بازدید کوتاه از باغات پسته بافق یزد

بازدید کوتاه از باغات پسته بافق یزد

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

استان یزد یکی از استانهای پسته خیز ایران است و هر ساله بر وسعت باغات پسته در این استان افزوده می شود دقیقا بر خلاف استان کرمان که متاسفانه هر سال باغات کوچک و کوچکتر می شوند و دلیل اصلی آن کمبود منابع آبی است. در بسیاری از شهرستان های استان یزد پسته کاری رونق خوبی پیدا کرده است و بنظر می رسد از نظر منابع استان یزد مشکل کمتری نسب به استان کرمان داشته باشد. دلیل اصلی این مطلب این است که در واقع تعداد چاههای کشاورزی در هر شهرستان از استان یزد بسیار کمتر از استان کرمان است و بنابراین چون استحصال آب کمتر زیر زمینی در استان یرد وجود دارد منابع آبی نسبت به استان کرمان در وضعیت بهتری قرار دارند. اگر بخواهیم به سابقه رواج پسته کاری به صورت گسترده در استان یزد دقت کنیم می بینیم در واقع یزدیها از سالهای 70 به بعد شروع به باغریزی گسترده در شهرستان های این استان کرده اند هر چند که در استان یزد درختان پسته ای مشاهده می شود که حداقل 150 سال و حتی بیشتر عمر دارند (احمد آباد اردکان یزد!). استان کرمان و شهرستانهای آن حدود از بعد از انقلاب اسلامی ایران شروع به باغزیزی گسترده کرده اند و از نظر استحصال منابع آب زیر زمینی بصورت گسترده تقریبا 10 سالی از یزد زودتر بهره برداری گسترده از آبهای زیرزمین را شروع کرده اند. در واقع استحصال آّب از زیر زمین را می توان غارت زمین و بیچاره کردن نسلهای بعدی نامید و با این وضعیت استحصال و غارت آب و استفاده از سیستم غرقابی برای آبیاری باغات با دست خود نابودی نسل های آینده را رقم زده ایم. شهرستان بافق شهری است نسبتا کوچک و در همسایگی استان کرمان که ابتدا به ذهن خطور می کند که این شهرستان نمی تواند پتانسیل تولید پسته داشته باشد چون بواقع شهرستان بافق شهرستانی است که گرمای شدیدی در تابستان دارد و درختان خرمای فراوانی در این شهرستان وجود دارد و از نظر تولید خرما شهرستان بافق یکی از شهرستانهای پیشرو استان یزد محسوب می شود. بافق خرمای مخصوص به خود را دارد و نخلستانهای بعنوان درآمد مهم کشاورزی این شهرستان بعد از پسته محسوب می شود. شهرستان بافق شهرستانی نوظهور در تولید پسته و پسته کاری است و قدمت چندانی در زمینه پسته کاری به آن نحو وسیع چند صد هکتاری ندارد هر چند ممکن است در مناطقی درختان پسته با سابقه 100 سال به بالا آنهم بصورت محدود وجود داشته باشد. بدلیل نزدیک بودن شهرستان بافق به استان کرمان باغداران کرمانی و بخصوص رفسنجان از اوایل انقلاب به بعد شروع به باغریزی نسبتا گسترده در این شهرستان کرده اند و بیشتر باغداران معروف بافق یزد در حقیقت اهالی استان کرمان (نوق و رفسنجان و....) هستند. بدلیل گرمای نسبتا بالای این شهرستان بخصوص در تابستان احتمال خسارت به پسته وجود  دارد و سال قبل نیز چنین اتفاقی افتاده بود! روی هم رفته بافق یزد تقریبا محلی بکر و نوپا برای باغریزی است و بنده درختان سرحال و قبراق و پرمحصول پسته را در این شهرستان از نزدیک دیدم. شاید یک نکته بسیار مثبت در مورد بافق عدم مشکل شدید کم آبی باشد همانطور که گفتم تعداد چاههای کشاورزی در منطقه بافق یزد در مقایسه با شهرستان های پسته خیر استان کرمان بسیار کمتر است. در این شهرستان درختان فندقی مانند تمام نقاط ایران دچار ضعف و سیاه شدگی و خشکیدگی بودند و بسیاری از باغداران شروع به تغییر پیوند و اصلاح باغات کرده اند اما بیشتر باغات نوپا در این شهرستان پیوندشان احمدآقایی است. بنظر می رسد پیوند احمدآقایی گسترده ترین و رایجترین نوع پیوند و درختان در شهرستان بافق یزد باشند! خاک بافق خاکی است نسبتا حاصلخیز و پتانسیل بسیار خوبی برای کشت پسته دارد. بنظر می رسد بافق یزد منطقه ای ناشناخته برای بسیاری از سرمایه گذاران و باغریزان بوده است و هنوز جا برای کار بسیار است. بنظر می رسد عمق چاههای کشاورزی در بافق یزد بسیار کمتر از استان کرمان است و شاید از نظر تامین منابع آبی مشکل چندانی وجود نداشته باشد. در اطراف بسیاری از باغات پسته درختان خرما کاشته شده بود که زیبا و جالب بود! درختانی که من مشاهده کردم درختانی قبراق و سرپا و پر محصول بودند و بنظر می رسد باغداران رفسنجانی و نوقی تجربیاتی که در طول سالها آموخته اند بخوبی در مورد باغریزی در شهرستان بافق اجرا کرده اند. رشد درختان پسته بسیار رضایتبخش بود و عملکردها هم بالا! درختان منظم و تنومند احمدآقایی احساس بسیار خوبی را به من  داد! خوشبختانه اشتباه مهلکی که در مورد پیوند فندقی در استان کرمان صورت گرفت در بافق یزد  دوباره تکرار نشد هر چند در سطوح بسیار محدود درختان فندقی دارای سرخشکیدگی مشاهده شده اما همانطور که گفتم پیوند غالب در بافق یزد پیوند احمد آقایی است که به احتمال قریب به یقین از شهرستان رفسنجان به این استان آورده شده است. یک نکته جالب در مورد شهرستان بافق عدم سم پاشی بسیاری از باغات پسته است. درختان احمدآقایی درختانی مقاوم نسبت به بسیاری از آفات بخصوص پروانه چوبخوار پسته (Kermania) هستند و در مورد پسیل پسته (شیره خشک) و سایر آفات مهم هم بافق یزد مشکل چندانی نداشت و به آن شکلی که در بسیاری از شهرستانها سم پاشی با سموم (اکسیرهای مرگ!) صورت می گیرد در بافق یزد خبری نبود! مانند بسیاری از نقاط پسته خیز دوردست دسترسی کشاورزان به کارشناسان کار بلد محدود است و این مشکل مهم و بزرگی است و تصمیم گیری ها در مورد کود دادن و سایر اعمال باغداری بیشتر بر اساس تقلید و پرس و جو از مالکان عمده صورت می گیرد. تامین نهاده های با کیفیت هم بنظر می رسد یکی از مشکلات مهم باغداران پسته در بافق باشد. بهر روی بافق یزد بر خلاف تصور پتانسیل خوبی برای تولید پسته دارد و برداشتهای عمده مالکان پسته در شهرستان بافق میلیاردی است! بنظر می رسد درختان احمدآقایی انقدر مقاوم هستند که در گرمای بافق عملکردهای فوق العاده دارد! بهر روی کلا درختان فندقی درختان بسیار کم بازده و مشکل زا هستند و پیوند فندقی یعنی پیوند مرگ! بافق یزد پتانسیل خوبی برای تولید پسته دارد و می طلبد که توجه بیشتری به این شهرستان بخصوص از نظر تامین نهاده های کشاورزی با کیفیت و حضور کارشناسان با تجربه شود! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۱٢:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱٢/٧
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED