممکن است تا حدی تکراری باشد اما مسلما تکرار این مکررات نیز می تواند تا حد زیادی کمک کننده باشد!! حیف است درختان 20 ساله و 30 ساله در عرض یکی دو سال دچار سرخشکیدگی شوند و درخت کلا نابود شود!! متاسفانه توجه چندانی در مورد این بیماری از طرف مراجع موظف نمی شود و اعمال جاهلانه بسیاری از کشاورزان نیز کار را بسیار بدتر می کند!! شاید مقصر اصلی و مهمترین دلیل این بیماری کشت و توسعه پیوند فندقی باشد. چون این رقم رقمی بسیار حساس به این بیماری است و ظلم بزرگی از طرف برخی به کشاورزان شده است چون بسیاری از کشاورزان بدلیل فروش نرفتن پسته های قرمز پسته و بادامی و ارقام خانواده بادامی در سالیان گذشته مجبور شدند که درختان خود را ببرند و پیوند خود را به فندقی بدل کنند تا فندقی بعنوان رقم اصلی صادراتی پسته ایران باشد!! و این پیوند بهمراه پیوند کله قوچی حساس ترین پیوندها به بیماری سرخشکیدگی در اقلیم پسته کاری استان کرمان هستند!! خوشبختانه ریشه درختان هیچ مشکلی ندارند بلکه این آوندهای آبکش هستند که بدلیل درگیر شدن به قارچ و باکتری درختان نابود شده اند و درختان را به نیستی سوق داده اند!! Canker diseases یا بیماری سرخشکیدگی یک بیماری شایع در بسیاری از درختان چوبی است و در همه درختان مختلف و در همه اقلیم های مختلف وجود دارد و این نیست که این مرض فقط مربوط به پسته باشد بلکه در مورد درختان میوه و حتی درختان غیرمثمر هم سرخشکیدگی بوقوع می پیوندد! بیماری موجب درگیر کردن سرشاخه ها و در موارد پیشرفته موجب درگیری تنه درختان می شود! اگر بخوبی دقت کنیم شروع سرخشکیدگی معمولا از طریق ایجاد زخم روی پوست درختان است. در مورد درختان اوحدی و کله قوچی هر چه هرس کمتر و ملایم تر باشد شدت بیماری کمتر خواهد بود! بیماری یک بیماری تدریجی است بدین صورت که پروسه خشک شدن کامل درختان ممکن است حداقل 3 سال بطول بیانجامد! انتقال بیماری از درخت سالم به درخت بیمار براحتی از طریق ادوات هرس از جمله درخت چین و اره براحتی امکان پذیر است!! باید خاطر نشان کرد که هر گونه استرس زیستی و غیر زیستی که موجب تضعیف درختان می شود موجب تشدید بیماری سرخشکیدگی می شود بعنوان مثال استرس کم آبی، شوری زیاد، عدم تهویه مناسب خاک، درگیری به نماتدها، درگیری به بیماری گموز، درگیری شدید درختان به آفات از جمله شپشکها، شیره خشک یا پسیل پسته و .....هر گونه عاملی که موجب تضعیف درختان شود باعث تشدید بیماری می شود و هر گونه عملیات باغی مناسب (کوددهی مناسب، آبیاری مکفی، ....)موجب افزایش مقاومت درختان و پس زدن بیماری سرخشکیدگی در درختان پسته خواهد شد!! گرمای شدید در تابستان و سرمای بسیار شدید در زمستان موجب تشدید بیماری خواهد شد. عدم بالانس مناسب عناصر در خاک موجب تشدید بیماری می شود. آفاتی که موجب تضعیف ریشه می شوند از جمله درگیری به نماتدها و سوسک های ریشه خوار و طوقه خوار بشدت در افزایش شدت بیماری موثرند! استفاده از قارچ کش های مناسب (نه اکسی کلرور مس بی کیفیت و دارای درصد فوق العاده بالای مس) بخصوص بعد از عملیات هرس در کاهش شدت بیماری بسیار موثر است. نکته جالب در مورد این بیماری این است که شدت بیماری وابستگی کامل به درجه حرارت هوا دارد معمولا در اواسط تابستان و بالا رفتن دما به بیش از 30 درجه موجب افزایش شدت بیماری و چند برابر شدن بیماری می شود! اگر بخوبی دقت کنیم سرشاخه هایی که در اثر بیماری سرخشکیدگی می خشکند بالای 90 درصد در اواسط تابستان می خشکند و در فصل زمستان در باغات شاخه هایی را بهمراه برگهایی می بینیم که در تابستان و اوج فعالیت درختان برای پر شدن مغز خشکیده اند!! بنظر می رسد ارقام مقاوم کمی در مورد این بیماری وجود دارد و حتی برخی از ارقام بادامی نیز نسبت به بیماری حساس هستند حتی پیوندهایی مانند رقم ممتاز. خوشبختانه در پایه های بادامی مانند ممتاز اگر هم درخت دچار سرخشکیدگی شود بریدن تنه اصلی درخت موجب حرکت سریع تنه جوش ها و پاجوش ها می شود و ممکن است خسارت جبران شود ولی متاسفانه در مورد ارقام کله قوچی و اوحدی یا فندقی که دچار سرخشکیدگی می شوند به دلایل ناشناخته تنه جوش ها و پاجوش ها رشد آنچنانی ندارند که بخواهد جبران مافات شود!! مدیریت آبیاری در مورد بیماری سرخشکیدگی درختان فندقی بسیار اهمیت دارد هر چه دوره آبیاری در درختان فندقی و کله قوچی بالاتر باشد شدت بیماری بیشتر است!! در مقاله بعدی به علایم و سیکل بیماری و مبارزه خواهیم پرداخت هر چند که برخی از مطالب تکراری هستند اما بنا به وظیفه دوباره گوشزد می شوند. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱٠/۱٦
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED