نقش مهم تغییرات اقلیمی و آب و هوایی روی درختان پسته

نقش مهم تغییرات اقلیمی و آب و هوایی روی درختان پسته

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بحث تغییرات آب  و هوایی و بخصوص گرم شدن زمین بحث داغ و بروزی است. هشدارها در مورد تغییرات اقلیمی و گرم شدن کره زمین این روزها بسیار بگوش می رسد. بار اصلی تغییرات اقلیمی و آب و هوایی بعلت دخالتهای انسانها و تولید بسیار زیاد گازهای مضر بخصوص CO2 بر دوش کارخانجات صنعتی است! خشکسالی های پی در پی و کاهش بارندگی ها، آب شدن یخ ها در قطب های شمال و جنوب کره زمین و بالا آمدن سطح آب در بسیاری از اقیانوس ها خطرات جدی را بوجود آورده است و پیش بینی ها بر این نظر متفق هستند که ممکن است حتی برخی از جزیره های اقیانوسی و حتی برخی از کشورها در سالیان آتی به زیر آب بروند و اثری از آثار آنها نباشد. کشاورزی و پسته کاری هم بلاشک از تغییرات اقلیمی و آب و هوایی در امان نخواهد بود و در همین امسال یعنی سال 2013-2014 باغات پسته  در ایالات متحده با کم آبی و خشکسالی های بی سابقه ای دست و پنجه نرم می کنند. بررسی تغییرات آب و هوایی و گرم شدن زمین روی درختان پسته بحث بسیار جالبی است و مقالاتی هم در این مورد در مورد محققین پسته ایران نیز وجود دارند که خوانندگان می توانند به آنها رجوع کنند! علاوه بر گرم شدن زمین اقلیم نیز در باردهی و رشد درختان پسته در مناطق مختلف بسیار تاثیرگذار است. تجربه چندین و چند ساله بنده و سفر به بسیاری از نقاط پسته خیز ایران این مطلب را بخوبی واضح می کند که برخی از مناطق ایران استعداد بسیار بیشتری در مقایسه با سایر نقاط از نظر پسته خیزی دارند. حتی در یک شهرستان نیز ممکن است از یک منطقه به منطقه دیگر وضعیت درختان پسته بسیار متفاوت باشد حتی با شرایط مدیریتی برابر و رقم یکسان!!. بسیار جالب است که در دو نقطه به فاصله 20 کیلومتر از هم در یک شهرستان پسته خیز شرایط درختان بسیار متفاوت است! علاوه بر فرق داشتن آب و خاک و نوع پایه و پیوند خود اقلیم و آب و هوا نیز در راندمان درختان پسته بسیار مهم است. گرما، سرما، بارندگی ها، بادزدگی ها و....همگی روی راندمان درختان پسته تاثیرگذار است. حتی در دو سال متوالی ممکن است سرما و بارندگی ها و حتی برف وضعیت درختان را دگرگون کند. محیطی که درختان پسته در آن رشد و نمو دارند محیطی کاملا طبیعی و خارج از اراده انسانهاست و هر گونه تغییرات آب و هوایی و اقلیمی روی درختان پسته بصورت بسیار واضحی  روی عملکرد درختان پسته تاثیرگذار است. نمونه ها و مثالها بسیار زیاد است. مثلا در سال گذشته در برخی از مناطق پسته خیز نیاز سرمایی در مورد برخی از درختان تامین نشد و خوشه ها در درختان بسیار تنک شدند. یا مثلا ممکن است بارندگی شدید بهاره بشدت روی تعداد دانه ها و تنکی خوشه ها تاثیرگذار باشد. گرمای شدید امسال در برخی از باغات پسته در برخی از نواحی پسته خیز موجب شد بالای 70 درصد محصول و حتی بیشتر نابود شوند. در مورد تغییرات آب و هوایی و اقلیمی متاسفانه کارهای زیادی نمی توان انجام داد. چند سال پیش سرمازدگی بهاره در باغات پسته سیرجان صد در صد محصول را در برخی از نقاط نابود کرد. حتی در خود کالیفرنیا هم با آن همه امکانات و پیشرفتها گاها در مورد تغییرات اقلیمی ناگهانی نمی توان کاری کرد! پوکی محصول در کالیفرنیا در سال پیش در اثر گرمای شدید و خشکسالی ها موجب شد درصد قابل توجهی از محصول پسته بر باد رود!! حتی در مورد آفات و امراض هم بارندگی ها و یخبندانهای شدید می تواند مقدار خسارت را بصورت چشمگیری کاهش بدهد. در مورد آفت پروانه چوبخوار پسته یا کرمانیا در سال جاری 1393 بعلت سرمای شدید زمستانه و یخبندان شدید مقدار آفت بصورت چشمگیری کاهش پیدا کرد! حتی نکته بسیار جالب امسال در مورد درختان رقم کله قوچی اتفاق افتاد. در استان کرمان در چند سال اخیر درختان رقم کله قوچی افت بسیار زیادی داشتند و حتی بسیاری از کشاورزان درختان کله قوچی را بریدند تا از نو پیوند کنند و حتی بسیاری از درختان رقم کله قوچی از نو پیوند شدند! ولی در سال زراعی اخیر درختان کله قوچی که از بریدن و اصلاح شدن نجات یافته بودند محصول بسیار خوبی دارند و این نکته جالبی است و توفیق اجباری نصیب برخی از باغداران شده است!! در مورد درختان احمد آقایی که رقم بسیار خوبی است و طرفداران زیادی دارد و حتی بسیاری از کشاورزان درختان فندقی و کله قوچی خود را بریدند و با احمدآقایی پیوند کردند حکایت خوشه های امسال حکایت جالبی نیست و خوشه ها بسیار تنک و کم دانه هستند و حتی در برخی از نقاط رفسنجان رقم احمد آقایی بسیاری از کشاورزان را نومید کرده است. حتی در مورد درختان رقم اوحدی یا فندقی نیز می رود که با بارندگی ها و یخبندانهای چند سال اخیر دوباره درختان فندقی به دوره اوج خود باز گردند. مشاهدات نشان می دهد که درختان رقم فندقی امسال وضعیت بسیار بهتری در برخی از نقاط نسبت به سالهای قبل دارند و این بیشتر مربوط به بارندگی ها و برف می شود. بارندگی ها و برف و یخبندان اثرات بسیار خوبی در بهبود درختان فندقی دارند و متاسفانه بنظر می رسد در مورد درختان احمدآقایی این نکته مثبتی نیست!! اما در مورد رقم اکبری بنظر می رسد تغییرات آب و هوایی و اقلیمی اثرات سو بمراتب کمتری در مقایسه با برخی ارقام از جمله احمدآقایی دارد!! باید دنبال ارقامی بود که کمترین تغییرات و واکنش ها نسبت به تغییرات اقلیمی داشته باشند و از این حیث نیز درختان رقم اکبری درختانی بسیار مثبت هستند. بنده در هر نقطه ای از ایران که پسته خیز بود رفتم رقم اکبری را رقمی بسیار مناسب یافتم از فیض آباد مشهد بگیر تا زفسنجان و قزوین و یزد و اردکان و فارس و....همانطور که گفت متاسفانه کار زیادی نمی توان در مورد تغییرات اقلیمی و آب و هوایی کرد و پیش بینی بنده این است که اگر شرایط بارندگی ها به همین نحو در استان کرمان پا برجا باشد شاید درختان فندقی به روزهای درخشان خود باز گردند و نیازی به اصلاح درختان و تغییر پیوند نباشد!! بهر روی کارهای تحقیقاتی در مورد تغییرات آب و هوایی اقلیمی بر درختان پسته بسیار فراوان هستند و نیاز به توجه بیشتر!! بنظر می رسد استفاده از پیوندهای بومی هر منطقه راه حل بسیار خوبی برای باغدارانی باشد که می خواند باغریزی کنند! چون پیوندهای بومی نسبت به تغیبرات اقلیمی هر منطقه بسیار مقاوم تر و سازگار تر هستند! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٩:٤٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/٢/۸
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED