عدم تامین نیاز سرمایی درختان پسته در سال زراعی جاری-قسمت دوم

عدم تامین نیاز سرمایی درختان پسته در سال زراعی جاری-قسمت دوم

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

همانطور که قبلا اشاره شد درختان پسته باید در زمستان سرما ببینند تا رشد نرمالی در فصل رشد داشته باشند. در واقع نیاز سرمایی مقدار سرمایی است که اگر درخت در زمستان و پاییز دریافت کند رشد متعادلی در بهار خواهد داشت. سرد شدن هوا بصورت اتوماتیک موجب حفاظت جوانه ها  درختان در زمستان می شود چون موجب القای مکانیزم خواب در جوانه ها می شود. وقتی جوانه ها به خواب عمیق در زمستان می روند گرم شدن ناگهانی هوا در برخی از روزهای زمستانی موجب بیدار شدن جوانه ها نخواهد شد. بیدار شدن جوانه ها زمانی اتفاق می افتد که ما چندین روز متوالی گرمای مناسب داشته باشیم. متاسفانه امسال در برخی از نقاط گزارشاتی رسید از جانب برخی از دوستان که در اوج زمستان و گرم شدن ناگهانی هوا بمدت چندین روز متوالی برخی از درختان نر شروع به حرکت کرده بودند (متورم شدن گره ها در درختان نر!!). متاسفانه در سال اخیر سرمای چندانی در بسیاری از نقاط پسته خیز ایران مشاهده نشده است و این مصیبت بزرگی است. دماهایی که در مورد مطالعات نیاز سرمایی درختان مورد استفاده قرار می گیرند در درختان مختلف متنوع و متفاوت هستند و در مورد درختان پسته برخی دماهای 7 درجه سانتی گراد و پایین تر را بعنوان نشانه و نقطه بررسی نیاز سرمایی در نظر می گیرند. دماهای زیر صفر درجه سانتی گراد و بالای 7 درجه سانتی گراد برای تامین نیاز سرمایی پسته بر اساس برخی از رفرنس ها مردود هستند و تاثیری در تامین نیاز سرمایی ندارند! در برخی از مدلها مانند مدل یوتا Utah دماهای بالایی مانند 12و نیم درجه سانتی گراد هم بعنوان دماهای موثر در رفع نیاز سرمایی برشمرده می شوند! دماهای بالای 15 و نیم درجه سانتی گراد در طول دوره بررسی نیاز سرمایی تاثیرات منفی روی تامین شدن نیاز سرمایی دارند. نکته ای که در مورد نیاز سرمایی در درختان میوه وجود دارد این است که سرما دیدن درختان و تامین نیاز سرمایی بصورت پشت سر هم در طی چندین روز نمی تواند اتفاق بیفتد و بنابراین تامین نیاز سرمایی پیوسته نیست بلکه متناوب است. مدلهایی که برای برآورد نیاز سرمایی مورد استفاده قرار می گیرند مختلف هستند و هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند مانند مدل یوتا Utahکه در واقع اولین بار برای درختان هلو در آمریکا مورد استفاده بود اما این مدل در پسته ایران هم مورد استفاده قرار گرفته و مدلی معتبر بحساب می آید. نیاز سرمایی در واریته های مختلف درختان پسته متفاوت هستند! در کولتیوارهای مختلف پسته نیاز سرمایی از 450 تا 1100 ساعت بین 0 تا 7 درجه سانتی گراد محاسبه شده است!! محاسبه نیاز سرمایی در درختان پسته بعلت پیدیده غالبیت انتهایی (ّfinal dominance) شدید در درختان پسته دشوار است. غالبیت انتهایی موجب کم شدن جوانه های جانبی یا side buds در پسته می شود!! یکی از نکات بسیار مهمی که باید در احداث باغات جدید و کاشت رقم در یک نقطه بکر باید مد نظر باشد تامین شدن نیاز سرمایی برای رقم یا واریته ای است که می خواهیم کشت کنیم بعنوان مثال در منطقه ای مانند استان قزوین که زمستان و کاهش دمای خوبی در طول فصل خواب درختان داریم واریته اکبری می تواند واریته مناسبی باشد چون مشکلی از نظر تامین نیاز سرمایی ندارد!. معمولا در مناطق مختلف پسته خیز ایران پیوندهای بومی بنوعی خودشان را با اقلیم منطقه سازگار کرده اند!! و یکی از این سازگاریها تامین شدن نیاز سرمایی درختان است!! در مناطقی که زمستانهای ملایم وجود دارد بهتر است از واریته های پسته ای استفاده شود که نیاز سرمایی کمتری دارند و این نکته بسیار مهمی است. بیدار شدن جوانه ها در درختان یا buds’ awakening و پایان  دوره خواب جوانه ها در واقع رابطه ای است میان CU (chilling unit) ، CH (chilling hours) و growing degree hours (GDH). بر اساس مطالعات انجام شدن توسط دکتر جوانشاه و همکاران (2006) در منطقه رفسنجان واریته کله قوچی دارای پایین ترین مقدار نیاز سرمایی (600 ساعت) ارزیابی شد. در این مطالعه واریته اکبری دارای بالاترین مقدار نیاز سرمایی یعنی 1200 ساعت بود! بر اساس مطالعاتی که آقای دکتر حکم آبادی و همکاران در دامغان انجام دادند (2009) نیاز سرمایی ارقام شاهپسند و خنجری دامغان حدود 700 ساعت ارزیابی شد. نیاز سرمایی و تامین شدن آن در طول فصل خواب درختان یکی از پیچیدگی های این درخت پر رمز و راز است که متاسفانه بسیاری از کشاورزان آن را جدی نمی گیرند!! سالهایی که نیاز سرمایی تامین نشده سالهای خوبی از نظر محصول دهی نبوده اند. تقریبا بصورت قاطع می توان گفت در اکثر مناطق پسته خیز ایران در استانهای مختلف امسال (سال 94) نیاز سرمایی تامین نشده است و متاسفانه زمستان بسیار ملایم و کم سابقه ای داشته ایم یکی از دوستان کشاورز به بنده می گفت مهندس بارندگی نخواستیم کاش حداقل سرما و خنکی باشد!! در جستار بعدی به راه حل خواهیم پرداخت و حداقل کاری که باید کشاورزان سریعا انجام بدهند چون زمان برای غلبه نسبی بر مشکل بسیار مهم است!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٩:٠٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۱۱/٢٤
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED