مدیریت عنصر نیتروژن(N) در باغات پسته-بخش دوم

مدیریت عنصر نیتروژن(N) در باغات پسته-بخش دوم

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

مقدار مورد نیاز کود ازته در باغات مختلف و با شرایط مختلف فرق می کند بعنوان مثال در باغاتی که دوره آبیاری زیاد است یا دوره آبیاری مناسب است مقدار مصرف کودهای ازته فرق می کند. توجه به شوری آب و خاک در تعیین نوع کود ازته مهم است و در زمین های شور و سنگین بسیاری از باغات پسته ترجیح به استفاده از سولفات آمونیوم است تا اوره. حتی نحوه دادن کودهای ازته بصورت نواری و کپه ای نیز می تواند بستگی زیادی به تراکم درختان در یک ردیف دارد. در درختانی که تراکم آنها بالاست بهتر است کودهای ازته بصورت نواری داده شود. تجربه نشان داده که بهتر است کودهای ازته در یک طرف درختان داده شود و دادن کودهای ازته قوی در دو طرف درختان آنهم بمقدار زیاد می تواند مشکل ساز باشد البته باز هم بستگی به نظر کارشناس دارد. دادن کودهای شیمیایی ازته بمقدار فوق العاده زیاد ممکن است موجب فشار مضاعف بر درختان شود. در مورد درختانی که تازه پیوند شده اند دادن کودهای ازته نتنها کارساز نیست بلکه ممکن است موجب خشکاندن درختان تازه پیوند شده شود. حتی بسیاری از کشاورزان قبل از پیوند کردن درختان مباردت به دادن کودهای ازته بمقدار زیاد برای قوی شدن درختان کم سن و سال می کنند تا آمادگی بیشتری برای پیوند داشته باشند که این امر هم کار نادرستی است و می تواند دردسرساز شود. تقلید از روش کوددهی آمریکاییها بخصوص در مورد مقدار مصرف کودهای نیتروژنه در باغات پسته ایران کار نادرستی است. اگر چه مقدار مصرف کودهای ازته در باغات پسته کالیفرنیا بسیار بالاتر از باغات پسته ایران است اما بهیچ وجه نمی توان از منابع آمریکایی برای دادن کودهای ازته در باغات پسته ایران استفاده کرد. سیستم آبیاری تحت سیستم و نوع پایه و پیوندی که در باغات پسته آمریکا وجود دارد بسیار متفاوت با درختان پسته ایران و شرایط آب و خاک ایران است و نمی شود به تقلید پرداخت!! بارها و بارها من مشاهده کردم که برخی از کشاورزان در یکسال شروع به استفاده بیش از حد از کود اوره در باغات پسته خود می کنند و اتفاقا در همان سال درختان بسیار پر بازده می شوند و رشدی فوق العاده دارند و محصول قابل قبولی برداشت می کنند اما در سالهای بعد درختان شروع به افت می کنند و حتی سرخشک شدن درختان در سالهای اخیر شاید یکی از علتهای اصلی آن دادن بیش از حد لزوم کودهای ازته قوی مانند اوره در سالیان قبل بوده است. این مطلب در مورد درختان فندقی اهمیت بسیار بیشتری دارد. تجمع بیش از حد نیتروژن در بافت برگ و ساقه در درختان پسته می تواند مشکل ساز باشد و درختان را دچار مسمومیت کند و اختلال در جذب و انتقال سایر عناصر ایجاد کند. یکی از دلایل مهمی که وجود دارد در مورد مخالفت من با محلولپاشی اوره آنهم به غلظت 10 کیلو و حتی بالاتر در 1000 لیتر آب در درختان پسته علاوه بر خطر گیاهسوزی تجمع بیش از حد نیتروژن در برگها و بافت چوب و آبکش در درختان پسته است و محلولپاشی اوره در باغات پسته از نظر من امری مردود است هر چند بسیاری از کارشناسان ان را توصیه می کنند! مقالات و تحقیقات زیادی وجود دارد که محلولپاشی اوره را در محصولات مختلف توصیه می کنند مثلا در دوره بعد از برداشت این فرمول را بکار می برند 10 کیلو اوره 5 کیلو سولفات روی و ....که این فرمول نتنها کارآیی چندانی در دوره بعد از برداشت ندارد بلکه می تواند مضر باشد. اگر چه محلولپاشی اوره می تواند تا حد زیادی موجب شادابی برگها و رشد رویشی در درختان شود اما مطالعات نشان داده که ممکن است محلولپاشی اوره روی میوه ها اثرات مطلوبی نداشته باشد مثلا در درختان هلو محلولپاشی اوره موجب ریز شدن میوه ها شده است اگر چه رشد رویشی افزایش یافته است. در مورد درختان سیب اثرات محلولپاشی اوره روی شاخ و برگها تاثیری روی سایز میوه ها نداشته است اما در مورد درختان پسته بصورت مشخص مطلبی راجع به اثرات محلولپاشی اوره روی میوه وجود ندارد و حرف و حدیث بسیاری در این مورد در میان کارشناسان وجود دارد. بهر روی محلولپاشی کودهای نیتروژنه مزایای خاص خود را نیز دارد که شاید مهمترین آنها دسترسی سریع درختان به نیتروژن مورد نیاز و نبود مشکل لیچینیگ یا آبشویی عنصر نیتروژن در خاک باشد. همیشه  توصیه من به استفاده از کودهای میکرو به صورت کلاته شده و استاندارد است و کودهای نیتروژنه مورد نیاز در محلولپاشی هم باید مقدار نیتروژن کل آنها در سطح بالایی نباشد ولی همین مقدار کم قابل جذب باشد. باید خاطر نشان کرد که کودهای ماکرو را نمی توان کلاته کرد و کلاتیزاسیون فقط در مورد کودهای میکرو و فلزات دو ظرفیتی امکانپذیر است.  یک دلیل مهم در مورد استفاده از کودهای نیتروژنه در دوره بعد از برداشت در درختان پسته این است که نیتروژنی که درختان در دوره بعد از برداشت بمصرف می رسد در بافتها یا استخرهای نیتروژنی در درختان پسته ذخیره می شود و در طول فصل زمستان نیتروژن مورد نیاز از طریق همان نیتروژنی تامین می شود که در دوره بعد از برداشت  در درختان پسته داده می شود. پس نتیجتا دادن کودهای ازته در دوره بعد از برداشت اهمیت فوق العاده بالایی دارد و نمی توان آن را جدی نگرفت!! یک نکته مهم در مورد درختان پسته و همه درختان این است که درختان از فصل پاییز به بعد تا زمستان هیچ گونه جذب ریشه ای ندارند بنابراین دادن کودهای ازته در فصل زمستان و هنگام خواب درختان بهیج وجه کارساز نیست!! بکرات من مشاهده کردم که کشاورزان کودهای ازته را درفصل خواب درختان در پاییز و زمستان می دهند که کاریست بیهوه!! استفاده بیش از حد از کودهای نیتروژنه بخصوص اوره موجب از بین رفتن خواص مفید خاک می شود از جمله سفتی خاک و کاهش خواص مفید فیزیکی و شیمیایی خاک!! همانطور که اشاره شد بهتر است دادن کودهای نیتروژنه بصورت کم و تقریبا در تمام طول فصل رشد باشد. مطالعات و تحقیقات نیز نشان داده که کاربرد کم نیتروژن در مقایسه با کاربرد دفعی و زیاد آن راندمان بهتری روی رفع کمبود عنصر نیتروژن در درختان داشته است. مسلما در دوره پر شدن مغز در تابستان باید بر مقدار کودهای ازته ای که بخاک  داده می شود افزود اما با تامل و نه خودسرانه و دیمی!! روشی که در باغات پسته امریکا در مورد رفع کمبود نیتروژن وجود دارد روش آبکود یا فرتیگیشن است و بنظر می رسد روش آبکود بهترین و پربازده ترین روش برای رفع کمبود عناصر ماکرو (N, P,K) در درختان پسته باشد اما این روش در مورد باغات پسته ایران امکان استفاده عملی ندارد چون اساسا 90 درصد باغات پسته ایران بروش آبیاری غرقابی آبیاری می شوند و روش آبکود نیازمند آبیاری تحت سیستم است. همانطور که واضح است هر چه مقدار مواد آلی خاک بالاتر باشد خاک حاصلخیزتر است و این امر موجب افزایش راندمان جذب کودهای شیمیایی ازته می شود بنابراین توصیه اکید به کشاورزان این است که در کنار مصرف کودهای شیمیایی ازته مصرف کودهای دامی با کیفیت را نیز حتما در نظر داشته باشند. از طرف دیگر مصرف خودسرانه و بیش از حد از کودهای ازته قوی موجب می شود که یک خاک حاصلخیز بمرور تبدیل به یک خاک بی کیفیت و کم بازده شود. یک نکته مهم در مورد عنصر نیتروژن این است که تقریبا تمامی باغات پسته با سابقه در مناطق پسته کاری دچار کمبود نیتروژن شدید هستند و بنابراین نیازی به آزمایش خاک و برگ در مورد بررسی عنصر نیتروژن نیست!! بسیار بندرت پیش آمده که در باغ پسته ای عنصر نیتروژن در خاک در حد نرمال باشد بنابراین توجه به عنصر نیتروژن در تغذیه درختان پسته باید هر سال مد نظر کشاورزان باشد.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/۸/۱۳
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED