دلایل شیوع و موفقیت پروانه چوبخوار پسته (Kermania pistaciella) در باغات پسته ای

دلایل شیوع  و موفقیت پروانه چوبخوار پسته (Kermania pistaciella) در باغات پسته ایران-بخش اول

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

Kermania pistaciella یا پروانه چوبخوار پسته و پسیل پسته (شیره خشک) بعنوان دو آفت کلیدی در باغات پسته ایران برشمرده می شوند و بنظر می رسد با توجه به ورود سم MoventoR برای کنترل پسیل پسته و رضایت نسبی کشاورزان در مورد استفاده از این سم، پروانه چوبخوار پسته یا کرمانیا بعنوان اصلی ترین و کلیدی ترین آفت درختان پسته در باغات پسته ایران در حال حاضر محسوب می شود!! تقریبا تمامی باغات پسته در ایران آلوده به این آفت هستند از احمدآباد اردکان یزد بگیر تا استان فارس!!. این آفت در باغات پسته کالیفرنیا وجود ندارد!! خسارت پروانه چوبخوار پسته روی درختان واریته اوحدی یا فندقی بیشتر از سایر واریته هاست!! باغاتی که پا به سن می گذارند خسارت چوبخوار پسته فوق العاده بالاست! مهمترین و واضح ترین علامت پروانه چوبخوار پسته سیاه شدن مغز سرشاخه هاست و همچنین خشک شدن انتهای خوشه ها در هنگام برداشت محصول در تابستان! چه در وسط سرشاخه ها و چه در انتهای خوشه ها لارو یا کرم سفید رنگ (متمایل به کرمی) آفت حدودا به طول نیم سانتی متر قابل مشاهده است. این آفت آفتی خطرناک است و بمرور موجب نابودی سرشاخه ها خواهد شد. ضعیف شدن محور خوشه، ریزش دانه ها و خشک شدن تدریجی سرشاخه ها بواقع موجب می شود رشد سرشاخه ها بسیار کند و گاها متوقف شود!! زمستانگذارنی یا over wintering  آفت بصورت لاور یا کرم درون سرشاخه هاست!! خسارت مستقیم چوبخوار پسته روی دانه ها پسته در تابستان قابل توجه است بصورتی که در هر خوشه تا چندین عدد دانه پسته می خشکند! شما حساب کنید در مورد درختی که مثلا دارای 20 عدد خوشه باشد و هر خوشه دارای 10 عدد دانه و در پایین ترین حالت خسارت چوبخوار در انتهای هر خوشه 2 عدد دانه بخشکند و در محور خوشه کرم سفید رنگ و فضولات آن موجود باشند!! متاسفانه خسارت پروانه چوبخوار بدلایل مختلف بسیار بالاست و می رود پروانه چوبخوار بعنوان اصلی ترین و کلیدی ترین آفت در باغات پسته ایران برشمرده شود!! تقریبا بیشتر از 90 درصد باغات پسته در استان کرمان و حتی در مناطقی از استان کرمان و یزد بالای 90 درصد سرشاخه ها آلوده به کرم یا پروانه چوبخوار هستند!! شاید یکی از اصلی ترین دلایل افت عملکرد درختان پسته در ایران مربوط به این آفت باشد!! این آفت افتی خطرناک است و اگر مبارزه اصولی با این آفت نشود بمرور موجب خشک شدن سرشاخه ها و ضعف درختان و حتی خشکیدن کل درخت در اثر ضعف درختان خواهد شد. هستند باغات پسته ای در مناطق مختلف که با مبارزه با اصول صحیح توانسته اند آفت را کنترل کنند اما باید مد نظر داشت که کنترل کامل آفت بصورتی که هیچ شاخه آفت زده ای موجود نباشد میسر نیست مگر در زمین های عمده مالکی بالای 10-20 هکتار و بدون همسایه!! بهر روی شاید آفت چوبخوار پسته آفتی باشد که از نظر مبارزه نیاز به فن و فنون خاص خود دارد!!! و نمی شود با سم پاشی دیمی از خسارت آفت کاست!! ذکر این نکته حایز اهمیت است که در باغاتی که مبارزه شیمیایی یا سم پاشی نامناسب و در زمان نامناسب و با سم نامناسب انجام می شود نتنها خسارت آفت کاهش پیدا نمی کند بلکه بعلت نابود دشمنان طبیعی آفت طغیان بیشتر آفت را خواهیم داشت. نتیجه گیری اینکه اگر نمی توانید زمان سم پاشی دقیق و سم دقیق و مبارزه تلفیقی مناسب با آفت تعیین کنید اصلا سم پاشی نکنید بهتر است چون موجب از بین رفتن دشمنان طبیعی آفت و طغیان بیشتر آفت خواهد شد!! مشاهده شده است در باغاتی که اصلا سم پاشی نمی کنند (زمین های خرده مالکی) خسارت آفت چوبخوار کمتر از زمین هایی است که سم پاشی های بی رویه و غیر اصولی انجام می دهند!! تعیین سم مناسب و در دسترس برای مبارزه با چوبخوار پسته اهمیت اساسی دارد و در بخش دوم مفصل به آن خواهیم پرداخت! اینکه از روی منابع و کتب آفت شناسی بخواهیم زمان مناسب و دقیق مبارزه با آفت را تعیین کنیم یک اشتباه بزرگ است چون سال به سال زمان مبارزه با پروانه چوبخوار پسته فرق می کند (در برخی منابع زمان سم پاشی بر علیه پروانه چوبخوار پسته 20 – 30 فروردین ذکر شده است که صحیح نیست!!). مبارزه بیولوژیکی با پروانه چوبخوار پسته در ایران توسط افراد محققی در ایران انجام شده است ولی بدلایل مختلف استفاده از دشمنان طبیعی بر علیه پروانه چوبخوار پسته نتیجه آنچنانی نداشته است (زنبور Chelenus spp.). مبارزه فرمونی با آفت چوبخوار پسته بطور کلی مرهون تلاشهای شبانه روزی دکتر داروغه است استاد بخش حشره شناسی دانشگاه کاردیف کانادا (Cardiff University). تلاشهای چندین ساله دکتر داروغه روی پروانه چوبخوار و مبارزه فرومونی با آفت منتج شد.  این کار بزرگ ایشان بصورت فرمون های مصنوعی (کپسول و پماد) در بازار مصرف وجود دارند که استفاده از آنها و نتیجه گیری مطلوب از این روش هم روش خاص خود را دارد!! هر چند عده ای به اصطلاح محقق با روش مبارزه فرمونی به مخالفت برخواسته اند انهم بخاطر بیسوادی خوشان!! بهر روی مبارزه صحیح با پروانه چوبخوار پسته باید یک مبارزه تلفیقی باشد (integrated pest management) و با یک روش نمی توان به نتیجه رسید!! مخلوطی از روش های زراعی، مکانیکی، شیمیایی، فرمونی و .... برای مبارزه با پروانه چوبخوار مورد نیاز است. در بخش بعدی بیشتر به دلایل شیوع این آفت خواهیم پرداخت!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ۸:۳٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۱٢/٢٤
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED