سرخشکیدگی درختان پسته (dieback canker) مدیریت مبارزه با بیماری

سرخشکیدگی درختان پسته (dieback canker)  مدیریت مبارزه با بیماری

            محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بحث مبارزه با بیماری سرخشکیدگی در درختان پسته مبحث بسیار مهمی است و به خوانندگان گرامی توصیه می شود حتما توجه کافی به مطالب داشته باشند. بنظر می رسد بهترین راه مبارزه با بیماری انتخاب ارقام مقاوم است. بخوبی به اثبات رسیده در مورد برخی از واریته های پسته های بادامی بخصوص اکبری و احمدآقایی و سفید پسته و ...شدت بیماری بسیار کمتر است و حتی در برخی از موراد در حد صفر است. متاسفانه کار تحقیقی مستدلی انجام نشده که مشخص کند کدام پایه و یا کدام پیوند نسبت به بیماری سرخشکیدگی مقاوم هستند. بنظر می رسد با توجه به شواهدی که در باغات پسته مشاهده می شود ارقام یا پیوندها را بر اساس مقدار درگیر شدن به بیماری باید به 3 دسته تقسیم بندی کرد. دسته اول ارقام حساس دسته دوم ارقام نیمه حساس و دسته سوم ارقام مقاوم!! بنظر می سد حساسترین ارقام نسبت به بیماری سرخشکیدگی در درختان پسته درختان فندقی و کله قوچی باشند! متاسفانه باغات فندقی و کله قوچی را نمی توان در اقلیم پسته کاری استان کرمان پیدا کرد که به درصدی از این بیماری مهلک درگیر نباشند. دسته دوم ارقام نیمه حساس هستند. ارقام نیمه حساس ارقامی هستند که در آن درختان دچار و درگیر سرخشکیدگی می شوند اما درختان از پای نمی افتند و اگر مدیریت باغی صحیح باشد می تواند درختان بیماری را پس بزنند!! از ایندسته از ارقام رقم یا پیوند ممتاز را می توان نام برد. علاوه بر پیوند ممتاز ممکن است ارقامی نیمه حساس دیگری نیز وجود داشته باشند که بدلیل ضعف تحقیقات اطلاع چندانی در این مورد در دسترس نیست!! در مورد ارقام مقاوم ارقام اکبری و احمدآقایی و سفید پسته و قرمز پسته را می توان نام برد. بلاشک ارقام مقاوم دیگری نیز نسبت به بیماری سرخشکیدگی وجود دارند که متاسفانه ناشناخته اند. پیوندهای رضایی یا چروک نیز رقمی مقاوم نسبت به بیماری سرخشکیدگی شناخته می شوند. بهر روی تا حد امکان به کشاورزان و باغداران توصیه می شود که از پیوند فندقی و کله قوچی پرهیز کنند!! و از پیوندهای مقاوم استفاده کنند!! بنظر می رسد بهترین راه مبارزه با بیماری استفاده از ارقام مقاوم باشد. در مورد درختان 20 و 30 ساله فندقی و کله قوچی که دچار بیماری سرخشکیدگی هستند باید دقت کرد! اگر بیش از 50 درصد سرشاخه ها دچار سرخشکیدگی هستند باید فورا و در موعد مناسب درختان را از زیر پیوند برید تا بتوان آنها را پیوند کرد (البته متاسفانه احتمال گرفتن پیوندها کم است اما به هر روی به ریسکش می ارزد) اما اگر کمتر از 50 درصد سرشاخه ها دچار سرخشکیدگی هستند بریدن ایندسته از درختان حماقت محض است!! اینچین درختانی را می توان مدیریت کرد. بعبارت ساده تر برای اینکه آنها را معالجه و درمان کرد متدهایی وجود دارد. مهمترین راه مبارزه با بیماری در اینچنین درختانی بالا بردن مقاومت درختان از طریق مدیریت صحیح باغی است. تقویت درختان با استفاده از مدیریت صحیح کوددهی، آبیاری، عملیات خاکورزی مناسب، پرهیز از هرس شدید و استفاده از قارچکش ها و باکتری کش ها می تواند بیماری را تا حد زیادی مهار کند و درختان را به بهبودی سوق بدهد. مدیریت تغذیه و استفاده از روش محلولپاشی در برگرداندن اینچینین درختانی فوق العاده مهم است!! باید توجه داشت که هرس شدید موجب بدتر شدن کار می شود. باید از گذاشتن هر گونه فشار از جمله استفاده از کودهای ازته قوی و کودهای دامی بیش از حد لازم جدا پر هیز کرد چون کار را بدتر می کند. به مثالی در این مورد توجه کنید!! در نظر بگیرید فردی دچار سکته قلبی شده و آن را به بخش مراقبت های ویژه قلبی یا CCU برده اند. تعذیه این فرد فقط از طریق دادن غذاهای سبک و سرم میسر است. بهیچ وجه برای فردی که سکته کرده و یا در بخش بدتر یا خدای نکرده ICU است بهیچ وجه نمی توان بزور 2 پرس چلوکباب خوراند. دادن کودهای ازته قوی یا کودهای دامی سنگین کار را بدتر می کند. باید ابتدا درختان مریض را بمرور و در عرض دو الی سه سال اول کم کم و با یکسری از روش های سبک به روند اصلی بازگرداند و نمی شود کار یکباره کرد!! بسیار مشاهده می شود که کشارزان جاهل بجای تقویت آهسته درختان چاله هایی عمیق در دو طرف درختان مریض حفر می کنند و این چاله ها را پر از کودهای دامی و شیمیایی مختلف می کنند به امید بهبودی درختشان!! اما خوب ایندسته از افراد نادان نمی دانند که با این کار کل درختان را نابود می کنند و همین چند ریشه ای که موجود هست را می سوزانند!! نکته بسیار مهم و اساسی در برگرداندن درختان مریض دارای سرخشکیدگی این است که پروسه درمان درختان و بازگرداندن اینچینین درختانی به روند طبیعی پروسه ای زمانبر است و ممکن است چندین سال بطول بکشد و نمی شود با یکسال به نتیجه دلخواه رسید!! الگوی هرس مناسب در درختان دارای سرخشکیدگی بسیار مهم است. مبارزه شیمیایی با بیماری آنچنان حالت معالجه کننده ندارد و بیشتر جنبه پیشگیری دارد! استفاده از قارچ کش های مناسب و در موعد مناسب بخصوص بعد از هرس در فصل زمستان در گسترش بیماری بسیار مهم است. متاسفانه قارچ کش هایی که در حال حاضر در بازار مصرف وجود دارند بالای 90 درصدشان نتنها کارساز نیستند بلکه بشدت برای درختان مضرند و حتی اثرات سوزانندگی روی سرشاخه ها دارند و گاها موجب فروریختن پتک ها و گره های زایشی و رویشی می شوند. متاسفانه همه افراد از کارمند و کارگر بگیر تا پزشک در کار کشاورزی و باغداری دخالت می کنند و خود را فیثاغورث می خوانند!! درختان پسته موجوداتی پیچیده و بسیار حساس هستند و نمی شود بدون کمک از یک کارشناس خبره به موفقیت رسید!! متاسفانه الگوی هرس درختان دارای سرخشکیدگی در بیش از 95 درصد موارد الگوی غیرصحیح است. در همه منابع ذکر شده که در هرس باید چندین سانتی متر و زیر ناحیه آلوده و در ناحیه سالم پوست باید هرس انجام شود که اینچنین چیزی موجب شروع شدن آلودگی از ناحیه هرس شده به پایین می کند. درختان پسته اگر چه جزو نباتات و درختان هستند اما باید توجه داشت که درختان پسته با سایر درختان مانند هلو، آلبالو و شفتالو فرق می کنند!! الگوی هرسی که در مورد درختان شفتالو و آلبالو صورت می گیرد در مورد پسته اصلا مناسب نیست بخصوص در مورد درختان پسته دچار سرخشکیدگی!! پرهیز از ایجاد زخم در درختان پسته بسیار مهم است. مشخص شده در باغات فندقی و کله قوچی که کمتر هرس شده اند بیماری شدت بسیار کمتری دارد. باید توجه داشت که نباید از درختان مریض دارای سرخشکیدگی توقع چندانی داشته باشیم. استفاده از کودهای مناسب، تعادل مناسب عناصر در خاک، کمتر کردن شوری و سفتی خاک و کلا مدیریت مناسب باغی می تواند تا حد زیادی شدت بیماری را تخفیف بدهد!! ناگفته های زیادی در مورد این بیماری وجود دارد که متاسفانه نمی شود به آنها اشاره کرد!! امید است با این سلسله از مقالات بنده دین خودم را نسبت به کشاورزان و این بیماری مهلک ادا کرده باشم. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٤:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱٠/۱۸
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED