اهمیت گرده افشانی در باغات پسته ایران (pollination)

اهمیت گرده افشانی در باغات پسته ایران (pollination)

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

Pollination یا گرده افشانی مناسب و در پی آن تلقیح یا fertilization (دانه های گرده با مادگی) یک حلقه مفقوده افزایش عملکرد کمی و کیفی در باغات پسته ایران است. اهمیت گرده افشانی صحیح و خوب در یک باغ پسته موضوعی است که خیلی از افراد دید صحیحی در مورد آن ندارند! وقتی حرف از درختان نر و ماده در پسته می شود منظور این است که درختان پسته درختانی دوپایه یا diseuse هستند. پایه نر روی درخت نر و پایه ماده روی درخت ماده! بحثها در مورد گرده افشانی پسته بسیار زیاد است و در طبیعت هم منشا حیات برای جاندارن تلقیح دو جنس ماده و نر با هم است! تلقیح مناسب جنس ماده و نر است که منجر به تشکیل یک جاندار جدید می شود. پیچیدگی های گرده افشانی در درختان از جمله بسیار زیاد است و خیلی جوانب پوشیده در مورد گرده افشانی در درختان پسته وجود دارد. تحقیقات در مورد گرده افشانی درختان پسته بیشتر مرهون محققین پسته در ترکیه است! چون ترکها از مساله گرده افشانی نامناسب در باغات پسته خوشان مانند ما رنج می برند. مساله گرده افشانی موردی است در کشورهایی که پسته را علمی کاشت نکرده اند (ایران، سوریه، اردن، ترکیه و حتی یونان) وجود دارد. مساله گرده افشانی درختان پسته در استرالیا و آمریکا کاملا مساله ای حل شده است!! به ازای هر 5 تا 8 درخت ماده در آمریکا 1 درخت نر وجود دارد!! نرهایی که قدرت تولید گرده فوق العاده بالایی دارند و همزمانی یا Overlap کامل و مناسب بین باز شدن درختان نر و ماده در آمریکا و استرالیا وجود دارد!! یعنی آنها با کار و تحقیق روی درختان نر به واریته هایی از درختان نر رسیده اند که قدرت باروری خوبی روی درختان ماده داشته باشند و الزاما این نرها و ماده ها از یک واریته و یک جنس نیستند!! در ایران برخی افراد ساده اندیش فکر می کنند که با اضافه کردن درختان نر موجود در باغات خود می توانند به گرده افشانی کمک کنند و راندمان آن را بالا ببرند!! این که ما درختان نر را در بین درختان فندقی خود زیاد کنیم و گسترش بدهیم در حقیقت یک اشتباه است. چون واریته فندقی جزو ضعیف ترین واریته ها از نظر قدرت گرده افشانی و تلقیح است و یکی از دلایل کاهش عملکردها در باغات پسته فندقی گرده افشانی و تلقیح ضعیف در باغات پسته ایران است. کلا توسعه و گسترش واریته فندقی یک جنایت بسیار بزرگ باغبانی در استانهایی مانند کرمان بوده است!! در مورد تقریبا همه واریته های موجود پسته در ایران ما مشکل گرده افشانی را در باغات پسته داریم!! ما هنوز نتوانسته ایم یک واریته درخت نر خوب را به کشاورزان معرفی کنیم بدلیل ضعف تحقیقات!! بنابراین افرادی که بدنبال اضافه کردن درختان نر در باغات پسته خود هستند کاملا اشتباه فکر می کنند!! خود نرها در واریته های مختلف دارای خصوصیات مرفولوژیکی و فیزیولوژیکی مختلفی هستند!! گرده افشانی در باغات پسته و تولید گرده در درختان پسته و کاهش راندمان عملکرد گرده افشانی در باغات پسته یک امر بسیار مهم و اساسی است. یکی از علل اساسی ریزش میوه ها، میوه های پوک و کاهش کیفیت و کمیت دانه های پسته همین گرده افشانی نامناسب یا عدم گرده افشانی است. وقتی فیلم ها و عکس های خوشه های پسته در باغات کالیفرنیا را می بینیم یکی از علل وجود 70 دانه و حتی بالاتر در خوشه این است که آمریکاییها مساله گرده افشانی را حل کرده اند!! در بسیاری از موارد حتی در درختان فندقی می بینیم که استعداد افزایش تعداد دانه ها در خوشه ها وجود دارد اما متاسفانه تعداد دانه ها در خوشه بسیار کمتر از حد انتظار است و این در حالی است که می شود با افزایش راندمان گرده افشانی تعداد دانه ها در خوشه ها را بالا برد!! اما نه به حدی که در درختان پسته آمریکا وجود دارد چون گرده های فراوان خوشه های ماده ای را می خواهد که ظرفیت تلقیح خوبی هم داشته باشند!! در مقاله ای که چند وقت پیش در ژورنال انجمن پسته بقلم من بچاپ رسیده بود من واریته های نر و ماده برتر توصیه شده به کشاورزان توسط محققین پسته دانشکده Davis کالیفرنیا اشاره کردم! یکی از خصوصیات بسیار مهم درختان نر تولید دانه گرده بمقدار فراوان و در زمان مناسب است. متاسفانه ما در ایران بقول دکتر نعمت احمدی نگاهمان همیشه به آسمان و ذات باریتعالی است که البته چیز خوبی است اما پس تلاش و زحمت و تحقیق خودمان چه!! باد نقش اساسی در تلقیح درختان پسته دارد و اساسا تلقیح و گرده افشانی در درختان پسته بر دوش باد است و کشاورزانی که از وزش باد در اوایل بهار گله می کنند در حقیقت ناشکری می کنند و نمی دانند که اگر باد نبود گرده افشانی و تولید میوه ای در درختان پسته انجام نمی شد. هستند متخصصین به اصطلاح کاربلد (فیلسوف) که کمترین دانشی در مورد درختان پسته ندارند ولی توصیه می کنند و پول و وقت و انرژی کشاورز را به باد می دهند! یکی از این توصیه ها سم پاشی نکردن در دوره گلدهی در درختان پسته است و وقتی که علت را جویا می شویم ایندست فیلسوفها می فرمایند که گرده افشانی در درختان پسته مختل می شود چون زنبورهای عسلی که در گرده افشانی درختان پسته نقش دارند کشته می شوند و این در حالی است که مساله انتقال دانه گرده توسط حشرات در درختان پسته کارآیی چندانی ندارد و همانطور که گفتم نقش اصلی بر عهده باد است!! ممکن است دانه گرده ای از کیلومترها آنطرف تر روی درختان ماده بنشیند و خوشه های ماده را بارور کند. مساله تلقیح و مکانیزم و دوره زمانی و نحوه تلقیح گامت نر (دانه گرده) با گامت ماده در درختان و نباتات یک پدیده بسیار جالب است و وقتی در قضایا ریز می شویم پی به بزرگی و عظمت باریتعالی می بریم!! عدم همپوشانی زمانی میان درختان نر و ماده، دانه های گرده ناسالم و بسیاری از مسایل دیگر در گرده افشانی باغات پسته وجود دارد که من قبلا در همین وبلاگ اشارات و مقالات مفصل تری در مورد آنها نوشته ام!! بنظر می رسد راه حل مشکل گرده افشانی در باغات پسته ایران با وضعیت و درختانی که ما داریم گرده افشانی مصنوعی باشد!! گرده افشانی مصنوعی درختان پسته دارای شرایط و پروتوکل های خاصی است و برای هر باغ و مزرعه ای نمی شود گرده افشانی مصنوعی را توصیه کرد!! مهمترین مساله در گرده افشانی مصنوعی در سطح وسیع تولید انبوه دانه های گرده سالم و دارای قابلیت باروری بالاست که ترکها در ترکیه این کار را انجام داده اند!! گرده افشانی مصنوعی در باغات پسته بروش سنتی زمانبر و خارج از حوصله کشاورزان است ولی استفاده از ماشین های گرده افشان می تواند در این امر بما بسیار کمک کند!! زمان گرده افشانی و تکرار یا عدم تکرار گرده افشانی و بسیاری از جزییات دیگر در مورد گرده افشانی مصنوعی و حتی طبیعی وجود دارد. حتی در مورد گرده افشانی مصنوعی باغات پسته می تواند دولت پیشقدم باشد و بودجه و امکانات لازم را مهیا کند ولی نه!! اگر گرده افشانی مانند سایر کارها باشد بهتر است انجام نشود!! در مورد مالکانی که برای درختان پسته خود هزینه می کنند گرده افشانی مصنوعی مسلما می تواند منجر به افزایش کارآیی شود. خواهشا در مورد گرده افشانی مصنوعی فقط نظر بدهید تجریبات خود را با دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید در قسمت نظرها و سوال نپرسید چون بنده پاسخگو نیستم! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!!

  
نویسنده : محمد جمالیزاده تاج آبادی ; ساعت ٥:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/۱/۳
تگ ها :

دریافت کد وضعيت آب و هوا


  FEED