عدم تامین نیاز سرمایی درختان پسته در سال زراعی جاری

عدم تامین نیاز سرمایی درختان پسته در سال زراعی جاری

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

نیاز سرمایی یا chilling requirement به مقدار سرمای مورد نیاز قابل تامین در فصل خواب درختان (پاییز و زمستان) برای رشد بهینه و نرمال در فصل بهار و تابستان اطلاق می شود. گیاهان مختلف از جمله درختان مختلف دارای نیاز سرمایی متفاوت هستند. در حقیقت نیاز سرمایی آنقدر مهم است که تولید بهینه گل و میوه در درختان بستگی به تامین مناسب نیاز سرمایی در زمستان و پاییز دارد. در پاییز و زمستان دوره خواب درختان شروع می شود. پایین آمدن دما بعد از فصل باردهی در تابستان بمرور موجب ریختن برگها و آغاز دوره خواب درختان می شود. برخی از علایم خواب درختان واضح هستند مانند ریختن برگها و کم شدن فعالیت روشی و...برخی از علایم شروع دوره خواب در درختان درونی هستند و با چشم قابل مشاهده نیستند و در واقع شامل فعل و انفعالاتی می شود که تغییرات درونی نام دارند. این تغییرات درونی شامل تغییرات هورمونی و آنزیمی و ... در درختان می شوند. درختان پسته دارای 2 نوع جوانه رویشی (V.B) و جوانه زایشی (P.V) هستند. در دوره خواب درختان و بیدار شدن درختان در فصول مختلف سال تغییرات مهم و اساسی در محتوی هورمونی جوانه ها اتفاق می افتد. در هنگام خواب درختان در شروع فصل خواب درختان هورمونهای تحریک کننده Stop می شوند. در حقیقت نیاز سرمایی یا chilling requirement در درختان پسته رابطه بسیار مهمی با تعادل هورمونی و رشد بهینه زایشی و رویشی در درختان پسته دارد. بازدارنده ها یا Inhibatores و افزایش دهنده ها Promoters که اغلب هورمونی هستند رابطه بسیار جالبی با نیاز سرمایی و تعادل رشد زایشی و رویشی در درختان پسته دارند! هنوز بصورت کاملا دقیق ارتباط بین تامین و یا عدم تامین نیاز سرمایی با بازدارنده ها و افزایش دهنده ها مشخص نشده است. عدم تامین نیاز سرمایی در درختان پسته در طول فصل خواب موجب نابهنجار شدن گلدهی و تولید خوشه و میوه و کلا بهم خوردن تعادل رشد رویشی و زایشی خواهد شد. زمستانهای ملایم و گرم بهیچ وجه مناسب درختان پسته نیستند! متاسفانه در سال زراعی اخیر سرمای چندانی در بیش از 90 درصد مناطق پسته خیز ایران وجود نداشته است و با توجه به وجود گره های زایشی فراوان در بسیاری از نقاط پسته خیز احتمال برخورد به مشکل بسیار زیاد است. تامین نشدن نیاز سرمایی چیز بی سابقه ای نبوده است و در برخی از سالها وجود داشته است. در سال زراعی اخیر مسلما بسیاری از واریته ها به مشکل عدم تامین نیاز سرمایی برخورد خواهند کرد بخصوص واریته های بادامی (اکبری، احمد آقایی و ....). متاسفانه در مورد درختان فندقی هم نیاز سرمایی امسال تامین نشده است و امسال یک سال خوب و نرمال محصول دهی نیست!! برای مطالعه و بررسی نیاز سرمایی در درختان پسته از مدل های مختلفی استفاده می شود و بسیاری از این مدلها مانند مدل یوتا  در حقیقت پیاده سازی شده از روی سایر درختان میوه هستند اما این مدلها مدل های مناسب و قابل قبولی برای برآورد نیاز سرمایی در درختان پسته هستند. متاسفانه برآورد نیاز سرمایی بر اساس مدل یوتا و دو مدل دیگر داده های جالبی در مورد تامین نیاز سرمایی در امسال در منطقه رفسنجان و کرمان نشان نمی دهند (گزارشات مرکز تحقیقات رفسنجان و کرمان که بنده از آقای دکتر حکم آبادی دریافت کردم)!! کل نیاز سرمایی تامین شده امسال حدود 700 برای کرمان و 650 برای رفسنجان بوده است!! مدل های مختلف نیاز سرمایی مدل های جالبی هستند و متنوع!! مانند مدل یوتا و یا Alabama و..... در مورد مدل Alamaba برای برآورد نیاز سرمایی درختان سیب در منطقه آلابامای ایالات متحده نیاز سرمایی درختان سیب بین 800 تا 1100 ساعت دمای 45 درجه یا کمتر از 45 درجه فارنهایت ارزیابی شده است و یا در مورد درختان گیلاس بالای 1000 ساعت دمای 45 درجه و یا زیر 45 درجه فارنهایت در مدل Alabama مورد نیاز است. وقتی نیاز سرمایی درختان در طول فصل خواب درختان تامین شود بیدار شدن جوانه ها و شکستن خواب آنها در شروع فصل بهار و گرم شدن هوا بصورت تدریجی انجام می شود و رشد بهینه و نرمال خواهد بود. در برابر نیاز سرمایی در درختان میوه یک واحد دیگری وجود دارند بعنوان نیاز گرمایی یا Heat unit یا Growing degree hour!!. نیاز گرمایی بصورت خلاصه GDHS نامگذاری می شود. در واقع GDHS نقطه مقابل نیاز سرمایی یا chilling requirement است!! بصورت خلاصه GDHS مقدار گرمایی مورد نیاز در طول فصل رشد برای رشد بهینه درختان از جمله درختان پسته است. هنوز بصورت دقیق اندازه گیری ها در مورد درختان پسته در مورد GDHS حداقل در ایران وجود ندارد. در مورد درختان هلو نیاز به 10000 تا 13000 دمای 41 درجه فارنهایت و بیشتر وجود دارد تا 50 درصد شکوفه ها باز شوند!! ارتباطات پیچیذه آنزیمی و هورمونی در مورد GDHS و chilling requirement وجود دارد!! بر همکنش نیاز سرمایی و گرمایی در درختان میوه موجب عملکرد مطلوب در درختان خواهد شد و در سالهایی مانند امسال که نیاز سرمایی تامین نشده است مشکلات زیادی وجود خواهد داشت. در قسمتهای بعدی بیشتر به نیاز سرمایی و راه علاج آن خواهیم پرداخت!! توصیه اکید به علاقه مندان صنعت پسته این است که مطالب بعدی را حتما دنبال کنند.

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٧:٢٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۱۱/٢۱
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED