تاثیر افزودنیها و سورفوکتانتها روی کارآیی علف کش های بعد از کاشت- قسمت اول شناخت

تاثیر افزودنیها و سورفوکتانتها روی کارآیی علف کش های بعد از کاشت- قسمت اول شناخت کوتیکول برگ و خواص آن

            محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

علف کش ها بخش مهمی از سموم شیمیایی هستند که برای کنترل علفهای هرز در باغات پسته استفاده می شود. مصرف علف کش ها بدلیل مزایای بالای آن سال به سال در حال افزایش است و شاید برای کنترل علفهای هرز در مقیاس های وسیع چاره ای بجز استفاده از علف کش ها نباشد. علف کش ها از نظر زمان مصرف به دو دسته علف کش های بعد از کاشت (post eemergence herbicid) و علف کش های پیش از کاشت یا پیش رویشی (epre emergence herbicid) تقسیم بندی می شوند. علف کش های قبل از کاشت به آندسته از علفکش هایی گفته می شود که قبل از کاشت محصول یا بیدار شدن درختان کمی قبل از بهار با خاک مخلوط می شوند تا از رویش و گسترش علفهای هرز در دوره رشد گیاه جلوگیری کنند! علف کش های پس رویشی یا پست امرجنس علف کش هایی هستند که بعد از کاشت گیاهان (گیاهان زراعی) و یا در دوره رشد درختان (در بهار و تابستان) مورد استفاده قرار می گیرند! معمولا علف کش های بعد از برداشت حالت تماسی یا contact دارند! در مورد علفکش های تماسی بعد از برداشت استفاده یکنواخت و پاشش همسان و پوشش سراسری علف کش روی علف هرز بحث بسیار مهمی است و باید حتما پاشش علف کش روی علفهای هرز یک پاشش یکنواخت باشد و همه جوانب و پوشش برگها را در بر بگیرد اگر بخواهیم کنترل مناسبی وجود داشته باشد! هر علف کش داری مکانیزم اثر یا mode of action خاص خود است. در واقع بعد از پاشیده شدن علف کش روی سطح شاخ و برگ علفهای هرز مرحله اول بخصوص در مورد علف کش های تماسی مرحله جذب یا absorption علف کش است. علف کش ها از طریق نفوذ در کوتیکول و بعد از طریق روزنه ها وارد بافت گیاهی علف هرز می شوند تا به نقطه اثر برسند! درواقع اولین سد برای ورود علف کش ها به برگها لایه کوتیکول برگی است. cuticle لایه ای است مومی که نقش ها مهمی در گیاهان دارد و مهترین وظیفه آن جلوگیری از تبخیر آب بیش از حد از طریق روزنه ها است. اگر در مورد گیاهای لایه کوتیکول خوب عمل نکند بخصوص در تابستان و اوج فشار گرما گیاه شروع به از دست دادن آب می کند تا حدی که اگر آبی در اطراف ریشه نباشد گیاه (علف هرز) نابود خواهد شد! اگر به سطح برگ دقت کنیم در واقع کوتیکول هم در سطح بالایی و هم در سطح پایینی برگ وجود دارد! بافت پارانشیم برگی یا مزوفیل یکی از پیچیده ترین بافتهای گیاهی است و شاید بافت مزوفیل برگ را بتوان مهمترین کارخانه های تولید کننده در گیاهان و در کل طبیعت نامید. بواقع در میان بافت مزوفیل برگی کلروپلاستها وجود دارند و این کلروپلاستها هستند که با کمک نور خورشید موجب ساختن منابع انرژی در طبیعت می شوند! در واقع برگها را شاید مهمترین ارگانلها و کارخانجات غذاسازی در طبیعت باشند! بعبارت ساده تر حتما برای حفاظت از این کارخانه مهم باید یکسری از اقدامات دفاعی نیز تعبیه شده باشد و وجود کوتیکول روی سطوح بالایی و تحتانی برگها بعنوان حفاظت کننده برگها نقش مهمی را بر عهده دارند. بهر روی زمانی که ما علف کش های تماسی پس رویشی را روی علفهای هرز اسپری می کنیم اولین سد دفاعی گیاهای علف های هرز لایه مومی یا کوتیکول است. باید به راههایی دست پیدا کنیم که بتواند بر لایه کوتیکول برگ در علفهای هرز غلبه کنیم تا جذب علف کش ها به ماکزیمم حد خود برسد! خود لایه کوتیکول برگی در علفهای هرز از سه لایه تشکیل شده است 1-wax  2- cutin 3- pectin. لایه اول یا واکس تشکیل شده از یکسری از زنجیره های کربنی اسیدهای چرب! زمانی که دقت کنیم بخصوص در مورد برخی از علفهای هرز زمانی که با دست روی برگها علفهای هرز را لمس می کنیم یک حالت چرب مانند وجود دارد که در واقع این همان لایه اول یا wax است. لایه واکس با توجه به ماهیت چربی بودن آبگریز است و یا اصطلاحا غیر قطبی یا non polar است. در واقع لایه واکس چربی دوست یا lipophilic است. در واقع مهمترین مانع جذب علف کش ها در علفهای هرز همین لایه کوتیکول است که همانطور که اشاره شد دارای 3 لایه 1-wax  2- cutin 3- pectin است. لایه بعدی کوتیکول که زیر لایه واکس قرار گرفته لایه کوتین است. cutin نیز مانند لایه wax خاصیت آبگریزی یا lipophilic دارد. بدلیل وجود گروههای کربوکسیل و هیدورکسیل لایه کوتین دارای قابلیت آبگریزی کمتری نسبت به لایه واکس است. بواقع در زمانی که استرس آب برای گیاهان یا علف هرز پیش میاید یا هنگامی که از علف کش استفاده می کنیم لایه کوتین شروع به جذب آب می کند تا محیط از آب اشباع شود و مانع از هدرفت آب توسط برگها شود! بواقع لایه کوتین حالت اسفنجی دارد و می تواند آب را در خود ذخیره کند! روی هم رفته لایه کوتیکول حالت آبگریزی یا چربی دوستی یا لیپوفیلیک دارد! وجود لایه واکس در بیرونی ترین سطح از کوتیکول موجب جلوگیری از هدرفت آب می شود و یک سد قوی ایجاد می کند در برابر هر گونه عدم تعادل آبی در بافت مزوفیل. همانگونه که لایه کوتیکول مقاومت زیادی در جهت جلوگیری از هدرفت آب از مزوفیل در دوره های بسیار خشک و استرس آبی در تابستان دارد بهمان صورت هم مقاومت زیادی در مورد نفوذ علف کش هایی می کند که بهمراه حامل آنها (آب) تصمیم ورود به بافت مزوفیل برگها را دارند! بواقع تبخیر و تعرق آب در گیاهان از طریق روزنه هایی صورت می گیرد که روی سطوح برگها وجود دارند. تغییرات کوتیکول اثرات فوق العاده زیادی روی باز شدن و بسته شدن روزنه ها دارد. اگر چه روزنه ها در گیاهان در لایه اپیدرم برگها وجود دارند اما لایه کوتیکول نیز اثرات فوق العاده ای در فعالیت روزنه ها دارد. یک نکته بسیار جالب و کاربردی در مورد این مطالبی که به جزییات آن پرداختیم این است که ما زمانی که بتوانیم بر لایه کوتیکول غلبه کنیم مقدار جذب علف کش ها بشدت افزایش خواهد یافت و تاثیر علف کش ها روی علفهای هرز بمراتب بیشتر خواهد شد. بهر روی با توجه به خاصیت آب گریز بودن کوتیکول باید دنبال موادی باشیم که آبگریز باشند و با کوتیکول سازگاری داشته باشند و زمانی که اینچنین موادی را بهمراه علف کش روی علف های اسپری می شوند کوتیکول مقاومت چندانی در مورد عدم جذب از خود نشان نخواهد داد و ما به کنترل موثرتر علفهای هرز نزدیکتر می شویم! در واقع زمانی که ما به فیزیولوژِی وساختار برگها در علفهای هرز دقت می کنیم مشاهده می کنیم که بواقع در بیرون از دیواره سلولهای گیاهی حالت آّبگریزی وجود دارد و در داخل محیط داخل سلولی و غشا سلولی خاصیت آبدوستی و ما باید از این خاصیت برای کنترل بهینه علفهای هرز بهره برداری بکنیم. در گفتار بعدی به قسمتهای کاربردی تر و جالب تری برای کنترل موثر تر علفهای هرز خواهیم رسید! از نظر من فیزیولوژی گیاهی جالب ترین بخش از علوم گیاهی است و شخص من علاقه شدیدی به فیزیولوژی گیاهای دارم و مانند کتاب داستان سعی می کنم هر وقت که فرصت کنم به مطالعه فیزیولوژی گیاهان بپردازم! متاسفانه مطالعات فیزیولوژی در مورد درختان پسته بسیار کم است و شاید با اینهمه جستجویی که من در مورد فیزیولوژی گیاهی در درختان پسته انجام دادم هنوز حتی یک مقاله مطلوب در این مورد پیدا نکردم. زمانی ما می توانیم به کنترل موثر در مورد علفهای هرز، آفات و بیماریها و کمبودها دست پیدا کنیم که فیزیولوژی درختان پسته را دقیقا بدانیم و بشناسیم که متاسفانه در حال حاضر این اطلاعات بسیار کم است. خوشبختانه در مورد فیزیولوِژی علفهای هرز و کلا فیزیولوژی گیاهی مقالات و کتب متعددی وجود دارد که خوانندگانی که علاقه دارند می توانند به آنها رجوع کنند!! اما در مورد درختان پسته خیر!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۳:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱٠/٢۸
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED